Қаламро ки душман буд дӯсташ

قلم را که دشمن بود دوستش

Биҷуз раг науфтода дар пӯсташ

بجز رگ نیفتاده در پوستش

Сулаймонӣ оварад раг аз азал

سلیمانی آورد رگ از ازل

Ба зуннор бастан азон шуд мисл

به زنّار بستن ازان شد مثل

Мпиўнд бо ҳеҷ кас зинҳор

مپیوند با هیچ‌کس زینهار

Ки ноқис буд зарфи пайванддор

که ناقص بود ظرف پیونددار

Азон зистан ба чаҳ ? нозистан

ازان زیستن به چه؟ نازیستن

Ки як лаҳза бо ақрабои зистан

که یک لحظه با اقربا زیستن

Бибин нахл ва даврӣ гузин аз табор

ببین نخل و دوری گزین از تبار

Каз афзӯнӣ шох уфтад зи бор

کز افزونی شاخ افتد ز بار

Буд ранҷи борӣк , хеши заъиф

بود رنج باریک، خویش ضعیف

Қавии дастиашро ки бошад ҳариф ?

قوی‌دستی‌اش را که باشد حریف؟

На имрӯзии ин ҳарф , дерина аст

نه امروزی این حرف، دیرینه است

Ки пайванд бар хирқаи ҳам пина аст

که پیوند بر خرقه هم پینه است

з нашаву намо кӣ фазояд сарвар ?

ز نشو و نما کی فزاید سرور؟

Науфтад агар дона аз хӯшаи давр

نیفتد اگر دانه از خوشه دور

Ба хеш аз мулоқоти хуишони мбол

به خویش از ملاقات خویشان مبال

Ваболанд хуишон , ҳазар аз вабол

وبالند خویشان، حذر از وبال

Мусӣбат буд ғайбатӣ дар ҳузур

مصیبت بود غیبتی در حضور

з пайвастагон бош пайвастаи давр

ز پیوستگان باش پیوسته دور

Садафро ки лангар ба дарёи дуруст

صدف را که لنگر به دریا درست

Харобяш аз нисбат гавҳараст

خرابیش از نسبت گوهرست

Назар кун бар оҳан чу шуд кӯраи соз

نظر کن بر آهن چو شد کوره‌ساز

Ки аз зодаи худ буд дар гудоз

که از زاده خود بود در گداز

зи хеши каҷи андеш ба қиссаи тай

ز خویش کج‌اندیش به قصه طی

Камони рости пайванд дар зери пай

کمان راست پیوند در زیر پی

зи хуишони камолати пазиради завол

ز خویشان کمالت پذیرد زوال

зи поҷӯш , аз зӯр уфтад ниҳол

ز پاجوش، از زور افتد نهال

Зиҳии оқибати байни никўсршт

زهی عاقبت‌بین نیکوسرشت

Казин пеши ақорб ъқорб навишт

کزین پیش اقارب عقارب نوشت

Далелии аҷаби равшан ва дилкаш аст

دلیلی عجب روشن و دلکش است

Ки шамъ аз раги хеш дар оташ аст

که شمع از رگ خویش در آتش است

Кӣ озор бегона бошад чу хеш ?

کی آزار بیگانه باشد چو خویش؟

зи мижгони хулди мӯӣ дар дида беш

ز مژگان خلد موی در دیده بیش

Буд хорбнгар ҷаҳони сурбаи сар

بود خاربن گر جهان سربه‌سر

Гул аз хор гулбун хӯрд нештар

گل از خار گلبن خورد نیشتر

Дил аз ҷавр хуишон шавад тира беш

دل از جور خویشان شود تیره بیش

Буд бодаи нософ аз дарди хеш

بود باده ناصاف از دُرد خویش

Ба бегона кам ошнорости ҷанг

به بیگانه کم آشناراست جنگ

зи хешӣ буд душмани шиша , санг

ز خویشی بود دشمن شیشه، سنگ

зи баси рафта бар ман зи хуишони ситам

ز بس رفته بر من ز خویشان ستم

Чаҳ хуишон , ки безорам аз хеши ҳам

چه خویشان، که بیزارم از خویش هم

Бар аҳли маънӣ буд фарқ ҳо

برِ اهلِ معنی بود فرق‌ها

зи мазмуни бегона то ошно

ز مضمون بیگانه تا آشنا

зи пероҳани худ ним бе ҳарос

ز پیراهن خود نیم بی‌هراس

Балое буд душманӣ дар либос

بلایی بود دشمنی در لباس

Набояд зи хўишонт эмин нишаст

نباید ز خویشانت ایمن نشست

зи пайванд , ҳар шох ёбад шикаст

ز پیوند، هر شاخ یابد شکست

зи қатъи таъаллуқ чаҳ беҳтар буд ?

ز قطع تعلق چه بهتر بود؟

Гули чидаро ҷой бар сар буд

گل چیده را جای بر سر بود

Нахоҳӣ ки санг оядат бар булӯр

نخواهی که سنگ آیدت بر بلور

зи хуишон ба фарсанг ҳо бош давр

ز خویشان به فرسنگ‌ها باش دور

Макун ошноӣ ба бегонаи сар

مکن آشنایی به بیگانه سر

зи бегона , чун ошно шуд , ҳазар

ز بیگانه، چون آشنا شد، حذر

Гирифтори хуишон ва ёрон мабош

گرفتار خویشان و یاران مباش

Ки хуишон нонанду ёрони ош

که خویشان نانند و یاران آش

Магари бози донистаи душмани зи дӯст ?

مگر باز دانسته دشمن ز دوست؟

Ки мстр раг оварда беруни зи пӯст

که مسطر رگ آورده بیرون ز پوست

Агар хома хоҳад ки сарвар шавад

اگر خامه خواهد که سرور شود

Пас аз қатъи пайванду раг , сар шавад

پس از قطع پیوند و رگ، سر شود

Чу хешат қавӣ шуд ба ӯ негроӣ

چو خویشت قوی شد به او نگروی

Мабодои раги чашми ҳаргизи қавӣ

مبادا رگ چشم هرگز قوی

Ба меҳри бародар чарое асир ?

به مهر برادر چرایی اسیر؟

Бихон қиссаи Юсуфу панди гир

بخوان قصه یوسف و پند گیر

Садаф гарчи сари барда дар зери об

صدف گرچه سر برده در زیر آب

зи парварда хеш гардад хароб

ز پرورده خویش گردد خراب

Азин беш , дигар чаҳ гуфтани тавон

ازین بیش، دیگر چه گفتن توان

Ба ҳам ақрабои рост , хӯн дар миён

به هم اقربا راست، خون در میان

Машав ғофил аз дарди минои хеш

مشو غافل از دُرد مینای خویش

Барояд ба гул , чашма аз лои хеш

برآید به گل، چشمه از لای خویش

Буд амнтар , гар кунӣ озмӯн

بود امن‌تر، گر کنی آزمون

Кашишҳои теғ аз кашишҳои хӯн

کُشش‌های تیغ از کشش‌های خون

зи хуишон чаҳ хоҳии азин беш дид ?

ز خویشان چه خواهی ازین بیش دید؟

Ки ҳаркас бадӣ дид , аз хеш дид

که هرکس بدی دید، از خویش دید

Ба гетӣ наёбӣ нишони ҳузур

به گیتی نیابی نشان حضور

Магар бошӣ аз хеши наздик , давр

مگر باشی از خویش نزدیک، دور

Нишинанд зону ба зонуии ҳам

نشینند زانو به زانوی هم

Вале душмани ранг бар рӯй хеш

ولی دشمن رنگ بر روی خویش

Камонгар буд суст , агар зӯр беш

کمان گر بود سست، اگر زور بیش

Буд дар кашокаши зи пайванди хеш

بود در کشاکش ز پیوند خویش

зи нисбат буд душманӣ дар ҷаҳон

ز نسبت بود دشمنی در جهان

Чу дасти шаҳаншоҳ , бо баҳру кон

چو دست شهنشاه، با بحر و کان

Шаҳаншоҳи дайнпарвар дайни паноҳ

شهنشاه دین‌پرور دین‌پناه

Фалаки қадар , шоҳи ҷаҳони подшоҳ

فلک قدر، شاه جهان پادشاه

Фалакро ҷамолаши маин офтоб

فلک را جمالش مهین آفتاب

Ҷаҳонро вуҷӯдаши баин интихоб

جهان را وجودش بهین انتخاب

Ба давраши зи офати карам дар паноҳ

به دورش ز آفت کرم در پناه

зи афваш ба девор , пушти гуноҳ

ز عفوش به دیوار، پشت گناه

Дар айвони қасраш , фалаки парда Эй

در ایوان قصرش، فلک پرده‌ای

зи ҷўдши сахо , дасти парварда Эй

ز جودش سخا، دست‌پرورده‌ای

Чу нахл навай , боғбони гӯи бибол

چو نخل نوی، باغبان گو ببال

Ки парварда дар бӯстони ин ниҳол

که پرورده در بوستان این نهال

Агар ёбад аз эҳтисобаши хабар

اگر یابد از احتسابش خبر

Кунад таҳтаи дукони худ шиша гар

کند تخته دکان خود شیشه‌گر

Касеро ки наҳй ши гузашт аз замир

کسی را که نهی‌ش گذشت از ضمیر

Хулд дар ҷигари нолаи не чу тир

خلد در جگر ناله نی چو تیر

Мусофир надорад з наҳй ши хабар

مسافر ندارد ز نهی‌ش خبر

Ки бо сози раҳ , мекунад роҳи сар

که با ساز ره، می‌کند راه سر

зи адлаши ситами пешаро решаи суст

ز عدلش ستم‌پیشه را ریشه سست

Шикасти ҷаҳонӣ ба адлаши дуруст

شکست جهانی به عدلش درست

Буд тозаи рӯе ба аҳдаши гарав

بود تازه‌رویی به عهدش گرو

Чу хуршед , як рӯй ва ҳар субҳи нав

چو خورشید، یک‌روی و هر صبح نو

зи дасташ карам шуд каромати моб

ز دستش کرم شد کرامت‌مآب

Ба дарёи насаб май расонади саҳоб

به دریا نسب می‌رساند سحاب

Саҳоб аз гавҳар об бардошта

سحاب از گوهر آب برداشته

Ки дарии чунин дар садафи кошта

که دُرّی چنین در صدف کاشته

Ҷаҳони дида аз тоҷдорони басӣ

جهان دیده از تاجداران بسی

Ба фар аз ту бар сар наомад касе

به فرّ از تو بر سر نیامد کسی

Ба ҷанби ҷалолат чаҳ он ва чаҳ ин

به جنب جلالت چه آن و چه این

Буд як нигини вор , рӯй замин

بود یک نگین‌وار، روی زمین

Ба фарз ар хӯрд оби теғати дарахт

به فرض ار خورد آب تیغت درخت

Фитад бар замини сояаш лухти лухт

فتد بر زمین سایه‌اش لخت‌لخت

Ба андоз хасми ту пбкон ба кеш

به انداز خصم تو پبکان به کیش

Чу моҳӣ кунад рақс дар оби хеш

چو ماهی کند رقص در آب خویش

Ба теғӣ фитад душманат дар ғалат

به تیغی فتد دشمنت در غلط

Ки шуд байзаи фӯлоди онро сиқт

که شد بیضه فولاد آن را سقط

Гузидааст хасми туро дар хаёл

گزیده است خصم تو را در خیال

Ки чун ғунча , пайкони баровардаи бол

که چون غنچه، پیکان برآورده بال

Азон осмон осмонӣ кунад

ازان آسمان آسمانی کند

Ки бар даргаат остонӣ кунад

که بر درگهت آستانی کند

Азон соя хеш хондат худо

ازان سایه خویش خواندت خدا

Ки чун соя аз вай набошӣ ҷудо

که چون سایه از وی نباشی جدا

Ҷаҳони подшоҳо ! фалаки дргҳо !

جهان پادشاها! فلک درگها!

зи рози дили қудсёни огҳо !

ز راز دل قدسیان آگها!

Буд меҳр , як вола рӯй ту

بود مهر، یک واله روی تو

Ғуборӣ буд чарх аз кӯии ту

غباری بود چرخ از کوی تو

Куҷои ин руху меҳри анвари куҷо ?

کجا این رخ و مهر انور کجا؟

Куҷои чарху иқболи ин дар куҷо ?

کجا چرخ و اقبال این در کجا؟

з меҳрат сиришта саропои гулам

ز مهرت سرشته سراپا گلم

Ба ишқати Фрўбрдаҳи нохуни дилам

به عشقت فروبرده ناخن دلم

Парешони мӯро ба сунбул чаҳ кор

پریشان مو را به سنبل چه کار

Баҳораст мағзами зи бӯят , баҳор

بهارست مغزم ز بویت، بهار

зи сар , дидаро зон писандида ам

ز سر، دیده را زان پسندیده‌ام

Ки маҳваст дар диданат , дида ам

که محوست در دیدنت، دیده‌ام

Азон моили сарвам аз ҳар ниҳол

ازان مایل سروم از هر نهال

Ки дорад ҳавои қадат дар хаёл

که دارد هوای قدت در خیال

Надидам зи меҳрати вафодортар

ندیدم ز مهرت وفادارتر

Дўонидаҳи хуши решае дар ҷигар

دوانیده خوش ریشه‌ای در جگر

Надидам дарин олами обу гул

ندیدم درین عالم آب و گل

Вафодортар аз дили хеш , дил

وفادارتر از دل خویش، دل

Дилам кин вафодории андӯхта

دلم کاین وفاداری اندوخته

Вафоро зи меҳр ту омӯхта

وفا را ز مهر تو آموخته

Ту хуш бигузарон рӯзгори маро

تو خوش بگذران روزگار مرا

Ба гардуни миндози кори маро

به گردون مینداز کار مرا

Камӣни бандаи остони туам

کمین بنده آستان توام

Агар нек агар бад , азон туам

اگر نیک اگر بد، ازان توام

Қабул ту хоҳам дарин боргоҳ

قبول تو خواهم درین بارگاه

Тугар хоҳӣам , ҳеҷ кас гӯ махоҳ

تو گر خواهی‌ام، هیچ‌کس گو مخواه

зи шоҳон агар малики хоҳӣу мол

ز شاهان اگر ملک خواهی و مال

Ҳалолат буд подшоҳо , ҳалол

حلالت بود پادشاها، حلال

Ба фан , панҷаи душманонро мапӣч

به فن، پنجه دشمنان را مپیچ

Ба афсуни тавон морро кард гич

به افسون توان مار را کرد گیچ

Мадони айб , тазвири вологуҳар

مدان عیب، تزویر والاگهر

Буд об дар шери гавҳар , ҳунар

بود آب در شیر گوهر، هنر

Буд рости новак , вале вақти кор

بود راست ناوک، ولی وقت کار

Зарураш буд нохуни мустаъор

ضرورش بود ناخن مستعار

Чаҳ ҳоҷат , нигаҳи доштан рӯй кас ?

چه حاجت، نگه داشتن روی کس؟

Буд рӯй шамшер дар кору бас

بود روی شمشیر در کار و بس

Агар малики хоҳӣ ки гардад зиёд

اگر ملک خواهی که گردد زیاد

Ба ҷузи теғ , бар кас макун эътимод

به جز تیغ، بر کس مکن اعتماد

Надонам ки буд аз салотини даҳр

ندانم که بود از سلاطین دهر

Ки май гашти шабҳо бар атрофи шаҳр

که می‌گشت شب‌ها بر اطراف شهر

Ба ҳар сӯ ба савдо сиррӣ ме кашид

به هر سو به سودا سری می‌کشید

Ғами муфлисонро ба зар май харид

غم مفلسان را به زر می‌خرید

Чу шодии зи дилҳо хабар ме гирифт

چو شادی ز دل‌ها خبر می‌گرفت

Дилигар ғамӣ дошт , барме гирифт

دلی گر غمی داشت، برمی‌گرفت

Касеро ки будӣ табии тоби сӯз

کسی را که بودی تبی تاب‌سوز

Намӯдӣ парасториаш то ба рӯз

نمودی پرستاری‌اش تا به روز

Ситамдидае оҳ агар ме кашид

ستمدیده‌ای آه اگر می‌کشید

Ба дарди дилаш дар нафас ме расед

به درد دلش در نفس می‌رسید

Чу бар тангдастӣ фикандӣ гузар

چو بر تنگدستی فکندی گذر

Кафши сохтӣ ғунчаи сони пари зи зар

کَفَش ساختی غنچه‌سان پر ز زر

Шабигар чу хур , шамъ мискин шудӣ

شبی گر چو خور، شمع مسکین شدی

Чу гули хирқа ӯ зрогин шудӣ

چو گل خرقه او زرآگین شدی

Ғарибӣ ки дидӣ зи ғами по ба гул

غریبی که دیدی ز غم پا به گل

Бчидиш то дарди ғурбати зи дил

بچیدیش تا درد غربت ز دل

Чу аз золимии гаштии огоҳ , шом

چو از ظالمی گشتی آگاه، شام

Ба фардо нияндохтяш интиқом

به فردا نینداختیش انتقام

Набӯд огаҳ аз сари он неки рой

نبود آگه از سرّ آن نیک‌رای

Ба ҷузи муҳаррамӣ чанд , баъд аз худоӣ

به جز محرمی چند، بعد از خدای

Бар он малик бошад худоро назар

بر آن ملک باشد خدا را نظر

Ки султон кунад кдхдоёнаҳи сар

که سلطان کند کدخدایانه سر

Ғанимати шумор эй ҷавон , вақти хеш

غنیمت شمار ای جوان، وقت خویش

Ки маргӣ буд перӣ аз марги пеш

که مرگی بود پیری از مرگ پیش

Зиҳӣ бетамизӣ ва бе ҳосилӣ

زهی بی‌تمیزی و بی‌حاصلی

Ки аз фикри дунё , зи дайни ғофилӣ

که از فکر دنیا، ز دین غافلی

з дунёат натавон баридан ба теғ

ز دنیات نتوان بریدن به تیغ

Ғами дайни надорӣ , дариғо дареғ

غم دین نداری، دریغا دریغ

Саги нафасро рафта аз кор , чашм

سگ نفس را رفته از کار، چشم

Ту аз айнакаш кардае чорчшм

تو از عینکش کرده‌ای چارچشم

Бақои ҷавонӣ чу гули андакии сет

بقای جوانی چو گل اندکی‌ست

Чаҳ мурдан , чаҳ перӣ , ба маънии яке сет

چه مردن، چه پیری، به معنی یکی‌ست

Чу сайлоб , аҳди ҷавонии гузашт

چو سیلاب، عهد جوانی گذشت

Манам монда чун сайл молидаа дашт

منم مانده چون سیل مالیده دشت