Маро буд аз дӯстони дӯстӣ

مرا بود از دوستان دوستی

Ки будем чун мағз дар пӯстӣ

که بودیم چون مغز در پوستی

Мдққи чунон дар хФӣу ҷлӣ

مدقّق چنان در خفیّ و جلی

Ки аз диққаташ диқ кунад буъалӣ

که از دقتش دق کند بوعلی

Рсдбнди қонӯни нозу ниёз

رصدبند قانون ناز و نیاز

зи дили раҳ ба дил кун чу тасбеҳи соз

ز دل ره به دل کن چو تسبیح ساز

Сари сидқи кишони зи ҷӯшу хурӯш

سر صدق کیشان ز جوش و خروش

Чу субҳ аз гиребон барояд ба ҷӯш

چو صبح از گریبان برآید به جوش

Чу афканди субҳи замираши ниқоб

چو افکند صبح ضمیرش نقاب

Наад бар замини пушти дасти офтоб

نهد بر زمین پشت دست آفتاب

Наярзад ба сими дағал бе хилоф

نیرزد به سیم دغل بی خلاف

Буриши тизбозории мӯшикоф

برش تیزبازاری موشکاف

Шифо , як мсиҳодм аз кӯй ӯ

شفا، یک مسیحادم از کوی او

Ашорот , дарсии зи абрӯӣ ӯ

اشارات، درسی ز ابروی او

Буд илми ашФоқ бар тоқи азу

بود علم اشفاق بر طاق ازو

Расида ба миъроҷ , ишроқи азу

رسیده به معراج، اشراق ازو

Ба мшоӣёни домании брФшонд

به مشّائیان دامنی برفشاند

Казон фалсафиро бар оташи нишонд

کزان فلسفی را بر آتش نشاند

Тани бхрдӣ , ҷони фаҳмидагӣ

تن بخردی، جان فهمیدگی

Азуи тоза , имони фаҳмидагӣ

ازو تازه، ایمان فهمیدگی

Бар илм ӯ , илмҳо ҷаҳли маҳз

بر علم او، علم‌ها جهل محض

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

..............................

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

..............................

зи иншоӣ ӯ нуқраи тозагӣ

ز انشای او نقره تازگی

Татаббуъи зи имлоӣ ӯ бармало

تتبّع ز املای او برملا

Намоёни адоФҳмиаш аз адо

نمایان ادافهمی‌اش از ادا

Пазиради зи ошуфтагӣ , хуррамӣ

پذیرد ز آشفتگی، خرمی

Буриши кори дарҳам , кунад дарҳамӣ

برش کار درهم، کند درهمی

Гилӣми залолати азуи тортор

گلیم ضلالت ازو تارتار

Бароварда аз ҷаҳл , илмаши дамор

برآورده از جهل، علمش دمار

Ки дид аз хуросони чунин гавҳарӣ ?

که دید از خراسان چنین گوهری؟

Ки ҳар зарра дорад ба меҳраши сиррӣ

که هر ذره دارد به مهرش سری

Ғуборӣ ки бархезад аз ховарон

غباری که برخیزد از خاوران

Буд серумаи чашми Юнонён

بود سرمه چشم یونانیان

зи Юнони фаҳмидагӣ ҳарки хост

ز یونان فهمیدگی هرکه خاست

Буд пеши ҳарфаши алифи вор , рост

بود پیش حرفش الف‌وار، راست

Агар хонд аз ҳикматаши як варақ

اگر خواند از حکمتش یک ورق

Арастӯ бишӯяд китоб аз арақ

ارسطو بشوید کتاب از عرق

Диҳад ҷкмтш май чу дар пои хам

دهد جکمتش می چو در پای خم

Флотўн майашро буд лои хам

فلاطون می‌اش را بود لای خم

Ба андоз маънӣ чунон ме расад

به انداز معنی چنان می‌رسد

Ки ҷӯёии гавҳар ба кон ме расад

که جویای گوهر به کان می‌رسد

Чу бинад зи каси нуқтаеро сқим

چو بیند ز کس نقطه‌ای را سقیم

Ба болини зи ислоҳаши оради ҳаким

به بالین ز اصلاحش آرد حکیم

На аз кам кунад кам , на аз беш беш

نه از کم کند کم، نه از بیش بیش

Буд маҳзи инсоф дар кори хеш

بود محض انصاف در کار خویش

Қабулаши зи сад нуктаи булъаҷаб

قبولش ز صد نکته بوالعجب

Ба таҳсини биҷои нҷнбондаҳи лаб

به تحسین بیجا نجنبانده لب

зи қадари сухан , бо сухани иктисоб

ز قدر سخن، با سخن اکتساب

Кунад ончӣ бо кон кунад офтоб

کند آنچه با کان کند آفتاب

Хамӣ дар намозаши мусаллам буд

خمی در نمازش مسلم بود

Ба ин ростии одамӣ кам буд

به این راستی آدمی کم بود

Кунад зиндагӣ бар муроди сухан

کند زندگی بر مراد سخن

Чу ӯ кӣ расад кас ба дод сухан ?

چو او کی رسد کس به داد سخن؟

Агар зар ба харвор , агар дар ба ман

اگر زر به خروار، اگر در به من

Нагирад зи каси тӯҳфаи ғайр аз сухан

نگیرد ز کس تحفه غیر از سخن

Шабӣ шуд марои золкии миҳмон

شبی شد مرا زالکی میهمان

Ки золи фалак буд пешаши ҷавон

که زال فلک بود پیشش جوان

зи таърихи худ ёди оради ҳамин

ز تاریخ خود یاد آرد همین

Ки омад малики пеши азу бар замин

که آمد ملک پیش ازو بر زمین

Хаҷали шшдри абрӯяш аз кушод

خجل ششدر ابرویش از گشاد

Вуҷӯдаши хаёлӣ чу холи зиёд

وجودش خیالی چو خال زیاد

Ҳаминаст аз сини хешаш ба ёд

همین است از سن خویشش به یاد

Ки пеш аз азал дода дандон ба бод

که پیش از ازل داده دندان به باد

Ҷаҳон буд аз рӯзу шаби ноумед

جهان بود از روز و شب ناامید

Ки май гашти мӯии сиёҳаши сифед

که می‌گشت موی سیاهش سفید

Ба сад қарни пеш аз фалак гашта пер

به صد قرن پیش از فلک گشته پیر

Азали шаста дар пеш ӯ лаби зи шер

ازل شسته در پیش او لب ز شیر

Лаби гӯр , хандони з хандиданаш

لب گور، خندان ز خندیدنش

Аҷали мӯя баргар худ аз диданаш

اجل مویه بر گر خود از دیدنش

зи баси нотавонӣ қадаш карда хам

ز بس ناتوانی قدش کرده خم

Тибқи зан шудаи фараҷу бинӣ ба ҳам

طبق‌زن شده فرج و بینی به هم

Ба танги омадаи гӯшагирӣ азу

به تنگ آمده گوشه‌گیری ازو

Камоне ки дидаи сети тирии азу ?

کمانی که دیده‌ست تیری ازو؟

Кунадгар зи гесуии худ гирди пок

کند گر ز گیسوی خود گرد پاک

Кунад ҷой чун дона дар зери хок

کند جای چون دانه در زیر خاک

Дарин хокаши обу ҳавои сохта

درین خاکش آب و هوا ساخته

Чу машк , об дар пӯст андохта

چو مشک، آب در پوست انداخته

зи чашмаш ки аз равшанӣ сода аст

ز چشمش که از روشنی ساده است

Гӯи афтодан , андари гӯ афтода аст

گو افتادن، اندر گو افتاده است

Шудаи мехи кӯби қадами мушт ӯ

شده میخ‌کوب قدم مشت او

Хмидни хамидаи сет дар пушт ӯ

خمیدن خمیده‌ست در پشت او

Чу неи пӯсташи хушк бар устихон

چو نی پوستش خشک بر استخوان

зи таҳрики боди нафас дар фиғон

ز تحریک باد نفس در فغان

зи таҳрики гесу , таниши дарднок

ز تحریک گیسو، تنش دردناک

Барои аҷал , талаи зери хок

برای اجل، تلّه زیر خاک

Фурӯи резад аз раъшаи дасташи зи ҳам

فرو ریزد از رعشه دستش ز هم

Чу дасти лӣимони зи боди карам

چو دست لئیمان ز باد کرم

Заъифяш аз пӯсти барчӣдаи об

ضعیفیش از پوست برچیده آب

Чу мишкӣ ки хушкида дар офтоб

چو مشکی که خشکیده در آفتاب

Чу ёрони носоз аз икдгр

چو یاران ناساز از یکدگر

Надоранд аъзояш аз ҳам хабар

ندارند اعضایش از هم خبر

Тан аз беғзоииш чун на?ил буд

تن از بی‌غذاییش چون نال بود

Ки қӯташи ҳамин хӯрдани сол буд

که قوتش همین خوردن سال بود

Нёлўдаҳ аз луқмаи коми ҳавас

نیالوده از لقمه کام هوس

Ғизояши ҳамин хӯрдани солу бас

غذایش همین خوردن سال و بس

Ки дидаи сети золӣ ба сомони чунин

که دیده‌ست زالی به سامان چنین

зи чин , фараҷи болои ҳам то ҷабин

ز چین، فرج بالای هم تا جبین

Изораши кабӯди аблақ аз холи нил

عذارش کبود ابلق از خال نیل

Фрўҳштаҳи бинӣ чу хартуми фил

فروهشته بینی چو خرطوم فیل

Ду дандони пешаш ба ҳаддии дароз

دو دندان پیشش به حدی دراز

Ки бо он кунад банди шалвори боз

که با آن کند بند شلوار باز

Бар аъзоӣ ӯ рустаи мӯии дурушт

بر اعضای او رسته موی درشت

зи қоқми буриши нармтар , хорпушт

ز قاقم برش نرم‌تر، خارپشت

зи чархи куҳансол , бдпиртр

ز چرخ کهنسال، بدپیرتر

зи нақди бахилони замини гиртар

ز نقد بخیلان زمین‌گیرتر

Сараш гашта холӣ ба савдои зи ҳуш

سرش گشته خالی به سودا ز هوش

Забонаши зи шери сухан , поки дӯш

زبانش ز شیر سخن، پاک‌دوش

Вуҷӯдаши сабктар зи боли магас

وجودش سبک‌تر ز بال مگس

Ҳамин дар таниши ҷони гарон буду бас

همین در تنش جان گران بود و بس

зи ганди даҳонаш нафас дар гурез

ز گند دهانش نفس در گریز

зи нури назар , дидааш поки без

ز نور نظر، دیده‌اش پاک‌بیز

Кадуеи сет аз мағзи холии сараш

کدویی‌ست از مغز خالی سرش

Асири балои раъша дар пайкараш

اسیر بلا رعشه در پیکرش

зи сарпанҷа бо раъша дорад ситез

ز سرپنجه با رعشه دارد ستیز

Ҳисори аҷалро таниши хокрӣз

حصار اجل را تنش خاکریز

Сари рафта дар дӯшро , чун кашф

سر رفته در دوش را، چون کشف

براردи гуҳии баҳри обу алаф

برآرد گهی بهر آب و علف

Гуҳ аз чархи нолон буд чархаи вор

گه از چرخ نالان بود چرخه‌وار

Гуҳ аз заъфи печон чу тор

گه از ضعف پیچان چو تار

Гарави бардаи рӯйиш ба сардии зи дай

گرو برده رویش به سردی ز دی

Аҷал ҷон набарда зи дидори вай

اجل جان نبرده ز دیدار وی

Ба нодиднши зиндагӣ дар гарав

به نادیدنش زندگی در گرو

Кунад доси абрӯӣ ӯ ҷони дарав

کند داس ابروی او جان درو

Аҷалро зи дидор ӯ сад футуҳ

اجل را ز دیدار او صد فتوح

Хати чини пешониаш қабзи рӯҳ

خط چین پیشانی‌اش قبض روح

Зиҳии раъша нокӣ ки рӯзи нахуст

زهی رعشه‌ناکی که روز نخست

з симоб гардидаш аъзои дуруст

ز سیماب گردیدش اعضا درست

Ба нохуни ҷудои мӯи з андом кард

به ناخن جدا مو ز اندام کرد

Тан аз кандан мӯ чу бодом кард

تن از کندن مو چو بادام کرد

Ҳамин сарфааш баси зи қади ду то

همین صرفه‌اش بس ز قد دو تا

Ки мӯии сараши бофади ангушти по

که موی سرش بافد انگشت پا

Бадал гашта субҳи умедаш ба шом

بدل گشته صبح امیدش به شام

Чароғ дилаш карда равғани тамом

چراغ دلش کرده روغن تمام

Чунон карда худро ба холи кабӯд

چنان کرده خود را به خال کبود

Ки оварда гӯйии фалакро фурӯд

که آورده گویی فلک را فرود

Буруни рафта аз пӯшиши хобу хур

برون رفته از پوشش خواب و خور

Ки дидаи сети анбонӣ аз ҳеҷ пар ?

که دیده‌ست انبانی از هیچ پر؟

Чу чодар ба дӯши афканд дам мазан

چو چادر به دوش افکند دم مزن

Чаҳ ба зон ки бошад аҷал дар кафан ?

چه به زان که باشد اجل در کفن؟

Азон хам шуд аз ғамзаи мижгони ёр

ازان خم شد از غمزه مژگان یار

Ки хобида , беҳтар кунад найзаи кор

که خوابیده، بهتر کند نیزه کار

Чаҳ гӯям зи борикии он камар ?

چه گویم ز باریکی آن کمر؟

зи маънии борӣк , борӣк тар

ز معنیّ باریک، باریک‌تر

Шаҳидони худро кунадгар кафан

شهیدان خود را کند گر کفن

Биболанд бар хеш , як перҳан

ببالند بر خویش، یک پیرهن

Ба зулфаши қавии шонаро дасти зӯр

به زلفش قوی شانه را دست زور

зи акси лабаши чашми ойӣнаи шӯр

ز عکس لبش چشم آیینه شور

Нишотаст дар осмону замин

نشاط است در آسمان و زمین

Ба олам ки дидаи сети сӯрии чунин ?

به عالم که دیده‌ست سوری چنین؟

Фазои ҷаҳони пари зар ва зевар аст

فضای جهان پر زر و زیور است

Ту гӯйии фалаки як садаф гавҳараст

تو گویی فلک یک صدف گوهرست

Фалаки зин чироғон сураст доғ

فلک زین چراغان سورست داغ

Ки чун лола аз хоки раведи чароғ

که چون لاله از خاک روید چراغ

Ҷаҳони барги ъушрати з бас карда соз

جهان برگ عشرت ز بس کرده ساز

Тарабро даҳани монда аз хандаи боз

طرب را دهن مانده از خنده باز

Ба рақс осмон шуд ҷудо аз замин

به رقص آسمان شد جدا از زمین

Ҳаминаст миъроҷи ъушрат , ҳамин

همین است معراج عشرت، همین

Кунад рақс аз зарра то офтоб

کند رقص از ذره تا آفتاب

Надидаи чунин рӯзи гетӣ ба хоб

ندیده چنین روز گیتی به خواب

Буд нағмаи он ғорати ҳуш ҳо

بود نغمه آن غارت هوش‌ها

Ки ҷояши тараби рафта дар гӯш ҳо

که جایش طرب رفته در گوش‌ها

Чу аз пардаи соз , сар бар кунад

چو از پرده ساز، سر بر کند

Равад пардаи гӯш чодар кунад

رود پرده گوش چادر کند

Арӯсӣ буд раҳзани ақлу ҳуш

عروسی بود رهزن عقل و هوش

Ки бепарда аз лаб набояд ба гӯш

که بی‌پرده از لب نباید به گوش

Назд ҳаргиз аз дилбарони чгл

نزد هرگز از دلبران چگل

Ба ҷузи нағма дар пардаи каси роҳи дил

به جز نغمه در پرده کس راه دل

Занад зулфи хубон ба сад изтироб

زند زلف خوبان به صد اضطراب

зи таҳрири овозашони печу тоб

ز تحریر آوازشان پیچ و تاب

Буд бо ҳавои бад , ҷавоҳирфурӯш

بود با هوا بد، جواهرفروش

Ки рафт оби гавҳар ба гармои зи ҷӯш

که رفت آب گوهر به گرما ز جوش

зи бас дар баданҳо ҳаво кард кор

ز بس در بدن‌ها هوا کرد کار

Ҷаҳд аз бен мӯи арақ чун шарор

جهد از بن مو عرق چون شرار

Ҳаво шуд чунон гарм аз тоби меғ

هوا شد چنان گرم از تاب میغ

Ки шуд оташи афшони дами сарди теғ

که شد آتش‌افشان دم سرد تیغ

Намоён чу моҳи нав аз лоғарӣ

نمایان چو ماه نو از لاغری

Чу абрӯии хубон , ҳамаи дилбарӣ

چو ابروی خوبان، همه دلبری

Ки дидаи ҷузи ин тӯби гетии гшо ?

که دیده جز این توپ گیتی‌گشا؟

Ки ғорӣ кунад кори сад аждаҳо

که غاری کند کار صد اژدها

Ҳарифони хуш аз сардии рӯзгор

حریفان خوش از سردی روزگار

Ки бозӣ насузад зи кас дар қимор

که بازی نسوزد ز کس در قمار