Шарҳи маърифати ҳақ дарозаст , субҳонау таъолӣ ва дар чунин китоб рост наёяд ва ин миқдор кифоятаст танбеҳу ташвиқро ба талаби тамомии ин маърифат , чндонкаҳ дар вусъ одамӣ бошад ки тамомӣ саодат бидон буд , балки саодати одамӣ дар маърифат ҳақаст ва дар бандагӣ ва ибодат ӯсту ваҷҳи он ки маърифати саодат абадӣаст , аз пеш гуфта омад , аммо он ки бандагӣу ибодати сабаби саодат одамӣаст , онаст ки саркори одамӣ , чун бимирад бо ҳақ хоҳад буд ,у илайҳи алмрҷъу алмсир ва ҳар киро қароргоҳ бокасе хоҳад буд , саодати ваии он буд ки дӯстдори вай буд ва ҳар чанд дӯст тар дорад , саодати ваии бештар буд , аз он ки лиззату роҳати вай дар мушоҳидаи маҳбӯби зиёдат буд .

شرح معرفت حق دراز است، سبحانه و تعالی و در چنین کتاب راست نیاید و این مقدار کفایت است تنبیه و تشویق را به طلب تمامی این معرفت، چندانکه در وسع آدمی باشد که تمامی سعادت بدان بود، بلکه سعادت آدمی در معرفت حق است و در بندگی و عبادت اوست و وجه آن که معرفت سعادت ابدی است، از پیش گفته آمد، اما آن که بندگی و عبادت سبب سعادت آدمی است، آن است که سرکار آدمی، چون بمیرد با حق خواهد بود، و الیه المرجع و المصیر و هر که را قرارگاه باکسی خواهد بود، سعادت وی آن بود که دوستدار وی بود و هر چند دوست تر دارد، سعادت وی بیشتر بود، از آن که لذت و راحت وی در مشاهده محبوب زیادت بود.

Ва дӯстии ҳақи таъолӣ бар дил ғолиб нашавад ало ба маърифат ва бисёре зикр , ҳар кас ки касеро дӯст дорад , зикри вай бисёр кунад , ҳар чанд дӯст дортар шавад ва барои ин буд ки ваҳй омад ба Довӯд ( ъ ) ки анобдки аллозми Фолзми бдк , яъне : « чораи тавфиқами сару кори ту бо манаст , як соъат аз зикри ман ғофил мабош . »

و دوستی حق تعالی بر دل غالب نشود الا به معرفت و بسیاری ذکر، هر کس که کسی را دوست دارد، ذکر وی بسیار کند، هر چند دوست دارتر شود و برای این بود که وحی آمد به داود (ع) که انابدک اللازم فالزم بدک، یعنی: «چاره توفیقم سر و کار تو با من است، یک ساعت از ذکر من غافل مباش.»

Ва зикр бар дили ғолиб аз он шавад ки бар ибодат мувозибат кунаду фароғати ибодат онгоҳ ёбад ва он вақт ки алойиқи шаҳавот аз дил гусаста шаваду алойиқ шаҳавот бидон гусаста шавад ки аз маосӣ даст бидорад , пас даст ба доштан аз маъсияти сабаби фароғат диласт ва ба ҷой овардани тоъати сабаби ғолиб шудан зикраст ва ин ҳар ду сабаб муҳаббатаст ки тухм саодатасту иборат аз вай фалоҳаст , чунон ки ҳақ таъолӣ гуфт : « қади аФлҳи ман тзкӣ ,у зикри исми рабаи фаслӣ » .

و ذکر بر دل غالب از آن شود که بر عبادت مواظبت کند و فراغت عبادت آنگاه یابد و آن وقت که علایق شهوات از دل گسسته شود و علایق شهوات بدان گسسته شود که از معاصی دست بدارد، پس دست به داشتن از معصیت سبب فراغت دل است و به جای آوردن طاعت سبب غالب شدن ذکر است و این هر دو سبب محبت است که تخم سعادت است و عبارت از وی فلاح است، چنان که حق تعالی گفت: «قد افلح من تزکی، و ذکر اسم ربه فصلی».

Ва чун ҳамаи аъмол , он роншоид ки ибодат буд , балки баъзе шояд ва баъзе нишоед ва аз ҳамаи шаҳавот мумкин нест дасти бдоштн ва низ раво нест дасти бдоштн , чаҳ агар таом нахурд ҳалок шавад ва агар мубошират накунад насл мунқатиъ шавад , пас баъзе шаҳавоти даст ба доштанӣаст ва баъзе карданӣаст , пас ҳаддӣ бояд ки ин аз он ҷудо шавад ва ин ҳад аз ду ҳол берун набӯд , ё одамӣ аз ақлу ҳавоу иҷтиҳод хеш гирад ва ба назари хеши ихтиёр ҳаме кунад , ё аз дайгарӣ гираду маҳол буд ки ба ихтиёру иҷтиҳод вай гузоранд , чаҳ ҳаво ки бар вай ғолиб бошад , ҳамеша роҳи ҳақ бар вай пӯшида медорад ва ҳар чаҳ муроди вай дар он буд , ба сӯрати савоб ба вай май намояд , пас бояд ки зимоми ихтиёр ба даст вай набошад , балки ба даст дайгарӣ бошад ва ҳар каси онро нишоед ки басиртарин халқ бояд ва он анбёинд , салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин .

و چون همه اعمال، آن رانشاید که عبادت بود، بلکه بعضی شاید و بعضی نشاید و از همه شهوات ممکن نیست دست بداشتن و نیز روا نیست دست بداشتن، چه اگر طعام نخورد هلاک شود و اگر مباشرت نکند نسل منقطع شود، پس بعضی شهوات دست به داشتنی است و بعضی کردنی است، پس حدی باید که این از آن جدا شود و این حد از دو حال بیرون نبود، یا آدمی از عقل و هوا و اجتهاد خویش گیرد و به نظر خویش اختیار همی کند، یا از دیگری گیرد و محال بود که به اختیار و اجتهاد وی گذارند، چه هوا که بر وی غالب باشد، همیشه راه حق بر وی پوشیده می دارد و هر چه مراد وی در آن بود، به صورت صواب به وی می نماید، پس باید که زمام اختیار به دست وی نباشد، بلکه به دست دیگری باشد و هر کس آن را نشاید که بصیرترین خلق باید و آن انبیایند، صلوات الله علیهم اجمعین.

Пас ба зарурати мтобъти шариъату мулозимати ҳудӯду аҳком , зарурати роҳ саодатасту маънии бандагии он буд ва ҳар ки аз ҳудӯди шариъати даргузарад , ба тасарруфи хеш дар ҳалок уфтаду бад-ӣн сабаб гуфт эзади таъолӣ , « ва ман итъди ҳудӯди аллоҳи Фқди зулм нафса » .

پس به ضرورت متابعت شریعت و ملازمت حدود و احکام، ضرورت راه سعادت است و معنی بندگی آن بود و هر که از حدود شریعت درگذرد، به تصرف خویش در هلاک افتد و بدین سبب گفت ایزد تعالی، «و من یتعد حدود الله فقد ظلم نفسه».