Бидон ки чун назар кунӣ андари тафосили дунё , бадоне ки дунё иборатаст аз се чиз , яке аъёни чизҳо ки бар вай рӯй замин офарӣдаанд чун наботу маъдану ҳайвон ки асли замин барои маскан ва барои манфиати зироат май бояду маодин чун мису биринҷу оҳан барои олотроу ҳайвонот барои мураккаб ва барои хӯрданроу одамии дилу танро бад-ӣн машғӯл кардааст аммо дил ба дӯстӣу талаби вай машғӯл медорад ва аммо танро ба ислоҳи ону сохтани кори он машғӯл медорад .

بدان که چون نظر کنی اندر تفاصیل دنیا، بدانی که دنیا عبارت است از سه چیز، یکی اعیان چیزها که بر وی روی زمین آفریده اند چون نبات و معدن و حیوان که اصل زمین برای مسکن و برای منفعت زراعت می باید و معادن چون مس و برنج و آهن برای آلات را و حیوانات برای مرکب و برای خوردن را و آدمی دل و تن را بدین مشغول کرده است اما دل به دوستی و طلب وی مشغول می دارد و اما تن را به اصلاح آن و ساختن کار آن مشغول می دارد.

Ва аз машғӯли доштани дил ба дӯстии он , дар дили сифатҳо падед меояд ки он ҳамаи сабаби ҳалок буд чун ҳирсу бухлу ҳасаду адовату ғайри он ва аз машғӯли доштан тан бидон , машғӯлии дил падед меояд то худро фаромӯш кунаду ҳамаро ба кори дунё машғӯл дорад .

و از مشغول داشتن دل به دوستی آن، در دل صفتها پدید می آید که آن همه سبب هلاک بود چون حرص و بخل و حسد و عداوت و غیر آن و از مشغول داشتن تن بدان، مشغولی دل پدید می آید تا خود را فراموش کند و همه را به کار دنیا مشغول دارد.

Ва чунон ки асли дунёи се чизаст : таому либосу маскан , асли саноат ки зарурат одамӣаст низ се чизаст : барзигарӣу ҷўлоҳӣу банноӣ , лекини ин ҳар якеро фурӯъанд ки баъзе сози он ҳаме кунанд , чун ҳаллоҷу ресандаи ресмон ки соз ҷўлоаҳ мекунанд ва баъзе онро тамом мекунанд чун дарзӣ ки кори ҷўлоаҳ тамом кунад ва ин ҳамаро ба олот ҳоҷат афтод аз чӯбу оҳану пӯсту ғайри он , пас оҳангару дурудгару хроз пайдо омад , ва чун ӣнҳама пайдо омад , эшонро ба муовинати якдигари ҳоҷат буд ки ҳар касе ҳамаи корҳои худ наметавонист кард , пас фароҳам омаданд то дарзии кори ҷўлоаҳ ва оҳангар мекунаду оҳангари кор ҳар ду мекунад ва ҳамчунин ҳар яке корӣ ҳаме кунанд , пас миёни эшон мъомлтӣ падед омад ки аз он хусуматҳо хост ки ҳар яке ба ҳақи хеш ризо намедоду қасд якдигар мекарданд , пас ба се навъи дигар ҳоҷат афтод аз саноати сиёсату салтанат , дигари саноати қазоу ҳукӯмат , дигари фиқҳ ки бидон қонӯни васотати миён халқ бидонанд ва ин ҳар яке пеша Эйаст , агар чаҳ бештари он ба даст таъаллуқ надорад .

و چنان که اصل دنیا سه چیز است: طعام و لباس و مسکن، اصل صناعت که ضرورت آدمی است نیز سه چیز است: برزگری و جولاهی و بنایی، لیکن این هر یکی را فروع اند که بعضی ساز آن همی کنند، چون حلاج و ریسنده ریسمان که ساز جولاه می کنند و بعضی آن را تمام می کنند چون درزی که کار جولاه تمام کند و این همه را به آلات حاجت افتاد از چوب و آهن و پوست و غیر آن، پس آهنگر و درودگر و خراز پیدا آمد، و چون اینهمه پیدا آمد، ایشان را به معاونت یکدیگر حاجت بود که هر کسی همه کارهای خود نمی توانست کرد، پس فراهم آمدند تا درزی کار جولاه و آهنگر می کند و آهنگر کار هر دو می کند و همچنین هر یکی کاری همی کنند، پس میان ایشان معاملتی پدید آمد که از آن خصومتها خاست که هر یکی به حق خویش رضا نمی داد و قصد یکدیگر می کردند، پس به سه نوع دیگر حاجت افتاد از صناعت سیاست و سلطنت، دیگر صناعت قضا و حکومت، دیگر فقه که بدان قانون وساطت میان خلق بدانند و این هر یکی پیشه ای است، اگر چه بیشتر آن به دست تعلق ندارد.

Пас бад-ӣни ваҷҳи машғалаҳои дунё бисёр шуд ва дар ҳам пайвасту халқ дар миёни он хештанро гум карданд ва надонистанд ки аслу аввали ин ҳамаи се чиз беш набӯд таому либосу маскани ин ҳама барои ин се ва барои тан май бояду тан барои дил май бояд то мураккаб вай бошаду дил барои ҳақ , ъзўҷл , май бояд пас худроу ҳақро фаромӯш карданд , монанди ҳоҷӣ ки худроу каъбароу сафарро фаромӯш кунаду ҳамаи рӯзгори хеш бо таъаҳҳуд уштур оварад .

پس بدین وجه مشغله های دنیا بسیار شد و در هم پیوست و خلق در میان آن خویشتن را گم کردند و ندانستند که اصل و اول این همه سه چیز بیش نبود طعام و لباس و مسکن این همه برای این سه و برای تن می باید و تن برای دل می باید تا مرکب وی باشد و دل برای حق، عزوجل، می باید پس خود را و حق را فراموش کردند، مانند حاجی که خود را و کعبه را و سفر را فراموش کند و همه روزگار خویش با تعهد اشتر آورد.

Пас дунёу ҳақиқати дунё инаст ки гуфта омад ҳар ки дар вай бар сари пой ва мстўФр набошаду чашм бар охират надораду машғалаи дунё беш аз қадари ҳоҷати дрпзирд , ваии дунёро нашинохта бошаду сабаби ин ҷаҳласт ки расӯл ( с ) гуфтааст дунё ҷодӯтараст аз Њоруту морут , аз вай ҳазар кунед ва чун дунёи бад-ӣн ҷодўӣӣаст , фариза бошад макр ва фирефтани вайро ба донистани тимсоли кори ваии халқро равшан кардан , пас акнӯн вақт онаст ки мисолҳои вай бишинавӣ .

پس دنیا و حقیقت دنیا این است که گفته آمد هر که در وی بر سر پای و مستوفر نباشد و چشم بر آخرت ندارد و مشغله دنیا بیش از قدر حاجت درپذیرد، وی دنیا را نشناخته باشد و سبب این جهل است که رسول (ص) گفته است دنیا جادوتر است از هاروت و ماروت، از وی حذر کنید و چون دنیا بدین جادوئی است، فریضه باشد مکر و فریفتن وی را به دانستن تمثال کار وی خلق را روشن کردن، پس اکنون وقت آن است که مثالهای وی بشنوی.