Акнӯн бидон ки ин рӯҳи ҳайвонӣ аз ин олам суфлоаст ки мураккабаст аз латофати бухори ахлот чаҳораст : хӯну блғму сафроу савдоу асли ин чаҳору оташу хок ва ҳавосту ихтилофу эътидоли мизоҷ , аз ин тафовути мақодӣри ҳарорат ва баравадату рутӯбат ва юбусатасту мақсӯди санъати тиб онаст ки эътидоли ин чаҳор табъ дар ин рӯҳ нигоҳ дорад то бидон шоиста бошад ки мураккабу олати он рӯҳ дигар гардад ки онро рӯҳи инсонии гуфтем ва он аз ин олам нест , балки аз олам алавӣаст ва аз ҷавоҳир млоикаҳаст ,у ҳубути ваии бад-ӣни олам ғарибаст аз табиати зоти ваии влкни ин ғурбат барои онаст то аз ҳудои зоди худ бар гирад , чунон ки ъзўҷл гуфт : « қлнои аҳбтўои минҳои ҷмиъои Фонмои ётинкми манӣ ҳудо , Фмни табаъи ҳудои Флои хавфи алайҳиму лои ҳам иҷзнўн . »

اکنون بدان که این روح حیوانی از این عالم سفلی است که مرکب است از لطافت بخار اخلاط چهار است: خون و بلغم و صفرا و سودا و اصل این چهار و آتش و خاک و هواست و اختلاف و اعتدال مزاج، از این تفاوت مقادیر حرارت و برودت و رطوبت و یبوست است و مقصود صنعت طب آن است که اعتدال این چهار طبع در این روح نگاه دارد تا بدان شایسته باشد که مرکب و آلت آن روح دیگر گردد که آن را روح انسانی گفتیم و آن از این عالم نیست، بلکه از عالم علوی است و از جواهر ملایکه است، و هبوط وی بدین عالم غریب است از طبیعت ذات وی ولکن این غربت برای آن است تا از هدی زاد خود بر گیرد، چنان که عزوجل گفت: «قلنا اهبطوا منها جمیعا فانما یاتینکم منی هدی، فمن تبع هدی فلا خوف علیهم و لا هم یجزنون.»

Ва он ки ҳақ ъзўҷл гуфт , « ании холиқи бшрои ман тин , Фозои сўитаҳу нФҳти фӣаи ман рӯҳӣ » ишорат ба ихтилофи ин ду олам рӯҳаст ки якеро ботин ҳўолт кард ва аз эътидоли мизоҷи вай ба дайн ибодат кард ки гуфт , « сўитаҳ – вайро рости вмҳёи бкрдм »у эътидоли ин буд , онгоҳ гуфт , «у нафхати фӣаи ман рӯҳӣ » ин бо худ азоФт карду бас ва ин бар мисоли он буд ки касе хирқаи карбос сӯхта кунад то муҳайё шавад қабули оташро , онгоҳи наздики оташи барад ва нафх кунад то оташ дар вай уфтад .

و آن که حق عزوجل گفت، «انی خالق بشرا من طین، فاذا سویته و نفحت فیه من روحی» اشارت به اختلاف این دو عالم روح است که یکی را باطین حوالت کرد و از اعتدال مزاج وی به دین عبادت کرد که گفت، «سویته – وی را راست ومهیا بکردم» و اعتدال این بود، آنگاه گفت، «و نفخت فیه من روحی » این با خود اضافت کرد و بس و این بر مثال آن بود که کسی خرقه کرباس سوخته کند تا مهیا شود قبول آتش را، آنگاه نزدیک آتش برد و نفخ کند تا آتش در وی افتد.

Ва чунон ки он рӯҳи ҳайвонӣу суфлоро эътидолӣасту табиби асбоби эътидол он бишносад то беморӣ аз вай дафъ кунаду вайро аз ҳалок нигоҳ дорад , ҳамчунин рӯҳи инсонии алавиро ки аз ҳақиқат диласт , эътидолӣаст ки илми ахлоқу риёзат ки аз шариъати шиносад , эътидоли онро нигоҳ дорад ва он сиҳҳат вай бошад , чунон ки пас аз ин дар миёни арқон мусулмонӣ гуфта ояд .

و چنان که آن روح حیوانی و سفلی را اعتدالی است و طبیب اسباب اعتدال آن بشناسد تا بیماری از وی دفع کند و وی را از هلاک نگاه دارد، همچنین روح انسانی علوی را که از حقیقت دل است، اعتدالی است که علم اخلاق و ریاضت که از شریعت شناسد، اعتدال آن را نگاه دارد و آن صحت وی باشد، چنان که پس از این در میان ارکان مسلمانی گفته آید.

Пас маълум шуд ки то касе ҳақиқати арвоҳи одамиро нашносад , мумкин нест ки охиратро ба басират бишносад чунон ки мумкин нест ки ҳақро ъзўҷл бишносад то худро нашносад , пас шинохтани нафаси худ калиди маърифат ҳақасту калиди маърифат охиратасту асли дайн « алоямони биллоҳу алиўми алохр »асту бад-ӣни сабаби ин маърифатро тақдим кардем .

پس معلوم شد که تا کسی حقیقت ارواح آدمی را نشناسد، ممکن نیست که آخرت را به بصیرت بشناسد چنان که ممکن نیست که حق را عزوجل بشناسد تا خود را نشناسد، پس شناختن نفس خود کلید معرفت حق است و کلید معرفت آخرت است و اصل دین «الایمان بالله و الیوم الاخر» است و بدین سبب این معرفت را تقدیم کردیم.

Аммо як сар аз асрори авсофи вайу асл онаст ки бнгФтим ки рухсат нест дар гуфтани он ки аФҳоми эҳтимол он накунаду тамомии маърифати ҳақи ъзўҷлу маърифати охират бар он мавқуфаст ҷаҳд он кун то аз худ , ба тариқи муҷоҳида ва талаб бишносӣ ки агар аз касе бишинавӣ , тоқати самоъи он надорӣ ки бисёр каси он сифат дар ҳақи ҳақи таъолии бншиднд ва бовар надоштанд ва инкор карданд ва гуфтанд , « ин худ мумкин нест » ва ин на тнзиаҳаст , балки таътиласт пас ту тоқати самоъи он дар ҳақи одамӣ чун дорӣ балки он сифат дар ҳақи ҳақ , сариҳ , на дар қуръонаст ва на дар ахбор , ҳам барои ин сабаб ки чун бишинаванд инкор кунанду анбиёро гуфтаанд , « клмўои анноси алии қадари ъқўлҳм бо халқ он гуед ки тоқат он доранд . » ва ба баъзе аз анбиё ваҳй омад ки аз сифоти мо чизе ки халқи онро фаҳм накунанд магӯӣ ки онгоҳ инкор кунанд ва эшонро забон дорад он миқдори гўӣид ки бидонанд .

اما یک سر از اسرار اوصاف وی و اصل آن است که بنگفتیم که رخصت نیست در گفتن آن که افهام احتمال آن نکند و تمامی معرفت حق عزوجل و معرفت آخرت بر آن موقوف است جهد آن کن تا از خود، به طریق مجاهده و طلب بشناسی که اگر از کسی بشنوی، طاقت سماع آن نداری که بسیار کس آن صفت در حق حق تعالی بنشیدند و باور نداشتند و انکار کردند و گفتند، «این خود ممکن نیست» و این نه تنزیه است، بلکه تعطیل است پس تو طاقت سماع آن در حق آدمی چون داری بلکه آن صفت در حق حق، صریح، نه در قرآن است و نه در اخبار، هم برای این سبب که چون بشنوند انکار کنند و انبیا را گفته اند، «کلموا الناس علی قدر عقولهم با خلق آن گویید که طاقت آن دارند.» و به بعضی از انبیا وحی آمد که از صفات ما چیزی که خلق آن را فهم نکنند مگوی که آنگاه انکار کنند و ایشان را زبان دارد آن مقدار گوئید که بدانند.