Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки мӯниси хилват буду соҳиби селоат ки вақте аз авқоти бҳўодси зарурӣ аз маскани мأлўФи даврии ҷустам ва аз кохи аслӣ бар шох васлӣ нишастам , зоду салб бар ноқаи талаби ниҳодам ва « ҳии алии алўдоъ » дар ҳалқаи иҷтимо дар додам , алойиқу ъўоиқ аз худ давр кардаму дил аз роҳату истироҳати нФўр .

حکایت کرد مرا دوستی که مونس خلوت بود و صاحب سلوت که وقتی از اوقات بحوادث ضروری از مسکن مألوف دوری جستم و از کاخ اصلی بر شاخ وصلی نشستم، زاد و سلب بر ناقه طلب نهادم و «حی علی الوداع » در حلقه اجتماع در دادم، علایق و عوایق از خود دور کردم و دل از راحت و استراحت نفور.

Ва чун дар толеъи вақт нигоҳ кардам ва рӯй азимат бароа оварадам ва бо ёрони икдл роӣӣ задаму асбоби иқоматро пушти поӣӣ .

و چون در طالع وقت نگاه کردم و روی عزیمت براه آوردم و با یاران یکدل رائی زدم و اسباب اقامت را پشت پائی.

Пас бар вифқи ин аҳвол аз нўозли ин аҳўол бигурехтаму роҳилаи талаби буродаами шаби дроўихтм , бисот ҳомӯн навиштам ва аз оби Ҷайҳуни гузаштам бо дилии нижанд рӯй бхҷнди ниҳодам ва ин Нидо дар ёрон дар додам :

پس بر وفق این احوال از نوازل این اهوال بگریختم و راحله طلب برادهم شب درآویختم، بساط هامون نوشتم و از آب جیحون گذشتم با دلی نژند روی بخجند نهادم و این ندا در یاران در دادم:

Чун бидон оби мубораки расидам ва он хок масаррат бидидам ихвони сабабӣ бадаст оварадаму ақрабои адабӣ касб кардам , чун дар он диёри рӯзӣ чанд бимонадам дар хилвати ин абёт бар худ хондам .

چون بدان آب مبارک رسیدم و آن خاک مسرت بدیدم اخوان سببی بدست آوردم و اقربای ادبی کسب کردم، چون در آن دیار روزی چند بماندم در خلوت این ابیات بر خود خواندم.

Пас чун қалбро сакинау қолабро тумаънина ҳосил омад , рӯзӣ аз ғояти ашўоқ дар он асўоқ май гаштаму саҳифае аз он авроқи бқдм аҳдоқ менавиштам тобрсидми бҷмоътӣ бисёру халқии бишмор .

پس چون قلب را سکینه و قالب را طمأنینه حاصل آمد، روزی از غایت اشواق در آن اسواق می گشتم و صحیفه ای از آن اوراق بقدم احداق می نوشتم تابرسیدم بجماعتی بسیار و خلقی بیشمار.

Перӣ ва ҷавонӣ дидам бар тарафи дуконии истода ва аз роҳи ҷидол дар ҳам афтода , пер бо ҷавон дар ммороти гарм шудау ҷавон бо пер дар маборот беозарм гашта ҳар ду дар муноқишау мҷоўбаҳу мноФсаҳу мноўбаҳ сухан мегуфтанд ва бо алмоси анфоси дрдрии мисФтнд .

پیری و جوانی دیدم بر طرف دکانی ایستاده و از راه جدال در هم افتاده، پیر با جوان در ممارات گرم شده و جوان با پیر در مبارات بی آزرم گشته هر دو در مناقشه و مجاوبه و منافثه و مناوبه سخن می گفتند و با الماس انفاس دردری میسفتند.

Пер гуфт : эй ҷавон , перонро ҳурмати дор , то самарот ҷавонӣ биёбӣ ва бо бузургон бисоз то давлат зиндагонӣ биёбӣ , бо перони пешии мҷўӣ , то поймол нагардӣ ва бо бзргтрон бешӣ магӯӣ , то бдҳол нашӯй . Ҳар ки бар асирони нбхшоид , бомейрӣ нарасаду ҳаркии перонро ҳурмат надорад бпирӣ нарасад .

پیر گفت: ای جوان، پیران را حرمت دار، تا ثمرات جوانی بیابی و با بزرگان بساز تا دولت زندگانی بیابی، با پیران پیشی مجوی، تا پایمال نگردی و با بزرگتران بیشی مگوی، تا بدحال نشوی. هر که بر اسیران نبخشاید، بامیری نرسد و هرکه پیران را حرمت ندارد بپیری نرسد.

Пас ҷавон сар баровард ва гуфт : эй пери шҳоз вае қуллоби астоз , эй ҳамаи забон , лухтӣ гӯш бош ва чун ҳама гуфтӣ соъатӣ хомӯш бош эй шиӣии ҳзаҳи алтсоўир ва мо ҳзаҳи алтзоўир ?

پس جوان سر برآورد و گفت: ای پیر شحاذ و ای قلاب استاذ، ای همه زبان، لختی گوش باش و چون همه گفتی ساعتی خاموش باش ای شیئی هذه التصاویر و ما هذه التزاویر؟

Бдонкаҳ на перии муҷарради иллат тўқираст ва на ҷавонии муфради боиси зиллату таҳқир , сӯрати перии мӯҷиб тақдим несту айни бузургии сабаби таъзим на , перии знобаҳи аътзорсту ҷавонии зўобаҳи изор , баёзи перии нишон рӯз заволасту саводи ҷавонии аёни шаби висол ;

بدانکه نه پیری مجرد علت توقیر است و نه جوانی مفرد باعث ذلت و تحقیر، صورت پیری موجب تقدیم نیست و عین بزرگی سبب تعظیم نه، پیری ذنابه اعتذارست و جوانی ذوابه عذار، بیاض پیری نشان روز زوالست و سواد جوانی عیان شب وصال؛

Сабоҳи перӣ маъод зиндагонӣасту рўоҳи ҷавонии меоди шодмонӣ , перии перояи ист ки рӯй дар касод дораду ҷавонии сармояи ист ки қадам дар издиёд , кофури перии назари муҳаррамони слўтсту машки ҷавонии атри муҳаррамони хилват .

صباح پیری معاد زندگانیست و رواح جوانی میعاد شادمانی، پیری پیرایه ایست که روی در کساد دارد و جوانی سرمایه ایست که قدم در ازدیاد، کافور پیری نظر محرمان سلوتست و مشک جوانی عطر محرمان خلوت.

Иблис дар авони ҷавонии мақбули хизмат буду замони пери мхзўли ҳазрати гашт , одам то дар маҳди бдоит буд мсҷўр буд , чун бъҳд ниҳоят расед маҳсуд шуд , агар перии иллати эҳтиром будӣ Мӯсои чаҳор рӯзаи даст дар маҳосини фиръавни чаҳорсад сола наздӣ ва агар бзргтрии сабаби наҷоту дараҷот будӣ исои ду рӯза бар тахти набуввати яҳёу закариёи нншстӣу отиноаҳи аҳлкми сбё .

ابلیس در اوان جوانی مقبول خدمت بود و زمان پیر مخذول حضرت گشت، آدم تا در مهد بدایت بود مسجور بود، چون بعهد نهایت رسید محسود شد، اگر پیری علت احترام بودی موسی چهار روزه دست در محاسن فرعون چهارصد ساله نزدی و اگر بزرگتری سبب نجات و درجات بودی عیسی دو روزه بر تخت نبوت یحیی و زکریا ننشستی و آتیناه احلکم صبیا.

эй пер аз перии мари шукуфаи сипеди мўӣиро сангӣ нест ва аз ҷавонии гули сурхи рўӣиро нанагӣ нест , шунидае ки аз гови пери кишти ҳнтаҳ ва шъир наёяд ва надонистае ки : хари пери ҷузи алаф хеш наёрад , агарчӣ рӯзи перии ғоят зиндагонӣаст , аммо ҳазор рӯзи перӣ дар банди як шаб ҷавонӣаст .

ای پیر از پیری مر شکوفه سپید موئی را سنگی نیست و از جوانی گل سرخ روئی را ننگی نیست، شنیده ای که از گاو پیر کشت حنطه و شعیر نیاید و ندانسته ای که: خر پیر جز علف خویش نیارد، اگرچه روز پیری غایت زندگانی است، اما هزار روز پیری در بند یک شب جوانی است.

Ва агар бузургтарро бар хирадтар тарҷеҳ будӣу қоидаи ин сухани саҳеҳ , Нӯҳ аз Муҳамади фозилтар будӣу луқмон аз одами гузида тар омадӣ ва маълумаст ки ин боб масдӯдаст ва ин асли мардӯд , зеварӣ ки тафзилро шояд дар одамӣ фарҳангасту ҳиллӣае ки лофро зебади хиради вснг .

و اگر بزرگتر را بر خردتر ترجیح بودی و قاعده این سخن صحیح، نوح از محمد فاضل تر بودی و لقمان از آدم گزیده تر آمدی و معلوم است که این باب مسدود است و این اصل مردود، زیوری که تفضیل را شاید در آدمی فرهنگ است و حلیه ای که لاف را زیبد خرد وسنگ.

Пас чун навбати сухан аз ҷавон бпир расед ва дар мунозира аз Фрздқ бҷрир гуфт , эй ҷавони газофи гӯии лофи ҷӯй , алшбоби дуӣу алсбии сбӣу ани лақӣ алнабӣ , чун аз сари кӯдакӣ на аз зеҳни зкии беҳудае чанд гуфтӣ ва дар рустаи гавҳари фурӯашони муҳрае чанд сифтӣ .

پس چون نوبت سخن از جوان بپیر رسید و در مناظره از فرزدق بجریر گفت، ای جوان گزاف گوی لاف جوی، الشباب دوی و الصبی صبی و ان لقی النبی، چون از سر کودکی نه از ذهن ذکی بیهوده ای چند گفتی و در رسته گوهر فروشان مهره ای چند سفتی.

Акнӯн биё то сухан аз олами ҳақиқату кӯии тариқати гўӣим ва аз майдони лофи газофи боиўони инсофу антсоФи пўӣим , алкбири кабӣри ҷамоли перии доъияи тарҷеҳ ва тафзиласту ҳоли ҷавонии рақами хлоъту таътил , ҳаргизи боҷамоли шеби хаёли айби дрнгнҷду ҳаргиз бо хиёнати ҷавонии амонати рӯҳонӣ рост наёяд қол алнабӣ :

اکنون بیا تا سخن از عالم حقیقت و کوی طریقت گوئیم و از میدان لاف گزاف بایوان انصاف و انتصاف پوئیم، الکبیر کبیر جمال پیری داعیه ترجیح و تفضیلست و حال جوانی رقم خلاعت و تعطیل، هرگز باجمال شیب خیال عیب درنگنجد و هرگز با خیانت جوانی امانت روحانی راست نیاید قال النبی:

Алшбоби шуъбаи ман алҷнўн ки ҷавонӣ ҷозиба шаҳвонӣасту доъияи шайтонӣу шабоби шуъбае аз девонагӣасту қитъае аз бегонагӣ , сабоҳи перии машъалаи дор дайнасту ҳодии олами саботу яқин , чунонкӣ гуфтаанд :

الشباب شعبة من الجنون که جوانی جاذبه شهوانیست و داعیه شیطانی و شباب شعبه ای از دیوانگیست و قطعه ای از بیگانگی، صباح پیری مشعله دار دین است و هادی عالم ثبات و یقین، چنانکه گفته اند:

Наздики зумраи уламоу фирқаи фузалои дуруст ва саҳеҳаст ки : зиёро бар злому субҳро бар шом тарҷеҳаст пас рӯй бмн кард ва ман бар гӯшае аз он ҳангом ва бар тарафӣ аз он мақомаи мутафаккири он мақолату мутаҳайири он ҳолат будам , гуфт : эй ҷавони мтъзз вае ноқиди мумайиз , чаҳ гўӣии миёни шаби ғосқу субҳи содиқ фарқӣ ҳаст ё на ?

نزدیک زمره علما و فرقه فضلا درست و صحیحست که: ضیاء را بر ظلام و صبح را بر شام ترجیحست پس روی بمن کرد و من بر گوشه ای از آن هنگام و بر طرفی از آن مقامه متفکر آن مقالت و متحیر آن حالت بودم، گفت: ای جوان متعزز و ای ناقد ممیز، چه گوئی میان شب غاسق و صبح صادق فرقی هست یا نه؟

Ақл донад ки изори сипеди моҳро бар гесуии шаби сиёҳ чаҳ мазиятасту миёни сҳоу офтобу шебу шабоб чаҳ сӯят ? тафовути миёни ҳинду рӯм боҳарасту табюни миёни тарку занги зоҳир , гарчи кофур бо хокистар омезишӣ дорад ва дар ваии оўизшӣ , аммо уқалои нарх ҳар як донанду брх ҳар як шиносанд ;

عقل داند که عذار سپید ماه را بر گیسوی شب سیاه چه مزیت است و میان سها و آفتاب و شیب و شباب چه سویت؟ تفاوت میان هند و روم باهر است و تباین میان ترک و زنگ ظاهر، گرچه کافور با خاکستر آمیزشی دارد و در وی آویزشی، اما عقلا نرخ هر یک دانند و برخ هر یک شناسند؛

Аз он харвории бдрмӣ ва аз ин дирами сангии бдинорӣ , ҳама дай прессатон наврӯз талабанду ҳамаи шбрўони рӯзи ҷӯянд , ҳар ки даст дар доман рўоҳӣ зад бомед табассуми сабоҳӣ буду бҷбини мубораки сипедии сипедаи дами артёҳӣ ;

از آن خرواری بدرمی و از این درم سنگی بدیناری، همه دی پرستان نوروز طلبند و همه شبروان روز جویند، هر که دست در دامن رواحی زد بامید تبسم صباحی بود و بجبین مبارک سپیدی سپیده دم ارتیاحی؛

Ту надонистае ки зини шабоби бизоъатии мзҷотсту шини шеби сармоя ва пероя наҷотаст ? пас гуфт эй ҷавон бишинаву ёдгир ва ин қитъаро мؤдбу устодгир .

تو ندانسته ای که زین شباب بضاعتی مزجاتست و شین شیب سرمایه و پیرایه نجاتست؟ پس گفت ای جوان بشنو و یادگیر و این قطعه را مؤدب و استادگیر.

Пас чун дилҳо ботши ҷидоли бҷўшиднду онқўмро бобтдоу интиҳо бар астқсои бдўшиднд хостании бхўостнд ва худро чун товусу тзрўи бзр ва ҷома биёростанд .

پس چون دلها بآتش جدال بجوشیدند و آنقوم را بابتدا و انتها بر استقصا بدوشیدند خواستنی بخواستند و خود را چون طاووس و تذرو بزر و جامه بیاراستند.

Бисоти ҳангом дар навиштанду перу ҷавон ҳар ду бргзштнд , ман чун бар мазмуни ҳол ва аз макнуни мақоли пурсидам , гуфтанд ин ҳар ду агарчӣ буқати мухосамати теғ ва сипар буданд бгоҳ мусолимати падар ва писар буданд .

بساط هنگام در نوشتند و پیر و جوان هر دو برگذشتند، من چون بر مضمون حال و از مکنون مقال پرسیدم، گفتند این هر دو اگرچه بوقت مخاصمت تیغ و سپر بودند بگاه مسالمت پدر و پسر بودند.

Фқлт : валлоҳи мо ҳумои алои шамси алзҳӣу бадари алзлм ва ман ашбаҳи абоаи Фмои зулми баъд аз он бар асари иқдоми эшон бисёр бишитофтам ҷуз гардӣ наёфтам .

فقلت: والله ما هما الا شمس الضحی و بدر الظلم و من اشبه اباه فما ظلم بعد از آن بر اثر اقدام ایشان بسیار بشتافتم جز گردی نیافتم.