Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки дар сФўти мҳрҷўӣ буд ва дар афвати ъзргўӣ , чашида шарбати ғурбат буд ва кашида зарбати меҳнату крбт .

حکایت کرد مرا دوستی که در صفوت مهرجوی بود و در عفوت عذرگوی، چشیده شربت غربت بود و کشیده ضربت محنت و کربت.

Соҳиби ҳикояту ахбор буд въдти асфор , ки чун дар супурдани ҷаҳони исрори ман бғоит раседу ахтбори ман бенҳоят анҷомӣд .

صاحب حکایت و اخبار بود وعدت اسفار، که چون در سپردن جهان اصرار من بغایت رسید و اختبار من بنهایت انجامید.

Аҷтёзи баҳр ва бару имтиёзи хайру шар малолат оварад ва аз дидани гарму сард ва озмудани неку бади сомти афзуд , бо дилии пар аз озару биҷон аз ҳади Озарбойҷони бхоки Фаластини мустаманду ҳазини афтодаму ҷиноҳи сафар дар он хитта бикшодам ва бо худ гуфтам .

اجتیاز بحر و بر و امتیاز خیر و شر ملالت آورد و از دیدن گرم و سرد و آزمودن نیک و بد سآمت افزود، با دلی پر از آذر و بیجان از حد آذربایجان بخاک فلسطین مستمند و حزین افتادم و جناح سفر در آن خطه بگشادم و با خود گفتم.

Хайма бар мехи иқомати бози банд

خیمه بر میخ اقامت باز بند

Дили бмҳри дилбари дмсози банд

دل بمهر دلبر دمساز بند

Бо навой бинўоӣии рости шӯ

با نوای بینوائی راست شو

Пардаи сокин шудани брсози банд

پرده ساکن شدن برساز بند

Чун мурғ дар он нишемани бол рост кардаму рои азми бошёни дурусти сохтам , Асоӣ сафар бишикастаму биндохтму анбони тӯшаи броФшондм ва бипардохтам хитта Эй ёфтам длгшоу хуррам чун рӯй длорому боғи Ирами боғҳои ӯ пар аз чаману чамонаи вкохҳои ӯ пураз навой чангу чғонаҳ .

چون مرغ در آن نشیمن بال راست کردم و رای عزم بآشیان درست ساختم، عصای سفر بشکستم و بینداختم و انبان توشه برافشاندم و بپرداختم خطه ای یافتم دلگشا و خرم چون روی دلارام و باغ ارم باغهای او پر از چمن و چمانه وکاخ های او پراز نوای چنگ و چغانه.

Риёз ӯ пари гулу ҳёз ӯ пари обгинау мли гўӣӣ аз ҳар дмни ёқӯт бдомн мебаранд ва аз ҳар хоки ағбри анбар бар сар май кашанд .

ریاض او پر گل و حیاض او پر آبگینه و مل گوئی از هر دمن یاقوت بدامن می برند و از هر خاک اغبر عنبر بر سر می کشند.

Хокаши ҳамаи абиру бисоташи ҳамаи ҳарир

خاکش همه عبیر و بساطش همه حریر

Обаши ҳамаи гулобу нботши ҳамаи музоб

آبش همه گلاب و نباتش همه مذاب

Бар рӯй ҷӯйбори раёҳини ранги ранг

بر روی جویبار ریاحین رنگ رنگ

Монанди сими шоҳид бар ҷадвали китоб

مانند سیم شاهد بر جدول کتاب

Вази сӯсани вази сунбулу насрини танги танг

وز سوسن وز سنبل و نسرین تنگ تنگ

Монанди моҳрӯии чамани рафта дар ниқоб

مانند ماهروی چمن رفته در نقاب

Бодил гуфтам асбти Фолзм

بادل گفتم اصبت فالزم

Косўдаҳ шудӣ зи бахти Фоғнм

کاسوده شدی ز بخت فاغنم

Рӯзӣ чанд баргарди троӣқи вҳдоӣқ май гаштаму хайру шари он бҳсн тааммул менавиштам , насими сабои барги резон буду хусрави сайёрагони бмизон , гардун чун бмизон дода бозхосту афзӯдаҳои худ мекост .

روزی چند برگرد طرائق وحدائق می گشتم و خیر و شر آن بحسن تامل می نوشتم، نسیم صبا برگ ریزان بود و خسرو سیارگان بمیزان، گردون چون بمیزان داده بازخواست و افزوده های خود میکاست.

Дасти рӯзгори бтороҷи тоҷи ашҷору дўоҷи марғзори дароз май гашту ҷиноҳи чанори дарҳари ҷӯйбор бебарг ва соз мешуд , қлоӣду Фроӣди арӯсони чаман аз гарданҳо мегусаст ва дар домани эшон тӯда мекарду зангори холису шингарфи бобу заъфарони сутӯда

دست روزگار بتاراج تاج اشجار و دواج مرغزار دراز می گشت و جناح چنار درهر جویبار بی برگ و ساز می شد، قلائد و فرائد عروسان چمن از گردنها میگسست و در دامن ایشان توده می کرد و زنگار خالص و شنگرف بآب و زعفران ستوده

Шоҳини мизони ботовуси бустон дар ҳаво мекушеду пилау сангу ҳалау ранг аз сар дилбарон мекашиду забон аз забони ҳадоъиқу ъбоиқи оя анҳои мехонду хазон аз шробхонаҳи рузони кأси дҳоқ боФоқ медод .

شاهین میزان باطاووس بستان در هوا میکوشید و پله و سنگ و حله و رنگ از سر دلبران میکشید و زبان از زبان حدائق و عبایق آیه انهای میخواند و خزان از شرابخانه رزان کأس دهاق بآفاق می داد.

То рӯзӣ бо табақаи ҳарифони ғарибу ҷамоати зарифони аҷиби шаҳрӣу сафарӣу ҳзрӣу ямонӣу Аммонӣ дар бсотини Фаластини тавоф эътибор мекардам вози ғуруру сарвари айёми ихтиёр маҷлисӣ дидаму перии сайёҳ бо нўоӣии нўоҳ дар сёҳ омад ва гуфт дареғ аз ин ашбоҳу арвоҳ , Фосбҳи ҳшимои тзрўаҳи алрёҳ

تا روزی با طبقه حریفان غریب و جماعت ظریفان عجیب شهری و سفری و حضری و یمانی و عمانی در بساتین فلسطین طواف اعتبار می کردم واز غرور و سرور ایام اختیار مجلسی دیدم و پیری سیاح با نوائی نواح در صیاح آمد و گفت دریغ از این اشباح و ارواح، فاصبح هشیما تذروه الریاح

Дар бустону боғ аз дили пурдард ва доғ менагирист ва бидон ҷамоати оя : анмо мисли алҳиўаҳ алднё мехонд ва мегирист ; хошиъ ва хоӣФ мегуфт : эй мусофирони Маккаи втоиФ дар азҳор ва анҳор нигаред , Фқди тоФўи алайҳои Фонзрўои ман أмри аллоҳи أмраҳу ихтиёри вои алии алأзкори зикра

در بستان و باغ از دل پردرد و داغ می نگریست و بدان جماعت آیه: انما مثل الحیوة الدنیا می خواند و می گریست؛ خاشع و خائف می گفت: ای مسافران مکه وطایف در ازهار و انهار نگرید، فقد طافو علیها فانظروا من أمر الله أمره و اختیار وا علی الأذکار ذکره

Ҳукм худованд байнеду бснъ ӯ нигаред ва рӯй ӯ биёад ореду ғанимати шмирд , дар ғаму шодии айёми мнгрид ва махандеду чашм дар гардиш замона мадореду дил дар вай мабандед

حکم خداوند بینید و بصنع او نگرید و روی او بیاد آرید و غنیمت شمیرد، در غم و شادی ایام منگرید و مخندید و چشم در گردش زمانه مدارید و دل در وی مبندید

Дар ҳарҷи лолаи фарвардин ва гулҳои хазон ҳазин набошед ки чигуна дар миормнду ғамони дил бар якдигар май созанд дар фироқи вирд бо дили пари дард чизе мехонанд .

در هرج لاله فروردین و گلهای خزان حزین نباشید که چگونه در میآرمند و غمان دل بر یکدیگر می سازند در فراغ ورد با دل پر درد چیزی می خوانند.

Бибин бидида ибрати рух батон чаман

ببین بدیده عبرت رخ بتان چمن

Кавокиби саҳарӣ буд дар миёни чаман

کواکب سحری بود در میان چمن

Шудааст равшану торики боғу шохи рузон

شده است روشن و تاریک باغ و شاخ رزان

Ки моҳ ва Зуҳра фурӯрихт зи осмони чаман

که ماه و زهره فروریخت ز آسمان چمن

Буруни кулбаи аттору коргоҳи тароз

برون کلبه عطار و کارگاه طراز

Намӯд акс бибинӣ ҳам аз нишони чаман

نمود عکس ببینی هم از نشان چمن

Давои дард дил ӯст каҳрабои ёқӯт

دوای درد دل اوست کهربا یاقوت

Дамид бар гулу гулзори заъфарони чаман

دمید بر گل و گلزار زعفران چمن

Аз он қабл дами сард аз чаман ҳаме ояд

از آن قبل دم سرد از چمن همی آید

Ки ҳеҷ меҳр накардааст меҳргони чаман

که هیچ مهر نکرده است مهرگان چمن

Мишносид ки ин лаъибатони хриФи ғами ёрони зариф бҷон мехуранду вафои дӯстон вҳриФон бидида медоранд , бишанвед аз ман ки чаҳ мегӯйанд ва дар он нишеманро май ҷӯянд ?

میشناسید که این لعبتان خریف غم یاران ظریف بجان می خورند و وفای دوستان وحریفان بدیده می دارند، بشنوید از من که چه می گویند و در آن نشیمن را می جویند؟

Ман аз ғами эшон чаҳ медонаму номаи ҳангомаи эшон чигуна мехонам , гуфт биё эй заъфарону қиссаи худро бози рон , ки дили ман аз ҳиҷри ту пар ғамасту дидаи ман дар фироқи тўпрнм : заъфарон гуфт ин саман ки олам гузоштааст ва ин савод ки аз ҷаҳон бархестааст дидаи марои тирагӣ ва хирагӣ овардаасту ашк бар рухсор аз ашк ӯ афсурда .

من از غم ایشان چه می دانم و نامه هنگامه ایشان چگونه می خوانم، گفت بیا ای زعفران و قصه خود را باز ران، که دل من از هجر تو پر غم است و دیده من در فراق توپرنم: زعفران گفت این سمن که عالم گذاشته است و این سواد که از جهان برخاسته است دیده مرا تیرگی و خیرگی آورده است و اشک بر رخسار از اشک او افسرده.

Ин дида бимонад хира дар мотам ӯ

این دیده بماند خیره در ماتم او

Хунобаи фусурдаи гашти андари дам ӯ

خونابه فسرده گشت اندر دم او

Ва озриўн чун маълули маҳзун дар он боди хунак аз дил танг мегуфт :

و آذریون چون معلول محزون در آن باد خنک از دل تنگ می گفت:

Сармои хазон чу боғи пар дӯд кунад

سرمای خزان چو باغ پر دود کند

Афрӯхтаам оташ агар суд кунад

افروخته ام آتش اگر سود کند

Ва баргҳои млўн дар саҳни чамани ним шаби бисоти муниру фаррош мтир мекашиду мтри шодравон буқаламун мегустаронед ва ме гуфт

و برگهای ملون در صحن چمن نیم شب بساط منیر و فراش مطیر می کشید و مطر شادروان بوقلمون می گسترانید و می گفت

Аз резиши барги боғи сад ранг чаҳ суд ?

از ریزش برگ باغ صد رنگ چه سود؟

Дар дидаи ҳаманигор Аржанг чаҳ суд ?

در دیده همه نگار ارژنگ چه سود؟

Дар миёни бустон дижам менагирист гоҳ механдид ва гоҳ ме гирист

در میان بستان دژم می نگریست گاه می خندید و گاه می گریست

Чандон зи фироқ хӯн Биёлуд танам

چندان ز فراق خون بیالود تنم

То хаду қадам ҷумла биёсуд танам

تا خد و قدم جمله بیاسود تنم

Наргиси вафоӣ навбаҳор бидида пурхумор медошт , ва омадан ӯро дар интизор , ва ин абёт мехонд . Рубоӣ :

نرگس وفای نوبهار بدیده پرخمار می داشت، و آمدن او را در انتظار، و این ابیات می خواند. رباعی:

Дар ӯҳда аҳд навбаҳорем ҳануз

در عهده عهد نوبهاریم هنوز

Дар дидаи сипос пос дорем ҳануз

در دیده سپاس پاس داریم هنوز

Сармасти зи ҷом он нигорем ҳануз

سرمست ز جام آن نگاریم هنوز

То фасли баҳор дар хуморем ҳануз

تا فصل بهار در خماریم هنوز

Ва хуед аз халқи латифу халқи назифи въқидаҳи покиза аз зумраи пойиза бо мо даромаду навид боғ медод бар намегирифту бъодт ; симу зар фидо мекард нмигрФт гуфт :

و خوید از خلق لطیف و خلق نظیف وعقیده پاکیزه از زمره پاییزه با ما درآمد و نوید باغ می داد بر نمی گرفت و بعادت؛ سیم و زر فدا می کرد نمیگرفت گفت:

Дар ғорати меҳргон чу дар боз шавад

در غارت مهرگان چو در باز شود

Бошад ки басем визри змо боз шавад

باشد که بسیم وزر زما باز شود

Мавз дар ранҷ батон бсотин бо бод хазон нишастау некӯи аҳдии худро забон гашта мегуфт .

موز در رنج بتان بساتین با باد خزان نشسته و نیکو عهدی خود را زبان گشته می گفت.

Ҳар дами зи ғамат аз он ва ин осоӣим

هر دم ز غمت از آن و این آسائیم

Дар даври бақо аз ту бад-ӣни осоӣим

در دور بقا از تو بدین آسائیم

Чун ман бхсоли худ вафо осоем

چون من بخصال خود وفا آسایم

Дар васли ту он ба ки чунин осоӣим

در وصل تو آن به که چنین آسائیم

Хӯшаи ангур аз гӯшаи ранҷур чун парвин тулӯъ мекард ва дар кохи лоҷуварди шохи зарди хӯшаи пургирд тшўир мехӯрд ва мегуфт .

خوشه انگور از گوشه رنجور چون پروین طلوع میکرد و در کاخ لاجورد شاخ زرد خوشه پرگرد تشویر می خورد و می گفت.

Чун шохи рузони хамида ҷўзаст ҳаме

چون شاخ رزان خمیده جوز است همی

ё хӯша дар он ршги сурайёсти ҳаме

یا خوشه در آن رشگ ثریاست همی

Анори пари хӯни шикастау баста чун ошиқи пушти шикаста дар хок меафтоду нишони ҷаъду зулф бдлброн медод ва мегуфт :

انار پر خون شکسته و بسته چون عاشق پشت شکسته در خاک میافتاد و نشان جعد و زلف بدلبران می داد و می گفت:

Ин зулфи шикастаи бедилон май бинӣ

این زلف شکسته بیدلان می بینی

Дарҳам шуда аз боди хазон май бинӣ

درهم شده از باد خزان می بینی

Дилбанд мабош он ситамҳо кам кун

دلبند مباش آن ستمها کم کن

Инаст сазои золимон май бинӣ

اینست سزای ظالمان می بینی

Обии караи заррин дар ибраи гуруҳ бе меҳри меҳргони гирифтаи бзбони ҳоли ин мақол мегуфт : ки эй ошиқони длшдаҳи бишанвед ки гувоҳи дард ӯ рухсораи пари гирд манасту бурҳони ранҷ ӯ рухи зарди ман .

آبی کره زرین در عبره گروه بی مهر مهرگان گرفته بزبان حال این مقال می گفت: که ای عاشقان دلشده بشنوید که گواه درد او رخساره پر گرد من است و برهان رنج او رخ زرد من.

эй боғ чу об ҳаст беобӣ чист ?

ای باغ چو آب هست بی آبی چیست؟

Бар гирди рухони зардӣ ва битобӣ чист ?

بر گرد رخان زردی و بیتابی چیست؟

ТФоҳи аҳмар чун рухсори мунаввару ҷоми рахшон чун лаъли Бадахшони бчошнӣ турш гашта , мегуфт токии ин ҷамоли шанеъ бар фасли рабиъ боз меронаду лавҳи аҳвол ӯ пеш мехонд ва ин абёт мегуфт .

تفاح احمر چون رخسار منور و جام رخشان چون لعل بدخشان بچاشنی ترش گشته، می گفت تاکی این جمال شنیع بر فصل ربیع باز میراند و لوح احوال او پیش می خواند و این ابیات می گفت.

зи онрўзӣ ки ман тӯҳфаи фарвардинам

ز آنروزی که من تحفه فروردینم

Монанди рухони дилбарони чинам

مانند رخان دلبران چینم

Оре чаҳ аҷаб ки шуд сухани банди кушод

آری چه عجب که شد سخن بند گشاد

Кӯи панҷаи мо зи соиду банди кушод

کو پنجه ما ز ساعد و بند گشاد

Бо тӯтии сабзи гркнии длбозӣ

با طوطی سبز گرکنی دلبازی

Бар зоғи сияҳ чаҳ донад мёндозӣ

بر زاغ سیه چه داند میاندازی

Чун пери шокӣ бар ҷамъи хокии бсўти ҳазини астох бо баргу шохи ғаму шодии вглаҳи озодӣ бӯстон барисам дӯстони бад-ӣни ҳади расонид , саноӣ ҳар як бишуниду бослиқ аз дида баборед вагуфт .

چون پیر شاکی بر جمع خاکی بصوت حزین استاخ با برگ و شاخ غم و شادی وگله آزادی بوستان برسم دوستان بدین حد رسانید، ثنای هر یک بشنید و باسلیق از دیده ببارید وگفت.

Ҳар арӯсӣ ки кунун дар чаман аст

هر عروسی که کنون در چمن است

Ҳама дар ҳайрату ҳасрат чу ман аст

همه در حیرت و حسرت چو من است

Шох аз қатра чу симин саман аст

شاخ از قطره چو سیمین سمن است

Барг дар равза чу заррин мҷн аст

برگ در روضه چو زرین مجن است

Об бар шохи бҳнгоми саҳар

آب بر شاخ بهنگام سحر

Бар рухи барг чу дар адан аст

بر رخ برگ چو در عدن است

Баргро гўӣӣ рмҳаст бшох

برگ را گوئی رمح است بشاخ

То ҷудо гардадгар дам задан аст

تا جدا گردد گر دم زدن است

Себ аз хеш бипардохта шох

سیب از خویش بپرداخته شاخ

Қади пари хам шуда чун бар ҳмнст

قد پر خم شده چون بر همنست

Чун шқошқи шайх дар дақоиқи вҳқоиқи бад-ӣн ҳад раседу хироми ҷзр ӯ дар шаҳомати фасоҳати бад-ӣн мад кашид , дар ҷавобу суоли марғзору чаману атлолу дмни навҳа чанду нолае чанд бузад ва гуфт : худои таъолӣ аз он дӯсти хўшнўди бод ки май шиносад ва медонад ки ин гардун ончӣ додааст бози мистонд то бидонча дорад бар ман фишонду салоат беҳад бмн бирасонад .

چون شقاشق شیخ در دقایق وحقایق بدین حد رسید و خرام جزر او در شهامت فصاحت بدین مد کشید، در جواب و سئوال مرغزار و چمن و اطلال و دمن نوحه چند و ناله ای چند بزد و گفت: خدای تعالی از آن دوست خوشنود باد که می شناسد و می داند که این گردون آنچه داده است باز میستاند تا بدانچه دارد بر من فشاند و صلات بی حد بمن برساند.

Чун он ҷамъи мухталиф дар таҳсину тасвиб муттафиқ шуданду ҳама бар салоҳи мувофиқи дасти караи баъд кара бикшоданду ақду нақди ҷумла буи доданд , ҳама чун дарахт бе рахти гаштанду бики дам чун сабзаи сияҳи бахт .

چون آن جمع مختلف در تحسین و تصویب متفق شدند و همه بر صلاح موافق دست کرة بعد کرة بگشادند و عقد و نقد جمله بوی دادند، همه چون درخت بی رخت گشتند و بیک دم چون سبزه سیه بخت.

Чун сарв аз ҷома фасла мекарданд ва чун санавбар аз ъамома васла медоданд , чун мурод аз он мардони бёФту маром аз он кироми бсохт , чун абри ҳамаро чашм бар гиряи бгзошт ва чун барқи хандаи бардошти нақдҳо дар ҳамёну ҷомаҳоро дар анбон ;

چون سرو از جامه فصله می کردند و چون صنوبر از عمامه وصله می دادند، چون مراد از آن مردان بیافت و مرام از آن کرام بساخت، چون ابر همه را چشم بر گریه بگذاشت و چون برق خنده برداشت نقدها در همیان و جامه ها را در انبان؛

Рӯй сӯии биёбони ниҳод , қадамӣ чанд бар ақаби ваии ниҳодаму доман вай бигирифтаму бгзоштм , гуфтам эй шайх чун носеҳи омии фузул будӣ чаро чун нсохи ҷома фазл наомадӣ он чандон ақволи насоеҳ чаро бар як қавли Не .

روی سوی بیابان نهاد، قدمی چند بر عقب وی نهادم و دامن وی بگرفتم و بگذاشتم، گفتم ای شیخ چون ناصح عامی فضول بودی چرا چون نساخ جامه فضل نیامدی آن چندان اقوال نصایح چرا بر یک قول نیی.

Шайхи пазируфту гиребони маломат худ бигирифт ашки надомат аз дида равон кард ва ин абёт бар вифқи аҳволи баён .

شیخ پذیرفت و گریبان ملامت خود بگرفت اشک ندامت از دیده روان کرد و این ابیات بر وفق احوال بیان.

Дидӣ чаҳ кард даҳр бар он нави хатони боғ

دیدی چه کرد دهر بر آن نو خطان باغ

эй пери гўжи пбшти чунин дил бар ӯ мабанд

ای پیر گوژ پبشت چنین دل بر او مبند

эй гул мабанд каллау булбул наво мазан

ای گل مبند کله و بلبل نوا مزن

Ваии норвани мисоли ту бар ёсамин мабанд

وی نارون مثال تو بر یاسمین مبند

Бар ҳар чамани ҳиллӣ на ва бар ҳарад ман ҳлл

بر هر چمن حلی نه و بر هرد من حلل

Чун дар хазони кушодӣ дар ман дарин мабанд

چون در خزان گشادی در من درین مبند

эй ёсуман баҷоам меомез шер ва май

ای یاسمن بجام میآمیز شیر و می

Ваии машки беди бези ту ҳам анбарин мабанд

وی مشک بید بیز تو هم عنبرین مبند

Чун пери коргоҳи фазли ин ҳалаи ббоФт ва ҷома ҳаст ва нест боз бшикофт , савори Аннану роҳ ӯ дар наёфт , ман суоли дигарро бснҷидм ва дар ақаби ваии бдўидм , бо худ гуфтам , Фло насамъ алои ҳамсо .

چون پیر کارگاه فضل این حله ببافت و جامه هست و نیست باز بشکافت، سوار عنان و راه او در نیافت، من سئوال دیگر را بسنجیدم و در عقب وی بدویدم، با خود گفتم، فلا نسمع الا همسا.

Маълум ман нашуд ки дар он боди меҳргон ?

معلوم من نشد که در آن باد مهرگان؟

Дод ситам чигуна ситад дод меҳргон ?

داد ستم چگونه ستد داد مهرگان؟

Ва надар чамани куҷои бчмонаҳи нишоти хост ?

و ندر چمن کجا بچمانه نشاط خواست؟

Бо чанг ва ноӣ дилбар ва бар ёди меҳргон ?

با چنگ و نای دلبر و بر یاد مهرگان؟