Чунон ки сифоти ҳақ , субҳонау таъолӣ , аз сифот хеш бидонасту зоти вай аз зот хеш бидонаст , тнзиаҳу тақдиси ҳақ , субҳонау таъолӣ , аз тнзиаҳу тақдиси хеши бидонад , маънии тнзиаҳу тақдис дар ҳақи таъолӣ онаст ки пок ва муқаддасаст аз ҳар чаҳ дар ваҳм ояду хаёли бандад ва муназзаҳаст аз он ки вайро бо ҷой азоФт кунанд , агар чаҳ ҳеҷ ҷой аз тасарруфи вай холӣ несту одамии нмўдгори ин дар хештан мебинад ки ҳақиқати ҷони вай ки мо онро дили гуфтем , муназзаҳаст аз он ки дар ваҳм ва хаёл ояду гуфтем ки вайро миқдор ва каммият несту қисмат пазир нест ва чун чунин бошад , вайро ранг набӯд ва ҳар чаҳ вайро ранг набӯд ва миқдор набӯд , ба ҳеҷ ҳол дар хаёл наёяд , дар хаёл чизе ояд ки чашми онро дида буд ё ҷинси онро дида буду ҷузи алвон дар вилояти чашм ва хаёл нест ва ин ки табъ тақозо кунад ки чизе чигунааст ? маънии он буд ки чаҳ шакл дорад , хирадаст ё бузургаст ? чизе ки ин сифатро ба вай роҳ набӯд , суоли чигунагиро дар вай ботил ояд хоҳии бадоне ки чизе бошад ки чигунагӣ ба вай роҳ набӯд , дар ҳақиқати худ нигар ки он ҳақиқати ту ки маҳал маърифатаст , қисмат пазир несту миқдори каммияту кайфиятро ба вай роҳ нест .

چنان که صفات حق، سبحانه و تعالی، از صفات خویش بدانست و ذات وی از ذات خویش بدانست، تنزیه و تقدیس حق، سبحانه و تعالی، از تنزیه و تقدیس خویش بداند، معنی تنزیه و تقدیس در حق تعالی آن است که پاک و مقدس است از هر چه در وهم آید و خیال بندد و منزه است از آن که وی را با جای اضافت کنند، اگر چه هیچ جای از تصرف وی خالی نیست و آدمی نمودگار این در خویشتن می بیند که حقیقت جان وی که ما آن را دل گفتیم، منزه است از آن که در وهم و خیال آید و گفتیم که وی را مقدار و کمیت نیست و قسمت پذیر نیست و چون چنین باشد، وی را رنگ نبود و هر چه وی را رنگ نبود و مقدار نبود، به هیچ حال در خیال نیاید، در خیال چیزی آید که چشم آن را دیده بود یا جنس آن را دیده بود و جز الوان در ولایت چشم و خیال نیست و این که طبع تقاضا کند که چیزی چگونه است؟ معنی آن بود که چه شکل دارد، خرد است یا بزرگ است؟ چیزی که این صفت را به وی راه نبود، سوال چگونگی را در وی باطل آید خواهی بدانی که چیزی باشد که چگونگی به وی راه نبود، در حقیقت خود نگر که آن حقیقت تو که محل معرفت است، قسمت پذیر نیست و مقدار کمیت و کیفیت را به وی راه نیست.

Агар касе пурсад ки рӯҳ чигуна чизаст ? ҷавоби он буд ки чигунагиро ба вай роҳ нест .

اگر کسی پرسد که روح چگونه چیز است؟ جواب آن بود که چگونگی را به وی راه نیست.

Чун худро бад-ӣни сифоти бдонстӣ , бидон ки ҳақи таъолӣ ба дайни тақдису тнзиаҳ аўлитрасту мардумон аҷаб медоранд ки мавҷӯдӣ буд бе чун ва бе чигуна ва эшон худ чунонанд ва худро намешиносанд , балки одамӣ агар дар тани хештан талаб кунад , ҳазор чиз ёбад ҳама бе чун ва бе чигуна ки онро худ чашм набинад , Маслан чун ишқу дард ки чашм набинад ва агар хоҳад ки чунӣу чигунагӣ талаб кунад натавонад ки чун ин чизҳо шакл ва лавн надорад , ин суол ваҷҳе набӯд , бал агар касе ҳақиқати овоз талаб кунад , ё ҳақиқат ба вай ё ҳақиқати таъм то чигунааст , оҷиз ояду сабаб онаст ки чун ва чигуна тақозоӣ хаёласт ки аз ҷаласаи чашми ҳосил шудааст , онгоҳ аз ҳар чизеи насиб чашм меҷӯяду ончӣ дар вилоят гӯшаст , чун овози Маслан , чашмро дар ваии ҳеҷ насиб нест , бали талаби вай чунӣу чигунагии овозро маҳоласт ки овоз муназзаҳаст аз насиби чашм , чунон ки лавну шакл муназзаҳаст аз насиби гӯш ҳамчунин он ки ҳоҷати дил дар ёбад ва ба ақл бишносад , муназзаҳаст аз ҷумлаи насиби ҳавос ва чунӣу чигунагӣ дар маҳсусот буд ва инро таҳқиқӣ ва ғӯрӣаст ки дар кутуби маъқӯлот шарҳ кардаем ва дар ин китоби ин кифоят буду мақсӯд онаст ки одамӣ аз бе чунӣ ва бе чигунагии хеш , бе чунӣ ва бе чигунагии ҳақ таъолӣ битавонад шинохту бидонад ки чунон ки ҷон мавҷӯдасту подшоҳ танаст ва ҳар чаҳ аз тани ваии вайро чунӣ ва чигунагӣаст , ҳамаи мамлакат вайасту вай бе чун ва бечигунааст ва ҳамчунин подшоҳи олам бе чун ва бечигунааст ва ҳар чаҳ чунӣ ва чигунагӣ дорад чун маҳсусот , ҳамаи мамлакат вайаст .

چون خود را بدین صفات بدانستی، بدان که حق تعالی به دین تقدیس و تنزیه اولیتر است و مردمان عجب می دارند که موجودی بود بی چون و بی چگونه و ایشان خود چنانند و خود را نمی شناسند، بلکه آدمی اگر در تن خویشتن طلب کند، هزار چیز یابد همه بی چون و بی چگونه که آن را خود چشم نبیند، مثلا چون عشق و درد که چشم نبیند و اگر خواهد که چونی و چگونگی طلب کند نتواند که چون این چیزها شکل و لون ندارد، این سوال وجهی نبود، بل اگر کسی حقیقت آواز طلب کند، یا حقیقت به وی یا حقیقت طعم تا چگونه است، عاجز آید و سبب آن است که چون و چگونه تقاضای خیال است که از جلسه چشم حاصل شده است، آنگاه از هر چیزی نصیب چشم می جوید و آنچه در ولایت گوش است، چون آواز مثلا، چشم را در وی هیچ نصیب نیست، بل طلب وی چونی و چگونگی آواز را محال است که آواز منزه است از نصیب چشم، چنان که لون و شکل منزه است از نصیب گوش همچنین آن که حاجت دل در یابد و به عقل بشناسد، منزه است از جمله نصیب حواس و چونی و چگونگی در محسوسات بود و این را تحقیقی و غوری است که در کتب معقولات شرح کرده ایم و در این کتاب این کفایت بود و مقصود آن است که آدمی از بی چونی و بی چگونگی خویش، بی چونی و بی چگونگی حق تعالی بتواند شناخت و بداند که چنان که جان موجود است و پادشاه تن است و هر چه از تن وی وی را چونی و چگونگی است، همه مملکت وی است و وی بی چون و بی چگونه است و همچنین پادشاه عالم بی چون و بی چگونه است و هر چه چونی و چگونگی دارد چون محسوسات، همه مملکت وی است.

Дигари навъ аз тнзиаҳ онаст ки вайро ба ҳеҷ ҷой азоФт накунад , чунон ки ҷонро бо ҳеҷ чиз азоФт натавон кард ва натавон гуфт ки дар даст ё дар пойаст ё дар сараст ва ё дар ҷои дигар , балки ҳамаи андомҳои тани қисмат пазирасту ваии қисмат пазир несту қисматнопазир дар қисматпазир маҳол бошад ки фурӯд ояд , онгоҳи вай низ қисмат пазир шавад ва бо он ки ба ҳеҷ узв азоФт напазирад , ҳеҷ узв аз тасарруфи вай холӣ нест балки ҳама дар фармону тасарруф вайанду ваии подшоҳ ҳамааст чунон ки ҳамаи олам дар тасарруфи подшоҳ оламаст ;у ваии муназзаҳ аз он ки вайро бо ҷои хос азоФт кунанду тамоми ин навъ аз тақдис бидон ошкоро шавад ки хосияту сари рӯҳ ошкоро бигӯеу андари он рухсат несту тамомии он ки ани аллоҳи халқи алӣ сӯрата бидон ошкор шавад .

دیگر نوع از تنزیه آن است که وی را به هیچ جای اضافت نکند، چنان که جان را با هیچ چیز اضافت نتوان کرد و نتوان گفت که در دست یا در پای است یا در سر است و یا در جای دیگر، بلکه همه اندامهای تن قسمت پذیر است و وی قسمت پذیر نیست و قسمت ناپذیر در قسمت پذیر محال باشد که فرود آید، آنگاه وی نیز قسمت پذیر شود و با آن که به هیچ عضو اضافت نپذیرد، هیچ عضو از تصرف وی خالی نیست بلکه همه در فرمان و تصرف وی اند و وی پادشاه همه است چنان که همه عالم در تصرف پادشاه عالم است؛ و وی منزه از آن که وی را با جای خاص اضافت کنند و تمام این نوع از تقدیس بدان آشکارا شود که خاصیت و سر روح آشکارا بگویی و اندر آن رخصت نیست و تمامی آن که ان الله خلق علی صورته بدان آشکار شود.