Таъолии ллаҳи азин боғи дили афрӯз
تعالیلله ازین باغ دلافروز
Ки шомаши рости файзи субҳи наврӯз
که شامش راست فیض صبح نوروز
Ҳавояши табъҳоро муътадили соз
هوایش طبعها را معتدل ساز
Дарахтони ҳам сару мурғони ҳам овоз
درختان همسر و مرغان همآواز
Ҳирот аз шарми боғи акбробод
هرات از شرم باغ اکبرآباد
Чу гули авроқ хӯбӣ дода бар бод
چو گل اوراق خوبی داده بر باد
Магар бар сабзааш ғалтидаи Кашмӣр ?
مگر بر سبزهاش غلتیده کشمیر؟
Ки бошад ҳасани сабзонаши ҷаҳони гир
که باشد حسن سبزانش جهانگیر
Дар боғаши салоӣ ом дода
در باغش صلای عام داده
Чу тоқи абрӯии хубон , кушода
چو طاق ابروی خوبان، گشاده
Ба меҳраш дода фарвардини дил аз даст
به مهرش داده فروردین دل از دست
Ҳазор Урдӣбиҳишт аз буи ӯ маст
هزار اردیبهشت از بوی او مست
Ба навъе гулбуни ин боғ хуш бӯаст
به نوعی گلبن این باغ خوشبوست
Ки гӯйии решааш дар ноф оҳӯаст
که گویی ریشهاش در ناف آهوست
Дарин гулшан , батон ҳарҷо нишастанд
درین گلشن، بتان هرجا نشستند
Ба тори зулф , сунбули дастаи бастанд
به تار زلف، سنبل دسته بستند
Ба рӯй сабзааш фарши арҷмандон
به روی سبزهاش فرش ارجمندان
Тзрўи сарв ӯ , ҳиммати баландон
تذرو سرو او، همتبلندان
Дарахтонаш ба ҳам пайвастаи моил
درختانش به هم پیوسته مایل
Санавбари ошиқи сурӯш ба сад дил
صنوبر عاشق سروش به صد دل
Бар сурӯши қади хубон чаҳ синҷид ?
بر سروش قد خوبان چه سنجد؟
зи ҳарфи рост бояд кас наранҷад
ز حرف راست باید کس نرنجد
намегуяд баҳои ҷилва чандаст
نمیگوید بهای جلوه چندست
Димоғи сарви ин гулшан баландаст
دماغ سرو این گلشن بلندست
Ба ҷайби ғунчагар чокии фитода
به جیب غنچه گر چاکی فتاده
Дарӣ бар гулшани дигари кушода
دری بر گلشن دیگر گشاده
Баҳор аз хонаи зодони ҳаримаш
بهار از خانهزادان حریمش
Насим аз бе қаророни қадимаш
نسیم از بیقراران قدیمش
зи ҷӯяши оби ҳайвон тоб дорад
ز جویش آب حیوان تاب دارد
Ки чандини Хизрро сероб дорад
که چندین خضر را سیراب دارد
Ҳавояш май даҳум аз нами гувоҳӣ
هوایش میدهم از نم گواهی
Ки меояд зи мурғони кори моҳӣ
که میآید ز مرغان کار ماهی
Ниҳоли себ ӯ чун қомати ёр
نهال سیب او چون قامت یار
Наме орад ба ҷузи себи зқни бор
نمیآرد به جز سیب ذقن بار
Баландиҳои сурӯши бади мубиноад
بلندیهای سروش بد مبیناد
Ки аз парвоз қамарӣ гашта озод
که از پرواز قمری گشته آزاد
Диҳад овози мурғи ин гулистон
دهد آواز مرغ این گلستان
зи мӯъҷиз , нағмаи Довӯдро ҷон
ز معجز، نغمه داوود را جان
Раҳи дилҳо чунон зад ҳасани овоз
ره دلها چنان زد حسن آواز
Ки булбул бар сар гул мекунад ноз
که بلبل بر سر گل میکند ناز
Дарин гулзор , бегул нест як хор
درین گلزار، بی گل نیست یک خار
Дамидаи булбулашро гули зи минқор
دمیده بلبلش را گل ز منقار
зи гули афтодаи чандон ранг бар ранг
ز گل افتاده چندان رنگ بر رنگ
Ки ҷои нола бар булбул шудаи танг
که جای ناله بر بلبل شده تنگ
Гули афшурди ончунон паҳлавии булбул
گل افشرد آنچنان پهلوی بلبل
Ки булбул ғунча шуд дар паҳлавии гул
که بلبل غنچه شد در پهلوی گل
Дар ӯ оби бақо як ҷӯйбораст
در او آب بقا یک جویبارست
Ҳавояшро дам исо ғубораст
هوایش را دم عیسی غبارست
зи шавқи наргисаш , чашм батон маст
ز شوق نرگسش، چشم بتان مست
Ба боди ғунчааш дил дода аз даст
به باد غنچهاش دل داده از دست
Дар обаш аз қирони моҳу моҳӣ
در آبش از قران ماه و ماهی
Диҳад акси гулу ғунчаи гувоҳӣ
دهد عکس گل و غنچه گواهی
Шафақро лола ӯ сурх рӯ кард
شفق را لاله او سرخرو کرد
Хизр аз шабнамаш май дар сабу кард
خضر از شبنمش می در سبو کرد
Ҳумо дар соя бедаш нишаста
هما در سایه بیدش نشسته
Ки маншури шараф бар боли баста
که منشور شرف بر بال بسته
Ҳавои гулро чунон сероб дорад
هوا گل را چنان سیراب دارد
Ки барги гули зи худ шабнами برارد
که برگ گل ز خود شبنم برآرد
зи акси сабзау сунбули дарин боғ
ز عکس سبزه و سنبل درین باغ
Кунад мижгони пари товусро доғ
کند مژگان پر طاووس را داغ
Чаҳ шудгар чашми бут дил ме рибоед
چه شد گر چشم بت دل میرباید
Ба чашми наргис ӯ дрнёид
به چشم نرگس او درنیاید
Ҷуз ин нишнидам аз болои сурӯш
جز این نشنیدم از بالای سروش
Ки мурғи сидра май зебади тзрўш
که مرغ سدره میزیبد تذروش
зи баси кӯтаҳ буд аз қоматаши даст
ز بس کوته بود از قامتش دست
Ба сад ташвиши қамарии дил дар ӯ баст
به صد تشویش قمری دل در او بست
зи шавқи ҳавзаш аз бас буд бе тоб
ز شوق حوضش از بس بود بیتاب
Чу нилӯфар , фалаки сар бар зад аз об
چو نیلوفر، فلک سر بر زد از آب
Нагардад то фазояш зулмат олуд
نگردد تا فضایش ظلمتآلود
Чароғи лоларо дар дили гиреҳи дӯд
چراغ لاله را در دل گره دود
Ниҳон дар зер ҳар баргаши баҳорӣ
نهان در زیر هر برگش بهاری
зи шабнам ҳар гул ӯ чашмаи сорӣ
ز شبنم هر گل او چشمهساری
Чунон бар тозагӣ нахлаш савораст
چنان بر تازگی نخلش سوارست
Ки гӯйии сояаш абр баҳораст
که گویی سایهاش ابر بهارست
Ғизоли орад ба сӯии ин гулистон
غزال آرد به سوی این گلستان
Барои чашми наргиси тӯҳфаи мижгон
برای چشم نرگس تحفه مژگان
зи шарми бидмшкши нофа дар дашт
ز شرم بیدمشکش نافه در دشت
Чу маҷнӯн ҳамнишин оҳӯони гашт
چو مجنون همنشین آهوان گشت
Дили қамарии дарин фирдавси обод
دل قمری درین فردوس آباد
Напардозад ба сарв аз ҳасани шамшод
نپردازد به سرو از حسن شمشاد
з ҳар ҷониб чу маҷнӯнони худрой
ز هر جانب چو مجنونان خودرای
Фиканда беди маҷнӯн , зулф дар пой
فکنده بید مجنون، زلف در پای
Чаҳ шудгар бед маҷнӯнаст мавзун
چه شد گر بید مجنون است موزون
Ба мавзунӣ буд машҳур , маҷнӯн
به موزونی بود مشهور، مجنون
Буд ҳарҷо чу гули мсндншинӣ
بود هرجا چو گل مسندنشینی
Ба паҳлуяш чу насрини нозанинӣ
به پهلویش چو نسرین نازنینی
Ба созу барги худ хайрӣ чаҳ нозад
به ساز و برگ خود خیری چه نازد
Ки аз сад моҳи нави як бадар созад
که از صد ماه نو یک بدر سازد
Дарин гулшани мҷу аз хаси нишона
درین گلشن مجو از خس نشانه
зи барги гул наад мурғи ошиёна
ز برگ گل نهد مرغ آشیانه
Забони шикваи ӣнҷои бастаи булбул
زبان شکوه اینجا بسته بلبل
Мулоимтар буд хор аз раги гул
ملایمتر بود خار از رگ گل
Гули ин бӯстонро хор ва хас нест
گل این بوستان را خار و خس نیست
Муҳаббат хонааст ӣнҷо ҳавас нест
محبت خانه است اینجا هوس نیست
Кафи поро кунад хокаши ҳиное
کف پا را کند خاکش حنایی
Ки ҳаст аз лола дар шнҷрФи сое
که هست از لاله در شنجرفسایی
Кашида гирд ӯ деворӣ аз гул
کشیده گرد او دیواری از گل
Сари девор ӯро хор , сунбул
سر دیوار او را خار، سنبل
намебошад ҳавои чандини муаттар
نمیباشد هوا چندین معطر
Магар дорад чанораши гӯии анбар ?
مگر دارد چنارش گوی عنبر؟
зи буии арғавон , гули рафта аз даст
ز بوی ارغوان، گل رفته از دست
Шароб арғавонӣ дорадаш маст
شراب ارغوانی داردش مست
зи дили кайфияти токаши баради ҳуш
ز دل کیفیت تاکش برد هوش
Нигоҳ аз диданаш бебода дар ҷӯш
نگاه از دیدنش بی باده در جوش
Сабо кард оташи гулро чунон тез
صبا کرد آتش گل را چنان تیز
Ки шох гул шуд оташбори гулрез
که شاخ گل شد آتشبار گلریز
Намонад аз ғояти сабзии дарин боғ
نماند از غایت سبزی درین باغ
Тафовут дар миёни тӯтӣу зоғ
تفاوت در میان طوطی و زاغ
Гарави бардаи сет дар афсонаи гул
گرو بردهست در افسانه گل
Забони булбул аз овози булбул
زبان بلبل از آواز بلبل
Гул аз баси гармӣ бозор дорад
گل از بس گرمی بازار دارد
Арақи пайваста бар рухсор дорад
عرق پیوسته بر رخسار دارد
Дарин гулзор , пуркорӣ буд гул
درین گلزار، پرکاری بود گل
Ки паргораш буд минқори булбул
که پرگارش بود منقار بلبل
Саводаш чун саводи хати хубон
سوادش چون سواد خط خوبان
Буд сероб аз чоҳи занхдон
بود سیراب از چاه زنخدان
Фишонд булбулаш чун гирди гесу
فشاند بلبلش چون گرد گیسو
зи бор миннат уфтад нофи оҳӯ
ز بار منت افتد ناف آهو
Ба хокаш ҳам гирифтораст булбул
به خاکش هم گرفتارست بلبل
Ки бошад гулбунаш то реша дар гул
که باشد گلبنش تا ریشه در گل
Чаҳ бошад вусъати машраб ? фазояш
چه باشد وسعت مشرب؟ فضایش
Масеҳо кист ? шогирди ҳавояш
مسیحا کیست؟ شاگرد هوایش
зи гул , нарад шукуфтани бардаи хораш
ز گل، نَرد شکفتن برده خارش
Хазонро дасти кӯтоҳ аз баҳораш
خزان را دست کوتاه از بهارش
Дарин боғ ар шавад ҷбрили нозил
درین باغ ار شود جبریل نازل
Бимонад чун ниҳолаши пой дар гул
بماند چون نهالش پای در گل
Дарин гулшан ки шуд аз ҷон сиришта
درین گلشن که شد از جان سرشته
зи баси нозуки мизоҷӣ ом гашта
ز بس نازکمزاجی عام گشته
Шавадгар барги гули дмсози булбул
شود گر برگ گل دمساز بلبل
Нахезад бе хароши овози булбул
نخیزد بی خراش آواز بلبل
Дарин бустони зи шарми сарви озод
درین بستان ز شرم سرو آزاد
Зулайхоро гурезади Юсуф аз ёд
زلیخا را گریزد یوسف از یاد
Зада бар сарв , паҳлу , бутаи гул
زده بر سرو، پهلو، بوته گل
Шуда ҳам ошёни қамарӣу булбул
شده همآشیان قمریّ و بلبل
* * *
***
Марои боғи ҷаҳони оро биҳишт аст
مرا باغ جهانآرا بهشت است
Биҳишти ин боғ бошад , варна зишт аст
بهشت این باغ باشد، ورنه زشت است
Гулшанро боғбон то дастаи баста
گلشن را باغبان تا دسته بسته
Ба Юсуфи мондаи бозори шикаста
به یوسف مانده بازار شکسته
Ҳавояш дар камол эътидол аст
هوایش در کمال اعتدال است
Камоли эътидолаш безавол аст
کمال اعتدالش بیزوال است
зи нахли ин чаман , шох фиканда
ز نخل این چمن، شاخ فکنده
Бимонад ҷовдон чун Хизр , зинда
بماند جاودان چون خضر، زنده
Ба сад миннати з рӯй ин гулистон
به صد منت ز روی این گلستان
Қазои бардошти тарҳи боғи ризвон
قضا برداشت طرح باغ رضوان
Дарин гулшан надорад қадари хошок
درین گلشن ندارد قدر خاشاک
Ирами гӯ аз хиёбон сина кун чок
ارم گو از خیابان سینه کن چاک
Барои чашми захми ин гулистон
برای چشمزخم این گلستان
Сапанд аз хол ҳур оварда ризвон
سپند از خال حور آورده رضوان
Қадам берун манеҳ зинҳори азин боғ
قدم بیرون منه زنهار ازین باغ
Ки дорад олимиро лолааш доғ
که دارد عالمی را لالهاش داغ
Ҳавои ин гулистон сиҳҳат афзост
هوای این گلستان صحّتافزاست
Насими ӣнҷо ҳаводор масеҳост
نسیم اینجا هوادار مسیحاست
Баҳори ин гулистон безавол аст
بهار این گلستان بی زوال است
Шикасти ранги гули ӣнҷо маҳол аст
شکست رنگ گل اینجا محال است
Ҳавои баси мулоимтар зи марҳам
هوایی بس ملایمتر ز مرهم
Наёрад захми гулро чун фароҳам ?
نیارد زخم گل را چون فراهم؟
Масеҳои рӯзу шаб дар кори ӣнҷо
مسیحا روز و شب در کار اینجا
Чаро наргис буд бемори ӣнҷо ?
چرا نرگس بود بیمار اینجا؟
Магӯ қамарӣ ба сурӯш гашта побаст
مگو قمری به سروش گشته پابست
Буд Хизрӣ , Асои сабз дар даст
بود خضری، عصای سبز در دست
Бад-ӣни гулшан буд ин на чаман ро
بدین گلشن بود این نه چمن را
Ҳамон рабтӣ ки бо ҷонаст тан ро
همان ربطی که با جان است تن را
Забонами ин чаманро то сногўст
زبانم این چمن را تا ثناگوست
намегунҷад зи гул чун ғунча дар пӯст
نمیگنجد ز گل چون غنچه در پوست
Хаёли сунбулаш то нақши бастам
خیال سنبلش تا نقش بستم
Қалам , шуд дастаи сунбул ба дастам
قلم، شد دسته سنبل به دستم
Миёни гулбун ӯ шуд хиради гум
میان گلبن او شد خرد گم
Бибастам лаб чу ғунча аз такаллум
ببستم لب چو غنچه از تکلم
* * *
***
Гулу шамшоди боғи шоҳи одил
گل و شمشاد باغ شاه عادل
Дуанд чун муҳаббати реша дар дил
دوانَد چون محبت ریشه در دل
Чароғи дӯдаи гетии сетоне
چراغ دوده گیتی ستانی
Баҳори гулшани соҳибқиронӣ
بهار گلشن صاحبقرانی
Ниҳоли бӯстони сарфарозӣ
نهال بوستان سرفرازی
Шаҳоби аддӣни Муҳамади шоҳи ғозӣ
شهابالدین محمد شاه غازی
Барои хутбаи номаши мукаррар
برای خطبه نامش مکرر
Млоик кардаанд аз бол , минбар
ملایک کردهاند از بال، منبر
зи рӯйиши меҳри анвар , шармгинӣ
ز رویش مهر انور، شرمگینی
зи рангаши хирмани гули хӯшаи чинӣ
ز رنگش خرمن گل خوشهچینی
зи адл ӯ ҷаҳон гардӣда обод
ز عدل او جهان گردیده آباد
Ба дидораши дили халқи ҷаҳони шод
به دیدارش دل خلق جهان شاد
Кунад тғрои ҷўдшро чу иншо
کند طغرای جودش را چو انشا
Ба оби зар , қалам шавед забон ро
به آب زر، قلم شوید زبان را
зи саводии нисораш дар таҳи об
ز سوادی نثارش در ته آب
Нёсуд аз тапиши гавҳар чу симоб
نیاسود از تپش گوهر چو سیماب
Карамро дод дастӣ аз ҳар ангушт
کرم را داد دستی از هر انگشت
Кафшро панҷ дарёи ҷамъ дар мушт
کفش را پنج دریا جمع در مشت
Барои ханда дорад Кебеки танноз
برای خنده دارد کبک طناز
Ба аҳдаши доғҳо аз синаи боз
به عهدش داغها از سینه باز
Ҳавои хизматаш чун дар сари оранд
هوای خدمتش چون در سر آرند
Чу ҳудҳуди тоҷи дорон пар бароранд
چو هدهد تاجداران پر برآرند
На танҳо бо дирам дорад нигин ро
نه تنها با درم دارد نگین را
Гирифтаи ном ӯ рӯй замин ро
گرفته نام او روی زمین را
Сазад каз номи шоҳаншоҳи олам
سزد کز نام شاهنشاه عالم
Чу нақши зари биболади нақши хотам
چو نقش زر ببالد نقش خاتم
Кафши паймонаи дарёии икром
کفش پیمانه دریای اکرام
Либоси хоси лутфаш , раҳмати ом
لباس خاص لطفش، رحمت عام
Суханро тозагӣ аз давлат ӯст
سخن را تازگی از دولت اوست
Баландиҳои шеър аз ҳиммат ӯст
بلندیهای شعر از همت اوست
Ба дарёии атояши баҳри тақсим
به دریای عطایش بهر تقسیم
зи моҳии музтарибтар бадараи сим
ز ماهی مضطربتر بدره سیم
Суханро бозгардонам иморӣ
سخن را بازگردانم عماری
Ба сӯии боғ чун боди баҳорӣ
به سوی باغ چون باد بهاری
* * *
***
Дарин гулшани асосӣ буд олӣ
درین گلشن اساسی بود عالی
Ки чархи афтода будаш бар ҳаволӣ
که چرخ افتاده بودش بر حوالی
Баннои туамон бо чархи аъзам
بنایی توامان با چرخ اعظم
Ба девораши бақоро басти муҳкам
به دیوارش بقا را بست محکم
зи гардуни гӯии ҳмдўшии рабӯда
ز گردون گوی همدوشی ربوده
Ба рифъати чархҳо чархиши сутӯда
به رفعت چرخها چرخش ستوده
Биҳишт аз шарми ҳасанаши нопадедор
بهشت از شرم حسنش ناپدیدار
Буриши бтхонаҳи чини нақши девор
برش بتخانه چین نقش دیوار
Дар каъба дарашро ҳалқа дар гӯш
در کعبه درش را حلقه در گوش
Ду олами чорчӯбашро дар оғӯш
دو عالم چارچوبش را در آغوش
зи глмих дараш хуршед дар тоб
ز گلمیخ درش خورشید در تاب
Ду пайкар , пайкарашро карда миҳроб
دو پیکر، پیکرش را کرده محراب
Дил аз зулфину занҷираши чунон шод
دل از زلفین و زنجیرش چنان شاد
Ки чашму зулфи дилбари рафта аз ёд
که چشم و زلف دلبر رفته از یاد
Сафои ин иморат шуд чунон ом
صفای این عمارت شد چنان عام
Ки мекард Исфаҳон аз ӯ сафои вом
که میکرد اصفهان از او صفا وام
зи афтодан чу ҳасанашро буд ор
ز افتادن چو حسنش را بود عار
намедонам ки чун афтодаи пуркор ?
نمیدانم که چون افتاده پرکار؟
Гузаштаи бурҷ ӯро аз фалаки сар
گذشته برج او را از فلک سر
Млоик гашта бурҷашро кабӯтар
ملایک گشته برجش را کبوتر
Қазо аз ҳасани маҳзаши офарӣда
قضا از حسن محضش آفریده
Касаш дар ҳеҷ он , бе он надида
کسش در هیچ آن، بی آن ندیده
Чу дар тарҳаш ба хокистар фитад кор
چو در طرحش به خاکستر فتد کار
Нависад бар сафоҳони серума , меъмор
نویسد بر صفاهان سرمه، معمار
Чу бо қаср фалак гардад ҳам оғӯш
چو با قصر فلک گردد همآغوش
Надонад кас , киро бартар буд дӯш
نداند کس، که را برتر بود دوش
Барои дафъи чашми захми мардум
برای دفع چشم زخم مردم
Сапанди пеш тоқаш гашта анҷум
سپند پیش طاقش گشته انجم
Сафои тоқи ин зебои иморат
صفای طاق این زیبا عمارت
Чу абрӯӣ батон дил карда ғорат
چو ابروی بتان دل کرده غارت
Ҳаваси ӣнҷо буд бо ишқ , ҳам санг
هوس اینجا بود با عشق، همسنگ
Каз истеҳком манзил нашканад ранг
کز استحکام منزل نشکند رنگ
Дар истеҳкоми ин пояндаи айвон
در استحکام این پاینده ایوان
Бақо чун сӯрати девор , ҳайрон
بقا چون صورت دیوار، حیران
Агар зин дар ғубории хезад аз ҷой
اگر زین در غباری خیزد از جای
Бимонад солҳо чун чарх бар пой
بماند سالها چون چرخ بر پای
Рисондаи устувориро ба миъроҷ
رسانده استواری را به معراج
Бақоро бурҷ ӯ бар сар буд тоҷ
بقا را برج او بر سر بود تاج
Дару девор ӯ ошӯб чин аст
در و دیوار او آشوب چین است
Агар нақшии зи Монии монда , ин аст
اگر نقشی ز مانی مانده، این است
зи қадар ӯ сахт чун баршуморам
ز قدر او سخت چون برشمارم
Баландиҳои фикр ояд ба корам
بلندیهای فکر آید به کارم
Касе кин ҷо муяссар шуд суҷудаш
کسی کاین جا میسر شد سجودش
Сипеҳри ойӣна зону намӯдаш
سپهر آیینه زانو نمودش
Назар чун дар тамошояш кунам боз
نظر چون در تماشایش کنم باز
Кунад пеш аз нигоҳами дидаи парвоз
کند پیش از نگاهم دیده پرواز
Дару девор он бошад мунаввар
در و دیوار آن باشد منور
Магари з ойӣна зад хишташи Сикандар ?
مگر ز آیینه زد خشتش سکندر؟
Банноӣ кин чунин афканди меъмор
بنایی کاین چنین افکند معمار
Сазад онҷои Сикандар гар кунад кор
سزد آنجا سکندر گر کند کار
Ба ин манзил буд равшани замона
به این منزل بود روشن زمانه
Ки чашмаст ину олами чашми хона
که چشم است این و عالم چشمخانه
Азин давлати саро , давлат ба ком аст
ازین دولتسرا، دولت به کام است
Ҷаҳонро бахти бедори ин мақом аст
جهان را بخت بیدار این مقام است
Чунин ҷое надорад ёд , даврон
چنین جایی ندارد یاد، دوران
Тугар дории гумон , гӯйасту чавгон
تو گر داری گمان، گوی است و چوگان
зи қадари ин иморат чанд пурсӣ ?
ز قدر این عمارت چند پرسی؟
Тамошо кун ба аҷзи аршу курсӣ
تماشا کن به عجز عرش و کرسی
Илоҳии ин баннои маъмури бодо
الهی این بنا معمور بادا
Чу чашми бади ғам аз ваии даври бодо
چو چشم بد غم از وی دور بادا
* * *
***
зи боғи афтодаи баҳрӣ бар карона
ز باغ افتاده بحری بر کرانه
Ки як мадаш буд тӯли замона
که یک مدّش بود طول زمانه
Фалак аз ҷзру мадаш дар кашокаш
فلک از جزر و مدّش در کشاکش
зи рашки мавҷ ӯ бар рӯй оташ
ز رشک موج او بر روی آتش
Бибандади қатра ӯгар миёни чуст
ببندد قطره او گر میان چست
Тавонад ҳафт дарёро варақи шаст
تواند هفت دریا را ورق شست
Чаҳ гӯям васфи ин дарё ки бинӣ
چه گویم وصف این دریا که بینی
Ҷузи ин , каз осмон ояд заминӣ
جز این، کز آسمان آید زمینی
Чу огаҳ шуд зи баҳри акбробод
چو آگه شد ز بحر اکبرآباد
зи қайд диҷла шуд озоди Бағдод
ز قید دجله شد آزاد بغداد
Чаҳ дарёи манбаи оби ҳаётӣ
چه دریا منبع آب حیاتی
Ба сӯяши бозгашт ҳар Фуротӣ
به سویش بازگشت هر فراتی
Ҳубобаши бардаи гӯии дилрабое
حبابش برده گوی دلربایی
зи пистони накӯёни хтоиӣ
ز پستان نکویان ختایی
зи филони наҳрро ҳар сӯи шикофӣ
ز فیلان نهر را هر سو شکافی
Хиёбонӣ ба роҳи кӯҳи қофӣ
خیابانی به راه کوه قافی
Аён аз содагии роз наонаш
عیان از سادگی راز نهانش
Шудаи афтодагии пои рӯонаш
شده افتادگی پای روانش
зи ҷайбаш гарчи гавҳар ошкораст
ز جیبش گرچه گوهر آشکارست
Чу далқи бенавоён бе нигораст
چو دلق بینوایان بینگارست
Ниҳодаи пушти роҳат гарчи бар хок
نهاده پشت راحت گرچه بر خاک
Ҳамон дар гардишаст аз чашми намнок
همان در گردش است از چشم نمناک
з абрӯ карда киштии глрхонш
ز ابرو کرده کشتی گلرخانش
Чунон каз пардаи дили бодбонаш
چنان کز پرده دل بادبانش
зи киштии мавҷ дарё нест пайдо
ز کشتی موج دریا نیست پیدا
Ки киштӣ ҳаст беш аз мавҷи дарё
که کشتی هست بیش از موج دریا
Ҳама мардум нишин чун хонаи чашм
همه مردمنشین چون خانه چشم
Ба хӯбии ғайрати кошонаи чашм
به خوبی غیرت کاشانه چشم
Ба ҳар киштӣ нишаста чанд ёрӣ
به هر کشتی نشسته چند یاری
Шуда ҳар моҳи нави хўршидзорӣ
شده هر ماه نو خورشیدزاری
Ба гоҳи сайри ин баҳри муаззам
به گاه سیر این بحر معظّم
Чу дар киштӣ нишинад шоҳи олам
چو در کشتی نشیند شاه عالم
зи бас бар хеш болад оби дарё
ز بس بر خویش بالد آب دریا
Шавад ҳам ақд , гавҳар бо сурайё
شود همعِقد، گوهر با ثریا
На киштӣ ёфт бар побӯси шаҳи даст
نه کشتی یافت بر پابوس شه دست
Маи нави хешро бар осмони баст
مه نو خویش را بر آسمان بست
Магари чашми млоик буд дар хоб ?
مگر چشم ملایک بود در خواب؟
Ки киштии гӯй фурсат зад дарин боб
که کشتی گوی فرصت زد درین باب
Нишаст он навгули боғи биҳиштӣ
نشست آن نوگل باغ بهشتی
Ба сони тўтё дар чашми киштӣ
به سان توتیا در چشم کشتی
зи шавқ аз бас ки дарё рафт боло
ز شوق از بس که دریا رفت بالا
зи Мурғобӣ фалак нашнохт худ ро
ز مرغابی فلک نشناخت خود را
Чу шуд киштӣ нишин он баҳри хӯбӣ
چو شد کشتینشین آن بحر خوبی
Ҳасад бар чӯби киштии баради тӯбо
حسد بر چوب کشتی برد طوبی
зи рашк баҳр шуд пурхӯн , дил бар
ز رشک بحر شد پرخون، دل بر
Ки аз хушкӣ ба дарё рафт гавҳар
که از خشکی به دریا رفت گوهر
Чаҳ киштӣ , манбаи дарёии раҳмат
چه کشتی، منبع دریای رحمت
зи файзи олимии ҷӯёии раҳмат
ز فیض عالمی جویای رحمت
зи шавқи ин баҳр ё раб дар чаҳ кораст
ز شوق این بحر یا رب در چه کارست
Ки бар ваии абри раҳматро гузораст
که بر وی ابر رحمت را گذارست
Чу сайраши сӯии киштӣ раҳнамӯн шуд
چو سیرش سوی کشتی رهنمون شد
зи дарёи талхӣу шурӣ бурун шуд
ز دریا تلخی و شوری برون شد
Садаф бар гирди киштӣ гавҳар ифшоанд
صدف بر گرد کشتی گوهر افشاند
Ҳубоб аз тани сару моҳӣ зар ифшоанд
حباب از تن سر و ماهی زر افشاند
зи баҳри он гавҳари хӯбӣ гузар кард
ز بحر آن گوهر خوبی گذر کرد
Саросари оби дарёро гавҳар кард
سراسر آب دریا را گوهر کرد
зи млоҳони он киштӣ чаҳ пурсӣ
ز ملّاحان آن کشتی چه پرسی
Ки ҳаряк ҳомил аршанду курсӣ
که هریک حامل عرشند و کرسی
Ба дарё гарчи киштӣ бе шумораст
به دریا گرچه کشتی بیشمارست
Зиҳии дарё ки бар киштӣ савораст
زهی دریا که بر کشتی سوارست
Надонам ин сафина аз чаҳ боб аст
ندانم این سفینه از چه باب است
Ки ҷои шоҳи байт интихоб аст
که جای شاهبیت انتخاب است
* * *
***
Саҳар чун андалеб омад ба фарёд
سحر چون عندلیب آمد به فریاد
Ҳавои боғи бозам дар сар афтод
هوای باغ بازم در سر افتاد
Биҳиштиро ки чандин ёд кардам
بهشتی را که چندین یاد کردم
Ба мадҳаши олимиро шод кардам
به مدحش عالمی را شاد کردم
Бигӯям каз ки буд ва аз куҷо хост
بگویم کز که بود و از کجا خاست
Ки ин фирдавсро ин гӯна орост
که این فردوس را این گونه آراست
зи абри раҳматӣ буд ин гулистон
ز ابر رحمتی بود این گلستان
Ки бар ваии рехтии гавҳар чу борон
که بر وی ریختی گوهر چو باران
Ғуломон дараш кайвону брҷис
غلامان درش کیوان و برجیس
Канизашро канизӣ карда билқис
کنیزش را کنیزی کرده بلقیس
Фалак бар даргааш чун ҳалқа мем
فلک بر درگهش چون حلقه میم
зи маҳдаши меҳру ма , гӯии зару сим
ز مهدش مهر و مه، گوی زر و سیم
зи мижгони гирди чашмаши фавҷи исмат
ز مژگان گرد چشمش فوج عصمت
Назарҳои баландаши авҷи исмат
نظرهای بلندش اوج عصمت
Ба дарҷи подшоҳӣ гавҳарӣ дошт
به درج پادشاهی گوهری داشت
Баланди иқболи некӯ ахтарӣ дошт
بلند اقبال نیکو اختری داشت
Надидаи соя ӯро фиришта
ندیده سایه او را فرشته
зи нури раҳматаш яздон сиришта
ز نور رحمتش یزدان سرشته
Буд ҳаркас мисли дар порсое
بود هرکس مثل در پارسایی
зи чашм ӯ кунад исмати гадоӣ
ز چشم او کند عصمت گدایی
зи шарм ӯ чунон ойӣна шуд об
ز شرم او چنان آیینه شد آب
Ки аз дасташи ҳиноро шасти сайлоб
که از دستش حنا را شست سیلاب
Млоики фарши боли оранди зи афлок
ملایک فرش بال آرند ز افلاک
Ки маҳдашро науфтад соя бар хок
که مهدش را نیفتد سایه بر خاک
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
..............................
Ба ғайр аз исмат аз исмат чаҳ ояд ?
به غیر از عصمت از عصمت چه آید؟
Ба ӯ он боғро тамлӣк фармуд
به او آن باغ را تملیک فرمود
Ки парвозаши сӯии боғ дигар буд
که پروازش سوی باغ دگر بود
Калиди боғро пешаш фиристод
کلید باغ را پیشش فرستاد
Ки бошад боғ , малики сарви озод
که باشد باغ، ملک سرو آزاد
Ба гул дод ихтиёри гулистон ро
به گل داد اختیار گلستان را
Пас онгаҳ худ ба ҷонон дод ҷон ро
پس آنگه خود به جانان داد جان را
Бурун шуд зини ҷаҳони пурнадомат
برون شد زین جهان پرندامت
Шафиъаши боди хотуни қиёмат
شفیعش باد خاتون قیامت
Пас онгаҳ он ниҳоли мҳрпрўр
پس آنگه آن نهال مهرپرور
Ки гулшанро бадв бахшед модар
که گلشن را بدو بخشید مادر
Қабул боғ кард аз модари хеш
قبول باغ کرد از مادر خویش
Ба гулбун , гули фурӯди оради сари хеш
به گلبن، گل فرود آرد سر خویش
Ниҳоди он шоҳзодаи баҳри таъзим
نهاد آن شاهزاده بهر تعظیم
Ба дасти хеш бар сари тоҷи таслим
به دست خویش بر سر تاج تسلیم
Нарафта ин гулистони ҷои даврӣ
نرفته این گلستان جای دوری
Биҳиштиро ба ҳурӣ дода ҳурӣ
بهشتی را به حوری داده حوری
Зиҳии хоки ҷанобати тоҷи фағфур
زهی خاک جنابت تاج فغفور
Ғубори остонати серумаи ҳур
غبار آستانت سرمه حور
Касе нашунида давлатманд чун ту
کسی نشنیده دولتمند چون تو
Падари ин , модари он , фарзанд чун ту
پدر این، مادر آن، فرزند چون تو
Ба давлати боди доими боргоҳат
به دولت باد دایم بارگاهت
Буд лутфан падари пушту паноҳат
بود لطفا پدر پشت و پناهت
Илоҳӣ то буд гулзори олам
الهی تا بود گلزار عالم
зи оби Хизри боди ин боғи хуррам
ز آب خضر باد این باغ خرم
Фазояши сайргоҳи глрхони бод
فضایش سیرگاه گلرخان باد
Бар рӯи навбари ин бӯстони бод
برِ رو نوبر این بوستان باد