Кавокибу табоиъу буруҷи фалаки кавокиб ки ба дувоздаҳ қисматасту арш ки вароӣ ҳамааст аз ваҷҳе чун мисол подшоҳӣаст ки вайро ҳуҷра хос бошад ки вазири вай онҷо нишинаду гирдогирди он ҳуҷраи равоқӣ буд ба дувоздаҳ полгонаҳ ва бар ҳар полгонаҳи нойибӣ аз он вазир нишаста ва ҳафт нақиби савор , беруни он полгонҳо , гирди он дувоздаҳ полгонаҳ мегирданд , аз беруну фармони нойибони вазир ки аз вазири бадишон расида бошад , мешунаванд ва чаҳор каманд дар дасти ин чаҳор пиёдаи ниҳода то меандозанду гуруҳеро ба ҳукми фармон ба ҳазрат мефиристанду гуруҳеро аз ҳазрат давр мекунанду гуруҳеро халъат медиҳанду гуруҳеро уқубат мекунанду арши ҳуҷра хосасту мустақари вазир мамлакатаст ки ваии фириштаи муқарраб таринасту фалаки алкўокби он вроқаст ва дувоздаҳ бурҷ , он дувоздаҳ полгонаҳасту нойибони вазир Фариштагон дигаранд ки дараҷаи эшон дараҷаи фурӯтар фириштаи муқарраб таринаст ва ба ҳар яке амали дигар мФўзаст ва ҳафт ситораи ҳафт савораст ки чун нақибон , ҳамеша гирди он полгонҳо май бароянд ва аз ҳар полгонаҳи фурмоне аз навъи дигар бадишон мерасад ва он ки вайро чаҳор унсур гӯйанд чун оташу обу боду хок , чун чаҳор чокар пиёдаанд ки аз ватани хеши сафари нкнндўи чаҳор табоиъи ҳарорат ва баравадату рутӯбату юбусат , чун чаҳор камандаст дар дасти эшон , Маслан чун ҳол бар касе бигардад ки рӯй аз дунё бигардонаду андӯҳу бим бар вай муставле шавад ва неъматҳои дунё дар дили вай нохуш гардад , вайро андӯҳи оқибати кор хеш бигирад , табиб гуяд ки ин бемораст ва ин иллатро молихулё гӯйанд ,у алоҷи ваии тбих аФтимўнаст ва табиӣ гуяд асли ин иллат аз табиати хушкии хезад ки бар димоғ муставле шаваду сабаби ин хушкии ҳавоӣ зимистонаст ва то баҳор наёяду рутӯбат бар ҳаво ғолиб нашавад , вай салоҳ напазирад , ва мунаҷҷим гуяд ин савдоӣаст ки вайро пайдо омадаасту савдо аз Уториди хезад , ки вайро бо миррӣх мшоклтӣ уфтад нои Маҳмӯд то онгоҳ ки Уторид ба муқоринаи саъдин ё ба таслис эшон нарасад , ин ҳол ба салоҳ наёяду ҳама рост мегӯйанд влкн : злки мблғҳми ман алълм .

کواکب و طبایع و بروج فلک کواکب که به دوازده قسمت است و عرش که ورای همه است از وجهی چون مثال پادشاهی است که وی را حجره خاص باشد که وزیر وی آنجا نشیند و گرداگرد آن حجره رواقی بود به دوازده پالگانه و بر هر پالگانه نایبی از آن وزیر نشسته و هفت نقیب سوار، بیرون آن پالگانها، گرد آن دوازده پالگانه می گردند، از بیرون و فرمان نایبان وزیر که از وزیر بدیشان رسیده باشد، می شنوند و چهار کمند در دست این چهار پیاده نهاده تا می اندازند و گروهی را به حکم فرمان به حضرت می فرستند و گروهی را از حضرت دور می کنند و گروهی را خلعت می دهند و گروهی را عقوبت می کنند و عرش حجره خاص است و مستقر وزیر مملکت است که وی فرشته مقرب ترین است و فلک الکواکب آن وراق است و دوازده برج، آن دوازده پالگانه است و نایبان وزیر فرشتگان دیگرند که درجه ایشان درجه فروتر فرشته مقرب ترین است و به هر یکی عمل دیگر مفوض است و هفت ستاره هفت سوار است که چون نقیبان، همیشه گرد آن پالگانها می برآیند و از هر پالگانه فرمانی از نوع دیگر بدیشان می رسد و آن که وی را چهار عنصر گویند چون آتش و آب و باد و خاک، چون چهار چاکر پیاده اند که از وطن خویش سفر نکنندو چهار طبایع حرارت و برودت و رطوبت و یبوست، چون چهار کمند است در دست ایشان، مثلا چون حال بر کسی بگردد که روی از دنیا بگرداند و اندوه و بیم بر وی مستولی شود و نعمتهای دنیا در دل وی ناخوش گردد، وی را اندوه عاقبت کار خویش بگیرد، طبیب گوید که این بیمار است و این علت را مالیخولیا گویند، و علاج وی طبیخ افتیمون است و طبیعی گوید اصل این علت از طبیعت خشکی خیزد که بر دماغ مستولی شود و سبب این خشکی هوای زمستان است و تا بهار نیاید و رطوبت بر هوا غالب نشود، وی صلاح نپذیرد، و منجم گوید این سودای است که وی را پیدا آمده است و سودا از عطارد خیزد، که وی را با مریخ مشاکلتی افتد نا محمود تا آنگاه که عطارد به مقارنه سعدین یا به تثلیث ایشان نرسد، این حال به صلاح نیاید و همه راست می گویند ولکن: ذلک مبلغهم من العلم.

Аммо инки дар ҳазрати илоҳяту рубубият ба саодати вай ҳукм карданд ва ду нақиби ҷилду кордонро ки эшонро Уторид ва миррӣх гӯйанд , аз он фиристоданд то пиёда аз пиёдагони даргоҳ ки вайро ҳаво гӯйанд , каманди хушкиро биндозад ва дар сару димоғи ваии афканд ва рӯй вай аз ҳамаи лаззот дунё бигардонад ва ба тозӣонаи биму андӯҳ ва ба зимоми иродату талаби вайро ба ҳазрати илоҳят даъват кунад , ин на дар илми тиб ва на дар табиат ва на дар нуҷум бошад , балки аз баҳри илми набувват берун ояд ки муҳӣтаст ба ҳамаи атрофи мамлакат ва ба ҳамаи уммол ва нақабоу чокарони ҳазрат ва шинохтааст ки ҳар ки барои чаҳ шуғланд ва ба чаҳ фармон ҳаракат кунанду халқро ба куҷо мехонанд ва аз куҷо боз ме доранд

اما اینکه در حضرت الهیت و ربوبیت به سعادت وی حکم کردند و دو نقیب جلد و کاردان را که ایشان را عطارد و مریخ گویند، از آن فرستادند تا پیاده از پیادگان درگاه که وی را هوا گویند، کمند خشکی را بیندازد و در سر و دماغ وی افکند و روی وی از همه لذات دنیا بگرداند و به تازیانه بیم و اندوه و به زمام ارادت و طلب وی را به حضرت الهیت دعوت کند، این نه در علم طب و نه در طبیعت و نه در نجوم باشد، بلکه از بحر علم نبوت بیرون آید که محیط است به همه اطراف مملکت و به همه عمال و نقبا و چاکران حضرت و شناخته است که هر که برای چه شغل اند و به چه فرمان حرکت کنند و خلق را به کجا می خوانند و از کجا باز می دارند

Пас ҳар яке ончӣ гуфт рост гуфт влкн аз сари подшоҳи мамлакат ва аз сари ҷумлаи асФҳсолорони мамлакат хабар надошту ҳақ , субҳонау таъолӣ , бад-ӣни тариқ ба балоу беморӣу савдоу меҳнат , халқро ба ҳазрат хеш мехонд ва мегуяд , « ин на беморӣаст , ки он каманди лутфи мост ки авлиёии хешро бидон ба ҳазрат хеш хонем , « ани алблоءи муваккили болонбёءи сами болоўлёи сами аломсли Фоломсл » , ба чашми беморони фарои эшон мнгрид ки эшон аз моянд , маразати Флми тъднӣ дар ҳақи эшон бад-ӣн меояд .

پس هر یکی آنچه گفت راست گفت ولکن از سر پادشاه مملکت و از سر جمله اسفهسالاران مملکت خبر نداشت و حق، سبحانه و تعالی، بدین طریق به بلا و بیماری و سودا و محنت، خلق را به حضرت خویش می خواند و می گوید، «این نه بیماری است، که آن کمند لطف ماست که اولیای خویش را بدان به حضرت خویش خوانیم، «ان البلاء موکل بالانبیاء ثم بالاولیا ثم الامثل فالامثل»، به چشم بیماران فرا ایشان منگرید که ایشان از مایند، مرضت فلم تعدنی در حق ایشان بدین می آید.

Пас он мисолии пешин , минҳоҷи подшоҳии одамӣ буд ва дар даруни тани хеш ва ин мисоли ҳам минҳоҷи мамлакат вайаст беруни тани хешу бад-ӣни ваҷҳ , ин маърифат низ ҳам аз маърифати хеш ҳосил ояд , бад-ӣни сабаб буд ки маърифати нафаси худ унвон аввал сохтем .

پس آن مثالی پیشین، منهاج پادشاهی آدمی بود و در درون تن خویش و این مثال هم منهاج مملکت وی است بیرون تن خویش و بدین وجه، این معرفت نیز هم از معرفت خویش حاصل آید، بدین سبب بود که معرفت نفس خود عنوان اول ساختیم.