Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки дар дӯстии бириб буд ва дар макорими ахлоқ беайб , ки вақте аз авқоти шаҷараи ҷавонӣ бсмраҳамоне ороста буду чамани аҳди сбии бнсими сабои пероста

حکایت کرد مرا دوستی که در دوستی بی‌ریب بود و در مکارم اخلاق بی‌عیب، که وقتی از اوقات شجره جوانی به‌ثمره امانی آراسته بود و چمن عهد صبی به نسیم صبا پیراسته

Шаби шабоб ҳануз ғсқӣ дошту замони кӯдакии нмтӣу нсқӣ , ҳануз машку анбари оризи бкоФўри аворизи мулаввас нашудау ҳлли ҷавонии бълли перӣ мрўс нагашта буд .

شب شباب هنوز غسقی داشت و زمان کودکی نمطی و نسقی، هنوز مشک و عنبر عارض به کافور عوارض ملوث نشده و حلل جوانی به علل پیری مروث نگشته بود.

Андеша афтод ки азм ғурбатӣ карда ояду гузар бар ҳар турбатӣ карда шавад , дар гирди ин караи арзи зоти алтўлу алързи бқдмии пӯяндау ҳимматии ҷӯяндаи назарӣу сафарӣ ихтиёр уфтад .

اندیشه افتاد که عزم غربتی کرده‌آید و گذر بر هر تربتی کرده شود، در گرد این کره ارض ذات الطول و العرض به قدمی پوینده و همّتی جوینده نظری و سفری اختیار افتد.

Дарин маънии бтолъи мавлуду қироноти масъӯди бозгашта , баъд аз намози астхорту даъвоати астҷозти ин маънии мухаммир ва мшмр шуд .

درین معنی به طالع مولود و قرانات مسعود بازگشته، بعد از نماز استخارت و دعوات استجازت این معنی مخمر و مشمر شد.

Чун роҳилаи талаб бар адҳами шаби ниҳодаму мухаддираи дўоъиро лаб бар лаб гузорадам , рӯй бхтаҳ Ироқ оварадаму ибтидо аз шаҳр сипоҳон кардам ки маноқиби он шаҳри машҳур бисёр шунӯда будам ва дар савдои ондёри ғунуда .

چون راحله طلب بر ادهم شب نهادم و مخدره دواعی را لب بر لب گذاردم، روی به خطه عراق آوردم و ابتدا از شهر سپاهان کردم که مناقب آن شهر مشهور بسیار شنوده بودم و در سودای آن‌دیار غنوده.

Гуфтам буд ки ондўлти зер нигин ояду бори он орзӯ аз синаи базмин , борФқаҳ эй ки азм онсўб доштанд роҳи бардоштаму манозилро бқдми муҷоҳидати бгзоштм , то баъд аз таҳаммули шдоид ва тҷръ ?мукуаед аз нишебу фарози бабораи он паноҳи расидами бўқтӣ ки офтоб аз матлаъи нӯронии бншиби зулмоне раъй карда буд ва дар дарёии қиргўни ғӯтаи хӯрдау зангии шаб аз гиребони рӯмии рӯзи сари бароварда .

گفتم بود که آن دولت زیر نگین آید و بار آن آرزو از سینه به زمین، با رفقه‌ای که عزم آن صوب داشتند راه برداشتم و منازل را به قدم مجاهدت بگذاشتم، تا بعد از تحمل شداید و تجرع مکاید از نشیب و فراز به‌باره آن پناه رسیدم به‌وقتی که آفتاب از مطلع نورانی به نشیب ظلمانی رای کرده بود و در دریای قیرگون غوطه خورده و زنگی شب از گریبان رومی روز سر برآورده.

Аҳли қофилаи зоду роҳила дар он паноҳ биниҳоданду пойафзор сафар бикшоданд , чун аз рондан ва тохтан малул шуданд ҳар як босоишу хоб машғӯл шуданд .

اهل قافله زاد و راحله در آن پناه بنهادند و پای‌افزار سفر بگشادند، چون از راندن و تاختن ملول شدند هر یک به‌آسایش و خواب مشغول شدند.

Ҳануз аз даври хоб косӣ нагашта ва аз муддат посӣ нагузашта буд ки хурӯшии анбӯҳи вҷўшӣ бо шикваи баромад , сад ҳазор овози мтхолФу наъраи мутародиф аз замини оншҳр босмон мераседу нафири халқ аз қарори фарши Бамдор арш мекашид .

هنوز از دور خواب کاسی نگشته و از مدت پاسی نگذشته بود که خروشی انبوه و جوشی با‌شکوه برآمد، صد هزار آواز متخالف و نعره مترادف از زمین آن‌شهر به‌آسمان می‌رسید و نفیر خلق از قرار فرش به مدار عرش می‌کشید.

Кас надонист ки мӯҷиби он хурӯш чисту муҳайиҷи он фитна ва ҷӯш кист ? то онзмон ки овозаи иқомау азони босамоъ ва озон раседу зангии шаби лаби бардошту шбоҳнги рахт аз манзили шаби бгзошт .

کس ندانست که موجب آن خروش چیست و مهیج آن فتنه و جوش کیست؟ تا آن‌زمان که آوازه اقامه و اذان به اسماع و آذان رسید و زنگی‌ِ شب لب برداشت و شباهنگ‌، رخت از منزل شب بگذاشت.

Дарҳои шаҳр бикшоданду халқ рӯй бдрўозаҳ ниҳоданд , пурсидам ки он чандон хурӯш дар пардаи шаби дӯш чаҳ буд ? гуфтанд имрӯз дар ин шаҳр мусӣбатӣаст азим ва мотамӣаст ҷсим ки онкии муқтадои ин вилояту пешвои ин уммат буд дӯши шароби аҷал нӯш карда ва аз дори фанои бхтаҳи бақо нақл намӯда .

درهای شهر بگشادند و خلق روی به‌دروازه نهادند، پرسیدم که آن چندان خروش در پرده شب دوش چه بود؟ گفتند امروز در این شهر مصیبتی است عظیم و ماتمی است جسیم که آنکه مقتدای این ولایت و پیشوای این امت بود دوش شراب اجل نوش‌کرده و از دار فنا به خطه بقا نقل نموده.

Ин ҷӯшу хурӯши бад-ӣн қтиътаст ва ин бонгу нафири бад-ӣни зҷиъти бостини об аз рӯй рафта шуду аноллаҳу анои илайҳ роҷъўн гуфта омад , бо худ гуфтам нахусти бостқболи ин ғаму ҳалқаи ин мотам бояд рафту ҳақи гузорӣ бояд карду мусулмононро ёрӣ .

این جوش و خروش بدین قطیعت است و این بانگ و نفیر بدین ضجیعت به آستین آب از روی رفته شد و انالله و انا الیه راجعون گفته آمد، با خود گفتم نخست به استقبال این غم و حلقه این ماتم باید رفت و حق‌گزار‌ی باید کرد و مسلمانان را یاری.

Ин осеби баҳри остин ва ҷайб хоҳад расед ва ин мунодии баҳри кӯйу водӣ бар хоҳад омад , пас воҷибу нофила бо аҳли қофила фурӯ гузоштаму бдрёФти он мусӣбат бишитофтаму бдидни он турбат рой кардам ва худро дар он сафи мотам ҷой додам .

این آسیب به هر آستین و جیب خواهد رسید و این منادی به هر کوی و وادی بر خواهد آمد، پس واجب و نافله با اهل قافله فرو گذاشتم و به دریافت آن مصیبت بشتافتم و به دیدن آن تربت رای کردم و خود را در آن صف ماتم جای دادم.

Ҷамъӣ дидам нишастау истодау ъамомаи хоҷагӣ аз сари ниҳода , ҷазаъу фазаъу хурӯшу ҷӯш аз майдони смки боиўони смоки расонида .

جمعی دیدم نشسته و ایستاده و عمامه خواجگی از سر نهاده، جزع و فزع و خروش و جوش از میدان سمک به ایوان سماک رسانیده.

Осмон дар он мотами ҷома Фўтаҳ кардау мардумаки чашм дар оби ғӯтаи хӯрда , хоки иқдоми тоҷи фарқҳо шудау хӯни дидаҳо ғолия рухсорҳо гашта , чун овозҳо бғоит расед ва он нафиру зФир бенҳоят кашид .

آسمان در آن ماتم جامه فوطه کرده و مردمک چشم در آب غوطه خورده، خاک اقدام تاج فرق‌ها شده و خون دیده‌ها غالیهٔ رخسار‌ها گشته، چون آوازها به غایت رسید و آن نفیر و زفیر به نهایت کشید.

Он ҳодиса аз ҳодисаи аҳад ва ҳнин даргузашт ва он мсиб аз мсиби ҳасану ҳусайни зиёдати гашт , перии соҳиби далқ аз миёни халқ барпоӣ хосту арӯси збонрои бзиўр сухан биёрост ва ин абёт бар забон ронад :

آن حادثه از حادثه احد و حنین درگذشت و آن مصیب از مصیب حسن و حسین زیادت گشت، پیری صاحب‌دلق از میان خلق برپای خاست و عروس زبان‌را به زیور سخن بیاراست و این ابیات بر زبان راند:

Мусулмонони ин чаҳ ъўили тавилу овоз дарозаст ки аз шумо бҳзрт бениёз мерасад ? бкоءи кбкоءи алмҷўси фии алноўўсу ъўили къўили алълили ман алғлили хурӯш аз ситамкорӣ дуруст ояду нафир аз бдкрдорони рости намояд ва агар зулмӣ меравад бомейри одил шаҳр бирабоед дошт то боз дорад ва агар ҷӯрӣаст бо шаҳнаи вилоят бибояд гуфт то рафъ кунад .

مسلمانان این چه عویل طویل و آواز دراز است که از شما به حضرت بی‌نیاز می‌رسد؟ بکاء کبکاء المجوس فی الناووس و عویل کعویل العلیل من الغلیل خروش از ستمکاری درست آید و نفیر از بدکرداران راست نماید و اگر ظلمی می‌رود به‌امیر عادل شهر برباید داشت تا باز دارد و اگر جوری‌ست با شحنه ولایت بباید گفت تا رفع کند.

На нахустин ҷиноза Эйаст ки аз дарвозаи ҷаҳони берун шудааст ва на аввали тобўтист ки аз буюти фанои бҳонўти бақо нақл кардааст ва мо Муҳамади алои расӯли қади хулати ман қиблаи алрсли онро ки одаму оламёнро бтФили вуҷӯди вай бар моидаи ҳаёти бншонднд

نه نخستین جنازه‌ای است که از دروازه جهان بیرون شده است و نه اول تابوتی‌ست که از بیوت فنا به‌حانوت بقا نقل کرده است ‌«و ما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل‌» آن‌را که آدم و عالمیان را به‌طفیل وجود وی بر مائده حیات بنشاندند‌،

Ин шарбат бидоданд ва ин ном бар вай ниҳоданд ки анк мет ва анҳм метун одам ки матлаъи тхлиқ буд дар мақтаи ин тафреқ гудохта шуду Муҳамад ( с ) ки хотами ин кор буд аз шарафи ин кор барандохта шуду иброҳӣм ( ъ ) ки қадами хулат ӯ бар мФрши оташ буд ҳалқи дарин дом овехту сулаймон ки зини набувваташ бар китфи боди ниҳода буд азин ҳодиса натавонист гурехт .

این شربت بدادند و این نام بر وی نهادند که ‌«انک میت و انهم میتون‌». آدم که مطلع تخلیق بود در مقطع این تفریق گداخته شد و محمد (ص) که خاتم این کار بود از شرف این کار برانداخته شد و ابراهیم (ع) که قدم خلت او بر مفرش آتش بود حلق درین دام آویخت و سلیمان که زین نبوتش بر کتف باد نهاده بود ازین حادثه نتوانست گریخت.

Нӯҳ ( ъ ) ҳазор сол бизӣаст ва назисту луқмони андари ҳазор сол бимонад ва намонад , ёқӯб ( ъ ) дарин воқеаи даст аз ишқи Юсуфи бдошт , Юсуф ( ъ ) дарин ҳодисаи Зулайхоро бгзошт .

نوح (ع) هزار سال بزیست و نزیست و لقمان اندر هزار سال بماند و نماند، یعقوب (ع) درین واقعه دست از عشق یوسف بداشت، یوسف (ع) درین حادثه زلیخا را بگذاشت.

Маҷнӯн чун бар сари ин кӯй расед номи Лайлӣ фаромӯш кард , Вомиқ чун дарин тӣа афтод аз зикри узрои хомӯши гашт , лкли амреи иўмӣзи шаъни иғниаҳ , офаринанда дар офарӣдаи худ тасарруф кард чаҳ ғаму таъассуф воҷиб ояд

مجنون چون بر سر این کوی رسید نام لیلی فراموش کرد، وامق چون درین تیه افتاد از ذکر عذرا خاموش گشت، ‌«لکل امری یومئذ شأن یغنیه‌» آفریننده در آفریده خود تصرف کرد چه غم و تأسف واجب آید‌؟

Ва бахшанда дар бахшидаи худ ҳал ва ақд фармуд чаҳ ҷӯшу хурӯш лозим ояд , чаро ором нагиред ва бондом набошед ? чаро шайтони табиатро мақҳури султон шариъат надореду ҳалу ақди амонотро бомонт ниҳанда боз нагузоред ?

و بخشنده در بخشیده خود حل و عقد فرمود چه جوش و خروش لازم آید‌؟ چرا آرام نگیرید و باندام نباشید؟ چرا شیطان طبیعت را مقهور سلطان شریعت ندارید و حل و عقد امانات را به امانت‌نهنده باز نگذارید؟

Пас чун назм дрр барандохт ва ин фасл бипардохт , сафи он мотами бихрўши гашту деги мусӣбат кам ҷӯш , ғрмоءи шариъати гиребон табиат бигирифту сукӯну оромӣу махраҷӣу анҷомӣ падед омад .

پس چون نظم درر برانداخت و این فصل بپرداخت، صف آن ماتم بی‌خروش گشت و دیگ مصیبت کم‌جوش‌، غرماء شریعت گریبان طبیعت بگرفت و سکون و آرامی و مخرجی و انجامی پدید آمد.

Пери гилӣми пӯши бараҳнаи дӯшро ҳар каси сноӣӣ ва мрҳбоӣӣ мегуфт , чун соъатии тамоми ббўду ҷамъ аз он хурӯш ва ҷӯш биёсуду ҳавоси мутаҳаррики сокини гашт ва дилҳои музтариби бёрмид .

پیر گلیم‌پوش برهنه‌دوش را هر کس ثنایی و مرحبایی می‌گفت، چون ساعتی تمام ببود و جمع از آن خروش و جوش بیاسود و حواس متحرک ساکن گشت و دل‌های مضطرب بیارمید.

Пери мутафаккири ҳам дар он гӯша нишасту забон аз гуфт барбаст , табъро аз фикрат нўолаҳ медоду забонро бахотир ҳавола мекард , гӯшҳо мунтазири он фасоҳату малоҳати монда буд ва дилҳо бастаи он роҳату истироҳат шуда , пас пери баъд аз таъаммул бисёр соъатии бқўти бизоъатӣ ки дошт овози фасеҳонаи бардошт ва гуфт :

پیر متفکر هم در آن گوشه نشست و زبان از گفت بربست، طبع را از فکرت نواله می‌داد و زبان را به‌خاطر حواله می‌کرد، گوش‌ها منتظر آن فصاحت و ملاحت مانده بود و دل‌ها بسته آن راحت و استراحت شده، پس پیر بعد از تأمل بسیار ساعتی به‌قوّت بضاعتی که داشت آواز فصیحانه برداشت و گفت:

Пас аз ғрри назми бдрр наср омад ва гуфт эй мусулмонони ин чаҳ оташ буд ки бад-ӣни зӯдӣ афсурда шуд ва ин чаҳ шукуфае буд ки бад-ӣни осонии пажмурдаи гашт ?

پس از غرر نظم به‌درر نثر آمد و گفت ای مسلمانان این چه آتش بود که بدین زودی افسرده شد و این چه شکوفه‌ای بود که بدین آسانی پژمرده گشت؟

Шумо надонистаед ки марги уламои слмаҳи дайн мусулмонӣаст ва болотарин ҳодисаи осмонӣ , ҳар олам ки аз олами адам дар олами қадами муҷоҳидати ниҳод , аз риҳлату ҳиҷрат ӯ инҳидоми кишварӣу анҳзом лашгарӣ бошад , ки ҳазор кулоҳи мурассаъ дар шореъи марги мақта ва муталошӣ гардад

شما ندانسته‌اید که مرگ علماء‌، ثلمه دین مسلمانی است و بالاترین حادثه آسمانی‌، هر عالِم که از عالم عدم در عالم قدم مجاهدت نهاد، از رحلت و هجرت او انهدام کشوری و انهزام لشگری باشد، که هزار کلاه مرصع در شارع مرگ مقطع و متلاشی گردد

Он вазн надорад ва ин қадар наёрад ки гӯшаи решаи дастори олимиро ҳаракат ва ташвишӣ уфтад ки рафтани иктн дигараст ва рафтан як анҷумани дигар , вафоти инсонӣ дигарасту вафоти ҷаҳонии дигар .

آن وزن ندارد و این قدر نیارد که گوشه ریشه دستار عالمی را حرکت و تشویشی افتد که رفتن یک‌تن دیگر است و رفتن یک انجمن دیگر، وفات انسانی دیگر است و وفات جهانی دیگر.

Зинҳори зинҳор ки ин оташ бояд солҳо мнтФӣ нашавад ва ин ашгҳо бояд бъмрҳо мхтФӣ намонад , вафои дӯстон дар чаману бӯстон ҳар каси нигоҳ натавонад дошт , ҳиҳнои тзли алоқдом .

زنهار زنهار که این آتش باید سال‌ها منطفی نشود و این اشگ‌ها باید به‌عمر‌ها مختفی نمانَد، وفای دوستان در چمن و بوستان هر کس نگاه نتواند داشت، هیهنا تزل الاقدام.

Дарин вафоу аҳди бҷду ҷаҳд бибояд кушед , ин кос дар тдоўласт ва ин нўолаҳ дар тановул ва ин Нидоҳо баҳамаи гӯшҳо расидааст ва ин қадаҳ лабҳо чашида .

درین وفا و عهد به‌جد و جهد بباید کوشید، این کاس در تداول است و این نواله در تناول و این نداها به‌همه گوش‌ها رسیده‌است و این قدح‌، لب‌ها چشیده.

Пас пери дасти бдъои бардошту афсонаи азои бгзошт , чун ҳалқаи он мотам гусаста шуду сафи он иҷтимои шикастаи гашт , ҳар каси бахонау ошиёнае раъй кард .

پس پیر دست به‌دعا برداشت و افسانه عزا بگذاشت، چون حلقه آن ماتم گسسته شد و صف آن اجتماع شکسته گشت، هر کس به‌خانه و آشیانه‌ای رای کرد.

Ман ҷустани перро бсохтм , чун бод ва чун оби баҳр ҷониб бишитофтаму баҳр тараф битохтам аз он пери Фсоли нафас висол наёфтам , агар чаҳ дар ҷустан мӯӣ бшикофтам .

من جستن پیر را بساختم، چون باد و چون آب به‌هر جانب بشتافتم و به‌هر طرف بتاختم از آن پیر فصال‌نفَس‌، وصال نیافتم، اگر‌چه در جُستن‌، موی بشکافتم.