На чархам медиҳад коми венаи ахтар

نه چرخم می‌دهد کام و نه اختر

На дил мегардадам роми венаи дилбар

نه دل می‌گرددم رام و نه دلبر

На бахтам мекунад ёрӣ на ёрон

نه بختم می‌کند یاری نه یاران

На ёрам мекунад ёрӣ на ёвар

نه یارم می‌کند یاری نه یاور

Марои худ доғи ғурбат буд дар дил

مرا خود داغ غربت بود در دل

Кунунам дарди тнҳоӣист дар хур

کنونم درد تنهائیست درخَور

зи ман бигусасти ёрӯ сояам низ

ز من بگسست یار و سایه‌ام نیز

з манеҳам бугзарад зини роҳи мангар

ز من هم بگذرد زین راه منگر

Куҷо ҳамроҳ гардад соя бо ман

کجا همراه گردد سایه با من

Чу рӯзи ман буд бо шаби баробар

چو روز من بود با شب برابر

Чунон гуми гаштами андари кӯҳу ҳомӯн

چنان گم گشتم اندر کوه و هامون

Ки тақдирам наёрад роҳ бо сар

که تقدیرم نیارد راه با سر

Чу дрёӣисти жарфи ин саҳмгини кӯҳ

چو دریائیست ژرف این سهمگین کوه

На соҳили дидаи кас ӯро на маъбар

نه ساحل دیده کس او را نه معبر

Дар ӯ киштии хайёму пуштаҳо мавҷ

در او کشتی خیام و پشته‌ها موج

Хасу хошок ӯ ашҷор бе мар

خس و خاشاک او اشجار بی مر

Ниҳолаши дидаро мсмору мсқб

نهالش دیده را مسمار و مثقب

Нботши пои ропикону ханҷар

نباتش پای را پیکان و خنجر

зи хори пуштаҳои кӯҳсораш

ز خار پشته‌های کوهسارش

Дадонро ҷумлаи тани пари захм ва нашутур

ددان را جمله تن پر زخم و نشتر

Шаётинро нишебаши бугсалади пай

شیاطین را نشیبش بگسلد پی

Млоикро наҳифаш бификанад пар

ملایک را نهیبش بفکند پر

зи баси шебу фарозу ғӯри нҷдш

ز بس شیب و فراز و غور نجدش

Сабо гардад дар ӯ гумроҳу музтар

صبا گردد در او گمراه و مضطر

Аҷал дар қасди ҷони сокинонаш

اجل در قصد جان ساکنانش

з бероҳӣ шавад муҳтоҷи раҳбар

ز بی راهی شود محتاج رهبر

Дар ӯ сайёдро на чашм ва на даст

در او صیاد را نه چشم و نه دست

Шикории эмин аз сари фориғ аз шар

شکاری ایمن از سر فارغ از شر

Нагирад юзу бози оҳӯу тиҳу

نگیرد یوز و باز آهو و تیهو

Зобри тирау тундии тундар

ز ابر تیره و تندی تندر

Шаби одинаро аз рӯзи шанбе

شب آدینه را از روز شنبه

Надонам биллоҳ ар дорем бовар

ندانم بالله ار داریم باور

Чу субҳ ар шому рӯз аз шаб надонам

چو صبح از شام و روز از شب ندانم

Нтонми баради таърихаш ба дафтар

نتانم برد تاریخش به دفتر

Сифрро менадонам аз муҳаррам

صفر را می‌ندانم از محرم

Крои пурсами зи тарсо ё зи кофар

کرا پرسم ز ترسا یا ز کافر

Ҳама ки пурзи атлоли вҳёкл

همه کُه پر ز اطلال و هیاکل

На қсис ва на рҳбонши муҷовир

نه قسیس و نه رهبانش مجاور

Ҳамаи раҳи пари мҳорибу тамосил

همه ره پر محاریب و تماثیل

зи ашколу салибу санги мармар

ز اشکال و صلیب و سنگ مرمر

Ба ҳар умрӣ дар ӯ ъўрии ду байнам

به هر عمری در او عوری دو بینم

з бебаррагӣ на брФрқи венаи дарбар

ز بی برگی نه بر فرق و نه در بر

Яке дар куштае пай дар паии гов

یکی در کشته‌ای پی در پی گاو

Яке бар пуштае сар бар сари хар

یکی بر پشته‌ای سر بر سر خر

На дорам рои ҳарб ва рӯй кӯшиш

نه دارم رای حرب و روی کوشش

На дорам расми ҷангу сози лашкар

نه دارم رسم جنگ و ساز لشکر

Ба пои мардии зӯру зари тавон буд

به پا مردی زور و زر توان بود

Ки дар ғурбат кунад ъушрати тавонгар

که در غربت کند عشرت توانگر

Набудам марди ғурбат бо чунин рӯз

نبودم مرد غربت با چنین روز

Надорам барги ъушрат бо чунин зар

ندارم برگ عشرت با چنین زر

Чаро бар коштам рух зон саман рӯй

چرا برکاشتم رخ زان سمن‌روی

Чри бардоштами дил зон смнбр

چرا برداشتم دل زان سمنبر

Куҷои сӯии ман оради пайк ӯ роҳ

کجا سوی من آرد پیک او راه

Ки дар вай гум кунад паии пайки сарсар

که در وی گم کند پی پیک صرصر

Кро ҷӯям ки аҳволами бдўгўӣ

کرا جویم که احوالم بدو گوی

Кро гӯям ки пайғомами бадв бар

کرا گویم که پیغامم بدو بر

Ба назд ман ки оради номаи дӯст

به نزد من که آرد نامهٔ دوست

Ки бар ӯ ҷаш наме пурди кабӯтар

که بر اوجش نمی‌پرد کبوتر

зи гиряи хокро чандон наёбам

ز گریه خاک را چندان نیابم

Ки пошам бар саводи нома тар

که پاشم بر سواد نامه تر

Ва гарна дили зи зҷрт бар фишондӣ

وگرنه دل ز ضجرت برفشاندی

Ҳамаи хоки диёри крх бар сар

همه خاک دیار کرخ بر سر

Бъинаҳи чашма қӣраст гўӣӣ

به عینه چشمه قیر است گوئی

Миёни абри тираи чашмаи хур

میان ابر تیره چشمه خَور

Ҳавои қиргўну нилгуни абр

هوای قیرگون و نیلگون ابر

Ба сӯги хур сияҳ карданд мъҷр

به سوگ خور سیه کردند معجر

Ки бинад кўнмоиди рух ба офоқ

که بیند کو نماید رخ به آفاق

Ки донад кӯи براردи сари зи ховар

که داند کو برآرد سر ز خاور

Дило мхрўш бар нодидани рӯз

دلا مخروش بر نادیدن روز

Ки хоҳӣ дид рӯзии фаррухи ахтар

که خواهی دید روزی فرخ اختر

Агар хуршед гардун нест барҷоӣ

اگر خورشید گردون نیست بر جای

Ба ҷойаст офтоби ҳафт кишвар

به جایست آفتاب هفت کشور

Ҷҳонбони соҳиби девони олам

جهانبان صاحب دیوان عالم

Ки соҳиб толеъаст азклку ханҷар

که صاحب طالع است از کلک و خنجر

Ба даст пар навол базли пеша

به دست پر نوال بذل پیشه

Ба зот бе ҳам?или фазл парвар

به ذات بی همال فضل پرور

Ҳазораш бар маки втои ӣисти банда

هزارش برمک و طائیست بنده

Ҳазораш соҳибу собии сети чокар

هزارش صاحب و صابی‌ست چاکر

Ки соҳиби ҳоҷатон ё банди азуи ком

که صاحب حاجتان یابند ازو کام

Ки соҳиб дувалатон доранд азуи фар

که صاحب دولتان دارند ازو فر

Бенот фикраши эъҷози муаммо

بنات فکرش اعجاز معما

Бенот бикраши оёти муфассир

بنات بکرش آیات مفسر

Агар лутфаш на пайвастӣ ба аҷсом

اگر لطفش نپیوستی به اجسام

Арзи пайванди бигусастии зи ҷавҳар

عَرَض پیوند بگسستی ز جوهر

Вагар қаҳраш нигаҳ кардӣ ба арвоҳ

وگر قهرش نگه کردی به ارواح

Нмондии зери гардуни ҳеҷ ҷонвар

نماندی زیر گردون هیچ جانور

з рӯй хосият бо ҳрзи номаш

ز روی خاصیت با حرز نامش

Шавад моҳӣ дар оташ чун самандар

شود ماهی در آتش چون سمندر

зи роҳи тарбият бо Авни ҳифзаш

ز راه تربیت با عون حفظش

Самандарро кунад қулзуми шиновар

سمندر را کند قلزم شناور

Аё дорандаи малики сулаймон

ایا دارندهٔ ملک سلیمان

Тўӣии донандаи дайни паямбар

توئی دانندهٔ دین پیمبر

Сухан бар ту кунам арза ки ҳастӣ

سخن بر تو کنم عرضه که هستی

Сухангӯӣу схндону суханвар

سخنگوی و سخندان و سخنور

Ҳунар бар ту кунам пайдо ки гаштӣ

هنر بر تو کنم پیدا که گشتی

Ҳунарманду ҳунарҷӯӣу ҳунари хар

هنرمند و هنرجوی و هنر خر