Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки дар мақолати сифат адолат дошт ва дар мъомлти наъти мҷомлт ки вақте аз авқоти бҳкми аворизи офот бо рафиқӣ иттифоқ кардаму азми сафари Ироқ .

حکایت کرد مرا دوستی که در مقالت صفت عدالت داشت و در معاملت نعت مجاملت که وقتی از اوقات بحکم عوارض آفات با رفیقی اتفاق کردم و عزم سفر عراق.

Хостам ки он саъй ботил нашуд вони сафар аз фоида отил нагардад , баҳри шаҳрӣ ки мерасидам талаби аҳл маъонӣ мекардам ва бенят иқомат , намози чҳоргонӣ май гзордм то аз ғлўои шавқу ишқ нузул кардам бхтаҳи димишқ .

خواستم که آن سعی باطل نشد وآن سفر از فایده عاطل نگردد، بهر شهری که میرسیدم طلب اهل معانی می کردم و بنیت اقامت، نماز چهارگانی می گزاردم تا از غلوای شوق و عشق نزول کردم بخطه دمشق.

Дидам шаҳрии оростатар аз синаи зоҳидӣу перостатар аз зулфи шоҳидон , чун оризи ҳурони пурнур , чун ҷайби арӯсон пар бихӯр

دیدم شهری آراسته تر از سینه زاهدان و پیراسته تر از زلف شاهدان، چون عارض حوران پرنور، چون جیب عروسان پر بخور

Бо худ гуфтам ки агар бишитофтӣ бёФтӣ ва агар бдўидии брсидӣ , анбони тавофии буна ки ҳамёни саррофӣ бадаст омад , бирав ки ин сӯрати зебо бемаънӣ набӯд ва ин хиттаи узро беҳотаму маънӣ сӯрат набандад .

با خود گفتم که اگر بشتافتی بیافتی و اگر بدویدی برسیدی، انبان طوافی بنه که همیان صرافی بدست آمد، برو که این صورت زیبا بی معنی نبود و این خطه عذرا بی حاتم و معنی صورت نبندد.

Чун гомӣ чанд бардоштаму рустау синфӣ чанд бгзоштм , ҷамъӣ дидам анбӯҳу ҳангомае бшкўаҳ , бар сарири мураббаъ перӣ дидам дар мураққаъи анбонӣ бар дӯшу тифлӣ дар оғӯш , сблтии пасту ъсоӣӣ дар даст , гилӣмӣ дар бару кулоҳӣ бар сар .

چون گامی چند برداشتم و رسته و صنفی چند بگذاشتم، جمعی دیدم انبوه و هنگامه ای بشکوه، بر سریر مربع پیری دیدم در مرقع انبانی بر دوش و طفلی در آغوش، سبلتی پست و عصائی در دست، گلیمی در بر و کلاهی بر سر.

Ҷамъӣ дар банди дидор ӯ мондау халқии бастаи гуфтор ӯ шуда , пери мшткӣ бар Асои худ муттакӣ , смўти колҳўти сокиту сомит , ҳалқаи камӣни кушодау дида дар замини ниҳода .

جمعی در بند دیدار او مانده و خلقی بسته گفتار او شده، پیر مشتکی بر عصای خود متکی، صموت کالحوت ساکت و صامت، حلقه کمین گشاده و دیده در زمین نهاده.

Чун соъатӣ аз рӯз дар навишт издиҳом аз ҳади гузашти пас бо оризи пари дмъ рӯй бар он ҷамъ оварад ва гуфт эй мардумони хиттаи димишқ , манам табиби иллати ишқ , сӯратӣ ки аз анқо ва наомма ғариб тарасту шаклӣ ки аз зрқоءи имомаҳи аҷиб тараст манам .

چون ساعتی از روز در نوشت ازدحام از حد گذشت پس با عارض پر دمع روی بر آن جمع آورد و گفت ای مردمان خطه دمشق، منم طبیب علت عشق، صورتی که از عنقا و نعامه غریب تر است و شکلی که از زرقاء یمامه عجیب تر است منم.

Манам онкии хбоёии замир бар хонаму завоёи асир бидонам мғибот авҳом дарёбаму мустаҳилот айём бишносам , аз ҷисму ҷон сухан гӯям ва аз инсу ҷони хабари даҳум , ахбори ношнўдаҳ баён кунам ва осор нобӯда аён , ранги орзӯҳо бўъид бар боему занг аз дилҳо бҳдис бизадойам .

منم آنکه خبایای ضمیر بر خوانم و زوایای اثیر بدانم مغیبات اوهام دریابم و مستحیلات ایام بشناسم، از جسم و جان سخن گویم و از انس و جان خبر دهم، اخبار ناشنوده بیان کنم و آثار نابوده عیان، رنگ آرزوها بوعید بر بایم و زنگ از دلها بحدیث بزدایم.

Онро ки хоҳам бнкўҳму онро ки хоҳам биситойам , қдўаҳи фузалои даҳру қиблаи уламои шаҳри манам , крости суолӣ то ҷавоб гӯям ?

آنرا که خواهم بنکوهم و آنرا که خواهم بستایم، قدوه فضلای دهر و قبله علمای شهر منم، کراست سئوالی تا جواب گویم؟

Ва бурҳони ақлу сидқ ва савоб гӯям , чун асмоъи ҷамъ дарбанд шуду оташи даъвии баланди гашти ҷавонӣ барпоӣ хост , некӯи дидор , ширини гуфтор , малеҳи баёну фасеҳи забон .

و برهان عقل و صدق و صواب گویم، چون اسماع جمع دربند شد و آتش دعوی بلند گشت جوانی برپای خاست، نیکو دیدار، شیرین گفتار، ملیح بیان و فصیح زبان.

Гуфт эй пери лофи ҷӯии газофи гӯй , дарахти даъвиро бисёр шохаст ва арса гуфт баси фарох , чандини мтоз , ки арсаи бас тангасту чандини мноз ки ин ҳарфи мояи нанг , аз доираи паргори бнқтаҳи короӣ ва аз олами гуфтори бъолми кирдор , ки бизоъати шоирӣ на саноати соҳрист

گفت ای پیر لاف جوی گزاف گوی، درخت دعوی را بسیار شاخ است و عرصه گفت بس فراخ، چندین متاز، که عرصه بس تنگ است و چندین مناز که این حرف مایه ننگ، از دایره پرگار بنقطه کارآی و از عالم گفتار بعالم کردار، که بضاعت شاعری نه صناعت ساحریست

Ки бар ваии чандини сухани лофи тавон афзуд ва аз дард ӯ чандини соф тавон намӯд ки занон бо мардони дарин ҳиллӣаи шарик ва анбозанду перон бо кӯдакони дарин ҳалабаи ҳамтак ва тозанд .

که بر وی چندین سخن لاف توان افزود و از درد او چندین صاف توان نمود که زنان با مردان درین حلیه شریک و انبازند و پیران با کودکان درین حلبه همتک و تازند.

Пас гуфт эй пери коҳину воъизи мдоҳни дарин даъовии аризу иншои қризи ҳақи ту абтараст , имтиҳонӣ дар лғзи шоирии гӯши дор .

پس گفت ای پیر کاهن و واعظ مداهن درین دعاوی عریض و انشای قریض حق تو ابتر است، امتحانی در لغز شاعری گوش دار.

Пер чун ин абёт бишунид тнозўор бихандед вагуфт эй ҷавон , ин дар аҳмақонаи сифтӣ ва ин сухан кӯдакона гуфтӣ , ҳамоно ки азин бҳўри ҷўӣӣ бтў нарасидааст ва аз ин бихӯр бўӣии бтў нўзидаҳаст .

پیر چون این ابیات بشنید طنازوار بخندید وگفت ای جوان، این در احمقانه سفتی و این سخن کودکانه گفتی، همانا که ازین بحور جوئی بتو نرسیده است و از این بخور بوئی بتو نوزیده است.

Шеър ҳаст ки маҳал ӯ шеърӣаст ва шеърӣаст ки мақар ӯ срӣаст , на ҳар назмии ривоятро шод ва на ҳар розии ҳикоятро , дарин маънии устодонро шеърҳои рақиқ бисёрасту маъниҳои дақиқи бишмор .

شعر هست که محل او شعری است و شعری است که مقر او ثری است، نه هر نظمی روایت را شاد و نه هر رازی حکایت را، درین معنی استادان را شعرهای رقیق بسیار است و معنی های دقیق بیشمار.

Ин шукр ки ту аФшондӣ ва ин қитъа ки ту брхўондии баси ғси врсу маъюбу мағзуб буд ва ҳам дарин мсмӣ бар ваҷҳ мъмӣ гуфтаанд .

این شکر که تو افشاندی و این قطعه که تو برخواندی بس غث ورث و معیوب و مغضوب بود و هم درین مسمی بر وجه معمی گفته اند.

Пас пер гуфт : ё қавми қади шғлнии алсؤоли ани алҷдолу илоҳонеи алҳтоми ани алхсом , кро уфтад ки бемулоҳиза бичишам карами мулоҳиза нъм кунаду бимкоўҳти мсомҳти намояд ва ончӣ дорад дар банди бастаи дарин руста бигушоед .

پس پیر گفت: یا قوم قد شغلنی السؤال عن الجدال و الهانی الحطام عن الخصام، کرا افتد که بی ملاحظه بچشم کرم ملاحظه نعم کند و بیمکاوحت مسامحت نماید و آنچه دارد در بند بسته درین رسته بگشاید.

Ровӣ ҳикоят гуфт ки чун кори мунозираи бад-ӣн ҳад раседу ҷзри муҳовираи бад-ӣн мад кашид , гуфтам чаҳ гӯйии дарин динори мудаввару мунаввар , монанди рухсораи маъшӯқони рангин ва чун дили рақибони сангин

راوی حکایت گفت که چون کار مناظره بدین حد رسید و جزر محاوره بدین مد کشید، گفتم چه گویی درین دینار مدور و منور، مانند رخساره معشوقان رنگین و چون دل رقیبان سنگین

Дармони дили ошиқони шайдоу туъмаи маъшӯқони раъно , бастаду бнўохт ва бнохн барандохт ва бар бдиҳаҳу артҷоли ин абёт бипардохт .

درمان دل عاشقان شیدا و طعمه معشوقان رعنا، بستد و بنواخت و بناخن برانداخت و بر بدیهه و ارتجال این ابیات بپرداخت.

Чун дод ин суханон бидод бӯса бар вай дод ва бар сари ниҳоду забони бдъо ва сано бикшод , гуфтам чаҳ гўӣӣ дар Дуюмин ҳамранг ӯ ва дар дайгарии ҳамсанг , то бар аввал зм кунӣ ва чунон каш мадҳ кардӣ зм кунӣ , бидид ва бихандед ва чун гул аз шодии бшгФту брбдиҳаҳи ин абёт гуфт .

چون داد این سخنان بداد بوسه بر وی داد و بر سر نهاد و زبان بدعا و ثنا بگشاد، گفتم چه گوئی در دومین همرنگ او و در دیگری همسنگ، تا بر اول ضم کنی و چنان کش مدح کردی ذم کنی، بدید و بخندید و چون گل از شادی بشگفت و بربدیهه این ابیات گفت.

Чун канаи фазл ӯ бишнохтам , кӣсау ончӣ дар вай буд андохтаму баъд аз он бисёр давидам бигард ӯ нарасидам .

چون کنه فضل او بشناختم، کیسه و آنچه در وی بود انداختم و بعد از آن بسیار دویدم بگرد او نرسیدم.