Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки дар гуфтори амин буд ва дар асрори змин , пешрави арбоби вафо буду сари дафтари асҳоби сафо , ки : вақте аз авқот ки кисвати сбии бртии хеш буду шайтони шабоб дар ғии хеш , ҳалаи кӯдакӣ аз нақши хлоът тароз дошту ғсни ҷавонӣ аз насимамоне эҳтизозӣ , умрро нзртӣу тароватӣ буду айшро хзртӣу ҳаловатӣ , дарҳари сабоҳии сабӯҳӣ ва дар ҳар рўоҳии футуҳӣ .

حکایت کرد مرا دوستی که در گفتار امین بود و در اسرار ضمین، پیشرو ارباب وفا بود و سر دفتر اصحاب صفا، که: وقتی از اوقات که کسوت صبی برطی خویش بود و شیطان شباب در غی خویش، حله کودکی از نقش خلاعت طراز داشت و غصن جوانی از نسیم امانی اهتزازی، عمر را نضرتی و طراوتی بود و عیش را خضرتی و حلاوتی، درهر صباحی صبوحی و در هر رواحی فتوحی.

Ман дар ғлўои ин ғурур ва дар ?хелои ин сарвар бо зумрае аз зарифону фирқае аз ҳарифон чун бод аз сафи бсФ ва чун бода аз кафи бкФи мигштиму бисотро бқдми инбисоти минўштим .

من در غلوای این غرور و در خیلای این سرور با زمره ای از ظریفان و فرقه ای از حریفان چون باد از صف بصف و چون باده از کف بکف میگشتیم و بساط را بقدم انبساط مینوشتیم.

Бо дӯстон дар бӯстон аз сари тишӣ айшӣ мекардем , ҳар рӯзи мзиФии тоза рӯй медидам ва ҳар шаби ҳарифии хўшхўии мигзидм .

با دوستان در بوستان از سر طیشی عیشی می کردیم، هر روز مضیفی تازه روی میدیدم و هر شب حریفی خوشخوی میگزیدم.

Аз ғарраи ғрои сабоҳи тотраҳи мтрои рўоҳ ва аз ҳади знобаҳи рӯзи пари нур то ҳади зўобаҳи шаби диҷўр , гоҳи машғӯли млоҳӣу гоҳи муртакиб муноҳӣ будамӣ .

از غره غرای صباح تاطره مطرای رواح و از حد ذنابه روز پر نور تا حد ذوابه شب دیجور، گاه مشغول ملاهی و گاه مرتکب مناهی بودمی.

То рӯзии яке аз ҷамоҳири даҳру машоҳӣри шаҳр ки футувват номӣ дошт ва дар муруввати комӣ , хост ки ихвони сафоро бар гӯшаи вафо ҷамъ кунаду абкори афкор ҳар якро бозҷӯед ва бихӯру бухор ҳар якро ббўиду канаи ҳол ҳар як бидонаду дарҷи ҳунар ҳар як бихонад .

تا روزی یکی از جماهیر دهر و مشاهیر شهر که فتوت نامی داشت و در مروت کامی، خواست که اخوان صفا را بر گوشه وفا جمع کند و ابکار افکار هر یک را بازجوید و بخور و بخار هر یک را ببوید و کنه حال هر یک بداند و درج هنر هر یک بخواند.

Бо он қавми ҳам коса ва кأс гардад ва бо он тайифаи ҳам алфоз ва анфос шавад , яке аз он тайифа ки ошноӣӣ дошту бомар ва наҳй ФрмонФрўоӣӣ , меқотӣ марқӯм ва меодӣ маълум биниҳод .

با آن قوم هم کاسه و کأس گردد و با آن طایفه هم الفاظ و انفاس شود، یکی از آن طایفه که آشنائی داشت و بامر و نهی فرمانفروائی، میقاتی مرقوم و میعادی معلوم بنهاد.

Аз шабҳо шаби ялдои муайян буд ва аз хӯрданӣҳо хӯриши скбои мубин , бар скбои мзъФри муаттар қарор доданду лўзинаҳи мдҳни мкФн ихтиёр карданд .

از شبها شب یلدا معین بود و از خوردنیها خورش سکبا مبین، بر سکبای مزعفر معطر قرار دادند و لوزینه مدهن مکفن اختیار کردند.

Чун асҳоби он ишорати ин бишорат бидиданд ва ин иборат бишуниданд , оҳори меъдаи боҳтмоء икҳФтаҳ перостанду эҳрози ин Фоӣдаҳро биёростанду ҳузури ин моидаро бпои хостнд , сӯфии вори лаббайки иҷобатро ҷумлагии лаб ва дандон шуданду хоразмии вори луқмаи даъватро ҳамагии меъдау даҳони гаштанд .

چون اصحاب آن اشارت این بشارت بدیدند و این عبارت بشنیدند، آهار معده باحتماء یکهفته پیراستند و احراز این فائده را بیاراستند و حضور این مائده را بپای خاستند، صوفی وار لبیک اجابت را جملگی لب و دندان شدند و خوارزمی وار لقمه دعوت را همگی معده و دهان گشتند.

Чун авқоти маҳсӯби боҷл мазруб раседу айёми маъдӯди бшб мавъӯд кашид ки он аснофи азёФу кироми ашрофи ман алФлқи илои алғсқи брики сифату нсқ бар зўоиаҳи мзиФи рафтанд , бомеъдаҳои мдбўғи воноҳои мФрўғ .

چون اوقات محسوب باجل مضروب رسید و ایام معدود بشب موعود کشید که آن اصناف اضیاف و کرام اشراف من الفلق الی الغسق بریک صفت و نسق بر زوایه مضیف رفتند، بامعده های مدبوغ واناهای مفروغ.

Риёзат мҷоът кашида врнҷи аҳтмои пнҷри вазаи дида , ҳар як чун наомма оташ хор гашта ва чун эй устихони хоӣ шуда .

ریاضت مجاعت کشیده ورنج احتمای پنجر وزه دیده، هر یک چون نعامه آتش خوار گشته و چون همای استخوان خای شده.

Пеш аз талаби он ғанимату иттифоқи ин азимати перии адиби ғариби бомо ҳамроз буд ва дар мубоҳисау мноФсаҳи ҳам овоз хостем то аз Фоӣдаҳи он моида маҳрӯм намонад ва бе мо он шаби мағмум ва мҳмўм нагардад , сӯрати он иҷтимо аз ваии ннҳФтиму қиссаи он лӯту самоъ бо вай бигуфтем .

پیش از طلب آن غنیمت و اتفاق این عزیمت پیری ادیب غریب باما همراز بود و در مباحثه و منافثه هم آواز خواستیم تا از فائده آن مائده محروم نماند و بی ما آن شب مغموم و مهموم نگردد، صورت آن اجتماع از وی ننهفتیم و قصه آن لوت و سماع با وی بگفتیم.

Перро дар маснади истимоъи бншондиму наси луад ъят илои кроъи лоҷбтаҳ бар вай хондем , пери бзбонии қотеъ ва беонесотиъ гуфт :

پیر را در مسند استماع بنشاندیم و نص لود عیت الی کراع لاجبته بر وی خواندیم، پیر بزبانی قاطع و بیانی ساطع گفت:

Аиҳо алсодаҳи молӣ ба аҳду лои одаи асбоби лаззотатони муҳайёи боду кӣўсро ҳоттони мҳно , ки таназзули бтриқи ттФли одат карямон несту астҷлоби Фўоӣди боҷтмоъи мўоӣди ҷузи сирати лӣимон на , алкрими истзии ءи бзитаҳу илтқти касраи байтаи шеър :

ایها السادة مالی به عهد و لا عادة اسباب لذاتتان مهیا باد و کئوس را حاتتان مهنا، که تنزل بطریق تطفل عادت کریمان نیست و استجلاب فوائد باجتماع موائد جز سیرت لئیمان نه، الکریم یستضی ء بزیته و یلتقط کسرة بیته شعر:

Аз ҷигари худ кабоб кардани беҳтар ки аз кأси мардумони шароб хӯрдан , дар ин қолаби мҷўФ чаҳ хамр ва чаҳ ҷмр ва дарин тани мғлФ чаҳ хор ва чаҳ тмр , на ҳар ки нон диҳад ҳотам тайаст ва на ҳар ки хон наад соҳиби рай , бсъодт бирӯяд ки ман сари ттФлу дил тсФл надорам .

از جگر خود کباب کردن بهتر که از کأس مردمان شراب خوردن، در این قالب مجوف چه خمر و چه جمر و درین تن مغلف چه خار و چه تمر، نه هر که نان دهد حاتم طی است و نه هر که خوان نهد صاحب ری، بسعادت بروید که من سر تطفل و دل تسفل ندارم.

Гуфтам аллоҳи аллоҳи дарин зиёфати фаръи моӣими восили ту дарин ҳиҷоءи ниёами моӣиму нсли ту , пари хори боди бисотӣ ки бе ту сипарему бдгўори боди таомӣ ки бе ту хӯрем .

گفتم الله الله درین ضیافت فرع مائیم واصل تو درین هیجاء نیام مائیم و نصل تو، پر خار باد بساطی که بی تو سپریم و بدگوار باد طعامی که بی تو خوریم.

Пер гуфт ончӣ ман мегӯям тааллуми арбоб ҳақиқатасту ончии шумо май ҷўӣиди таҳаккуми асҳоби тариқат , чун сухан аз рӯй таҳаккум равад на аз рӯй тааллуми шуморо бар ҷони ман фармон буд вмрои ҷон дар миён .

پیر گفت آنچه من می گویم تعلم ارباب حقیقت است و آنچه شما می جوئید تحکم اصحاب طریقت، چون سخن از روی تحکم رود نه از روی تعلم شما را بر جان من فرمان بود ومرا جان در میان.

Бидонед ки шариъати зиёфати бикрами табиат азоФт дорад ва ин суннатӣаст мслўки миёни раоёу мулӯк ,у кони расӯли аллоҳи слии аллоҳи алайҳу ?алау силами иҷиби дъўаҳи алммлўк .

بدانید که شریعت ضیافت بکرم طبیعت اضافت دارد و این سنتی است مسلوک میان رعایا و ملوک، و کان رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یجیب دعوة المملوک.

Чун бар он моидаи мавъӯди колҳлқ алмсрўд бинишастем ва ақдҳои эҳтиром аз гардани эҳтишом бо набисот ва абтсом бигусастем , қўбти онкии офтоби мунаввар аз чархи мудаввар аз гиребони машриқи бдомн мағриб раседу кҳоли шаби серумаи злом дар чашм рӯз кашиду машки тотор дар изор наҳор дамид , ҳолати рӯзи мутағаййири гашту радои субҳи мтқир .

چون بر آن مائده موعود کالحلق المسرود بنشستیم و عقدهای احترام از گردن احتشام با نبساط و ابتسام بگسستیم، قوبت آنکه آفتاب منور از چرخ مدور از گریبان مشرق بدامن مغرب رسید و کحال شب سرمه ظلام در چشم روز کشید و مشک تاتار در عذار نهار دمید، حالت روز متغیر گشت و ردای صبح متقیر.

МзиФи зариф бо ҷбаҳи латифу дастор назиф биёмад ва густурдании бгстрд ва хӯрданӣ биоварад , хуоне биниҳод аз рӯй арӯсони оростаи нар ва аз зулфи шоҳидони перостатар .

مضیف ظریف با جبه لطیف و دستار نظیف بیامد و گستردنی بگسترد و خوردنی بیاورد، خوانی بنهاد از روی عروسان آراسته نر و از زلف شاهدان پیراسته تر.

Чун дарҷи артнги музайяни бҳзози ранг , баҳри зарфии абоӣӣу баҳри гӯшае аноӣии або аз аноءи латифтару зарф аз мазруфи зарифтар , ҳайвони барӣу баҳриро шомилу шойиъу алвони атиқу триро ҳомили вҷомъ , савр бо ҳамли дарӣки бурҷ анбоз гаштау смки ботайри дрикдрҷи ҳамроз .

چون درج ارتنگ مزین بهزاز رنگ، بهر ظرفی ابائی و بهر گوشه ای انائی ابا از اناء لطیفتر و ظرف از مظروف ظریفتر، حیوان بری و بحری را شامل و شایع و الوان عتیق و طری را حامل وجامع، ثور با حمل دریک برج انباز گشته و سمک باطیر دریکدرج همراز.

Дар ҳар навъи ҳазратии трўотӣ ва дар ҳар луқмаи лиззатӣу ҳаловатӣ , ҳолоти косоти скбо чун бадари дарсадри ҷои гирифтау чашмаи хуршед аз сафои он тира шудау дида дар он скбоҷ хира гашта .

در هر نوع حضرتی طرواتی و در هر لقمه لذتی و حلاوتی، هالات کاسات سکبا چون بدر درصدر جای گرفته و چشمه خورشید از صفای آن تیره شده و دیده در آن سکباج خیره گشته.

Сирка ӯ чун рӯй бахилону заъфарон ӯ чун ранги алилон , чун чеҳраи ошиқони мхлл ва чун лаби маъшӯқи мъсли бмғзи бодоми млўзу бшкри аскарии мтрзу бзъФрони мтиби мзъФр .

سرکه او چون روی بخیلان و زعفران او چون رنگ علیلان، چون چهره عاشقان مخلل و چون لب معشوق معسل بمغز بادام ملوز و بشکر عسکری مطرز و بزعفران مطیب مزعفر.

Чун перро чашм бар аноӣ скбо афтод ларза бар аъзоъ ва аҷзоъ афтод , ҳоле аз ҷамъи дастурии хост ва чун шамъ бар пой хост , чун бод рафтанро рой карду пойафзор дрпоӣ .

چون پیر را چشم بر انای سکبا افتاد لرزه بر اعضاء و اجزاء افتاد، حالی از جمع دستوری خواست و چون شمع بر پای خاست، چون باد رفتن را رای کرد و پای افزار درپای.

Ҷамоати мутаҳайир онҳол шуданд ва бо якдигар дар қил ва қол уфтаданд , баъзе бзбон маломат карданд ва бархе тадбири ғаромат , пер бар фароз исрор кард ва худро бесаботу қарор , маломату ғаромат бар сукӯну иқомат ихтиёр карду бзбони фасеҳи ин абёт малеҳ мегуфт :

جماعت متحیر آنحال شدند و با یکدیگر در قیل و قال افتداند، بعضی بزبان ملامت کردند و برخی تدبیر غرامت، پیر بر فراز اصرار کرد و خود را بی ثبات و قرار، ملامت و غرامت بر سکون و اقامت اختیار کرد و بزبان فصیح این ابیات ملیح میگفت:

Пас ҳар яке аз ёрону ҳамкорони забон бтлтФ биёростанду мӯҷиби ин тафреқ аз вай бохостанд , он муҷодала бттўил расед ва он муколама бтсқил кашид .

پس هر یکی از یاران و همکاران زبان بتلطف بیاراستند و موجب این تفریق از وی باخواستند، آن مجادله بتطویل رسید و آن مکالمه بتثقیل کشید.

Пер гуфт мошоءи аллоҳи кони ?фони ?лаи шأно , ин дар носуфта некӯтараст ва ин сухани ногуфтаи беҳтар , пас агар аз изҳори ин хбиаҳу аҷҳори ин хФиаҳ чора нест ва ин алҳоҳу ақтроҳро канора на

پیر گفت ماشاء الله کان فان له شأنا، این در ناسفته نیکوتر است و این سخن ناگفته بهتر، پس اگر از اظهار این خبیه و اجهار این خفیه چاره نیست و این الحاح و اقتراح را کناره نه

Баҳамаи ҳоли имшаби тнъми фурӯ бояд гузошт ва ин моида аз пеш бирабоед дошт ки шарти миёни ман ва ин мътўм бъдолмшрқинасту ҷамъи миёни ман ва ин маълуми колҷмъи байни алохтин

بهمه حال امشب تنعم فرو باید گذاشت و این مائده از پیش برباید داشت که شرط میان من و این معطوم بعدالمشرقین است و جمع میان من و این معلوم کالجمع بین الاختین

Ин анъом дар ҳақи ман мӯҷиб такфираст ва ин атъом назд ман иллати таъзир , ман аз он қавм нестам ки бтмъи дона дар доми овезам ва аз маломати оҷилу ғаромати оҷли нпрҳизм , Фрби назараи дунҳо أслоту раби аклаҳи тмнъи аклот .

این انعام در حق من موجب تکفیر است و این اطعام نزد من علت تعزیر، من از آن قوم نیستم که بطمع دانه در دام آویزم و از ملامت عاجل و غرامت آجل نپرهیزم، فرب نظرة دونها أسلات و رب اکلة تمنع اکلات.

Ҳосили улҳоли баъди тӯли алмқоли он буд ки бар гуруснагии се рӯза сабр кардему қатъро бар табъи он фоидау рафъи он моидаи ҷабр , тухми собирӣ дар синаи бкоштим ва хону суфра аз пеш бардоштем , ӯ мерафт ва дилҳои ғамноку дидаҳои намноки ҳамгинон дар фитрок ӯ

حاصل الحال بعد طول المقال آن بود که بر گرسنگی سه روزه صبر کردیم و قطع را بر طبع آن فایده و رفع آن مائده جبر، تخم صابری در سینه بکاشتیم و خوان و سفره از پیش برداشتیم، او میرفت و دلهای غمناک و دیده های نمناک همگنان در فتراک او

Пас рӯй буи карданд ки аиҳо ашшайхи нғсти ҳётнои Фъўзнои ъмои Фотно пер гуфт эй рФқаҳи аҳрор вае зумраи ахёри қиссае ки марост боскбо , дар даҳ шаб ялдо гуфта нашавад .

پس روی بوی کردند که ایها الشیخ نغصت حیاتنا فعوضنا عما فاتنا پیر گفت ای رفقه احرار و ای زمره اخیار قصه ای که مراست باسکبا، در ده شب یلدا گفته نشود.

Бидонед эй ихвони сафоу аъвони вафо , ки ман вақте дар иқболи шабоб , дар аснои ағтроби бнишобўри расидам ва он хиттаи ороста , пар хоста дидам .

بدانید ای اخوان صفا و اعوان وفا، که من وقتی در اقبال شباب، در اثنای اغتراب بنیشابور رسیدم و آن خطه آراسته، پر خواسته دیدم.

Гуфтам дар маёдини чандини намоишу ороиши рӯзӣ чанд осоиш тавон кард , чунонкии ғрбо дар шореъ аъзам биншинанд , то неку бади аҳволи олами бенанд .

گفتم در میادین چندین نمایش و آرایش روزی چند آسایش توان کرد، چنانکه غربا در شارع اعظم بنشینند، تا نیک و بد احوال عالم بینند.

Бар дукон бзозӣ бинишастаму бсоҳби дукони дӯстии бпиўстм , ҳар рӯз аз вақти танаффуси сабоҳ то гоҳи тғлси рўоҳи бартарафи он дукон будамӣ всхни аҷноси мардумони шнўдмӣу бҳкми он мувозибату мувофиқат бо худованди дукони рўшноӣӣ зоҳир шуд .

بر دکان بزازی بنشستم و بصاحب دکان دوستی بپیوستم، هر روز از وقت تنفس صباح تا گاه تغلس رواح برطرف آن دکان بودمی وسخن اجناس مردمان شنودمی و بحکم آن مواظبت و موافقت با خداوند دکان روشنائی ظاهر شد.

Чун мувофиқати суҳбати дӯстии истеҳкоми пазируфту модаи маваддати қӯт тамом гирифт , хбоёии сроир дар миён ниҳодему хФоёии змоир бар тибқ аён бикшодем .

چون موافقت صحبت دوستی استحکام پذیرفت و ماده مودت قوت تمام گرفت، خبایای سرایر در میان نهادیم و خفایای ضمایر بر طبق عیان بگشادیم.

Рӯзии хоҷаи бзоз аз рӯй икрому эъзоз бо ҳазор нозу эҳтизоз рӯй бмн кард , ки ман дар шамоили ту мхоили фазойил май байнам , чаҳ бошад агар ноне бар хон мо башиканӣу ангушт бар намакдони мо занӣ ки расми зиёфат , қадимасту ҳақи ммолҳти азим , ва аз онаст ки : қисми озодагону аҳди ҳалол зодагонаст .

روزی خواجه بزاز از روی اکرام و اعزاز با هزار ناز و اهتزاز روی بمن کرد، که من در شمایل تو مخایل فضایل می بینم، چه باشد اگر نانی بر خوان ما بشکنی و انگشت بر نمکدان ما زنی که رسم ضیافت، قدیم است و حق ممالحت عظیم، و از آن است که: قسم آزادگان و عهد حلال زادگان است.

Гуфтам турои бад-ӣни эҳтиҷоҷ эҳтиёҷ нест ва дарин боби улҳолу лҷоҷ на , ки ин расмӣаст маҳбӯб ва мақсадӣаст марғӯб ва суннатӣаст мндўб , болъину алФроқи колриҳ ва албрқ башитобаму фавойиди он мўоъд дарёбам .

گفتم ترا بدین احتجاج احتیاج نیست و درین باب الحال و لجاج نه، که این رسمی است محبوب و مقصدی است مرغوب و سنتی است مندوب، بالعین و الفراق کالریح و البرق بشتابم و فواید آن مواعد دریابم.

Пас шабӣ аз шабҳо ки адҳами шаби бсўори мхлхл буду чашми айёми бзломи мкҳл , фалаки радоӣ нилӣ дошту ҳавои тилсони пелӣ .

پس شبی از شبها که ادهم شب بسوار مخلخل بود و چشم ایام بظلام مکحل، فلک ردای نیلی داشت و هوا طیلسان پیلی.

Хоҷаи мизбони ошнои вори бадар ошиёна омаду соили вори бдрхонаҳ , гуфт имшаби ҳуҷраи мо бибояд орост ва ин ранҷ аз табъи ман бибояд кост .

خواجه میزبان آشنا وار بدر آشیانه آمد و سائل وار بدرخانه، گفت امشب حجره ما بباید آراست و این رنج از طبع من بباید کاست.

Гуфтам марҳабои болмзиФи алкрими фии алили албҳим чун рағбати мзиФ нигоҳ кардам зуд рӯй бароа оварадам , ӯ дар ҳар нафасӣ тлтФӣ менамӯд ва такаллуфӣ меафзуд , то порае аз он роҳ бурӣда шуду тарафӣ аз ин сухан шунида омад .

گفتم مرحبا بالمضیف الکریم فی الیل البهیم چون رغبت مضیف نگاه کردم زود روی براه آوردم، او در هر نفسی تلطفی مینمود و تکلفی میافزود، تا پاره ای از آن راه بریده شد و طرفی از این سخن شنیده آمد.

Пас рӯй бмн кард ва гуфт бдонкаҳ аз ин маҳалат то маҳалати ман ҳазор ваанд гомаст ва дар миёни сад кӯй бо ном , оби он маҳалат хушгувортарасту ҳавои он созготр ва ин маҳалати сахт мазмумаст ва бар ғури бомишўми об бадӣ дораду ҳавои радии уфӯнат бар ин турбат ғолибасту мсокни аҳли мсолби мдобиру мФолису аҳли ҳиялу талбис ӣнҷо бошанду тобуту ҷинозаи вадору ъкозаҳ ӣнҷо тарошанд

پس روی بمن کرد و گفت بدانکه از این محلت تا محلت من هزار و اند گام است و در میان صد کوی با نام، آب آن محلت خوشگوارتر است و هوای آن سازگاتر و این محلت سخت مذموم است و بر غر بامیشوم آب بدی دارد و هوای ردی عفونت بر این تربت غالب است و مساکن اهل مثالب مدابیر و مفالیس و اهل حیل و تلبیس اینجا باشند و تابوت و جنازه ودار و عکازه اینجا تراشند

Махсӯсаст бмҷмъи рондагону тайифаи барҷомондагон ,у маҳалати мо маҳалат меасиру мсокн машоҳӣраст , бо худ гуфтам хаи ха ва алейк айни аллоҳ .

مخصوص است بمجمع راندگان و طایفه برجاماندگان، و محلت ما محلت میاسیر و مساکن مشاهیر است، با خود گفتم خه خه و علیک عین الله.

Нахустин қадаҳ дард омаду аввали ташрифи барад , ҳар сухан ки бар ин минвол буд на дар хури вақту лоиқи ҳол буд , пас бар нзғоби шайтонии въсроти нафсонӣ ҳамл кардам ва ин бисот бинвиштам ва лоҳўл гуфтаму бозгаштам .

نخستین قدح درد آمد و اول تشریف برد، هر سخن که بر این منوال بود نه در خور وقت و لایق حال بود، پس بر نزغاب شیطانی وعثرات نفسانی حمل کردم و این بساط بنوشتم و لاحول گفتم و بازگشتم.

Пас гуфт эй ҷавони ғариби бдонкаҳи шаб бегоҳаст ва то хонаи мо майлии роҳ , кадбонуии хонаи ҳуҷраи миороид ва омадан моро мипоид .

پس گفت ای جوان غریب بدانکه شب بیگاه است و تا خانه ما میلی راه، کدبانوی خانه حجره میآراید و آمدن ما را میپاید.

Гуфтаанд ки ғариби кар ва кӯрасту муфлис бо шару шӯри ту чаҳ доне ки он мастура аз кадом ашираасту қабӣла ва чигуна латифаасту Ҷамила , моро бо ӯ аз чаҳ рӯй пайвандасту дӯстӣ ӯ маро то чандаст ?

گفته اند که غریب کر و کور است و مفلس با شر و شور تو چه دانی که آن مستوره از کدام عشیره است و قبیله و چگونه لطیفه است و جمیله، ما را با او از چه روی پیوند است و دوستی او مرا تا چند است؟

Аз модари шоиста бар фарзанд боиста мушфиқтараст ва аз гандаи пери зол бар шӯии ҷавони боҷамоли ошиқтар , имрӯз аз мабодии сабоҳ то тмодии рўоҳ дар тартиби кору таркиби ҷашни навбаҳор ту бӯда аст

از مادر شایسته بر فرزند بایسته مشفقتر است و از گنده پیر زال بر شوی جوان باجمال عاشق تر، امروز از مبادی صباح تا تمادی رواح در ترتیب کار و ترکیب جشن نوبهار تو بوده است

Икпоӣ дар матбаху икпоӣ дар маслах , якдаст дар тануру якдаст дар хнўри дӯди сиёҳ бар ориз чун моҳаш нишастау пушти дасти булӯраш аз осеби дег чун шикам смўр гашта .

یکپای در مطبخ و یکپای در مسلخ، یکدست در تنور و یکدست در خنور دود سیاه بر عارض چون ماهش نشسته و پشت دست بلورش از آسیب دیگ چون شکم سمور گشته.

Бош то ҳам акнӯн бинӣу бадоне ки асар беш аз хабарасту аён беш аз баён , бо худ гуфтам васфи зан аз барзан даргузашт , аншоءи аллоҳ ки ин мФокҳаҳи охир сайр бошаду ҳикояти солиси бихир .

باش تا هم اکنون بینی و بدانی که اثر بیش از خبر است و عیان بیش از بیان، با خود گفتم وصف زن از برزن درگذشت، انشاء الله که این مفاکهه آخر سیر باشد و حکایت ثالث بخیر.

Пас гуфт ки рост гуфтаанд ғариб дӯст нашаваду ҳамранг ва пӯст нагардад , охир напурсӣ ки аз ин асл , фасли чндост ва аз ин заръи фаръ чанд .

پس گفت که راست گفته اند غریب دوست نشود و همرنگ و پوست نگردد، آخر نپرسی که از این اصل، فصل چنداست و از این زرع فرع چند.

Акнӯн нохоста бинмоем ва ин роз низ бигушоем , бдонкаҳи маро аз ваии псристу духтарӣ , яке моҳ ва яке офтоб , яке шамъу дайгарии шаҳоб , духтари гўӣии модрстӣ дар малоҳату писари гўӣии пдрстӣ дар фасоҳат , ин нишони озодагӣу ҳалол зодагӣасту далели тароват ҳасбасту таҳорати насаб ва бад-ӣн битавон донист ки модараш биҷӯоне бибок набӯдаасту маҷории раҳми он аз об шавам ҷузи поки набӯда .

اکنون ناخواسته بنمایم و این راز نیز بگشایم، بدانکه مرا از وی پسریست و دختری، یکی ماه و یکی آفتاب، یکی شمع و دیگری شهاب، دختر گوئی مادرستی در ملاحت و پسر گوئی پدرستی در فصاحت، این نشان آزادگی و حلال زادگی است و دلیل طراوت حسب است و طهارت نسب و بدین بتوان دانست که مادرش بجوانی بیباک نبوده است و مجاری رحم آن از آب شوم جز پاک نبوده.

Гуфтам онкии туро бояд бадӣгарии нгроид ва ин дар ки бтўи бандад бадӣгарӣ накушояд , бад-ӣни тартиботи эҳтиёҷӣу бад-ӣни таркиботи ривоҷӣ на , алҳраҳи дарраи ятема дар ятем сифтани кор ҳар хас набӯд ва хуфтан бо ҳураи Киримаи андоза ҳар кас на .

گفتم آنکه ترا باید بدیگری نگراید و این در که بتو بندد بدیگری نگشاید، بدین ترتیبات احتیاجی و بدین ترکیبات رواجی نه، الحرة درة یتیمة در یتیم سفتن کار هر خس نبود و خفتن با حره کریمه اندازه هر کس نه.

Гуфт боруки аллоҳи Фику насри алдри ман Фик , ин дар некӯи сифтӣ ва ин сухан некӯ гуфтӣ , ёддор то имшаби ҷамоати хонаи бозгўӣӣу мшбъу дарози гўӣӣ .

گفت بارک الله فیک و نثر الدر من فیک، این در نیکو سفتی و این سخن نیکو گفتی، یاددار تا امشب جماعت خانه بازگوئی و مشبع و دراز گوئی.

Охир дар ин гуфтану шунидани наздики намоз хуфтан бо он гуфтугӯии басари кӯии омадем , гуфт бишорати туро ки бмқсд асл раседему мавқифи васли дидем , дили хуши дор ки то сарои мо басӣ нест ва дар роҳи хавф касе на , ки ин маҳаллаи ҳам кишон мананду бештари хуишони ман .

آخر در این گفتن و شنیدن نزدیک نماز خفتن با آن گفتگوی بسر کوی آمدیم، گفت بشارت ترا که بمقصد اصل رسیدیم و موقف وصل دیدیم، دل خوش دار که تا سرای ما بسی نیست و در راه خوف کسی نه، که این محله هم کیشان منند و بیشتر خویشان من.

Пас раседем бкўчаҳ эй борӣку даҳлезии танг ва торик гуфт қФи мконку хзи ънонки бшрФот ҷинот раседӣ дар нигару бърсот ирфон омадӣ магзар .

پس رسیدیم بکوچه ای باریک و دهلیزی تنگ و تاریک گفت قف مکانک و خذ عنانک بشرفات جنات رسیدی در نگر و بعرصات عرفان آمدی مگذر.

Аз баъди соъатӣ бо чароғии ним мурда берун омад ва овоз дод ки дарой ва мапоӣ ки ранҷҳо басар омад ва ганҷҳо бадар , чун ҳар ду аз шореъ қадим баҳрем омадем , маро дар гӯша Эй биниҳод ва дар байғӯла Эй бинишонад ва худ бо арӯс бибозӣ ва бо кӯдакони бтнозӣ машғӯл шуд .

از بعد ساعتی با چراغی نیم مرده بیرون آمد و آواز داد که درآی و مپای که رنجها بسر آمد و گنجها بدر، چون هر دو از شارع قدیم بحریم آمدیم، مرا در گوشه ای بنهاد و در بیغوله ای بنشاند و خود با عروس ببازی و با کودکان بطنازی مشغول شد.

Чун замонии ббўд ва соъатӣ биёсуд биёмад ва гуфт бидон ва огоҳ бошу ғрборо чун ман пушту паноҳ , ки ин сарои ман ки май бинӣ ва дар вай бехавфу ранҷ май нишинӣ дар аҳди қадими зиндонӣ азим бӯдааст .

چون زمانی ببود و ساعتی بیاسود بیامد و گفت بدان و آگاه باش و غربا را چون من پشت و پناه، که این سرای من که می بینی و در وی بی خوف و رنج می نشینی در عهد قدیم زندانی عظیم بوده است.

Хӯнёнро дарин ҳуҷраи ншондндӣ ва сарҳои мардумони бад-ӣни хоки Фшондндӣ , ҳануз дар зери ин хоки ҳазор сар бебок ва шахс нопокаст ва ман инро блтоӣФи олҳилу дақоиқи алъамал бадаст овардаам ва чун сайёдони бҳбоили шаст , варасаи соҳиби дорро бар сари дор бардааму басии ғмзу съоити бакор .

خونیان را درین حجره نشاندندی و سرهای مردمان بدین خاک فشاندندی، هنوز در زیر این خاک هزار سر بی باک و شخص ناپاکست و من این را بلطائف الحیل و دقایق العمل بدست آورده ام و چون صیادان بحبایل شست، ورثه صاحب دار را بر سر دار برده ام و بسی غمز و سعایت بکار.

Бо ҳазор рангу найранги ин хонаро бчнг овардаам ва ҳануз яке аз онҳо ки хасми ин хонааст триҳи ин вайронааст воин бидон мегӯям ки то насиҳат бипазирӣу пндгирӣу бадоне ки касби мол беғасб ва вабол натавон карду шарбати хамри соф аз газоф натавон хӯрд .

با هزار رنگ و نیرنگ این خانه را بچنگ آورده ام و هنوز یکی از آنها که خصم این خانه است طریح این ویرانه است واین بدان می گویم که تا نصیحت بپذیری و پندگیری و بدانی که کسب مال بی غصب و وبال نتوان کرد و شربت خمر صاف از گزاف نتوان خورد.

Баъд аз онкии бад-ӣни ваҷҳ бадаст оварадам , ҷумларо паст кардаму дигар бора ҳаст , амоноти Фқроءу вдоиъи зъФоء бар ин дару дукону саҳну айвони бакор бардаам ва бар ин як равоқ ки барисам Ироқ кардаам сими панҷоҳ мусулмон инфоқ кардаам , ғрбоءи брхи ин чаҳ шиносанду адбоءи нархи ин чаҳ донанд ?

بعد از آنکه بدین وجه بدست آوردم، جمله را پست کردم و دیگر باره هست، امانات فقراء و ودایع ضعفاء بر این در و دکان و صحن و ایوان بکار برده ام و بر این یک رواق که برسم عراق کرده ام سیم پنجاه مسلمان انفاق کرده ام، غرباء برخ این چه شناسند و ادباء نرخ این چه دانند؟

Кор кард ин дару девори рӯзномаи ист ва пардохт ин ранг ванигор дафтару хомае , имшаби хати хат бар ту бар хонаму ҳарфи ҳарф бар ту ронам то чун дарҷи харҷ ман бихонӣ қадару арҷи ман бадоне , бош то соъатӣ бачарем вскбоӣ мавъӯд бихӯрем .

کار کرد این در و دیوار روزنامه ایست و پرداخت این رنگ و نگار دفتر و خامه ای، امشب خط خط بر تو بر خوانم و حرف حرف بر تو رانم تا چون درج خرج من بخوانی قدر و ارج من بدانی، باش تا ساعتی بچریم وسکبای موعود بخوریم.

Пас рӯй бакор барадему даст бишумор оварадем , онгоҳи ин сухан биниҳоду бхосту ташту обҷомаҳи бхўост ва гуфт : аиҳо ашшайхи алтшту алғсўли иқўми бҳоснаҳ алрасул пас гуфт бдонкаҳи ин таштро дар бозори димишқи бҳзор ишқ харидаам ва ин обдстонро бҳзори дастон бадаст овардаам ва ин дастор ки парастор дар гардан дорад дар троиФи фурӯашони табаристон бхридаҳам ва аз миёни ҳазор бгзидаҳаму маро дар ғлўои онўҳшту аснои он даҳшати кори бҷони омада буду корди бостхўони расида .

پس روی بکار بردیم و دست بشمار آوردیم، آنگاه این سخن بنهاد و بخاست و طشت و آبجامه بخواست و گفت: ایها الشیخ الطشت و الغسول یقوم بهاسنة الرسول پس گفت بدانکه این طشت را در بازار دمشق بهزار عشق خریده ام و این آبدستان را بهزار دستان بدست آورده ام و این دستار که پرستار در گردن دارد در طرایف فروشان طبرستان بخریده ام و از میان هزار بگزیده ام و مرا در غلوای آنوحشت و اثنای آن دهشت کار بجان آمده بود و کارد باستخوان رسیده.

Чун танури синаи бад-ӣни оташи бтФту мизбон аз пай тартиб хон бирафт гуфтам : лайли алтолби субҳи сотиъу Фрсаҳи алғолби сайфи қотеъи лои ғрўои ании акўни ман алмуслимӣну аФрори ани ҳозои алмқоми ман сунани алмрслин ҳануз васфи қадари вхнўру дегу танур мондаасту муҷмалу муфассали он нохонда .

چون تنور سینه بدین آتش بتفت و میزبان از پی ترتیب خوان برفت گفتم: لیل الطالب صبح ساطع و فرصة الغالب سیف قاطع لا غروا انی اکون من المسلمین و افرار عن هذا المقام من سنن المرسلین هنوز وصف قدر وخنور و دیگ و تنور مانده است و مجمل و مفصل آن ناخوانده.

Ҳануз шароби ин бадаст соқӣасту васфи дигарон боқӣ , ҳизум ки сӯхтаасту оташ ки афрӯхта , табхи скбо аз ки омӯхтаасту ҳавоиҷи кадом баққол фурӯхта

هنوز شراب این بدست ساقی است و وصف دیگران باقی، هیزم که سوخته است و آتش که افروخته، طبخ سکبا از که آموخته است و حوائج کدام بقال فروخته

Сирка аз кадом ангурасту асал аз кадоми занбӯр , асли нон аз кадом гандумаст вози хамир чандам , оби он аз кадом сабуасту аслаш аз кадоми ҳавзу ҷӯй , самар аз кадом шаҷарасту коса аз кадоми ҳаҷар , харроти хониш ки бӯдаасту хайёт , суфрааш чигуна дӯхта .

سرکه از کدام انگور است و عسل از کدام زنبور، اصل نان از کدام گندم است واز خمیر چندم، آب آن از کدام سبو است و اصلش از کدام حوض و جوی، ثمر از کدام شجر است و کاسه از کدام حجر، خراط خوانش که بوده است و خیاط، سفره اش چگونه دوخته.

Гар корбдин тафсил кашад ин талхии бҷон ширин расад , Фнъўзболлаҳи ман лӣими шбъ ва ман ?дании змъ бо худ гуфтам ки аз ин қазои мубрами ҷузи гурез рӯй нест ва азин балои муҳками ҷузи парҳези буи на .

گر کاربدین تفصیل کشد این تلخی بجان شیرین رسد، فنعوذبالله من لئیم شبع و من دنی زمع با خود گفتم که از این قضای مبرم جز گریز روی نیست و ازین بلای محکم جز پرهیز بوی نه.

Даст бар дар ниҳодаму банди бастаро бикшодаму тани бқзо ва қадар додаму роҳи рост бар гирифтаму бтки мирФтми воин байт мегуфтам :

دست بر در نهادم و بند بسته را بگشادم و تن بقضا و قدر دادم و راه راست بر گرفتم و بتک میرفتم واین بیت می گفتم:

Ва лмо наҷуат ман ҳзолҳбли алмсди Фррти Фророи ман алосд

و لما نجوت من هذالحبل المسد فررت فرارا من الاسد

Мизбон чун ҳиси срири дрбёФти фарзини вор бар асар ман бишитофт , ман чун сайди доми гусастау мурғ аз қафаси ҷустаи ҳамаи ҳиммат давидан ваҳма наҳиммат паридани масруфи доштам чун мизбон бисёр гӯии бтку пўии марои дрнёФти Аннан талаб бартофт вмни бодаввори бисот замин мерафтам ва бо худ ин байт мегуфтам :

میزبان چون حس صریر دربیافت فرزین وار بر اثر من بشتافت، من چون صید دام گسسته و مرغ از قفس جسته همه همت دویدن وهمه نهمت پریدن مصروف داشتم چون میزبان بسیار گوی بتک و پوی مرا درنیافت عنان طلب برتافت ومن بادوار بساط زمین می رفتم و با خود این بیت میگفتم:

Чун бар сўби савоб бозгаштан натавонистам ва дар он мзоиқ роҳ надонистам , чун уштури ъшўоءи қадам дар хрўҷў май ниҳодам ва чун масти шайдо дар шаби ялдо бар дару девор май афтодам

چون بر صوب صواب بازگشتن نتوانستم و در آن مضایق راه ندانستم، چون اشتر عشواء قدم در خروجو می نهادم و چون مست شیدا در شب یلدا بر در و دیوار می افتادم

То он залолат бидон кашид вон ҷаҳолат бидон анҷомӣд ки фавҷӣ аз асас бар дар ҳрс аз пеш ва пас бмни расиданду бзхм чӯбам бозгардонеданд вчўни асирами урён , срўпои бараҳна , дар зиндон шаҳна карданд ва бо зиндонбон ҳамсомон намуданду бадаст ҷаллодам супурданд .

تا آن ضلالت بدان کشید وآن جهالت بدان انجامید که فوجی از عسس بر در حرس از پیش و پس بمن رسیدند و بزخم چوبم بازگردانیدند وچون اسیرم عریان، سروپا برهنه، در زندان شحنه کردند و با زندانبان همسامان نمودند و بدست جلادم سپردند.

То ду моҳ дар он чоҳи зиндон бо дуздон ва риндон бимонадам ва ҳеҷ дӯст аз ҳоли ман огоҳ набӯд ва касеро басӯии ман роҳ на , то рӯзӣ аз баҳри дафъи бинўоӣии босами гадои марои бадари зиндони оўрдндўи бгриаҳу дарюза бар пой карданд .

تا دو ماه در آن چاه زندان با دزدان و رندان بماندم و هیچ دوست از حال من آگاه نبود و کسی را بسوی من راه نه، تا روزی از بهر دفع بینوائی باسم گدایی مرا بدر زندان آوردندو بگریه و دریوزه بر پای کردند.

Канда бар пои хирқа дар бар вукалоаи жандае дар сар намад бар пушти вкосаҳ дар мушт , бар шореъи аъзами истодаму косаи дарюза бар дасти ниҳодам , иттифоқро ҳмшҳрӣӣ бмн раседу тез дар ман нигаред .

کنده بر پای خرقه در بر وکلاه ژنده ای در سر نمد بر پشت وکاسه در مشت، بر شارع اعظم ایستادم و کاسه دریوزه بر دست نهادم، اتفاق را همشهرئی بمن رسید و تیز در من نگرید.

Чун назари дувуми биндохт маро бишнохт ва бичишам ибрат дар ман нагирист ва бар аҳволу аҳўол ман бигирист , пиндошт ки шурӣ ё фасодӣ ангехтаам ваёи хӯнии бноҳқ рехтаам .

چون نظر دوم بینداخت مرا بشناخت و بچشم عبرت در من نگریست و بر احوال و اهوال من بگریست، پنداشت که شوری یا فسادی انگیخته ام ویا خونی بناحق ریخته ام.

Чун сӯрат ҳол бишунид маълум кард ки он зиллати чандон табаъа ва захира надорад ва он ҷинояти асми кабӣра на , бирафту хабари бадӣгари ёрони бараду қадам назд бўобу эҳтисоби биФшрд то ғрбоӣ шаҳр барошуфтанд ва ин сухан бо волӣ гуфтанд вмсолӣ аз амири асаси бўкил ҳрс овараданд марои баъд аз ду моҳ аз зиндон берун карданд .

چون صورت حال بشنید معلوم کرد که آن ذلت چندان تبعه و ذخیره ندارد و آن جنایت اثم کبیره نه، برفت و خبر بدیگر یاران برد و قدم نزد بواب و احتساب بیفشرد تا غربای شهر برآشفتند و این سخن با والی گفتند ومثالی از امیر عسس بوکیل حرس آوردند مرا بعد از دو ماه از زندان بیرون کردند.

Чун аз он сахтӣ раҳояш ёфтам вози он рҷу бадбахтии босоиши расидам , аз масҷиди одина оғоз кардам вшкронаҳи он халоси бохалоси намози дугонаи бгзордм , аҳдии мؤкду назрӣ мؤбд кардам ки ҳаргиз бо аноءу абои скбодри ҳеҷ хона нанишинам ва дар ҳӯшёрӣу мастӣ рӯй ҳеҷ мизбон бозорӣ набинам .

چون از آن سختی رهایش یافتم واز آن رج و بدبختی بآسایش رسیدم، از مسجد آدینه آغاز کردم وشکرانه آن خلاص باخلاص نماز دوگانه بگزاردم، عهدی مؤکد و نذری مؤبد کردم که هرگز با اناء و ابای سکبادر هیچ خانه ننشینم و در هوشیاری و مستی روی هیچ میزبان بازاری نبینم.

эй асҳобу аҳбоби қиссаи ман бо скбои мухтасари вобтри яке аз ҳазору андакӣ аз бисёраст ва ин аҳду назр аз ислому дайн , баъд аз ин фармони фармон шумоаст всру ҷон дар пеши паймони шумо .

ای اصحاب و احباب قصه من با سکبا مختصر وابتر یکی از هزار و اندکی از بسیار است و این عهد و نذر از اسلام و دین، بعد از این فرمان فرمان شما است وسر و جان در پیش پیمان شما.

Бар ҳар дил аз ин ҳоли басии ранҷ ва дард расед ва ҳар як бар ин ғам бисёр дам сард кашид , гуфтанд эй кимиёии ранҷурии бад-ӣни арбадаи маъзӯрии вбдини изтирори мшкўрӣ , ҳар як назр кардем ва сгўнд хӯрдем ки аз он або нахӯрем ва дар он аноء нанигарем .

بر هر دل از این حال بسی رنج و درد رسید و هر یک بر این غم بسیار دم سرد کشید، گفتند ای کیمیای رنجوری بدین عربده معذوری وبدین اضطرار مشکوری، هر یک نذر کردیم و سگوند خوردیم که از آن ابا نخوریم و در آن اناء ننگریم.

Бе скбои он шаб басар барадем ва он шом бсҳр оварадем , гуфтем набазл Фики ҷаҳди но ва ло нанақз Фики ъҳдно , блтоиФи қтоиФ ва ба моҷўнии собӯнӣ паноҳ ҷустему даст аз абои скбоӣ нохӯрда шастем , дил бар он паймон ниҳодему косаи скбои бдрбони додем .

بی سکبا آن شب بسر بردیم و آن شام بسحر آوردیم، گفتیم نبذل فیک جهد نا و لا ننقض فیک عهدنا، بلطایف قطایف و به ماجونی صابونی پناه جستیم و دست از ابای سکبای ناخورده شستیم، دل بر آن پیمان نهادیم و کاسه سکبا بدربان دادیم.

Он шаб то рӯзи ин ҳадис дар пеши афканда будем ва чун шамъи гоҳ дар гиря вагоҳ дар ханда будем , чун изори рӯмӣ рӯз бадарахшеду қадами зангии шаби блхшид , пер бо субҳи нахустин ҳам Аннан шуд ва чун шаби гузашта аз дидаҳо пинҳон .

آن شب تا روز این حدیث در پیش افکنده بودیم و چون شمع گاه در گریه وگاه در خنده بودیم، چون عذار رومی روز بدرخشید و قدم زنگی شب بلخشید، پیر با صبح نخستین هم عنان شد و چون شب گذشته از دیده ها پنهان.