Бидон ки дили одамиро бо ҳар яке аз ин ду лашкар ки дар дарун вайаст ълоқтӣаст ,у вайро аз ҳар яке сифатӣу халқӣ падед ояд баъзе аз он ахлоқ бад бошад ки вайро ҳалок кунад ва баъзе некӯ бошад ки вайро ба саодати расонаду ҷумлаи он ахлоқ агар чаҳ бисёраст , аммо чаҳор ҷинсанд : ахлоқ бҳоему ахлоқи сбоъу ахлоқи шаётину ахлоқи млоикаҳ , чаҳ ба сабаби он ки дар ваии шаҳвату оз ниҳодаанд , кор бҳоем кунад : чун шараи намӯдан бар хӯрдану ҷимоъ кардан ва ба сабаби он ки дар ваии хашм ниҳодаанд , кори сагу гург ва шер кунад , чун задан ва дар халқи афтодан ба дасту забон ба сабаби он ки дар ваии макру ҳиялату талбису тхлиту фитна ангехтани миёни халқ ниҳодаанд , кор девон кунад ва ба сабаби он ки дар ваии ақл ниҳодаанд , кор Фариштагон кунад , чун дӯсти доштани илму салоҳ ,у парҳез кардан аз корҳои зишту салоҳ ҷустани миёни халқу азизи доштани худро аз корҳои хасису шод бӯдан ба маърифати корҳоу айби доштан аз ҷаҳлу нодонӣ .

بدان که دل آدمی را با هر یکی از این دو لشکر که در درون وی است علاقتی است، و وی را از هر یکی صفتی و خلقی پدید آید بعضی از آن اخلاق بد باشد که وی را هلاک کند و بعضی نیکو باشد که وی را به سعادت رساند و جمله آن اخلاق اگر چه بسیار است، اما چهار جنس اند: اخلاق بهایم و اخلاق سباع و اخلاق شیاطین و اخلاق ملایکه، چه به سبب آن که در وی شهوت و آز نهاده اند، کار بهایم کند: چون شره نمودن بر خوردن و جماع کردن و به سبب آن که در وی خشم نهاده اند، کار سگ و گرگ و شیر کند، چون زدن و در خلق افتادن به دست و زبان به سبب آن که در وی مکر و حیلت و تلبیس و تخلیط و فتنه انگیختن میان خلق نهاده اند، کار دیوان کند و به سبب آن که در وی عقل نهاده اند، کار فرشتگان کند، چون دوست داشتن علم و صلاح، و پرهیز کردن از کارهای زشت و صلاح جستن میان خلق و عزیز داشتن خود را از کارهای خسیس و شاد بودن به معرفت کارها و عیب داشتن از جهل و نادانی.

Ва ба ҳақиқати гӯйӣ ки дар пӯсти одамии чаҳор чизаст : сегӣу хӯкӣу девӣу фириштагӣ ки саг ки накӯҳида ва мазмумаст , на барои сӯрату дасту пойу пӯсти вай буд , бал бидон сифатӣ ки дар вайаст ки бидон сифат дар мардум уфтаду хӯк на ба сабаби сӯрат мазмумаст , бал ба сабаби маънии шарау озу ҳирс бар чизҳои палиду зишту ҳақиқати рӯҳи сегӣу хӯкии ин маъонӣаст ва дар одамӣ ҳаминаст ва ҳамчунин ҳақиқати шайтонӣу фириштагии ин маъонӣаст ки гуфта омаду одамиро фармӯдаанд ки ба нури ақл ки аз осори анвор Фариштагонаст , талбису макри шайтон кашф мекунад то вай расво шавад ва ҳеҷ фитнаи натавонад ангехтан , чунон ки расӯл ( с ) гуфт : ( ҳар одамиро шайтонӣасту маро низ ҳаст , лекини худои таъолии маро ба вай нусрат дод то мақҳури ман гашт ва ҳеҷ шар натавонад фармуд ва низ вайро фармӯдаанд ки ин хнзири ҳирсу шаҳватроу клби ғазабро ба адаб дораду зибри даст то ҷуз ба фармон вай нахезад ва нанишинад агар чунин кунад вайро аз ин ахлоқу сифоти некӯ ҳосил шавад ки он тухми саодат вай бошад ва агар ба хилоф ин кунаду камари хизмат эшон барбандад дар ваии ахлоқи бад падед ояд ки тухми шақоват вай гардад

و به حقیقت گویی که در پوست آدمی چهار چیز است: سگی و خوکی و دیوی و فرشتگی که سگ که نکوهیده و مذموم است، نه برای صورت و دست و پای و پوست وی بود، بل بدان صفتی که در وی است که بدان صفت در مردم افتد و خوک نه به سبب صورت مذموم است، بل به سبب معنی شره و آز و حرص بر چیزهای پلید و زشت و حقیقت روح سگی و خوکی این معانی است و در آدمی همین است و همچنین حقیقت شیطانی و فرشتگی این معانی است که گفته آمد و آدمی را فرموده اند که به نور عقل که از آثار انوار فرشتگان است، تلبیس و مکر شیطان کشف می کند تا وی رسوا شود و هیچ فتنه نتواند انگیختن، چنان که رسول (ص) گفت: (هر آدمی را شیطانی است و مرا نیز هست، لیکن خدای تعالی مرا به وی نصرت داد تا مقهور من گشت و هیچ شر نتواند فرمود و نیز وی را فرموده اند که این خنزیر حرص و شهوت را و کلب غضب را به ادب دارد و زبر دست تا جز به فرمان وی نخیزد و ننشیند اگر چنین کند وی را از این اخلاق و صفات نیکو حاصل شود که آن تخم سعادت وی باشد و اگر به خلاف این کند و کمر خدمت ایشان بربندد در وی اخلاق بد پدید آید که تخم شقاوت وی گردد

Ва агар ҳоли вайро дар хоб ё дар бедорӣ ба мисолӣ кашф кунанд , худро бинад камари хизмати бастаи пеши хӯкӣ ё пеши сегӣ ва касе ки мусулмониро асир кунад дар дасти кофарӣ маълумаст ки ҳоли вай чаҳ буд он кас ки фириштаро дар дасти сагу хӯку дев асир кунад , ҳоли вай аз ин фоҳиштар бӯда бошад .

و اگر حال وی را در خواب یا در بیداری به مثالی کشف کنند، خود را بیند کمر خدمت بسته پیش خوکی یا پیش سگی و کسی که مسلمانی را اسیر کند در دست کافری معلوم است که حال وی چه بود آن کس که فرشته را در دست سگ و خوک و دیو اسیر کند، حال وی از این فاحشتر بوده باشد.

Ва бештари халқ , агар инсофи бидиҳанду ҳиҷоб ғифлат баргиранд , шабу рӯзи камари хизмат бастаанд дар муроду ҳавои нафаси хешу ҳоли эшон ба ҳақиқат инаст ; агар чаҳ ба сӯрат бо мардум монандиу фардо дар қиёмати маъонӣ ошкоро шаваду сӯрат ба ранг маънӣ бошад то он касро ки шаҳвату оз ба ваии ғолиб буд , фардо ба сӯрати хӯкии бенанд ва он касро ки хашм бар вай ғолибаст , ба сӯрати гиреҳгии бенанд .

و بیشتر خلق، اگر انصاف بدهند و حجاب غفلت برگیرند، شب و روز کمر خدمت بسته اند در مراد و هوای نفس خویش و حال ایشان به حقیقت این است؛ اگر چه به صورت با مردم مانند و فردا در قیامت معانی آشکارا شود و صورت به رنگ معنی باشد تا آن کس را که شهوت و آز به وی غالب بود، فردا به صورت خوکی بینند و آن کس را که خشم بر وی غالب است، به صورت گرگی بینند.

Ва барои инаст ки касе гиреҳгӣ ба хоб бинад , таъбири он мардӣ золим бошад ва агар хӯкӣ бинад , таъбири он мардӣ палид бошад барои он ки хоби нмўдгор маргаст , бидон қадар ки ба сабаби хоб аз ин олам давртар мешавад сӯрати табаъ маънӣ мебошад то ҳар касеро бидон сӯрати бенанд ки ботини вай чунонаст ва ин сиррӣаст бузург ки ин китоби шарҳи он эҳтимол накунад .

و برای این است که کسی گرگی به خواب بیند، تعبیر آن مردی ظالم باشد و اگر خوکی بیند، تعبیر آن مردی پلید باشد برای آن که خواب نمودگار مرگ است، بدان قدر که به سبب خواب از این عالم دورتر می شود صورت تبع معنی می باشد تا هر کسی را بدان صورت بینند که باطن وی چنان است و این سری است بزرگ که این کتاب شرح آن احتمال نکند.