зи чашми заъифони гӯи афтода тар

ز چشم ضعیفان گو افتاده‌تر

Дар ӯ ганҷи қоруни аён дар назар

در او گنج قارون عیان در نظر

Қазо кард чун хандақашро шикоф

قضا کرد چون خندقش را شکاف

Баровард сомони сад кӯҳи қоф

برآورد سامان صد کوه قاف

Ба фарз ар ба қаъраш фитад офтоб

به فرض ار به قعرش فتد آفتاب

Дигар брнёид ба чандини таноб

دگر برنیاید به چندین طناب

Ҳисораш ба ин қалъа гардад қарин

حصارش به این قلعه گردد قرین

Шавад осмонгар мураббаъ нишин

شود آسمان گر مربع‌نشین

ШкФт аз Фсилши сипеҳри кабӯд

شکفت از فصیلش سپهر کبود

Магари Зуҳраро шона дар кор буд ?

مگر زهره را شانه در کار بود؟

Тилисмии чунинро зи номи оварон

طلسمی چنین را ز نام‌آوران

Касе нашканад ғайри соҳибқирон

کسی نشکند غیر صاحبقران

зи саркӯби бурҷаши дарин на ҳисор

ز سرکوب برجش درین نُه حصار

Набошад дамии посбонро қарор

نباشد دمی پاسبان را قرار

Биболади магари умрҳо тоқи арш

ببالد مگر عمرها طاق عرش

Ки то пой бурҷаш расад соқи арш

که تا پای برجش رسد ساق عرش

зи сахтӣ ба хайбар буд туамон

ز سختی به خیبر بود توامان

Ба рифъати гарави барда аз осмон

به رفعت گرو برده از آسمان

Надидаи чунин қалъае чархи пер

ندیده چنین قلعه‌ای چرخ پیر

Чу осир , ҳрсўи ҳазораш асир

چو آسیر، هرسو هزارش اسیر

Ҳисорӣ ба рифъати зи гардуни фузун

حصاری به رفعت ز گردون فزون

зи бурҷаши сутун бар сари бесутун

ز برجش ستون بر سر بیستون

Гар аз на фалак бигузаранд таноб

گر از نه فلک بگذراند طناب

Наёбад бар ин қалъаи дасти офтоб

نیابد بر این قلعه دست آفتاب

Ба гардуни навардӣ азонаст тоқ

به گردون‌نوردی ازان است طاق

Ки як бори паймӯдаи роҳаши барроқ

که یک بار پیموده راهش بُراق

зи пиромнши ахтарони неки бахт

ز پیرامنش اختران نیک‌بخت

зи назорааш дида ҳо гашта сахт

ز نظّاره‌اش دیده‌ها گشته سخت

Ба зикраши кушояди қаламгар забон

به ذکرش گشاید قلم گر زبان

Суханро расад поя бар осмон

سخن را رسد پایه بر آسمان

Намоёни з ҳар фараҷа , тӯб дигар

نمایان ز هر فُرجه، توپ دگر

з равзан бирав карда ошӯби сар

ز روزن برو کرده آشوب سر

Ки кард ин банноро ба ин муҳкамӣ

که کرد این بنا را به این محکمی

намеояд ин кор аз одамӣ

نمی‌آید این کار از آدمی

Магар рост карданд девон ба ҷаҳд

مگر راست کردند دیوان به جهد

Ҳисории зи баҳри сулаймони аҳд

حصاری ز بهر سلیمان عهد

Дариро ки пайдо намешуд калид

دری را که پیدا نمی‌شد کلید

Ба даврони шоҳ ҷаҳон шуд падед

به دوران شاه جهان شد پدید

Фитодаш ба зери офтоб аз фароз

فتادش به زیر آفتاب از فراز

Шикастаи сети рангаш азон рӯзи боз

شکسته‌ست رنگش ازان روز باز

Ба сангаш макун осмони гӯи ситез

به سنگش مکن آسمان گو ستیز

Ки чун шиша хоҳад шудани ризриз

که چون شیشه خواهد شدن ریزریز

Ки дид осмонии зи як пораи санг ?

که دید آسمانی ز یک پاره‌سنگ؟

Ки тири шаҳобаш буд аз туфанг

که تیر شهابش بود از تفنگ

Ҳамаи оҳанӣни ҳарбааш ҷо ба ҷост

همه آهنین حربه‌اش جا‌به‌جاست

Магари санги ин қалъа оҳанрабост ?

مگر سنگ این قلعه آهنرباست؟

Надорад чунин қалъае чархи ёд

ندارد چنین قلعه‌ای چرخ یاد

Ки то хокрӣзаш нарафта сети бод

که تا خاکریزش نرفته‌ست باد

Ҳисории намӯдори чархи баланд

حصاری نمودار چرخ بلند

Вале меҳрро кӯтаҳ аз ваии каманд

ولی مهر را کوته از وی کمند

Гузаштаи зи бурҷи фалак , бора аш

گذشته ز برج فلک، باره‌اش

Шикастаи фалаки шиша бар хора аш

شکسته فلک شیشه بر خاره‌اش

Сари кангараши пеши фарзона ҳо

سر کنگرش پیش فرزانه‌ها

Калиди дкни рост , дандона ҳо

کلید دکن راست، دندانه‌ها

зи фатҳаш футуҳот ояд падед

ز فتحش فتوحات آید پدید

Ки дидаи сети қуфлии саросари калид ?

که دیده‌ست قفلی سراسر کلید؟

Ба васфаш кунам нохуни фикр , банд

به وصفش کنم ناخن فکر، بند

Кигар уфтам , уфтам ба фикри баланд

که گر افتم، افتم به فکر بلند

Ба авҷаш ба ҳиммати тавон баради роҳ

به اوجش به همت توان برد راه

На ҳар ҳимматӣ , ҳиммати подшоҳ

نه هر همتی، همت پادشاه

Худованди иқбол , шоҳи ҷаҳон

خداوند اقبال، شاه جهان

Казу фатҳ шуд қалъаи осмон

کزو فتح شد قلعه آسمان

Кашад қабзаи теғаш аз иқтидор

کشد قبضه تیغش از اقتدار

зи фӯлод , бар гирди олами ҳисор

ز فولاد، بر گرد عالم حصار

зи саркӯби адлаш , ҳисори ситам

ز سرکوب عدلش، حصار ستم

Фитодаи сет дар хокрӣзи адам

فتاده‌ست در خاکریز عدم

Буд ояти саҷдааш бар ҷабин

بود آیت سجده‌اش بر جبین

Ки ҳаркас ки хонд , бабўсад замин

که هرکس که خواند، ببوسد زمین

зи кшўрстонони ин остон

ز کشورستانان این آستان

Камӣни бандаи подшоҳи ҷаҳон

کمین بنده پادشاه جهان

Чу оҳанги тасхир кишвар кунад

چو آهنگ تسخیر کشور کند

Ҳисори фалакро мусаххар кунад

حصار فلک را مسخر کند

Зиҳии бурҷи шоҳаншаҳи дайни паноҳ

زهی برج شاهنشه دین پناه

Ки ҳам шоҳ бурҷаст ва ҳам бурҷи шоҳ

که هم شاه برج است و هم برج شاه

Асосӣ чу бунёди давлати қавӣ

اساسی چو بنیاد دولت قوی

Ҷаҳони куҳанро банноӣ навай

جهان کهن را بنای نوی

Ба сӯяш кунад моҳ агар каҷи нигоҳ

به سویش کند ماه اگر کج نگاه

Кашад кангараши арра бар фарқи моҳ

کشد کنگرش اره بر فرق ماه

Дар итмоми ин қасри гўҳрнгор

در اتمام این قصر گوهرنگار

Бақо умрҳо бӯда мздўркор

بقا عمرها بوده مزدورکار

Зиҳии хуши асосӣу пояндагӣ

زهی خوش اساسی و پایندگی

Ки қаср биҳишташ кунад бандагӣ

که قصر بهشتش کند بندگی

Тиҳӣ кард гетии басии дарҷ ро

تهی کرد گیتی بسی دُرج را

Ки пар кард аз гавҳари ин бурҷ ро

که پر کرد از گوهر این برج را

зи чинии пар аз зарф ҳои гузин

ز چینی پر از ظرف‌های گزین

Ки ҳаргизи надидаи сети фағфури чин

که هرگز ندیده‌ست فغفور چین

Шуд аз лаълу ёқӯт , ҷўҳрншон

شد از لعل و یاقوت، جوهرنشان

Магар даста гардӣда рагҳои кон ?

مگر دسته گردیده رگ‌های کان؟

зи ёқӯту лаълаш буд сангу хишт

ز یاقوت و لعلش بود سنگ و خشت

Чунин бурҷ бошад магар дар биҳишт

چنین برج باشد مگر در بهشت

зи болои ин бурҷи гардуни сипар

ز بالای این برج گردون سپر

Чу фаввора меҷӯшад оби гуҳар

چو فواره می‌جوشد آب گهر

Тлокориаш сурбаи сари дилпазир

طلاکاری‌اش سربه‌سر دلپذیر

Ниҳон карда зар дар Асои чархи пер

نهان کرده زر در عصا چرخ پیر

Тамом аз зари пухтау сими хом

تمام از زر پخته و سیم خام

Дарунаши мурассаъ чу беруни ҷом

درونش مرصع چو بیرون جام

Дар ойӣна корӣ надорад қарин

در آیینه کاری ندارد قرین

Ҳаминаст дарҷи пари ахтар , ҳамин

همین است دُرج پر اختر، همین

зи ҷомаши ърқнок , ёқӯт тар

ز جامش عرقناک، یاقوت تر

Заминаши садафи вори фарш аз гуҳар

زمینش صدف‌وار فرش از گهر

Гули ин ҷои зи ёқӯти аҳмар буд

گل این‌جا ز یاقوت احمر بود

Чу насрин ки аз санги мармар буд

چو نسرین که از سنگ مرمر بود

Дарашро расад бар дар каъбаи ноз

درش را رسد بر در کعبه ناز

Ки баракс онаст пайвастаи боз

که برعکس آن است پیوسته باز

зи баси чашму зулф батон тароз

ز بس چشم و زلف بتان طراز

зи занҷиру зрФин буд бе ниёз

ز زنجیر و زرفین بود بی‌نیاز

Буд бар фарозаши кабӯтари малик

بود بر فرازش کبوتر ملک

Сутунӣ буд зери сақфи фалак

ستونی بود زیر سقف فلک

з болояш ояд касе чун ба зер

ز بالایش آید کسی چون به زیر

Тавон сайри афлок кардани далер

توان سیر افلاک کردن دلیر

Арӯс ҷаҳон карда соиди баланд

عروس جهان کرده ساعد بلند

Ки дар ҷайб гардун кунад панҷаи банд

که در جیب گردون کند پنجه بند

Чаҳ шамъии сети ин бурҷи олии ҷаноб

چه شمعی‌ست این برج عالی جناب

Ки парвона аш дархураст офтоб

که پروانه‌اش درخورست آفتاب

з ҳар равзанаши машриқии ҷилва гар

ز هر روزنش مشرقی جلوه‌گر

Ки хуршедӣ аз ҷом дорад ба бар

که خورشیدی از جام دارد به بر

Амӯди фалак гар диҳандаш қарор

عمود فلک گر دهندش قرار

Бимонад баннои фалаки пойдор

بماند بنای فلک پایدار

Макун баҳри фирдавси ӣнҷои талош

مکن بهر فردوس اینجا تلاش

Нае чун кабӯтар , ду бурҷӣ мабош

نه‌ای چون کبوتر، دو برجی مباش

Ба гардиш буд осмонро мадор

به گردش بود آسمان را مدار

Ки бебурҷ , сӯрат нагирад ҳисор

که بی برج، صورت نگیرد حصار

Наёбади халали даст бар осмон

نیابد خلل دست بر آسمان

Буд пои ин бурҷ то дар миён

بود پای این برج تا در میان

Сари кангараш дар мақоми итоб

سر کنگرش در مقام عتاب

Кунад панҷа дар панҷаи офтоб

کند پنجه در پنجه آفتاب

Нагардад азон сабзаи чарх , зард

نگردد ازان سبزه چرخ، زرد

Ки дорад зи фавворааш обхўрд

که دارد ز فوّاره‌اش آبخورد

Агар бинадаш чашми ҳндўсршт

اگر بیندش چشم هندوسرشت

Бдиҳиш гардад вуҷӯди биҳишт

بدیهیش گردد وجود بهشت

Ҷаҳон дида гуяд ба бонги дуҳул

جهان‌دیده گوید به بانگ دهل

Ки ин чорбоғаст , як дастаи гул

که این چارباغ‌است، یک دسته گل

Назар кун бар ин бурҷи никўсршт

نظر کن بر این برج نیکوسرشت

Ки як даста шуд ҳашт боғи биҳишт

که یک دسته شد هشت باغ بهشت

Чу дар вай нишинад шаҳи комёб

چو در وی نشیند شه کامیاب

Ба бурҷи ҳамл ҷо кунад офтоб

به برج حمل جا کند آفتاب

Паии дасти қудрати баради остин

پی دست قدرت برد آستین

Ҳаминаст миъроҷи давлат , ҳамин

همین است معراج دولت، همین

Буд маҷлиси хоси шоҳи ҷаҳон

بود مجلس خاص شاه جهان

Ннозд ба ин бурҷ чун осмон ?

ننازد به این برج چون آسمان؟

Ҳамл бошад аз нисбаташи комёб

حمل باشد از نسبتش کامیاب

Азин бурҷ ёбад шарафи офтоб

ازین برج یابد شرف آفتاب

Ба хӯбии сети чашму чароғи ҷаҳон

به خوبی‌ست چشم و چراغ جهان

Буд дастае гули зи боғи ҷаҳон

بود دسته‌ای گل ز باغ جهان

Тиҳӣ нест як лаҳза аз шамъи дайн

تهی نیست یک لحظه از شمع دین

Ҳаминаст фонӯси қудрат , ҳамин

همین است فانوس قدرت، همین

Зиҳии дасти меъмори мъҷзнмоӣ

زهی دست معمار معجزنمای

Ки дод осмонро ба як бурҷи ҷой

که داد آسمان را به یک برج جای

Ту гӯйии асосаши зи баси муҳкамӣ

تو گویی اساسش ز بس محکمی

зи дилҳои сангин надорад камӣ

ز دل‌های سنگین ندارد کمی

Бибин ин банноро чаҳ давлат буд

ببین این بنا را چه دولت بود

Ки фонӯси шамъи саодат буд

که فانوس شمع سعادت بود

Фанои пеши азин ҳарчӣ май хост , кард

فنا پیش ازین هرچه می‌خواست، کرد

Бақои зини баннои қоматӣ рост кард

بقا زین بنا قامتی راست کرد

Дарунаши зи наққошии ранги занг

درونش ز نقاشی رنگ‌زنگ

Ба ҳам ҷои омезиши ранг , танг

به هم جای آمیزش رنگ، تنگ

Тамошои наққошии ин банно

تماشای نقاشی این بنا

Нигаҳро кунад маҳв дар дида ҳо

نگه را کند محو در دیده‌ها

зи хомӣ ба нақшаши мубин бе диранг

ز خامی به نقشش مبین بی‌درنگ

Машав ғофил аз пухтагиҳои ранг

مشو غافل از پختگی‌های رنگ

Ба наққошии ин биҳишти барин

به نقاشی این بهشت برین

Чҳо карда наққоши сҳроФрин

چها کرده نقاش سحرآفرین

Зиҳии сҳрпрдози сӯрат нигор

زهی سحرپرداز صورت‌نگار

Ки маънии з сӯрат кунад ошкор

که معنی ز صورت کند آشکار

Кашад Хизри калакаш ки мӯъҷиз намост

کشد خضر کلکش که معجز نماست

Раҳе аз мухолиф ба мағлуб , рост

رهی از مخالف به مغلوب، راست

Агар пайкариро кашад раъшаи нок

اگر پیکری را کشد رعشه‌ناک

Чу барги хазон дида уфтад ба хок

چو برگ خزان‌دیده افتد به خاک

Чу хоҳад кунад нақши сарвии дуруст

چو خواهد کند نقش سروی درست

Кашад шакли озодиашро нахуст

کشد شکل آزادی‌اش را نخست

Нагорд чу дар хонае офтоб

نگارد چو در خانه‌ای آفتاب

Дар он хонаи шаби дрнёид ба хоб

در آن خانه شب درنیاید به خواب

Шавад пайкариро чу сӯрат нигор

شود پیکری را چو صورت‌نگار

Кашад маъниашро нахусти ошкор

کشد معنی‌اش را نخست آشکار

Агар шакл машриқ кашад шаб ба хоб

اگر شکل مشرق کشد شب به خواب

Ҳамон лаҳза толеъ шавад офтоб

همان لحظه طالع شود آفتاب

Ниҳолӣ ки аз калак ӯ руста аст

نهالی که از کلک او رسته است

зи трдстиаш миваи рӯ шаста аст

ز تردستی‌اش میوه رو شسته است

Чу гирад ба кафи калаки гулшан нигор

چو گیرد به کف کلک گلشن‌نگار

Дамади шохи насрин чу субҳи ошкор

دمد شاخ نسرین چو صبح آشکار

Вазадгар насимӣ дар он бӯстон

وزد گر نسیمی در آن بوستان

зи ғайрати Ромади булбул аз ошён

ز غیرت رمد بلبل از آشیان

зи шабнами изори гулаш дар гулоб

ز شبنم عذار گلش در گلاب

Ҷаҳди ғунча аз ҷӯши булбули зи хоб

جهد غنچه از جوش بلبل ز خواب

Ба тасвири гул , ғунчаи нокарда рӯй

به تصویر گل، غنچه ناکرده روی

Сабои бардаи атри гулаши кӯ ба кӯй

صبا برده عطر گلش کو به کوی

зи мӯи чеҳраи гули напардохта

ز مو چهره گل نپرداخته

Ки зад бар навои булбули сохта

که زد بر نوا بلبل ساخته

Кашад бар варақ то шитобу диранг

کشد بر ورق تا شتاب و درنگ

Пай рафтани гули зи рангӣ ба ранг

پی رفتن گل ز رنگی به رنگ

Қалами шакли сарвии напардохта

قلم شکل سروی نپرداخته

Ки басти ошён бар сараши фохта

که بست آشیان بر سرش فاخته

Ҳанузаш қалами кор дар лола дошт

هنوزش قلم کار در لاله داشت

Ки дар чашми наргис назар ме гумошт

که در چشم نرگس نظر می‌گماشت

Кашад шакли хори ончунон оби дор

کشد شکل خار آنچنان آب‌دار

Ки раведи зи трдстиаш гули зи хор

که روید ز تردستی‌اش گل ز خار