Чун ҳастӣ зоти ҳақ маълум шуду сифоти вайу покӣу тақдиси вай аз чунӣу чигунагӣ маълум шуду тнзиаҳи вай аз азоФт бо макон маълум шуду калиди ҳамаи маърифати нафас одамӣ омад , як боби дигар аз маърифат монад ва он маърифати подшоҳӣ рондан вайаст дар мамлакат ки чигунааст ва бар чаҳ ваҷҳасту кор фармудани ваии млоикаҳроу фармонбардории млоикаҳи вайро ва рондан корҳо бар дасти млоикаҳ ва фиристодани фармон аз осмон ба замину ҷнбонидни осмонҳоу ситорагон ва дар бастан корҳои аҳли замин ба осмонҳоу калиди арзоқ ба осмони ҳўолт кардан ки ин ҷумла чигунааст .

چون هستی ذات حق معلوم شد و صفات وی و پاکی و تقدیس وی از چونی و چگونگی معلوم شد و تنزیه وی از اضافت با مکان معلوم شد و کلید همه معرفت نفس آدمی آمد، یک باب دیگر از معرفت ماند و آن معرفت پادشاهی راندن وی است در مملکت که چگونه است و بر چه وجه است و کار فرمودن وی ملایکه را و فرمانبرداری ملایکه وی را و راندن کارها بر دست ملایکه و فرستادن فرمان از آسمان به زمین و جنبانیدن آسمانها و ستارگان و در بستن کارهای اهل زمین به آسمانها و کلید ارزاق به آسمان حوالت کردن که این جمله چگونه است.

Ва ин бобӣ азимаст дар маърифати ҳақи таъолӣ ва инро « маърифати афъол » гӯйанд , чунон ки он пештарро « маърифати зот » гӯйанд ва « маърифати сифот » гӯйанду калиди ин низ ҳам маърифат нафасаст ва чун надониста бошӣ ки подшоҳии хеш дар мамлакати хеш чун май ронӣ , чигуна хоҳӣ донистан ки подшоҳии олам чун меронад .

و این بابی عظیم است در معرفت حق تعالی و این را «معرفت افعال» گویند، چنان که آن پیشتر را «معرفت ذات» گویند و «معرفت صفات» گویند و کلید این نیز هم معرفت نفس است و چون ندانسته باشی که پادشاهی خویش در مملکت خویش چون می رانی، چگونه خواهی دانستن که پادشاهی عالم چون می راند.

Авлои хештанро бишнос ва як феъл хеш бидон Маслан чун хоҳӣ ки бисмии аллоҳ бар коғаз баркашӣ , аввали рағбатӣу иродатӣ дар ту падед ояд , пас ҳаракатӣу ҷунбишӣ дар дили ту падед ояд ин дили зоҳир ки аз гӯштаст ва дар ҷониб чапасту ҷисмии латиф аз ӯ ҳаракат кунад ва ба димоғ шавад ! ва ин ҷисми латифро табибон рӯҳ гӯйанд ки ҳмоли қӯтҳо ҳис ва ҳаракатаст ва ин рӯҳӣ дигараст ки бҳоемро буду маргро бад-ӣни роҳ буд ва он рӯҳи дигар ки мо онро дил ном кардем , бҳоемро набӯду ҳаргизи бнмирд ки он маҳали маърифат худоӣаст таъолӣ чун ин рӯҳ ба димоғ расаду сӯрати бисмии аллоҳ дар хазонаи аввали димоғ ки ҷои қӯт хаёласт пайдо омада бошад , асарӣ аз димоғ ба аъсоби пайвандад ки аз димоғи берун омадааст ва ба ҷумлаи атрофи расида ва дар сари ангуштҳо баста чун риштаҳо ва он бар соид касе ки наҳиф буд битавон дид , пас аъсоб биҷунбад , пас сари ангуштонро биҷунбанд , пас ангушти қаламро биҷунбанд , пас қалами ҳбрро биҷунбанд , пас сӯрати бисмии аллоҳ , бар вифқи он ки дар хазона хаёласт бар коғаз падедор ояд ба муовинати ҳавос , хусусан чашм аз ҷумла ки дар бештари ҳоҷат ба вай бошад .

اولا خویشتن را بشناس و یک فعل خویش بدان مثلا چون خواهی که بسم الله بر کاغذ برکشی، اول رغبتی و ارادتی در تو پدید آید، پس حرکتی و جنبشی در دل تو پدید آید این دل ظاهر که از گوشت است و در جانب چپ است و جسمی لطیف از او حرکت کند و به دماغ شود! و این جسم لطیف را طبیبان روح گویند که حمال قوتها حس و حرکت است و این روحی دیگر است که بهایم را بود و مرگ را بدین راه بود و آن روح دیگر که ما آن را دل نام کردیم، بهایم را نبود و هرگز بنمیرد که آن محل معرفت خدای است تعالی چون این روح به دماغ رسد و صورت بسم الله در خزانه اول دماغ که جای قوت خیال است پیدا آمده باشد، اثری از دماغ به اعصاب پیوندد که از دماغ بیرون آمده است و به جمله اطراف رسیده و در سر انگشتها بسته چون رشته ها و آن بر ساعد کسی که نحیف بود بتوان دید، پس اعصاب بجنبد، پس سر انگشتان را بجنباند، پس انگشت قلم را بجنباند، پس قلم حبر را بجنباند، پس صورت بسم الله، بر وفق آن که در خزانه خیال است بر کاغذ پدیدار آید به معاونت حواس، خصوصا چشم از جمله که در بیشتر حاجت به وی باشد.

Пас чунон ки аввали ин кори рағбатӣ буд ки дар ту падедор омад , аввали ҳамаи корҳо сифатӣаст аз сифоти ҳақи таъолӣ ки иборат аз он иродат ояд .

پس چنان که اول این کار رغبتی بود که در تو پدیدار آمد، اول همه کارها صفتی است از صفات حق تعالی که عبارت از آن ارادت آید.

Ва чунон ки аввали асари ин иродат дар дили ту падед ояд , онкӣ ба воситаи ин ба дигар ҷойҳо расад , аввали асари иродати ҳақи таъолӣ бар арз пайдо ояд , онгаҳ ба дигарон расад ва чунон ки ҷисмии латиф чун бухорӣ аз роҳи рагҳо , дили ин асар ба димоғи расонад ва ин ҷисмро рӯҳ гӯйанд , ҷавҳарӣ латифаст ҳақи таъолиро ки он асар ба арши расонад ва аз арш ба курсии расонад ва он ҷавҳарро фиришта хонанд ва рӯҳ хонанду рӯҳ алқудс хонанд ва чунон ки асари дил ба димоғ расаду димоғи зер диласт дар ҳукми вилояту тасарруф , асари иродати аввал аз ҳақи таъолӣ ба курсӣ расаду курсии зер аршаст ва чунон ки сӯрати бисмии аллоҳ ки феъл ту хонанд ва мурод туаст , дар хазонаи аввал аз димоғ падед ояду феъл бар вифқи он падед ояд , сӯрат ҳар чаҳ дар олам падед хоҳад омад , авлои нақши он дар лавҳи маҳфӯз падед ояд ва чунон ки қӯтӣ ки дар димоғаст латиф , аъсобро биҷунбанд то аъсоби дасту ангуштро биҷунбанд то ангушти қаламро биҷунбанд , ҳамчунин ҷавоҳири латиф ки бар арш ва курсӣ муваккиланд , осмону ситораҳоро бҷнбоннд .

و چنان که اول اثر این ارادت در دل تو پدید آید، آنکه به واسطه این به دیگر جایها رسد، اول اثر ارادت حق تعالی بر عرض پیدا آید، آنگه به دیگران رسد و چنان که جسمی لطیف چون بخاری از راه رگها، دل این اثر به دماغ رساند و این جسم را روح گویند، جوهری لطیف است حق تعالی را که آن اثر به عرش رساند و از عرش به کرسی رساند و آن جوهر را فرشته خوانند و روح خوانند و روح القدس خوانند و چنان که اثر دل به دماغ رسد و دماغ زیر دل است در حکم ولایت و تصرف،اثر ارادت اول از حق تعالی به کرسی رسد و کرسی زیر عرش است و چنان که صورت بسم الله که فعل تو خوانند و مراد توست، در خزانه اول از دماغ پدید آید و فعل بر وفق آن پدید آید، صورت هر چه در عالم پدید خواهد آمد، اولا نقش آن در لوح محفوظ پدید آید و چنان که قوتی که در دماغ است لطیف، اعصاب را بجنباند تا اعصاب دست و انگشت را بجنباند تا انگشت قلم را بجنباند، همچنین جواهر لطیف که بر عرش و کرسی موکلند، آسمان و ستاره ها را بجنبانند.

Ва чунон ки қӯти димоғ ба равобити аўтору аъсоби ангуштро биҷунбанд , он ҷавоҳири латиф ки эшонро млоикаҳ гӯйанд , ба воситаи кавокибу равобити шуъоъоти эшон ба олами суфло , табоиъи ИМАоти олами суфлоро бҷнбоннд ки онро чаҳор табъ гӯйанд ва он ҳарорату рутӯбат ва баравадат ва юбусатаст ва чунон ки қалами мидодро пароканда кунад ва ҷамъ кунад то сӯрати бисмии аллоҳ падед ояд , ин ҳарорат ва баравадат , обу хоку ИМАоти ин мураккаботро биҷунбанд , ва чунон ки коғаз қабул кунад мидодро , чунон ки бар вай бипароканад ё ҷамъ кунад , рутӯбати ин мураккаботро қобил шакл кунаду юбусатро ҳофизи ин шакл гирданд то нигоҳ дорад ва раҳо накунад , чаҳ агар рутӯбат набӯд ва худ шакл напазирад ва агар юбусат набӯд , шакл нигоҳ надорад ва чунон ки чун қалами кори хеши тамоми бикради тамоми бикраду ҳаракати хеш ба сари барад , сӯрати бисмии аллоҳ бар вифқи он нақш ки дар хазона хаёл бӯдааст падедор ояд ба муовинати ҳосаҳи чашм ҳамчунин чун ҳарорат ва баравадат ин ИМАоти мураккаботро таҳрик кунад , ба муовинати млоикаҳи сӯрати ҳайвону наботу ғайри он дар ин олам падедор ояд бар вифқи он сӯрат ки дар лавҳ алмҳФўзаст ва чунон ки аввали кор дар ҷумлаи тани зи дили хезад , онгоҳ ба ҳама аъзо бипароканад аввали корҳо дар олами аҷсом дар арш падед ояд ва аз арш ба ҳамаи олам аҷсом расад ва чунон ки он хосиятро аввали пазирнда диласту дигари ҳамаи дуни вай , дилро азоФтӣ диҳад то пиндоранд ки ту сокини дилӣ ҳамчунин чун истилои ҳақи таъолӣ бар ҳама ба восита аршаст , пиндоранд ки ваии сокин аршаст ва ҳамчунон ки чун ту бар дил муставле шудӣу кори дил рост шуд , тадбири ҳамаи мамлакат тан битавонӣ кард , ҳамчунин чун эзад , ъзу ъло , ба офариниши арш бар арш муставле шуду арши рости боистод ва мстўӣ шуд , тадбири мамлакат сохта шуду иборат чунин омад ки астўии алии алърши идбри аламр .

و چنان که قوت دماغ به روابط اوتار و اعصاب انگشت را بجنباند، آن جواهر لطیف که ایشان را ملایکه گویند، به واسطه کواکب و روابط شعاعات ایشان به عالم سفلی، طبایع امهات عالم سفلی را بجنبانند که آن را چهار طبع گویند و آن حرارت و رطوبت و برودت و یبوست است و چنان که قلم مداد را پراکنده کند و جمع کند تا صورت بسم الله پدید آید، این حرارت و برودت، آب و خاک و امهات این مرکبات را بجنباند، و چنان که کاغذ قبول کند مداد را، چنان که بر وی بپراکند یا جمع کند، رطوبت این مرکبات را قابل شکل کند و یبوست را حافظ این شکل گرداند تا نگاه دارد و رها نکند، چه اگر رطوبت نبود و خود شکل نپذیرد و اگر یبوست نبود، شکل نگاه ندارد و چنان که چون قلم کار خویش تمام بکرد تمام بکرد و حرکت خویش به سر برد، صورت بسم الله بر وفق آن نقش که در خزانه خیال بوده است پدیدار آید به معاونت حاسه چشم همچنین چون حرارت و برودت این امهات مرکبات را تحریک کند، به معاونت ملایکه صورت حیوان و نبات و غیر آن در این عالم پدیدار آید بر وفق آن صورت که در لوح المحفوظ است و چنان که اول کار در جمله تن ز دل خیزد، آنگاه به همه اعضا بپراکند اول کارها در عالم اجسام در عرش پدید آید و از عرش به همه عالم اجسام رسد و چنان که آن خاصیت را اول پذیرنده دل است و دیگر همه دون وی، دل را اضافتی دهد تا پندارند که تو ساکن دلی همچنین چون استیلا حق تعالی بر همه به واسطه عرش است، پندارند که وی ساکن عرش است و همچنان که چون تو بر دل مستولی شدی و کار دل راست شد، تدبیر همه مملکت تن بتوانی کرد، همچنین چون ایزد، عز و علا، به آفرینش عرش بر عرش مستولی شد و عرش راست بایستاد و مستوی شد، تدبیر مملکت ساخته شد و عبارت چنین آمد که استوی علی العرش یدبر الامر.

Ва бидон ки ин ҳамаи ҳақиқату аҳли басиратро ба мукошифаи зоҳири маълум шудааст ва ин маънӣ бдонстаҳанд ба ҳақиқат ки ани аллоҳи ъзўҷли халқи одами алии сӯрата .

و بدان که این همه حقیقت و اهل بصیرت را به مکاشفه ظاهر معلوم شده است و این معنی بدانسته اند به حقیقت که ان الله عزوجل خلق آدم علی صورته.

Ва ба ҳақиқат бидон ки подшоҳроу подшоҳиро ҷуз подшоҳон ндонанд агар на он будӣ ки туро подшоҳӣ дода будандӣ бар мамлакати хеш ва насахтӣ мухтасар аз мамлакату подшоҳии худованди олам ба ту дода будандӣ ; ҳаргизи худованд олам натавонистӣ шинохти пас шукр кун он подшоҳиро ки туро бёФрид ва подшоҳӣ дод ва мамлакатӣ дод бар нмўдгори мамлакати хеш ва аз дили арши ту сохт ва аз рӯҳи ҳайвонӣ ки манбаи он диласт исрофили ту сохт ва аз димоғ , курсии ту сохт ва аз хазонаи хаёлот , лавҳи алмҳФўзи ту сохт ва аз чашму гӯшу ҷумлаи ҳавос , Фариштагони ту сохт ва аз қуббаи димоғ ки манба аъсобаст , осмону ситораи ту сохт ва аз ангушту қаламу мидод , табоиъи мусаххари ту сохт ва туро ягона ва бе чун ва бе чигуна бёФрид ва бар ҳама подшоҳ кард , онгоҳи туро гуфт , « зинҳор ! аз хештану подшоҳии хештан ғофил набошӣ , ки онгоҳ аз офаридагори хеши ғофил шуда бошӣ ки ?фони аллоҳи халқи одами алии сӯрата , ФоърФи нФск ё инсони търФи рбк . »

و به حقیقت بدان که پادشاه را و پادشاهی را جز پادشاهان ندانند اگر نه آن بودی که تو را پادشاهی داده بودندی بر مملکت خویش و نسختی مختصر از مملکت و پادشاهی خداوند عالم به تو داده بودندی؛ هرگز خداوند عالم نتوانستی شناخت پس شکر کن آن پادشاهی را که تو را بیافرید و پادشاهی داد و مملکتی داد بر نمودگار مملکت خویش و از دل عرش تو ساخت و از روح حیوانی که منبع آن دل است اسرافیل تو ساخت و از دماغ، کرسی تو ساخت و از خزانه خیالات،لوح المحفوظ تو ساخت و از چشم و گوش و جمله حواس، فرشتگان تو ساخت و از قبه دماغ که منبع اعصاب است، آسمان و ستاره تو ساخت و از انگشت و قلم و مداد، طبایع مسخر تو ساخت و تو را یگانه و بی چون و بی چگونه بیافرید و بر همه پادشاه کرد، آنگاه تو را گفت، «زینهار! از خویشتن و پادشاهی خویشتن غافل نباشی، که آنگاه از آفریدگار خویش غافل شده باشی که فان الله خلق آدم علی صورته، فاعرف نفسک یا انسان تعرف ربک.»