Ба миннат барояд агар офтоб

به منت برآید اگر آفتاب

Ҳамаи умрро шаби шумор ва бихоб

همه عمر را شب شمار و بخواب

Дил аз дарди хоҳиш тнк ме шавад

دل از درد خواهش تنک می‌شود

Гронбори миннат сабк ме шавад

گرانبار منت سبک می‌شود

Азон паст ва помол шуд ин чунин

ازان پست و پامال شد این‌چنین

Ки миннати каш осмон шуд замин

که منت‌کش آسمان شد زمین

Ба розиқи надории магари эътиқод ?

به رازق نداری مگر اعتقاد؟

Ки миннати кашии баҳри ризқ аз ибод

که منت کشی بهر رزق از عباد

Тамаъро чунон зан ба шамшери кин

طمع را چنان زن به شمشیر کین

Ки рангин нагардад зи хунаши замин

که رنگین نگردد ز خونش زمین

Чунон дар дили орзӯи зани шарар

چنان در دل آرزو زن شرر

Ки равзани наёбади зи дӯдаши хабар

که روزن نیابد ز دودش خبر

Ҳасадро чунон шуълаи зан дар ниҳод

حسد را چنان شعله زن در نهاد

Ки хокистараш гум кунад паии зи бод

که خاکسترش گم کند پی ز باد

Касеро қадам бар хатое нарафт

کسی را قدم بر خطایی نرفت

Ки нохондаи ҳаргиз ба ҷое нарафт

که ناخوانده هرگز به جایی نرفت

Чу нохонда ҳарҷо равад офтоб

چو ناخوانده هرجا رود آفتاب

Рух аз зардии чеҳраи гӯи брмтоб

رخ از زردی چهره گو برمتاب

з хондан надидем мо ҷузи савод

ز خواندن ندیدیم ما جز سواد

Ту нохондае , кас ба рӯзат мабод

تو ناخوانده‌ای، کس به روزت مباد

Чу болин ва бистар кунӣ хоку хишт

چو بالین و بستر کنی خاک و خشت

Марв беталаб , гарчи бошад биҳишт

مرو بی طلب، گرچه باشد بهشت

Сабо чун нагардад азин нағмаи доғ ?

صبا چون نگردد ازین نغمه داغ؟

Ки нохонда , булбул наёяд ба боғ

که ناخوانده، بلبل نیاید به باغ

Манеҳ рӯй , нохонда дар ҳеҷ боб

منه روی، ناخوانده در هیچ باب

Ки гардад зи хондан , дуои мустаҷоб

که گردد ز خواندن، دعا مستجاب

Бибин хондагонро бад-ӣни вопасӣ

ببین خواندگان را بدین واپسی

Ту нохондае , чун ба ҷое рисӣ ?

تو ناخوانده‌ای، چون به جایی رسی؟

Дилам чун забон қалам гашта шқ

دلم چون زبان قلم گشته شق

зи рабти дурӯён ба ҳам чун варақ

ز ربط دورویان به هم چون ورق

Азишон ба ҳар суҳбатии кулуфтии сет

ازیشان به هر صحبتی کلفتی‌ست

Ду рўбнду бирў , аҷаби суҳбатии сет

دو روبند و بیرو، عجب صحبتی‌ست

Чу хӯн дар рагу реша ҳам дуанд

چو خون در رگ و ریشه هم دوند

Ки шояд мазид фасодӣ шаванд

که شاید مزید فسادی شوند

Сӯии хбси зоҳири тавон баради роҳ

سوی خبث ظاهر توان برد راه

Худо дорад аз хбси ботини нигоҳ

خدا دارد از خبث باطن نگاه

Ба зоҳир шариканд дар моли ҳам

به ظاهر شریکند در مال هم

Ба ботини ҳасади барда бар ҳоли ҳам

به باطن حسد برده بر حال هم

Ба гарми ихтилотӣ чу шеру шукр

به گرم اختلاطی چو شیر و شکر

Вале барқ дар хирмани икдгр

ولی برق در خرمن یکدگر

Хуранд он қадри об бар ёди ҳам

خورند آنقدر آب بر یاد هم

Ки гирданд сайлоби бунёди ҳам

که گردند سیلاب بنیاد هم

Чу бо ҳам навой тараб ме зананд

چو با هم نوای طرب می‌زنند

Навой дигар зер лаб ме зананд

نوای دگر زیر لب می‌زنند

Буд хуши адо гарчи ҳар мӯишон

بود خوش‌ادا گرچه هر مویشان

Адоӣ дигар дорад абрӯишон

ادای دگر دارد ابرویشان

Надода зи кафи риштаи макру фан

نداده ز کف رشته مکر و فن

Сари ришта бояд чунин доштан

سر رشته باید چنین داشتن

Ба ҳам дар нифоқ аз суханҳои давр

به هم در نفاق از سخن‌های دور

Надида касе ғайбатӣ дар ҳузур

ندیده کسی غیبتی در حضور

Азон кас ки бо ӯ касе роз гуфт

ازان کس که با او کسی راز گفت

зи сад айб , як айб натавон наҳуфт

ز صد عیب، یک عیب نتوان نهفت

Ба ҳам омадаи рости лекини хилоф

به هم آمده راست لیکن خلاف

Ба ҷӯи обашони рафта , аммо на соф

به جو آبشان رفته، اما نه صاف

Ба ҳам , аҳди ин қавм , мастаст сахт

به هم، عهد این قوم، مست است سخت

Чу пайванди барги хазон бо дарахт

چو پیوند برگ خزان با درخت

Агар пухта гӯйанд агар карда хом

اگر پخته گویند اگر کرده خام

Ба номаҳрамӣ , муҳаррами ҳам тамом

به نامحرمی، محرم هم تمام

Забонҳо зи дили давру дил аз забон

زبان‌ها ز دل دور و دل از زبان

Рафиқони садсолаи раҳ дар миён

رفیقان صدساله ره در میان

Зиҳии нотамомони пардохта

زهی ناتمامان پرداخته

Ки дидаи сети ингораи сохта ?

که دیده‌ست انگاره ساخته؟

Сухани ӣнқадарҳо азишон чаҳ суд

سخن اینقدرها ازیشان چه سود

зи таъбири хоби парешон чаҳ суд

ز تعبیر خواب پریشان چه سود

Палангӣ буд сояи ин гуруҳ

پلنگی بود سایه این گروه

Ки доранд пушт аз дўрнгӣ ба кӯҳ

که دارند پشت از دورنگی به کوه

Ҳамаи тофтаи риштаи макру фан

همه تافته رشته مکر و فن

Чу сӯзан ба дӯзандагии неши зан

چو سوزن به دوزندگی نیش زن

Баландаст дар шаҳру кӯи номашон

بلندست در شهر و کو نامشان

Балии ташти афтода аз бомашон

بلی طشت افتاده از بامشان

Наҷуста сети як сайдашон аз каманд

نجسته‌ست یک صیدشان از کمند

Бар авроқ айбанд шерозаи банд

بر اوراق عیبند شیرازه‌بند

Чу пайваста дар шустушӯии ҳманд

چو پیوسته در شستشوی همند

Чаро душмани обрӯии ҳманд ?

چرا دشمن آبروی همند؟

Чу резанд дар мизбонии арақ

چو ریزند در میزبانی عرق

Надоранд ҷузи айби ҳам бар тибқ

ندارند جز عیب هم بر طبق

Хабардор аз айби ҳам мўбаҳи мӯӣ

خبردار از عیب هم موبه‌موی

Мъозоллаҳ аз душмани дӯст рӯй

معاذالله از دشمن دوست‌روی

Ба хок аз мулоқоти зонуишон

به خاک از ملاقات زانویشان

Гули заъфарони резад аз рӯишон

گل زعفران ریزد از رویشان

Куҷои ин гуруҳу куҷои иттифоқ

کجا این گروه و کجا اتفاق

Шариканд бо ҳам , вале дар нифоқ

شریکند با هم، ولی در نفاق

Буд ранги кини зоҳир аз рӯишон

بود رنگ کین ظاهر از رویشان

Ки сармашқ хбсаст абрӯишон

که سرمشق خبث است ابرویشان

Ҳамаи айби ҷӯйу ҳнрношнос

همه عیب‌جوی و هنرناشناس

Азин қавм , ҳол ҳунар кун қиёс

ازین قوم، حال هنر کن قیاس

Ҳама дар ҷадал бо худои дам ба дам

همه در جدل با خدا دم‌به‌دم

Ки чун ризқи ин беш , азонаст кам

که چون رزق این بیش، ازان است کم

Агар айб ҷӯӣ набошад мурод

اگر عیب‌جویی نباشد مراد

Ба сӣ сол аз ҳам наёранд ёд

به سی سال از هم نیارند یاد

Ба ғифлати зи дили брнёрнди дам

به غفلت ز دل برنیارند دم

Тамоми огаҳӣ , лек аз айби ҳам

تمام آگهی، لیک از عیب هم

Буд кӯҳ дар чашмашон кам зи коҳ

بود کوه در چشمشان کم ز کاه

Чу бошад дили дайгарии такяи гоҳ

چو باشد دل دیگری تکیه‌گاه

Май меҳр , хӯн дар раги токашон

می مهر، خون در رگ تاکشان

Ҳасадро қавии реша дар хокашон

حسد را قوی ریشه در خاکشان

Чу аўродхўонони пас аз ҳар намоз

چو اورادخوانان پس از هر نماز

Забон карда дар таъни мардуми дароз

زبان کرده در طعن مردم دراز

Буд грмхўн ҳар сари мӯишон

بود گرمخون هر سر مویشان

Вале қаҳт хӯнаст дар рӯишон

ولی قحط خون است در رویشان

Шабу рӯз бо ҳам намак ме хуранд

شب و روز با هم نمک می‌خورند

Азон ташна хӯн якдигаранд

ازان تشنه خون یکدیگرند

Кашанд аз паии айби зондозаҳ беш

کشند از پی عیب زاندازه بیش

Ба ҳар ҷои сиррӣ , ҷузи гиребони хеш

به هر جا سری، جز گریبان خویش

Забонҳо яке карда бо икдгр

زبان‌ها یکی کرده با یکدگر

Ба ҳарфӣ казон дил надорад хабар

به حرفی کزان دل ندارد خبر

Ба дил гашта хасми муруввати ҳама

به دل گشته خصم مروت همه

Ба кафи теғу муштоқи фурсати ҳама

به کف تیغ و مشتاق فرصت همه

зи ҳам гарчи дар пардаи рсўотрнд

ز هم گرچه در پرده رسواترند

Ҳамон парда икдгр ме даранд

همان پرده یکدگر می‌درند

Чу шеру шукри ошиқи икдгр

چو شیر و شکر عاشق یکدگر

Вале ширхўн , заҳри қотили шукр

ولی شیرخون، زهر قاتل شکر

Шикастанд чун мавҷ дар кори ҳам

شکستند چون موج در کار هم

Чунин гарм доранд бозори ҳам

چنین گرم دارند بازار هم

Ба ҳам , дасти байъат азон ме диҳанд

به هم، دست بیعت ازان می‌دهند

Ки ангушт бар айб мардум ниҳанд

که انگشت بر عیب مردم نهند

Шуморанд то айби ҳамро тамом

شمارند تا عیب هم را تمام

Чаҳ ангушт каз шона гиранд вом

چه انگشت کز شانه گیرند وام

Агар айб май буд номи ҳунар

اگر عیب می‌بود نام هنر

Ки май буд азин қавм беайбтар ?

که می‌بود ازین قوم بی‌عیب‌تر؟

Набошанд агар халқи як ҷой , ба

نباشند اگر خلق یک جای، به

Расан ҳалқа гардад , хӯрд чун гиреҳ

رسن حلقه گردد، خورد چون گره

Агар пой ғайбат равад аз миён

اگر پای غیبت رود از میان

Чу моҳӣ надоранд гӯйии забон

چو ماهی ندارند گویی زبان

Вагар ҳарф ғайбат шавад ошкор

وگر حرف غیبت شود آشکار

Қатор забон сараканд шонаи вор

قطار زبان سرکند شانه‌وار

Бароянд ҳар дам ба ранг дигар

برآیند هر دم به رنگ دگر

Ба ҳам сулҳашони баҳри ҷанг дигар

به هم صلحشان بهر جنگ دگر

Ҳамаи фарш дар хонаи икдгр

همه فرش در خانه یکدگر

зи нақши паии икдгри бохабар

ز نقش پی یکدگر باخبر

Ситонанд аз ҳам дуоту қалам

ستانند از هم دوات و قلم

Ки маҳзар нависанд бар хӯни ҳам

که محضر نویسند بر خون هم

Бароранд бо ҳам зи як ҷайби сар

برآرند با هم ز یک جیب سر

Ки бар ҳам шуморанд домон тар

که بر هم شمارند دامان تر

Ҳунар чун хаси афтода дар дасту по

هنر چون خس افتاده در دست و پا

Гули айб дар чашмашон карда ҷо

گل عیب در چشمشان کرده جا

Ба озурдани икдгр беш ва кам

به آزردن یکدگر بیش و کم

Нишинанд чун доғ бар дасти ҳам

نشینند چون داغ بر دست هم

Бабўсанд дасту бибаранди по

ببوسند دست و ببرّند پا

Ки аз ҳам набошанд як дами ҷудо

که از هم نباشند یک دم جدا

Чу авроқи пошида аз икдгр

چو اوراق پاشیده از یکدگر

На берабт ва на рабташон дар назар

نه بی‌ربط و نه ربطشان در نظر

Ба дилҷӯе аз ҳам сухани вокшнд

به دلجویی از هم سخن واکشند

Вале ресмон аз таҳи пои кашанд

ولی ریسمان از ته پا کشند

Ба ақди ухувват ба ҳам дода даст

به عقد اخوت به هم داده دست

Ки бар Юсуф омад зи ихвони шикаст

که بر یوسف آمد ز اخوان شکست

Парешони дил аз даст хуишон мабош

پریشان‌دل از دست خویشان مباش

Чу аз ту набошанд азишон мабош

چو از تو نباشند ازیشان مباش

Бубахш эй фалак бар дили риши ман

ببخش ای فلک بر دل ریش من

Чаҳ нешами занӣ , чун нае хеши ман

چه نیشم زنی، چون نه‌ای خویش من

На Юсуф аз ихвон музират кашид

نه یوسف از اخوان مضرّت کشید

Ки ҳаркаси худ аз хеш дид ончӣ дид

که هرکس خود از خویش دید آنچه دید

зи ёру бародар , ки доне бааст ?

ز یار و برادر، که دانی به است؟

Бародар , агар ёру ёрӣ даҳ аст

برادر، اگر یار و یاری‌ده است

Агар ҳӯшмандӣ , ба хуишони мноз

اگر هوشمندی، به خویشان مناز

Блоинди хуишон , ба эшон мноз

بلایند خویشان، به ایشان مناز

Надонам гуруҳе ки фаҳмида анд

ندانم گروهی که فهمیده‌اند

Чаро хешро хеш номида анд

چرا خویش را خویش نامیده‌اند

зи пайвастани халқ , таҷред ба

ز پیوستن خلق، تجرید به

зи пайванд , бар шохи раведи гиреҳ

ز پیوند، بر شاخ روید گره

Ҳамин баси зи осеби хешу табор

همین بس ز آسیب خویش و تبار

Ки аз хеши оташи براردи чанор

که از خویش آتش برآرد چنار

Ниҳолӣ ки худру буд аз нахуст

نهالی که خودرو بود از نخست

Бар неки надиҳад чу аз хеш раст

برِ نیک ندهد چو از خویش رست

зи тан ҳарчӣ равед , набошад ба ҷой

ز تن هرچه روید، نباشد به جای

Буд чидани нохун аз дасту пой

بود چیدن ناخن از دست و پای

Пару болашони хуоне ва бе хабар

پر و بالشان خوانی و بی‌خبر

Ки хасманд парвонаро болу пар

که خصمند پروانه را بال و پر

Мабош эмин аз хешу пайванди хеш

مباش ایمن از خویش و پیوند خویش

Ки дарё хӯрд латма аз мавҷ беш

که دریا خورد لطمه از موج بیش

Гуҳӣ бехатар карт уфтад ба роҳ

گهی بی‌خطر کارت افتد به راه

Кигирӣ зи ақрбу ақраби паноҳ

که گیری ز اقرب و عقرب پناه

Ки ҷузи ақрабои номи айби ту барад ?

که جز اقربا نام عیب تو برد؟

Чу нрдик , аз давр натавон шимурд

چو نردیک، از دور نتوان شمرد

Ҳазар кун ҳазар кошно ошност

حذر کن حذر کآشنا آشناست

Чу бегонаи айбати зи бегона ҳост

چو بیگانه عیبت ز بیگانه‌هاست

Ба кори ту бегонаро кор нест

به کار تو بیگانه را کار نیست

Биҷузи хеш дар пӯстин ту кист ?

بجز خویش در پوستین تو کیست؟

Чу дорад азин нағмаи чанги огаҳӣ

چو دارد ازین نغمه چنگ آگهی

Кунад аз раги хеш , паҳлуи тиҳӣ

کند از رگ خویش، پهلو تهی

Рагу решаи ?ут гар набошад чаҳ ор ?

رگ و ریشه‌ات گر نباشد چه عار؟

Ки нохуш буд миваи решаи дор

که ناخوش بود میوه ریشه‌دار

Барон раг зарураст нашутур задан

برآن رگ ضرورست نشتر زدن

Ки май пурвирди хӯни фосид ба тан

که می‌پرورد خون فاسد به تن

Раги хӯни хешии плорк буд

رگ خون خویشی پلارک بود

Ки худ офати лаъл аз раг буд

که خود آفت لعل از رگ بود

Чаҳ шуд зин ки пайванди раг аз танаст ?

چه شد زین که پیوند رگ از تن است؟

Ки айби бузургати раг гардан аст

که عیب بزرگت رگ گردن است

Наме бояд аз хеш эмин нишаст

نمی‌باید از خویش ایمن نشست

Ки бар санги хорои раги оради шикаст

که بر سنگ خارا رگ آرد شکست

зи хуишон , дили хастаи вайрон буд

ز خویشان، دل خسته ویران بود

Балии душмани кон , раги кон буд

بلی دشمن کان، رگ کان بود

Ба зоҳир тавон ёфт душмани зи дӯст

به ظاهر توان یافت دشمن ز دوست

Чаҳ донеи бадиҳои раги зери пӯст

چه دانی بدی‌های رگ زیر پوست