Чу роҳ санояш кунад сар , рақам

چو راه ثنایش کند سر، رقم

Чаҳ ҳайрат ки сар карда раведи қалам ?

چه حیرت که سر کرده روید قلم؟

Фанои барқӣ аз ханҷари савлаташ

فنا برقی از خنجر صولتش

Бақои мадӣ аз дафтари давлаташ

بقا مدّی از دفتر دولتش

Аннани қаламро ки дорад нигоҳ ?

عنان قلم را که دارد نگاه؟

зи таърифи асби ҷаҳони подшоҳ

ز تعریف اسب جهان پادشاه

Зиҳии нарм гоҳе ки бо он шитоб

زهی نرم گاهی که با آن شتاب

Тавон рафт болои зинаш ба хоб

توان رفت بالای زینش به خواب

Буд оятии барқ дар шан ӯ

بود آیتی برق در شان او

Сухани фарбеҳ аз паҳлавии рон ӯ

سخن فربه از پهلوی ران او

Тавонад зудудан ба як нақши по

تواند زدودن به یک نقش پا

з рӯй замин , нақши фарсанг ҳо

ز روی زمین، نقش فرسنگ‌ها

зи азмаши раҳи даври дилтанги гашт

ز عزمش ره دور دلتنگ گشت

Ки тоъӯн фарсанг омад ба дашт

که طاعون فرسنگ آمد به دشت

зи мақсади савораши чунон комёб

ز مقصد سوارش چنان کامیاب

Ки дарвоза шуд манзилашро рикоб

که دروازه شد منزلش را رکاب

Агар роҳ дар пеш саддарсадаст

اگر راه در پیش صددرصدست

Рикобаш дар хона мақсадаст

رکابش در خانه مقصدست

Фазои ҷаҳони танг бар гом ӯ

فضای جهان تنگ بر گام او

Буд ҳрзи таии макони ном ӯ

بود حرزِ طیّ مکان نام او

Расонад , агар сар кунад роҳ ро

رساند، اگر سر کند راه را

Ба даргоҳ , даврони даргоҳ ро

به درگاه، دوران درگاه را

Шуд оҳани зи иқболи наълаши чунон

شد آهن ز اقبال نعلش چنان

Ки бесиккааш зар нагардад равон

که بی سکه‌اش زر نگردد روان

Зиҳии бодпои барқи оташи ниҳод

زهی بادپا برق آتش‌نهاد

Казу рафтаи номӯси вусъат ба бод

کزو رفته ناموس وسعت به باد

Дар илзоми ма , доғи рониш бас аст

در الزام مه، داغ رانش بس است

Нишони шҳншаҳи нишонаш бас аст

نشان شهنشه نشانش بس است

Ба ҷустан , з ҷустан баровард гирд

به جستن، ز جستن برآورد گرد

Гронҷонии барқро фош кард

گرانجانی برق را فاش کرد

Гуҳ пўиаҳ гардад чу гарми шитоб

گه پویه گردد چو گرم شتاب

з гармӣ шавад оҳани наъл , об

ز گرمی شود آهن نعل، آب

Азон дар пайаш меҳр бишитофта

ازان در پی‌اش مهر بشتافته

Ки гесу ба мӯии дамаши бофта

که گیسو به موی دمش بافته

Буд фикри ин шуълаи тунду тез

بود فکر این شعله تند و تیز

Ҳаводори шоир ба вақти гурез

هوادار شاعر به وقت گریز

Чунон меравад нарм бар рӯй об

چنان می‌رود نرم بر روی آب

Ки эмин буд зери поиши ҳубоб

که ایمن بود زیر پایش حباب

Азуи монда бо як ҷаҳони узри ланг

ازو مانده با یک جهان عذر لنگ

Ба як гоми соя , ба як гоми ранг

به یک گام سایه، به یک گام رنگ

Надидаи сет дар ду , ба он фарбеҳӣ

ندیده‌ست در دو، به آن فربهی

Ба ҷузи қӯт аз ҳамРаҳон ҳамраҳе

به جز قوت از همرهان همرهی

Биёбони навардӣ ки гоҳи шитоб

بیابان‌نوردی که گاه شتاب

Ба дар рафта аз сояи офтоб

به در رفته از سایه آفتاب

Азу нагзарад ҳар дўндӣ ки ҳаст

ازو نگذرد هر دوندی که هست

Магари пойро бигузаранд зи даст

مگر پای را بگذراند ز دست

зи рафтор ӯ аз карон то карон

ز رفتار او از کران تا کران

Сабк гашта фарсангҳои гарон

سبک گشته فرسنگ‌های گران

зи пай кӣ расанд обу оташ ба вай ?

ز پی کی رسند آب و آتش به وی؟

намемонад аз бод бар хок , пай

نمی‌ماند از باد بر خاک، پی

Набӯдаш ниёзии фарохур ба даст

نبودش نیازی فراخور به دست

Фалак бар дамаши муҳраи меҳри баст

فلک بر دمش مهره مهر بست

зи бас гирд шуд гирди майдону гашт

ز بس گرد شد گرد میدان و گشت

Дам аз кокулаши борҳои бргзшт

دم از کاکلش بارها برگذشت

Ба ҳар қабза аз хоки майдон , дамӣ

به هر قبضه از خاک میدان، دمی

Занад чарх , чун бар кафӣ , хотамӣ

زند چرخ، چون بر کفی، خاتمی

Бигардад ба ҳар сӯ ки гирдоне аш

بگردد به هر سو که گردانی‌اش

Мулоқот дам карда пешонӣ аш

ملاقات دم کرده پیشانی‌اش

Ба сахтии самаш гарчи хорои дард

به سختی سمش گرچه خارا درد

Паридан ба парвоз ӯ май пурд

پریدن به پرواز او می‌پرد

Нмолидаҳи боди сабои мӯӣ ӯ

نمالیده باد صبا موی او

Нхоридаҳи маҳмиз , паҳлавӣ ӯ

نخاریده مهمیز، پهلوی او

Чу бо санги хоро набард оварад

چو با سنگ خارا نبرد آورد

зи бод , Асияҳо ба гирд оварад

ز باد، آسیاها به گرد آورد

зи хородрӣ ҳар самаш бе сухан

ز خارادری هر سمش بی سخن

Кунад кори сад тешаи кӯҳкан

کند کار صد تیشه کوهکن

Чунон пой бар фарқи хоро наад

چنان پای بر فرق خارا نهد

Ки аз дидаи хораи оташи ҷаҳд

که از دیده خاره آتش جهد

Буд гӯш то гӯш , саршори ҳуш

بود گوش تا گوش، سرشار هوش

Забони донеаш дар забон хамӯш

زبان‌دانی‌اش در زبان خموش

Ба наъли заригар шӯии раҳнамӯн

به نعل زری گر شوی رهنمون

Кунад гиря то оҳани теғ , хӯн

کند گریه تا آهن تیغ، خون

Буд пардаи чашм агар ёли пӯш

بود پرده چشم اگر یال‌پوش

Биндоздш аз назокати зи дӯш

بیندازدش از نزاکت ز دوش

Гарави барда аз Рахш дар беҳтарӣ

گرو برده از رخش در بهتری

Суҳайлаш кунад дар ҷаҳони меҳтарӣ

سهیلش کند در جهان مهتری

Ҳиллии банди зинаш ба сад ору нанг

حُلی‌بند زینش به صد عار و ننگ

Кашад ҳалқаи чашми таркон ба танг

کشد حلقه چشم ترکان به تنگ

Лаҷомаши ҷаҳонро пар аз дар кунад

لجامش جهان را پر از دُر کند

Ба афсораши афсар тафохур кунад

به افسارش افسر تفاخر کند

Нишони самаши сиккаи дилбарӣ

نشان سمش سکه دلبری

Бар ӯ хатм , ҳасани парии пайкарӣ

بر او ختم، حسن پری‌پیکری

Чу як по наад рокибаш дар рикоб

چو یک پا نهد راکبش در رکاب

Ба манзил равад пои дигар ба хоб

به منزل رود پای دیگر به خواب

Куҷо бар дар хонае истод

کجا بر در خانه‌ای ایستاد

Ки хишташ назд таъна бар хишти бод

که خشتش نزد طعنه بر خشت باد

Ба рафтан чунон шеҳа Эй баркашад

به رفتن چنان شیهه‌ای برکشد

Ки вусъати зи майдони имкони барад

که وسعت ز میدان امکان برد

Ба ҳар сӯ ки гардад равони ҷобаҷоӣ

به هر سو که گردد روان جابجای

Ҷилав резиш ояд зи паии нақши пой

جلو ریزش آید ز پی نقش پای

Ба рафтани зи поиш чаҳ наъли аўФтод ?

به رفتن ز پایش چه نعل اوفتاد؟

Казу моҳи нав сайр нагирифт ёд

کزو ماه نو سیر نگرفت یاد

Ба васфаши сухани худ ҷаҳд аз забон

به وصفش سخن خود جهد از زبان

Чаҳ ҳоҷат ба фикраст гоҳи баён

چه حاجت به فکر است گاه بیان

Гуҳи пўиаҳ , сад раҳи анонаши кашанд

گه پویه، صد ره عنانش کشند

Ки шояд так ва ду ба гардиш расанд

که شاید تک و دو به گردش رسند

зи ҳамраҳ буд рокибаш бе ниёз

ز همره بود راکبش بی‌نیاز

зи ҳамроҳиаш ҳамраҳеи мондаи боз

ز همراهی‌اش همرهی مانده باز

Ҷидоряш бояд зи таии макон

جداریش باید ز طیّ مکان

Ки пуед раҳи оҳистатар як замон

که پوید ره آهسته‌تر یک زمان

з наълаш гирифт оҳани он зебу фар

ز نعلش گرفت آهن آن زیب و فر

Ки аз ғайраташ зард шуд рӯй зар

که از غیرتش زرد شد روی زر

Ба васфаш нашуд то қаламтар забон

به وصفش نشد تا قلم تر زبان

Нигарадед маълум , назми равон

نگردید معلوم، نظم روان

Ҳадиси самаш чун наомад ба даст

حدیث سمش چون نیامد به دست

Ба васфи дамаш хомаам ёли баст

به وصف دمش خامه‌ام یال بست

Матоъи ҷудоӣ азу шуд касод

متاع جدایی ازو شد کساد

Ки аз пўиаҳаш рафтаи даврии зи ёд

که از پویه‌اش رفته دوری ز یاد

зи сайраши з бас мекашад аштлм

ز سیرش ز بس می‌کشد اشتلم

Шуд аз бим ӯ , баъд дар қурби гум

شد از بیم او، بُعد در قرب گم

Ба фарсанги гомаши чунон дар набард

به فرسنگ گامش چنان در نبرد

Ки бархест аз роҳи даврӣ чу гирд

که برخاست از راه دوری چو گرد

зи дунбол ӯ барқи чандон ки ҷуст

ز دنبال او برق چندان که جست

Наёвард домони гардиш ба даст

نیاورد دامان گردش به دست

Чу симоби гӯии замин бе қарор

چو سیماب گوی زمین بی‌قرار

зи нақши пайаш то ба рӯзи шумор

ز نقش پی‌اش تا به روز شمار

Ба васфаш чу ҷунбад забон дар даҳан

به وصفش چو جنبد زبان در دهن

Қалами вор дар роҳ гуяд сухан

قلم‌وار در راه گوید سخن

Чу паргор гардад азон гирди хеш

چو پرگار گردد ازان گرد خویش

Ки манзили з гомаш науфтода пеш

که منزل ز گامش نیفتاده پیش

Қалами рости ҳарфии азу дар сиришт

قلم راست حرفی ازو در سرشت

Ки бар коғази бод бояд навишт

که بر کاغذ باد باید نوشت

Савораш чу фол азимат гушӯд

سوارش چو فال عزیمت گشود

Агар ният аз шарқ то ғарб буд

اگر نیت از شرق تا غرب بود

Ба мақсад чунон рафту баргашти тез

به مقصد چنان رفت و برگشت تیز

Ки гуфт омадан , рафтанашро ки хез

که گفت آمدن، رفتنش را که خیز

Кунад наълаш аз зари шаҳаншоҳ азон

کند نعلش از زر شهنشاه ازان

Ки зарҳои бесикка гардад равон

که زرهای بی سکه گردد روان

зи наълаш агар теғ созад касе

ز نعلش اگر تیغ سازد کسی

Кунад кор бе корфармои басӣ

کند کار بی کارفرما بسی

зи наълашгар ойӣна созад нигор

ز نعلش گر آیینه سازد نگار

Сазадгар зи аксаши гурезади қарор

سزد گر ز عکسش گریزد قرار

Ба васфаши забонҳо савори сухан

به وصفش زبان‌ها سوار سخن

зи ҳарфаши қалам дар шикори сухан

ز حرفش قلم در شکار سخن

Ба саҳроӣ имкон кунад чун убӯр

به صحرای امکان کند چون عبور

Буд сайди наздик ӯ роҳи давр

بود صید نزدیک او راه دور

Паии ҷилвааш арсаи даҳр , танг

پی جلوه‌اش عرصه دهر، تنگ

зи шухӣ ба майдони шухӣ ба ҷанг

ز شوخی به میدان شوخی به جنگ

зи зини мурассаъ ба пушташ , ғараз

ز زین مرصع به پشتش، غرض

Гризондн ҷавҳараст аз арз

گریزاندن جوهرست از عرض

Ба ҷустани наёбади зи гардиши суроғ

به جستن نیابد ز گردش سراغ

Пайаш барқ , беҳудаи сӯзади димоғ

پی‌اش برق، بیهوده سوزد دماغ

Наёрад намӯдани гуҳи гиру дор

نیارد نمودن گه گیر و دار

Ҷилавдориаш ғайри дасти савор

جلوداری‌اش غیر دست سوار

Надонам ки чандон ки раҳ май барад

ندانم که چندان که ره می‌برد

зи манзили гузаштан чаро нагзарад

ز منزل گذشتن چرا نگذرد

зи ҳарфаши сухан бар забон май дӯд

ز حرفش سخن بر زبان می‌دود

зи назорааш дили з худ ме равад

ز نظّاره‌اش دل ز خود می‌رود

Кунад , чун ҷаҳди рост , барқи суроғ

کند، چون جهد راست، برق سراغ

Мухолиф чу гардад , шавад чархи доғ

مخالف چو گردد، شود چرخ داغ

зи баси монда аз узви узваши хаҷал

ز بس مانده از عضو عضوش خجل

Фурӯи рафтаи пои рўорў ба гул

فرو رفته پای روارو به گل

Ба поиш , чу аз остони рондагон

به پایش، چو از آستان راندگان

Раҳи пеш , пастар зи пас мондагон

ره پیش، پس‌تر ز پس‌ماندگان

Пар аз хӯни раҳ , косаҳои самаш

پر از خون ره، کاسه‌های سمش

Сабои бастаи кокули зи пай бар дамаш

صبا بسته کاکل ز پی بر دمش

Раги барқ аз ҷустанаш дар гудоз

رگ برق از جستنش در گداز

зи шармаши дукони бастаи маҳмизи соз

ز شرمش دکان بسته مهمیز ساز

Ба гардиш нашуд чашми меҳри ошно

به گردش نشد چشم مهر آشنا

з дасташ кунад хок бар сари сабо

ز دستش کند خاک بر سر صبا

зи тундяши бозори сарсари шикаст

ز تندیش بازار صرصر شکست

зи дунболаши андешаро пари шикаст

ز دنبالش اندیشه را پر شکست

Писандидае аз писандида ҳо

پسندیده‌ای از پسندیده‌ها

Прихонаҳ аз диданаши дида ҳо

پریخانه از دیدنش دیده‌ها

Қавии ҳайкалу зираку дилписанд

قوی‌هیکل و زیرک و دلپسند

Тани зўрмндии азуи зӯрманд

تن زورمندی ازو زورمند

Аҷаби наварӯсӣ ба ҳасану сафо

عجب نوعروسی به حسن و صفا

зи хӯни сабои дасту по дар ҳино

ز خون صبا دست و پا در حنا

зи хотир , гумонро ба ду барда аст

ز خاطر، گمان را به دو برده است

зи сабқат , ба сабқати гарав барда аст

ز سبقت، به سبقت گرو برده است

Маро май баради фикри сӯрат нигор

مرا می‌برد فکر صورت‌نگار

Ки чун медиҳад сӯраташро қарор ?

که چون می‌دهد صورتش را قرار؟

Ба майдони дӯди гоҳи чап , гоҳи рост

به میدان دود گاه چپ، گاه راست

Ки бозори вусъат фурӯашон куҷост

که بازار وسعت‌فروشان کجاست

зи побанди мехаш буд дар каманд

ز پابند میخش بود در کمند

Ки нгризд аз арса чун ва чанд

که نگریزد از عرصه چون و چند

Напуед ба тартиб , манзил чу моҳ

نپوید به ترتیب، منزل چو ماه

Азуи маҳзари тафра , тӯмори роҳ

ازو محضر طفره، طومار راه

Мусаввир буд ғофил аз қудраташ

مصور بود غافل از قدرتش

Ки занҷир бар по кашад сӯраташ

که زنجیر بر پا کشد صورتش

Чаҳ фани бардаи ҳангоми шухӣ ба кор

چه فن برده هنگام شوخی به کار

Ки рангаш науфтодааст аз қарор

که رنگش نیفتاده است از قرار

Хуй афшон шуд ва ҳайратам дод даст

خوی افشان شد و حیرتم داد دست

Ки ё раб бар оташи арақ чун нишаст ?

که یا رب بر آتش عرق چون نشست؟

Ба ҳарҷо гузорад арақи рез , по

به هرجا گذارد عرق‌ریز، پا

зи симоб , ҷорӣ шавад чашма ҳо

ز سیماب، جاری شود چشمه‌ها

Чу нохун ба сангаш расад дар шитоб

چو ناخن به سنگش رسد در شتاب

Баради кӯҳро сарсари изтироб

برد کوه را صرصر اضطراب

Чу по бар ҳавои афшурд аз диранг

چو پا بر هوا افشرد از درنگ

Кунад лаккаи абрро лухти санг

کند لکه ابر را لخت سنگ

Аннани дирангаш ба дасти шитоб

عنان درنگش به دست شتاب

зи сар то қадами ҷавҳари изтироб

ز سر تا قدم جوهر اضطراب

Ба гардуни навардӣ чу оҳанг кард

به گردون‌نوردی چو آهنگ کرد

Биногваш хуршед гардид зард

بناگوش خورشید گردید زرد

Асилу ҳунарманду тозии нажод

اصیل و هنرمند و تازی‌نژاد

Хитобаш хирад дода боли мурод

خطابش خرد داده بال مراد

зи боди сабои чусту чолок тар

ز باد صبا چست و چالاک‌تر

Сринши зи оби равони пок тар

سرینش ز آب روان پاک‌تر