Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки дар гуфтори амин буд ва бар асрори матин , ки вақте аз сафари ҳиҷози бхтаҳи тарози бозмигштму манозилу мароҳили бқдм ҳирс менавиштам , чунонкии одати бози ояндагони хонау мтҳннон ошиёнааст гом дар гоми бастау субҳ бо шоми пайваста .

حکایت کرد مرا دوستی که در گفتار امین بود و بر اسرار متین، که وقتی از سفر حجاز بخطه طراز بازمیگشتم و منازل و مراحل بقدم حرص می نوشتم، چنانکه عادت باز آیندگان خانه و متحننان آشیانه است گام در گام بسته و صبح با شام پیوسته.

Азмӣ аз боди аҷултару шахсе аз хоки ҳмўлтар чун бод роҳ мебуридам ва чун хок бор мекашидам , то онгоҳ ки такаллуф рондани бтўФиқ бозмондан адо шуду мтиаҳи роҳро пой аркор бимонаду роҳилаи сафар дар зери бор .

عزمی از باد عجول تر و شخصی از خاک حمول تر چون باد راه می بریدم و چون خاک بار می کشیدم، تا آنگاه که تکلف راندن بتوفیق بازماندن ادا شد و مطیه راه را پای ارکار بماند و راحله سفر در زیر بار.

Бшҳри сарахси расидаму полон борагӣ биниҳодам ва бо худ гуфтам ки алостъҷол бурид алоҷол агар чаҳ чун боди гарми брондмӣ , чун хок бар ҷои бмондмӣ чун нафаси суди талаб дар зиён афтод , ин байтам дар забон афтод .

بشهر سرخس رسیدم و پالان بارگی بنهادم و با خود گفتم که الاستعجال برید الاجال اگر چه چون باد گرم براندمی، چون خاک بر جای بماندمی چون نفس سود طلب در زیان افتاد، این بیتم در زبان افتاد.

Гуфтам маслиҳат дар намоз чҳоргонӣ карданасту шароби се гонӣ хӯрдан , пас ъқоли ақли бигусастаму роҳ харобот биҷустам , ҳарифӣ чанд ҳосил кардам ва ҳам дар кӯии хароботи манзил , косау кӣса дар кор ва ин абёт дар такрор оварадам .

گفتم مصلحت در نماز چهارگانی کردنست و شراب سه گانی خوردن، پس عقال عقل بگسستم و راه خرابات بجستم، حریفی چند حاصل کردم و هم در کوی خرابات منزل، کاسه و کیسه در کار و این ابیات در تکرار آوردم.

Чанд рӯзи ҳам барин нмту нсқ ва ман алФлқи илои алғсқи бгзоштму қайди шариъат аз пои табиати бардоштам , чун въоءи урӯқ аз шароби сабӯҳу ғбўқ ммтлӣ шуду шайтони хлоът бар султони тоъати муставлеи гашту бухори шароб аз мҳбти меъдаи бмсъди димоғ тараққӣ карду табъи малул аз қабули кأсу ҷоми тўқӣ , донистам ки ҳеҷ гулӣ бехор нест вҳичи хамрӣ бехумор на . Зулф ҳар фараҳӣ бар даст ҳар трҳӣасту гиребон ҳар таҳниятӣ дар гардани таъзиятӣ .

چند روز هم برین نمط و نسق و من الفلق الی الغسق بگذاشتم و قید شریعت از پای طبیعت برداشتم، چون وعاء عروق از شراب صبوح و غبوق ممتلی شد و شیطان خلاعت بر سلطان طاعت مستولی گشت و بخار شراب از مهبط معده بمصعد دماغ ترقی کرد و طبع ملول از قبول کأس و جام توقی، دانستم که هیچ گلی بی خار نیست وهیچ خمری بی خمار نه. زلف هر فرحی بر دست هر ترحی است و گریبان هر تهنیتی در گردن تعزیتی.

Чун аз рқдти ғифлати антбоҳӣ падед омаду бшоръи шариъати роҳӣ кушода шуд , аз тмодии кор малул шудаму боътзору истиғфори машғӯли гаштам .

چون از رقدت غفلت انتباهی پدید آمد و بشارع شریعت راهی گشاده شد، از تمادی کار ملول شدم و باعتذار و استغفار مشغول گشتم.

Макони ихвони тоъатро бар ҳарифону зарифони хлоъти бгзидм ки ҳлиФи муноҷот дигарасту ҳарифи хароботи дигари лкли қавми явм аз дорхмору қимори бҷўори ахёру Аброри омадам ва аз сафаи базму пиёла , бсФи тазаррӯъу нола инҳироф кардам ва дар паҳлавии масҷиди аъзаму ҷомеъи муҳтарами ҷоӣӣ бадаст оварадаму воситаи қаллодаи саф масҷид шудам

مکان اخوان طاعت را بر حریفان و ظریفان خلاعت بگزیدم که حلیف مناجات دیگر است و حریف خرابات دیگر لکل قوم یوم از دارخمار و قمار بجوار اخیار و ابرار آمدم و از صفه بزم و پیاله، بصف تضرع و ناله انحراف کردم و در پهلوی مسجد اعظم و جامع محترم جائی بدست آوردم و واسطه قلاده صف مسجد شدم

Ҳар рӯзи ман табассуми алсбоҳи илои тнсми алрўоҳ дар сафи аввали намозгузорад майу воҷиботу мустаҳаботи баҷои оўрдмӣ чун рӯзӣ чанд ббўдми тасаннӯъи сниъти гашту ттбъи табиат , алтбиъаҳи мأлўФаҳу алнФси алўФаҳ чун рӯзӣ чанд бигузашту даврӣ чанд фалак бинвишт .

هر روز من تبسم الصباح الی تنسم الرواح در صف اول نمازگزارد می و واجبات و مستحبات بجا آوردمی چون روزی چند ببودم تصنع صنیعت گشت و تطبع طبیعت، الطبیعة مألوفة و النفس الوفة چون روزی چند بگذشت و دوری چند فلک بنوشت.

Бомдоди одина дар масҷид май гаштам ва бар ҳалқа ҳар ҷамъӣ май гузаштам то расидами бҳлқаҳ эй муҷтамаъу ҷамоатии мустамеъ , ду пери муттафиқи соли мухталифи аҳвол бар ду тарафи он ҳалқа нишаста , дар пеши яке доруи вктоб ва дар пеши дигари тақвиму астрлоб .

بامداد آدینه در مسجد می گشتم و بر حلقه هر جمعی می گذشتم تا رسیدم بحلقه ای مجتمع و جماعتی مستمع، دو پیر متفق سال مختلف احوال بر دو طرف آن حلقه نشسته، در پیش یکی دارو وکتاب و در پیش دیگر تقویم و اصطرلاب.

Яке дар сухан аз илми абадон май сифту дайгарии ҳадис аз осмон мегуфт , яке сифати анҷум ва афлок мекарду дайгарии наъти заҳри втрёки пурсидам ки ин маҷмаъ чист бад-ӣни шикваӣ , ва ин ҳалқа кист бад-ӣни анбӯҳӣ , ин ду пер дар чаҳ коранд ва аз кадоми диёр ?

یکی در سخن از علم ابدان می سفت و دیگری حدیث از آسمان می گفت، یکی صفت انجم و افلاک می کرد و دیگری نعت زهر وتریاک پرسیدم که این مجمع چیست بدین شکوهی، و این حلقه کیست بدین انبوهی، این دو پیر در چه کارند و از کدام دیار؟

Гуфтанд яке табибӣаст кирмонӣу дайгарӣ мунаҷҷимӣаст юнонӣ , имрӯзи миқоти муҷодалау меод муқобила эшонаст , гуфтам марои бад-ӣни кор шитофтанӣаст ва ин ғанимат дарёфтанӣ , пас бспрдни он саф роӣӣ кардам ва худро дарсадр ҷоӣӣ додам .

گفتند یکی طبیبی است کرمانی و دیگری منجمی است یونانی، امروز میقات مجادله و میعاد مقابله ایشانست، گفتم مرا بدین کار شتافتنی است و این غنیمت دریافتنی، پس بسپردن آن صف رائی کردم و خود را درصدر جائی دادم.

ӯро ду тасбеҳи худ бгзоштму гӯш бар савту истимоъи бдоштм , мунаҷҷими юнонӣ дар кару фари майдон буд ва дар аснои ҷавлону даврон , аз нуҷуму фалаку смоку смк сухан меронад ва ин оя мехонд ки табораки алзии ҷъи фии алсмоءи брўҷоу ҷаъли фӣҳо сроҷоу қмрои мниро

او را دو تسبیح خود بگذاشتم و گوش بر صوت و استماع بداشتم، منجم یونانی در کر و فر میدان بود و در اثنای جولان و دوران، از نجوم و فلک و سماک و سمک سخن میراند و این آیه می خواند که تبارک الذی جع فی السماء بروجا و جعل فیها سراجا و قمرا منیرا

Пас аз саргармии бадар беозармӣ омад ва гуфт : аиҳо ашшайхи бавасилаи ин гиёҳӣ чанду сипеду сиёҳӣ чанд , худро аз ҷумла уламо натавон кард ва дар зумра ҳукамо натавон оварад ва бидонча каси бехӣ чанд судау гиёҳӣ чанд фарсӯда ва дар ҷайбу остини талбис наад ва худро лақаби Буқрот ва арстотолис диҳад ва гуяд ин яке сӯдмандаст ва он дайгарии богазанд ва ё аз кутуби писари сино наққолӣ кунаду ёози сармояи писари закариёи ҳикоятӣ .

پس از سرگرمی بدر بی آزرمی آمد و گفت: ایها الشیخ بوسیله این گیاهی چند و سپید و سیاهی چند، خود را از جمله علماء نتوان کرد و در زمره حکما نتوان آورد و بدانچه کس بیخی چند سوده و گیاهی چند فرسوده و در جیب و آستین تلبیس نهد و خود را لقب بقراط و ارسطاطالیس دهد و گوید این یکی سودمند است و آن دیگری باگزند و یا از کتب پسر سینا نقالی کند و یااز سرمایه پسر زکریا حکایتی.

Чандини сухан то санҷидау дурӯғи но офарӣда набояд гуфт валлоҳи иълми мо фии алзмир , надонистае ки ҳарчӣ дар олами сифати тартиб ва таркиб дорад , модӯни фалак қамараст ки фарроши ин тартиботу наққоши ин таркибот ӯст ва ҳар ки бад-ӣни васоилу всоӣти бъолм бсоӣт нарасад ҳақиқати эъроз ва ҷавоҳир нашносад

چندین سخن تا سنجیده و دروغ نا آفریده نباید گفت والله یعلم ما فی الضمیر، ندانسته ای که هرچه در عالم صفت ترتیب و ترکیب دارد، مادون فلک قمر است که فراش این ترتیبات و نقاش این ترکیبات اوست و هر که بدین وسائل و وسائط بعالم بسائط نرسد حقیقت اعراض و جواهر نشناسد

Ҳар ки куллӣ ашёъ надонад мағзу ҳқитқи фурӯъ ва аҷзоъ нашносад , дар хонаи чаҳор рукни се қарн будӣ ки наът ва ном надонистӣ ва дар ошиёнаи шшдрии панҷоҳ сол нишастӣ ки дару бом ӯ нашинохтӣ , агар тўоноӣии биҷавии тобёбӣ ва агар биноӣии бпўӣ то бибинӣ

هر که کلی اشیاء نداند مغز و حقیتق فروع و اجزاء نشناسد، در خانه چهار رکن سه قرن بودی که نعت و نام ندانستی و در آشیانه ششدری پنجاه سال نشستی که در و بام او نشناختی، اگر توانائی بجوی تابیابی و اگر بینائی بپوی تا ببینی

Ин сақфи мклли музайян ва ин чатри мнФши млўн бо чандини ҳазор аҷоиби қудрату ғароиби фитрат аз газоф бар пой надоштаанд ва беаҳкомӣ бар ҷой нанигоштаанд ин фии халқи алсмўоту аларзи вохтлоФи аллилу алнҳори волФлки алтии тҷрии фии албҳри бмои инФъи аннос ва мо анзли ман алсмоءи ман моءи Фоҳиӣ ба аларзи баъди мўтҳоу бси фӣҳо ман кули добаҳу тсриФи алрёҳу алсҳоби алмсхрбини алсмоءи волорзи лоёти лқўми иъқлўн эй пери доруи фуруши ҳушу гӯши бмни дор , то сафҳае азин илм бтў омӯзаму шамъи маърифат дар дилати афрӯзам , то ҳакими номақбӯлу табиб маълул набошӣ ки ҳар табиб ки маълул шавад то мақбул гардад .

این سقف مکلل مزین و این چتر منفش ملون با چندین هزار عجایب قدرت و غرایب فطرت از گزاف بر پای نداشته اند و بی احکامی بر جای ننگاشته اند این فی خلق السموات و الارض واختلاف اللیل و النهار والفلک التی تجری فی البحر بما ینفع الناس و ما انزل من السماء من ماء فاحیی به الارض بعد موتها و بث فیها من کل دابة و تصریف الریاح و السحاب المسخربین السماء والارض لآیات لقوم یعقلون ای پیر دارو فروش هوش و گوش بمن دار، تا صفحه ای ازین علم بتو آموزم و شمع معرفت در دلت افروزم، تا حکیم نامقبول و طبیب معلول نباشی که هر طبیب که معلول شود تا مقبول گردد.

Пас гуфт эй шайх ту надонистае ки рукни аъзаму ърўаҳи аҳкму шарти аҳаму муқаддамаи атуми дрбоби тиби маърифат нуҷумаст влобди далоили ҳама улӯмаст , ки адвияи бузурги сохтан бе саодати вақт шинохтан дуруст набӯд ва ҳеҷ таркиби втртибу тадбиру тақдир аз замону макон мсғнӣ несту замони иборат аз давр афлокаст бар гирди караи хоку фалаки мухталифи алодўори гоҳи мунтаҷи рутӯбат вагоҳ мусмири юбусат

پس گفت ای شیخ تو ندانسته ای که رکن اعظم و عروه احکم و شرط اهم و مقدمه اتم درباب طب معرفت نجوم است ولابد دلایل همه علوم است، که ادویه بزرگ ساختن بی سعادت وقت شناختن درست نبود و هیچ ترکیب وترتیب و تدبیر و تقدیر از زمان و مکان مسغنی نیست و زمان عبارت از دور افلاک است بر گرد کره خاک و فلک مختلف الادوار گاه منتج رطوبت وگاه مثمر یبوست

Гоҳи мътии саодату гоҳ мулзам наҳваст аст надонистае ки ҷумлаи аҷсоди лаҳмонеу қўолби инсонӣ мансӯбаст бад-ӣни дувоздаҳ бурҷ ки дар минтақаи афлоки машҳур ва маърӯфасту асомии эшон мазкӯр ,у лақади ҷълнои фии алсмоءи брўҷо ва ?зинаҳо ллнозрин

گاه معطی سعادت و گاه ملزم نحوست است ندانسته ای که جمله اجساد لحمانی و قوالب انسانی منسوب است بدین دوازده برج که در منطقه افلاک مشهور و معروفست و اسامی ایشان مذکور، و لقد جعلنا فی السماء بروجا و زیناها للناظرین

Ҳар иллат ки дар сар ва димоғ уфтад буқати ҳамли муолиҷа бояд кард ки сари одамии бадв мансӯбаст вҳрчаҳ дар гардан уфтад бояд ки саври қавии ҳол буд ки гардани буи музоф аст

هر علت که در سر و دماغ افتد بوقت حمل معالجه باید کرد که سر آدمی بدو منسوب است وهرچه در گردن افتد باید که ثور قوی حال بود که گردن بوی مضاف است

Ва ҳарчӣ дар китф уфтад бояд ки ҷавзоро шарафӣ бошад вҳрчаҳ дар сина уфтад бояд ки саратонро қӯтӣ буд вҳр чаҳ дар ноф уфтад бояд ки асадро савлатӣ бошад ва ҳарчӣ дар дил уфтад бояд сунбуларо саодатӣ буд

و هرچه در کتف افتد باید که جوزا را شرفی باشد وهرچه در سینه افتد باید که سرطان را قوتی بود وهر چه در ناف افتد باید که اسد را صولتی باشد و هرچه در دل افتد باید سنبله را سعادتی بود

Ва ҳарчӣ дар пушт уфтад бояд ки мизонро манқибатӣ буд ва ҳарчӣ дар урат уфтад бояд ки ақрабро салтанатӣ буд ва ҳарчӣ дар рон уфтад бояд ки қавсро ғалабае буд

و هرچه در پشت افتد باید که میزان را منقبتی بود و هرچه در عورت افتد باید که عقرب را سلطنتی بود و هرچه در ران افتد باید که قوس را غلبه ای بود

Ва ҳарчӣ дар зону уфтад бояд ки ҷаддии ло ҷлолтӣ бошад ва ҳарчӣ дар соқ уфтад бояд ки далвро давлатӣ буд ва ҳарчӣ дар қадам уфтад бояд ки ҳутро шавкатӣ бошад

و هرچه در زانو افتد باید که جدی لا جلالتی باشد و هرچه در ساق افتد باید که دلو را دولتی بود و هرچه در قدم افتد باید که حوت را شوکتی باشد

Ҳар узвӣ аз аъзои одамии бтбиътӣ моиласт ва ҳар бурҷии азин буруҷи унсуриро қобил , ҳамлу асаду қавс оташӣасту ҳарорату юбусати бадишон мансӯбаст ва ин серо мусалласа норай гӯйанду савру сунбулау ҷаддӣ хокӣасту сардӣу хшгии бадишон мансӯбаст воин серо мусалласа хокӣ гӯйанд

هر عضوی از اعضای آدمی بطبیعتی مایل است و هر برجی ازین بروج عنصری را قابل، حمل و اسد و قوس آتشی است و حرارت و یبوست بدیشان منسوب است و این سه را مثلثه ناری گویند و ثور و سنبله و جدی خاکی است و سردی و خشگی بدیشان منسوب است واین سه را مثلثه خاکی گویند

Ва ҷавзоу мизону далв бодӣаст ва он серо мусалласа бодӣ гӯйанду саратону ақрабу ҳут обӣаст , баравадату рутӯбат бадишон мансӯбаст ва ин се мусалласа обӣ гӯйанд

و جوزا و میزان و دلو بادی است و آن سه را مثلثه بادی گویند و سرطان و عقرب و حوت آبی است، برودت و رطوبت بدیشان منسوبست و این سه مثلثه آبی گویند

Ҳар бурҷии бмшоклти табиии бъзўӣ нисбат дорад ки ҳарчӣ аз муваллидоти олам суфлоаст аз файзу раши олам алавӣаст ва ин буруҷ бар ҳасби ихтилофи ашхосу тариқи ихтисос ниҳодаанд , баъзе нараст вбъзии модаи баъзе Лайлӣ ва баъзе нҳорӣ

هر برجی بمشاکلت طبیعی بعضوی نسبت دارد که هرچه از مولدات عالم سفلی است از فیض و رش عالم علوی است و این بروج بر حسب اختلاف اشخاص و طریق اختصاص نهاده اند، بعضی نر است وبعضی ماده بعضی لیلی و بعضی نهاری

Ҳар бурҷӣ ки нҳорӣаст нар ва ҳар бурҷӣ ки Лайлӣаст мода , офатоти блғти адӣбон муаннасасту бостлоҳи мунаҷҷимони музаккари вмоаҳи бмўозъаҳи адӣбон музаккарасту ботФоқи мунаҷҷимони муаннас

هر برجی که نهاری است نر و هر برجی که لیلی است ماده، آفتات بلغت ادیبان مونث است و باصطلاح منجمان مذکر وماه بمواضعه ادیبان مذکر است و باتفاق منجمان مونث

Аз ин буруҷи чаҳор собитаст ва чаҳор мунқалиб ва чаҳор зўи ҷасадину кавокибро дарини буруҷи ҳубут ва урӯҷасту ммр сайёраст дарин буруҷ , сайёроти осмонӣ бар чархи нӯронӣ ҳафтаст , офтоби мунаввару моҳи мудаввар аз онҷмлаҳаст ва панҷ дигари Зуҳалу муштарӣу миррӣхи Зуҳра ва Уторид аст

از این بروج چهار ثابت است و چهار منقلب و چهار ذو جسدین و کواکب را دراین بروج هبوط و عروج است و ممر سیار است درین بروج، سیارات آسمانی بر چرخ نورانی هفت است، آفتاب منور و ماه مدور از آنجمله است و پنج دیگر زحل و مشتری و مریخ زهره و عطارد است

Ки эшонро хумса мутаҳайира хонанд ки коркунони маҷбур ва мутасаррифон маъмуранд , дар ҳаракаташони иродат ва шавқ нест ва дар табъашони тммизу завқ на , ҳар ду бурҷи хона ситорааст алои офтоб ки ӯро як хонааст вмоаҳ ки ӯро як ошиёна .

که ایشان را خمسه متحیره خوانند که کارکنان مجبور و متصرفان مأمورند، در حرکتشان ارادت و شوق نیست و در طبعشان تممیز و ذوق نه، هر دو برج خانه ستاره است الا آفتاب که او را یک خانه است وماه که او را یک آشیانه.

Ҳамлу ақраби хона миррӣхасту саври вмизони хонаи Зуҳрау ҷавзоу сунбулаи хонаи Уториду саратони хонаи моҳу асади хонаи офтобу қавсу ҳути хонаи муштарӣу ҷаддӣу далви хонаи Зуҳал ва ин ҳафт сайёраро табоиъи мухталифу саноеъ номؤтлФаст .

حمل و عقرب خانه مریخ است و ثور ومیزان خانه زهره و جوزا و سنبله خانه عطارد و سرطان خانه ماه و اسد خانه آفتاب و قوس و حوت خانه مشتری و جدی و دلو خانه زحل و این هفت سیاره را طبایع مختلف و صنایع نامؤتلف است.

Офтоби гарму хшг , моҳи сарди ватар , Зуҳали сард ва хшгаст ва ин мизоҷ маргаст , муштарии гарми ватар ва ин мизоҷ ҳаётаст , миррӣх дар ғояти гармӣу Зуҳра дар ниҳояттарӣ , Уториди ҳарифи мувофиқу ёр мъонқаст бо ҳар ки нишинад мизоҷ ӯ гирад ва бо ҳар ки бошад сифат ӯ пазирад , шамсу қамару муштарӣу Зуҳра рؤс Сауданду Зуҳали вмриху занб аз зумраи нҳўс .

آفتاب گرم و خشگ، ماه سرد وتر، زحل سرد و خشگ است و این مزاج مرگ است، مشتری گرم وتر و این مزاج حیات است، مریخ در غایت گرمی و زهره در نهایت تری، عطارد حریف موافق و یار معانق است با هر که نشیند مزاج او گیرد و با هر که باشد صفت او پذیرد، شمس و قمر و مشتری و زهره رؤس سعودند و زحل ومریخ و ذنب از زمره نحوس.

Уторидро на аз саодати ҷамолии вена аз наҳваст камолӣ , агар бо саъдаст аз наҳваст отиласт ва агар бо наҳсаст аз саодати ботил , алмрءи иқтбси ман қаринау аллиси иФтрси фии ъринаҳ агар хоҳӣ ки ниқоб аз чеҳра фалак бигушоему рангу симоӣ ҳар як бинмоем .

عطارد را نه از سعادت جمالی ونه از نحوست کمالی، اگر با سعد است از نحوست عاطل است و اگر با نحس است از سعادت باطل، المرء یقتبس من قرینه و اللیث یفترس فی عرینه اگر خواهی که نقاب از چهره فلک بگشایم و رنگ و سیمای هر یک بنمایم.

Офтоб сипед симосту моҳ кидир аҷзост , Зуҳали рсосӣу муштарӣ сипедӣаст ки бсФрт майл дораду миррӣхи норай аллўнасту Зуҳраи дарии аллўн , Уторид чун осмон мзрқасту ҷурмаш дар ҳрқт , наздиктар фалаки базмин фалак қамараст , пас Уторид , пас фалаки Зуҳра , пас фалаки офтоб , пас фалаки миррӣх , пас фалаки муштарӣ , пас фалаки Зуҳал , пас фалаки албрўҷ ки маҳал савобатасту нуҳуми фалак алоФлокасту кавокиб дар фалак тдўирасту сайри фалаки тдўир дар фалаки марказ ,у тулӯъу ғуруби вҳбўту суъӯди ин ҷумларо асбобӣаст муайяну аломатии мубин , ҳисобӣасту муқаддамае на кам ва на кост , муҳаддисӣаст падед оварда қадим вснътӣаст сохтаи ҳакиму алшмсу алқмри ҳсбонои злки тақдири алъзизи алълим , пас чун забонаш аз гуфтору ҷавориҳ аз корФрў монад , ин қитъа бархонад .

آفتاب سپید سیماست و ماه کدر اجزاست، زحل رصاصی و مشتری سپیدی است که بصفرت میل دارد و مریخ ناری اللون است و زهره دری اللون، عطارد چون آسمان مزرق است و جرمش در حرقت، نزدیکتر فلک بزمین فلک قمر است، پس عطارد، پس فلک زهره، پس فلک آفتاب، پس فلک مریخ، پس فلک مشتری، پس فلک زحل، پس فلک البروج که محل ثوابت است و نهم فلک الافلاک است و کواکب در فلک تدویر است و سیر فلک تدویر در فلک مرکز، و طلوع و غروب وهبوط و صعود این جمله را اسبابی است معین و علامتی مبین، حسابی است و مقدمه ای نه کم و نه کاست، محدثی است پدید آورده قدیم وصنعتی است ساخته حکیم و الشمس و القمر حسبانا ذلک تقدیر العزیز العلیم، پس چون زبانش از گفتار و جوارح از کارفرو ماند، این قطعه برخواند.

Пас пер кирмонӣ бархесту изор сухан биёрост ва гуфт : эй пери умри фарсӯдау олами паймӯда , ин чаҳ ҳазёноти мусалсалу иборот мстрсласт ?

پس پیر کرمانی برخاست و عذار سخن بیاراست و گفت: ای پیر عمر فرسوده و عالم پیموده، این چه هذیانات مسلسل و عبارات مسترسل است؟

Асҷоъи ктсҷиъи алмтўқу таҳрики ктҳрики алмълқ , аз ҷайби ғайби сухани кушодан ва аз фалаки ҳафтумин нўолаҳ додани кори газофи гӯйону беҳуда пӯёнаст , ки дар ин миёни масофат бисёрасту мхоФти бишмор .

اسجاع کتسجیع المطوق و تحریک کتحریک المعلق، از جیب غیب سخن گشادن و از فلک هفتمین نواله دادن کار گزاف گویان و بیهوده پویان است، که در این میان مسافت بسیار است و مخافت بیشمار.

Аз срӣ то сурайё ва аз смк то смок ва аз қарори хоки томдори афлоки чндонкаҳи хоҳии маъқӯлу номаъқӯлу манқӯлу номанқӯл тавон гуфт , ҳдси ани раҷабу лои аҷаб

از ثری تا ثریا و از سمک تا سماک و از قرار خاک تامدار افلاک چندانکه خواهی معقول و نامعقول و منقول و نامنقول توان گفت، حدث عن رجب و لا عجب

эй пери шайдо вае ҳакими ҳувайдо то бмўокби кавокиби рисӣу бонҷмни анҷуми оӣии бтўи наздиктар афлок аҷромӣаст ва аз он маъмуртар дар ва намеолимӣаст ки онрои олам суғро хонанд ва фалакӣаст ки онрои фалак аднӣ гӯйанду фии анФскми аФлои тбсрўн ки ин таркиб аз он бо тартиб тараст ва ин ниҳод аз он банди кушодтар

ای پیر شیدا و ای حکیم هویدا تا بمواکب کواکب رسی و بانجمن انجم آئی بتو نزدیکتر افلاک اجرامی است و از آن معمورتر در و بامی عالمی است که آنرا عالم صغری خوانند و فلکی است که آنرا فلک ادنی گویند و فی انفسکم افلا تبصرون که این ترکیب از آن با ترتیب تر است و این نهاد از آن بند گشادتر

Дар тартиб ҳар узвии ҳазор аҷоибаст ва дар таркиб ҳар ҷузвии ҳазор ғароиб , бенафасӣ буд аз маърифати нафаси хеши пардохтан ва дар ҳафтод соли худои ъзўҷлро нашнохтан

در ترتیب هر عضوی هزار عجایب است و در ترکیب هر جزوی هزار غرایب، بی نفسی بود از معرفت نفس خویش پرداختن و در هفتاد سال خدای عزوجل را نشناختن

Аммо илмат ё окли алзбаҳи ани алкўокби лои тғнии қадари алҳбаҳ ва ман урф нафса Фқди урфи раба , пас эй шайх чун ту шносои авқоти саодатӣу донои асбоби сиёдат , сбоҳти дарёу саёҳати бидоءи бача ихтиёр кардаеу бсҳбти Асоу анбону суоли хирқау нон чун афтодае .

اما علمت یا آکل الضبة ان الکواکب لا تغنی قدر الحبة و من عرف نفسه فقد عرف ربه، پس ای شیخ چون تو شناسای اوقات سعادتی و دانای اسباب سیادت، سباحت دریا و سیاحت بیداء بچه اختیار کرده ای و بصحبت عصا و انبان و سئوال خرقه و نان چون افتاده ای.

Чаро аз банду кушоду қоидаи ниҳоди худ оғоз накунӣ ки аз таркиби инсон то тартиби осмони ҳуҷбу атбоқу манозили шоқ бисёраст агар ту аз маърифати камтари узвӣу мухтасари ҷузвӣ аз аҷзоъи худ беруни оӣии исми ҳикмат бар ту маҷозӣ набӯду номи илм бар ту бибозӣ на .

چرا از بند و گشاد و قاعده نهاد خود آغاز نکنی که از ترکیب انسان تا ترتیب آسمان حجب و اطباق و منازل شاق بسیار است اگر تو از معرفت کمتر عضوی و مختصر جزوی از اجزاء خود بیرون آئی اسم حکمت بر تو مجازی نبود و نام علم بر تو ببازی نه.

Биё то сухан аз як тори мўгўӣим ки райҳони боғи димоғи тесту иллати он тартибу ҳикмати он таркиб баён кунем , мӯҷиби сиёҳӣ ӯ дар сғру сабаби сипедӣ ӯ дар кибри бози нмоӣиму бқўту камоли қудрати сонеъи мақари оӣими вози вуҷӯди чаҳор табъ дар ваии тасаввур ва тақрир кунему доъияи исботу ҷозибаи анбот дар вай зоҳир гардонем то маълум шуд ки илми маърифати шеърии нодонистаи бълм шуъароӣ натавон расед воин дақоиқи нодида ҳақоиқ натавон дид .

بیا تا سخن از یک تار موگوئیم که ریحان باغ دماغ تست و علت آن ترتیب و حکمت آن ترکیب بیان کنیم، موجب سیاهی او در صغر و سبب سپیدی او در کبر باز نمائیم و بقوت و کمال قدرت صانع مقر آئیم واز وجود چهار طبع در وی تصور و تقریر کنیم و داعیه اثبات و جاذبه انبات در وی ظاهر گردانیم تا معلوم شد که علم معرفت شعری نادانسته بعلم شعرای نتوان رسید واین دقایق نادیده حقایق نتوان دید.

Сухан аз смоку афлок рондан ва фасона нобӯдае аз авроқи фарсӯда бар хондани кори ъқлоء ва Фзлоء нест , биё то нахуст аз олати сухани гўӣиму дақоиқу ҳақоиқи он бозҷўӣим ки чаҳ хосияти дарин гӯшт порааст ки дар дигар аъзоъ нест , ки қувваи нотиқа ки аз хавоси ҷилва инсонӣаст ва аўмўдъаст то бсди луғати мухталифу асомии нои мؤтлФ аз ваии сухани маълум ва мафҳум мезояд ки аз ҳеҷ узви дигари ин хосият дар вуҷӯд наёяд чун луғати порсӣу рӯмӣу ҳиҷозӣу тозӣу тарозӣу ибрӣ .

سخن از سماک و افلاک راندن و فسانه نابوده ای از اوراق فرسوده بر خواندن کار عقلاء و فضلاء نیست، بیا تا نخست از آلت سخن گوئیم و دقایق و حقایق آن بازجوئیم که چه خاصیت درین گوشت پاره است که در دیگر اعضاء نیست، که قوه ناطقه که از خواص جلوه انسانی است و اومودع است تا بصد لغت مختلف و اسامی نا مؤتلف از وی سخن معلوم و مفهوم میزاید که از هیچ عضو دیگر این خاصیت در وجود نیاید چون لغت پارسی و رومی و حجازی و تازی و طرازی و عبری.

Ҳар каси муфассали вмҷмли ихтилофи алснаҳу алвон бидонад бишносад ки ин аҷоибу ғароиб ки дар таркиб қолаб инсонаст дар тартиби ҳафт осмон нест .

هر کس مفصل ومجمل اختلاف السنه و الوان بداند بشناسد که این عجایب و غرایب که در ترکیب قالب انسانست در ترتیب هفت آسمان نیست.

Сад ҳазор шахс дар як тану ниҳоди ҳамзоди муттафиқи соли мухталифи аҳволи зи мстўии қади муттаҳиди хад бо чандини асбоби тшоклу дўоъии тмосл ки яке бикӣ намонад ва ҳеҷ ду бикдигр боз нахонд

صد هزار شخص در یک تن و نهاد همزاد متفق سال مختلف احوال ز مستوی قد متحد خد با چندین اسباب تشاکل و دواعی تماثل که یکی بیکی نماند و هیچ دو بیکدیگر باز نخواند

Аз рӯй куни мутаҷаддид ва аз роҳи лавни мутаъаддиди чунонкӣ дар сӯрати ин тафовут ҳаст дар сирати зиёдат аз он ҳаст алои онкии тафовути ахлоқи эшон ҷузи бмҳки таҷриба вомтҳон натавон шинохт .

از روی کون متجدد و از راه لون متعدد چنانکه در صورت این تفاوت هست در سیرت زیادت از آن هست الا آنکه تفاوت اخلاق ایشان جز بمحک تجربه وامتحان نتوان شناخت.

Пас чун шқошқи шайхи кирмонии бҳқоиқу дақоиқи абадонеи пайвасти бтриқи сайлу мад бсрҳд раседу хурӯши вҷўши аҳли он истимоъу ҳалқаи он иҷтимо бидон пайваст .

پس چون شقاشق شیخ کرمانی بحقایق و دقایق ابدانی پیوست بطریق سیل و مد بسرحد رسید و خروش وجوش اهل آن استماع و حلقه آن اجتماع بدان پیوست.

Пери юнонӣ пештар омаду пери кирмониро дар бар гирифт ва гуфт эй пери ҳакими фавқи кули зии илми алӣами ин дар некӯи сифтии ин сухан хуб гуфтӣ ки ҳар илмро ки ривоҷ буд бақадр эҳтиёҷ буд ҳоҷати мардумони бад-ӣни илм бештарасту бад-ӣни ҳарфату санъати эҳтиёҷи зиёдтар .

پیر یونانی پیشتر آمد و پیر کرمانی را در بر گرفت و گفت ای پیر حکیم فوق کل ذی علم علیم این در نیکو سفتی این سخن خوب گفتی که هر علم را که رواج بود بقدر احتیاج بود حاجت مردمان بدین علم بیشتر است و بدین حرفت و صنعت احتیاج زیادتر.

Пас ҳар ду аз доираи иҷтимои бшоҳроаҳ видоъ омаданд , яке бтлўъ рафту дайгарии бғрўб , яке бшмол рафту дайгарии бҷнўб .

پس هر دو از دایره اجتماع بشاهراه وداع آمدند، یکی بطلوع رفت و دیگری بغروب، یکی بشمال رفت و دیگری بجنوب.