Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки аз роҳи суҳбати боман мؤонстӣ дошт ва аз рӯй табиати мҷонстӣ ки дар мабодии аҳди броъту тмодии даври хлоът ки шайтони сабои мутамаррид буду султони ҳўии мтшрд , хостам ки дар атрофи олам тавофӣ кунам ва дар нқўди сухани саррофӣ ;

حکایت کرد مرا دوستی که از راه صحبت بامن مؤانستی داشت و از روی طبیعت مجانستی که در مبادی عهد براعت و تمادی دور خلاعت که شیطان صبا متمرد بود و سلطان هوی متشرد، خواستم که در اطراف عالم طوافی کنم و در نقود سخن صرافی؛

Фълқти бзўоФри аллилу тамассукати бҳўоФри алхили пас бҳсби муроди аҷтёзи ихтиёри бкрдму кأси крбт аз дасти соқӣ ғурбат бихӯрадам то он замон ки пой аз так ва пўӣ бимонаду забон аз гуфтугӯ малул шуд , табъ аз ҷустуҷӯӣ сайр омаду оби ғурбати оташ шаҳват бинишонаду боди Фтўри гирди ғурури бФшонд .

فعلقت بظوافر اللیل و تمسکت بحوافر الخیل پس بحسب مراد اجتیاز اختیار بکردم و کأس کربت از دست ساقی غربت بخوردم تا آن زمان که پای از تک و پوی بماند و زبان از گفتگو ملول شد، طبع از جستجوی سیر آمد و آب غربت آتش شهوت بنشاند و باد فتور گرد غرور بفشاند.

Донистам ки ниҳояти ҳаракатҳо оромасту ғояти сафарҳо мақоми тавофии амокину саррофии мсокнро аслӣ ва нассобӣ нест ва нақулларо ки сӯрат мислааст фасли улхитобӣ на , Фолқити ъсоолсиру қиллати алрҷўъи ило алҳақ хайр рӯй аз мавқифу мшъролҳроми бмсқти алросу мунаббати алоқдоми ниҳодам

دانستم که نهایت حرکت ها آرام است و غایت سفرها مقام طوافی اماکن و صرافی مساکن را اصلی و نصابی نیست و نقله را که صورت مثله است فصل الخطابی نه، فالقیت عصاالسیر و قلت الرجوع الی الحق خیر روی از موقف و مشعرالحرام بمسقط الراس و منبت الاقدام نهادم

Бҳкми онкӣ аз афвоҳи риҷоли шўорди ақволу Фўорд аҳвол шунида будам ва аз хиёри эҳрози маҳосини афъоли дида ва аз чамани рӯзгори гули ахбори чида ва дар ҳалабаҳои араби дақоиқ фасоҳат омӯхта ва дар кулбаҳои аҷами оташи малоҳати афрӯхтау ҳақоиқи муруввату футувват иқтибос карда

بحکم آنکه از افواه رجال شوارد اقوال و فوارد احوال شنیده بودم و از خیار احراز محاسن افعال دیده و از چمن روزگار گل اخبار چیده و در حلبه های عرب دقایق فصاحت آموخته و در کلبه های عجم آتش ملاحت افروخته و حقایق مروت و فتوت اقتباس کرده

Забони газофи гӯии даъвии ано хайр мекарду нафаси лофи ҷӯии дами ано ва лоғайр мезад , нихватӣ дар димоғи мутазаммину ръўнтӣ дар табъи мутамаккин , пиндорӣ дар сар ки ман соҳиби бизоъати адабаму комили саноати аҷаму арабам , маро дар ҳар калом мақолӣаст ва дар ҳар сухани маҷолӣ .

زبان گزاف گوی دعوی انا خیر میکرد و نفس لاف جوی دم انا و لاغیر میزد، نخوتی در دماغ متضمن و رعونتی در طبع متمکن، پنداری در سر که من صاحب بضاعت ادبم و کامل صناعت عجم و عربم، مرا در هر کلام مقالی است و در هر سخن مجالی.

Бўсоӣти ин мхоилу васоили ин ҳбоӣли баҳр ҷое аз сармояи худ тавонгарӣ менамудем ва аз нассоби худ насибӣ биорон мидодм ва аз садафи хеши дарӣ дар канори ҳамкорон май ниҳодам то вақте дар тайу нашри авроқи он сафару маду ҷзри он баҳори пурхатар аз даии вбҳмни бнўрўзу баҳори расидаму зимоми ноқаи талаби базмин Кашмӣр ва Қандаҳор кашидам

بوسائط این مخایل و وسائل این حبائل بهر جایی از سرمایه خود توانگری می نمودم و از نصاب خود نصیبی بیاران میدادم و از صدف خویش دری در کنار همکاران می نهادم تا وقتی در طی و نشر اوراق آن سفر و مد و جزر آن بحار پرخطر از دی وبهمن بنوروز و بهار رسیدم و زمام ناقه طلب بزمین کشمیر و قندهار کشیدم

Чун хбоёии он билоду хФоёии он савод бидидам ва дар маротеъ ӯ бчридму зулоли мшоръ ӯ бчшидм дар таъаҷҷуби тартибу фикрати таркиби он басту қабзу тӯл ва арз бимонадаму ояи қудрат дар хилқати малакӯту самовоту арзи бхўондм

چون خبایای آن بلاد و خفایای آن سواد بدیدم و در مراتع او بچریدم و زلال مشارع او بچشیدم در تعجب ترتیب و فکرت ترکیب آن بسط و قبض و طول و عرض بماندم و آیه قدرت در خلقت ملکوت و سماوات و ارض بخواندم

Донистам ки макони осоиш бисёрасту ороишу намоиши бишмор , банди пойафзор крбт бикшодаму Асои вонбон ғурбат биниҳодам .

دانستم که مکان آسایش بسیار است و آرایش و نمایش بیشمار، بند پای افزار کربت بگشادم و عصا وانبان غربت بنهادم.

Бӯданро дар он диёр азм кардаму рои иқомати ҷузам , ҳар рӯз аз вақти табассуми сабоҳ то гоҳи тнсми рўоҳ , бтриқи артёз дар он риёз май гаштаму тарафӣ аз он бисоту гӯшае аз он смоти минўштм , то рӯзӣ аз мусоидати Сауду мсомҳти ҳудӯд ба пуштае брсидм

بودن را در آن دیار عزم کردم و رای اقامت جزم، هر روز از وقت تبسم صباح تا گاه تنسم رواح، بطریق ارتیاض در آن ریاض می گشتم و طرفی از آن بساط و گوشه ای از آن سماط مینوشتم، تا روزی از مساعدت سعود و مسامحت حدود به پشته ای برسیدم

Болоӣ дидам баланд ва бар фарози ваии танӣ чанд аз дасти айёми гурехта ва дар пои доми мудоми овехта , чун чашми эшон бар ман афтод ва дар он саодат бар ман бикшод гуфтӣ аз камоли зарф ҳар як боимои тарафи маромии хонданду бнўри маърифати эътилоф ҳар як насабу асл ман медонанду васли ман бар фасл роҷҳ ме хоҳанд

بالایی دیدم بلند و بر فراز وی تنی چند از دست ایام گریخته و در پای دام مدام آویخته، چون چشم ایشان بر من افتاد و در آن سعادت بر من بگشاد گفتی از کمال ظرف هر یک بایمای طرف مرامی خواندند و بنور معرفت ائتلاف هر یک نسب و اصل من می دانند و وصل من بر فصل راجح می خواهند

Тоири рӯҳи хост ки шарики он футуҳ шавад ва бо он ҷамъ дар тобиши он шамъи ҳам сабӯҳ , Аннани қолаб дар талаб ва кашиш омаду зимоми қалб дар тарабу ҷунбиш .

طایر روح خواست که شریک آن فتوح شود و با آن جمع در تابش آن شمع هم صبوح، عنان قالب در طلب و کشش آمد و زمام قلب در طرب و جنبش.

Чун аз каронаи бамӣонаи расидаму забонаи шамъ онҷмъ бидидам суннати ислом биҷой оварадам ва бар он қавм салом кардам ҳар як дар ҷавоб ҳшоштӣ намуданд ва бшоштӣ афзуданд аз чапу рости Нидои аҳлоу сҳло ва марҳабо бархест .

چون از کرانه بمیانه رسیدم و زبانه شمع آنجمع بدیدم سنت اسلام بجای آوردم و بر آن قوم سلام کردم هر یک در جواب هشاشتی نمودند و بشاشتی افزودند از چپ و راست ندای اهلا و سهلا و مرحبا برخاست.

Олам дар нзрти баҳор буду замин дар Хизрати азҳор , гетӣ дар рангу буи буду андалеб дар гуфтугӯии суроҳеу сабоҳи барояшону асари роҳи рўоҳ дар сари эшон , оташи шарм бо оби гарм дар ҳам омехтау шайтони ҳўӣ аз ъқоли ақли гурехта , муфарраҳи иттиҳод , ҳамаро як мизоҷ кардау Буқроти эътиқод , ҳамаро як алоҷи фармӯда , ҳама дар ҳам пайвастау баҳами бастау нақши бегонагӣ басӯрат ягонагии бадал шуда .

عالم در نضرت بهار بود و زمین در خضرت ازهار، گیتی در رنگ و بوی بود و عندلیب در گفتگوی صراحی و صباح برایشان و اثر راح رواح در سر ایشان، آتش شرم با آب گرم در هم آمیخته و شیطان هوی از عقال عقل گریخته، مفرح اتحاد، همه را یک مزاج کرده و بقراط اعتقاد، همه را یک علاج فرموده، همه در هم پیوسته و بهم بسته و نقش بیگانگی بصورت یگانگی بدل شده.

Ҳамаи ҷамоли якдигар май диданду мақол ҳамдигар мешуниданд , ҳама бо шодӣу нишоти пайваста ва бар бисот инбисот нишаста , на чун шеру паланг дар арбадау ҷанг ва на чун тзўру товус дар банди рангу номӯс чун он осоишу ороиш рӯй доду гули суҳбати буи

همه جمال یکدیگر می دیدند و مقال همدیگر میشنیدند، همه با شادی و نشاط پیوسته و بر بساط انبساط نشسته، نه چون شیر و پلنگ در عربده و جنگ و نه چون تذور و طاووس در بند رنگ و ناموس چون آن آسایش و آرایش روی داد و گل صحبت بوی

Садри он маҷлиси чархи пайкару даври он шарбати рӯҳпарвар дар он маҷмаъи доираи кирдор чун доираи паргори садри риҷолу сафи нъоли баробар буд ва дар он ҳарими муҳтарам чун бтҳоу замзами маҳфӯзу манҳусу раису мрؤси ҳамнабарди врморм ,у қадаҳи дамодам .

صدر آن مجلس چرخ پیکر و دور آن شربت روح پرور در آن مجمع دایره کردار چون دایره پرگار صدر رجال و صف نعال برابر بود و در آن حریم محترم چون بطحا و زمزم محفوظ و منحوس و رئیس و مرؤس همنبرد ورمارم، و قدح دمادم.

Чун дар майдони самоъи мураккаби ҷон тохтан гирифт ва аз ёқӯти равони қӯти сохтан , лашкари саҳбои қасди тороҷи дўоҷ ақл карду хайли бухори хамр аз кӣўси брؤс нақл кард .

چون در میدان سماع مرکب جان تاختن گرفت و از یاقوت روان قوت ساختن، لشکر صهبا قصد تاراج دواج عقل کرد و خیل بخار خمر از کئوس برؤس نقل کرد.

Нақли он маҷлиси нақли ахбору нашри осор буду бқли моидаи ривояти ашъору ҳикояти аҳрор буд . Дар ҳар чаманӣ тамошо карда мешуд ва дар ҳар фаннии иншоад ва аншоء меафтод .

نقل آن مجلس نقل اخبار و نشر آثار بود و بقل مائده روایت اشعار و حکایت احرار بود. در هر چمنی تماشا کرده می شد و در هر فنی انشاد و انشاء میافتاد.

Нлтқти ман кули рўзу нғтрФи ман кули ҳавз то брсидими бўсФи анвоъи раёҳину наъти анвори бсотину тарҷеъоту трсиъоту ғррҳоиӣ ки дарин маънӣ гуфтаанду дррҳоиӣ ки дар васфи он суфтаанд .

نلتقط من کل روض و نغترف من کل حوض تا برسیدیم بوصف انواع ریاحین و نعت انوار بساتین و ترجیعات و ترصیعات و غررهایی که درین معنی گفته اند و دررهایی که در وصف آن سفته اند.

Мо ҳануз дар он мақолоту скри он ҳолот будем ки садои каломӣ бҳўшҳо раседу Нидои саломӣ бгўшҳо расед . Чун ҷосус самъ бишуниду ҳоҷиби вилояти чашм маҳсус бидид перӣ буд дар зии крбти зинати ғурбату ҳайати ваҳшату ҳайрати даҳшат ;

ما هنوز در آن مقالات و سکر آن حالات بودیم که صدای کلامی بهوشها رسید و ندای سلامی بگوشها رسید. چون جاسوس سمع بشنید و حاجب ولایت چشم محسوس بدید پیری بود در زی کربت زینت غربت و هیئت وحشت و حیرت دهشت؛

Мтҳлии бҳлиаҳи зиллату мутаҳайири дртиаҳи қиллати халқоне дар бару хирқае бар сар , дсори аўхрқаҳу халқоне буду зоду роҳила ӯ Асои вонбонӣ , бзбони тазаррӯъу баён тхшъ гуфт :

متحلی بحلیه ذلت و متحیر درتیه قلت خلقانی در بر و خرقه ای بر سر، دثار اوخرقه و خلقانی بود و زاد و راحله او عصا وانبانی، بزبان تضرع و بیان تخشع گفت:

эй бҳўри футувват вае бадӯри муруввати ҳилли фии злолкми саъау ҳилли фии нўолкми дъаҳи дарин сояи соъатӣ тавон ғунуд ва дарин пояи лаҳзае тавон буд ки мтиаҳи рӯҳи бъсоӣӣ гарон нашаваду сафинаи Нӯҳи бонбонӣ тафовут нагирад , чун ин гуфт бсмъ ҷамъ расед ва ҳар яке ин мақолат бишунид забон ҳар як боҷобти эълом истиқбол карду перро икром ва иҷлол кард вбошортӣ бишоратӣ фармуд вбкноитӣ аноятӣ намӯд гуфт биёӣу дарой ки бисот икрнгасту бодаи як санг .

ای بحور فتوت و ای بدور مروت هل فی ظلالکم سعه و هل فی نوالکم دعة درین سایه ساعتی توان غنود و درین پایه لحظه ای توان بود که مطیه روح بعصائی گران نشود و سفینه نوح بانبانی تفاوت نگیرد، چون این گفت بسمع جمع رسید و هر یکی این مقالت بشنید زبان هر یک باجابت اعلام استقبال کرد و پیر را اکرام و اجلال کرد وباشارتی بشارتی فرمود وبکنایتی عنایتی نمود گفت بیای و درآی که بساط یکرنگ است و باده یک سنگ.

Пер дар зовия эй нузул кард ва худро бахуди машғӯлу бостроқ самъ гуфт он ҷамъ мешунид ва бидида дуздида дар ҳар як ме нигаред

پیر در زاویه ای نزول کرد و خود را بخود مشغول و باستراق سمع گفت آن جمع می شنید و بدیده دزدیده در هر یک می نگرید

Ҳала Эй метанеду хурдае май чид дар он миёнаи яке аз ёрон бо яке аз ҳамкорон мҷоротӣ мекард ва дар сифати баҳору наъти азҳор мборотӣ менамӯд то яке аз мунтазамони он ҷамъу муқтабасони он шамъ ки аҳли ин саноату соҳиби он бизоъат буд фармуд ки дарин маънӣ гуфта доноӣу пешвое ёд дорам ва ҳам акнӯн биорам .

حله ای می تنید و خرده ای می چید در آن میانه یکی از یاران با یکی از همکاران مجاراتی می کرد و در صفت بهار و نعت ازهار مباراتی می نمود تا یکی از منتظمان آن جمع و مقتبسان آن شمع که اهل این صناعت و صاحب آن بضاعت بود فرمود که درین معنی گفته دانایی و پیشوایی یاد دارم و هم اکنون بیارم.

Пас аз он пояи бқўти сармояи бтФосили муъзалоту тамосил мушкилот омаданду ҷинсии дигар аз алфоз илқоъ карданду бсмъи инсоф асғоء афтод ва он тъмиаҳ бетасмия дар миён омад .

پس از آن پایه بقوت سرمایه بتفاصیل معضلات و تماثیل مشکلات آمدند و جنسی دیگر از الفاظ القاء کردند و بسمع انصاف اصغاء افتاد و آن تعمیه بی تسمیه در میان آمد.

Пас бар ин қитъа аз он ҷамъ навой таҳсин ва офарин бархест ва ҳар як аз абётро бозхост то ин ибдоъу ихтироъ дар асмоъу тбоъ ҷой гирифт , ногоҳ аз он зовияи пери мунзавии забон маънавӣ бикшоду оғози сухани бардошт ва гуфт :

پس بر این قطعه از آن جمع نوای تحسین و آفرین برخاست و هر یک از ابیات را بازخواست تا این ابداع و اختراع در اسماع و طباع جای گرفت، ناگاه از آن زاویه پیر منزوی زبان معنوی بگشاد و آغاز سخن برداشت و گفت:

эй бҳўри зриту бадӯри ҳуррият , ин тараб аз кадом равадаст ва ин рақс бар кадоми сурӯд . Мл бехумору гул бехор ки дидаасту навҳа беғаму хурӯш бемотам ки шунидааст ?

ای بحور ذریت و بدور حریت، این طرب از کدام رودست و این رقص بر کدام سرود. مل بی خمار و گل بی خار که دیده است و نوحه بی غم و خروش بی ماتم که شنیده است؟

Субҳи содиқ аз шаби ғосқ падедаст ва ин қуфлро ҳазор калид , болои ин назми бад-ӣн шигарфӣ несту нишеби ин сухани бад-ӣни жарфӣ , на , ин антми ман алмъзлоти алмшклоту алсоироти алзоӣроту алмқФли алмғФли назмро табақотасту шеърро дараҷоти баъзе муаллимаст ва баъзе мғФл ва баъзе мқФл , навъеаст ки онро зўолшрФин хонанд ва ҷинсӣаст ки онр зўолтрФин гӯйанд .

صبح صادق از شب غاسق پدید است و این قفل را هزار کلید، بالای این نظم بدین شگرفی نیست و نشیب این سخن بدین ژرفی، نه، این انتم من المعضلات المشکلات و السایرات الذائرات و المقفل المغفل نظم را طبقات است و شعر را درجات بعضی معلم است و بعضی مغفل و بعضی مقفل، نوعی است که آنرا ذوالشرفین خوانند و جنسی است که آنر ذوالطرفین گویند.

Шърист ки онрои муташобиҳи алоҷзоءу мутаносиб алоъзоء донанд дар таҳт ҳар якро конӣасту ёну ҷавлон ҳар якро маконеу маърифат ҳар якро меъёрӣу мизоне , на ҳар ки сухан тавонад гуфт дар тавонад сифт , бештар аз ин абкори онсткаҳ дар хидри афкор наҳуфтаасту нодонистау нохонда ва ногуфтааст агар шуморо аз ин трсиъи мурассаъи тоҷӣ бояд вози ин таъбири муламмаъи дўоҷии Фонои хатиби алхтбоءу соҳиби сунъаи алснъоء дар олами илми бухл ва шҳ несту аноءи фазл бетқтру тарашшӯҳ на .

شعریست که آنرا متشابه الاجزاء و متناسب الاعضاء دانند در تحت هر یک را کانیست و یان و جولان هر یک را مکانی و معرفت هر یک را معیاری و میزانی، نه هر که سخن تواند گفت در تواند سفت، بیشتر از این ابکار آنستکه در خدر افکار نهفته است و نادانسته و ناخوانده و ناگفته است اگر شما را از این ترصیع مرصع تاجی باید واز این تعبیر ملمع دواجی فانا خطیب الخطباء و صاحب صنعة الصنعاء در عالم علم بخل و شح نیست و اناء فضل بی تقطر و ترشح نه.

Агар хоҳии перояи бакорати изоин мухаддироти бустонаму бараҳнаи шан бо шумо хўобонм , пери сури он сувар бар хонд ва ин ғрр дар ри брФшонд ҳар як дар мақом таҳайюр бимонад ва дар трФъи он дараҷот ҳар як аз бизоъати мзҷоти худ хаҷал шуд ва аз даҳшати он ҳолату шиддати он мақолати вҷли гашт .

اگر خواهی پیرایه بکارت ازاین مخدرات بستانم و برهنه شان با شما خوابانم، پیر سور آن صور بر خواند و این غرر در ر برفشاند هر یک در مقام تحیر بماند و در ترفع آن درجات هر یک از بضاعت مزجات خود خجل شد و از دهشت آن حالت و شدت آن مقالت وجل گشت.

Ҷумла бсӣўол навол пеш омаданду дасти ниёз дароз карданд ва гуфтанд анъоми нотамоми одат киром несту нисори ин шукрро шукри воҷиби не , Фобсти лнои ҳозои албсоту аҳднои илои асўоءи алсрот пер гуфт :

جمله بسئوال نوال پیش آمدند و دست نیاز دراز کردند و گفتند انعام ناتمام عادت کرام نیست و نثار این شکر را شکر واجب نی، فابسط لنا هذا البساط و اهدنا الی اسواء الصراط پیر گفت:

Бшрти алғўси фии ҳзолбؤсу алъўни алии алмтъўму алмлбўси аъинўои аъони аллоҳи алайкуму аҳснўои комаи аҳсани аллоҳи аликм

بشرط الغوث فی هذالبؤس و العون علی المطعوم و الملبوس اعینوا اعان الله علیکم و احسنوا کما احسن الله الیکم

Ҷумлаи лаббайк иҷобат заданд ва гуфтанд тану ончӣ дар вайаст фидои тесту сарви ончӣ бар вайаст бпои ту , пери бад-ӣни ҷавоби мтнсму мутабассим алоснон шуд ва дар майдон баён омад ва гуфт ки муъзалоту мушкилот шеър тозён онаст ки луғоти шмўсу шрўду алфози ваҳшии номаъҳуд бакор доранд чунонкӣ шеър лабед воъшии воӣлӣ ки аз онҷмлаҳи ашъор ҷоҳилӣасту бози мушкилоту муъзалот порсиён онаст ки маънии он ҷузи бтأмл бисёру касрат афкор натавон донист чунонкӣ гуфтаанд :

جمله لبیک اجابت زدند و گفتند تن و آنچه در وی است فدای تست و سرو آنچه بر وی است بپای تو، پیر بدین جواب متنسم و متبسم الاسنان شد و در میدان بیان آمد و گفت که معضلات و مشکلات شعر تازیان آنست که لغات شموس و شرود و الفاظ وحشی نامعهود بکار دارند چنانکه شعر لبید واعشی وائلی که از آنجمله اشعار جاهلی است و باز مشکلات و معضلات پارسیان آنست که معنی آن جز بتأمل بسیار و کثرت افکار نتوان دانست چنانکه گفته اند:

Ва назми соир онаст ки аз даҳон бидиҳону забон бзбон мегардад гоҳи перояи табла тавофонасту гоҳи сармояи нақди саррофон , баёзаш дар дидаҳо савод буду саводаш дар синаҳо баёзу назм доир онаст ки аз пои басар ва аз хона бадар нашавад на ривояти ровӣонро шояд ва на ҳикояти ҳокӣонро , чунонкӣ гуфтаанд :

و نظم سایر آن است که از دهان بدهان و زبان بزبان می گردد گاه پیرایه طبله طوافان است و گاه سرمایه نقد صرافان، بیاضش در دیده ها سواد بود و سوادش در سینه ها بیاض و نظم دایر آنست که از پای بسر و از خانه بدر نشود نه روایت راویان را شاید و نه حکایت حاکیان را، چنانکه گفته اند:

Дидаи ақл дар вай нанигараду қадами тамиз дар вай насупурд ва аз ин ҷинс бисёраст ва аз ин навъи бишмор ки на маҳфӯзот мумайизон аҳдаст вена млҳўзот мабар зон вақт ки зикр ӯ ттўил бетоӣласту тафсил беноил : дъи ҳозои алҳдиси Фзкри алҳдси хабис ва мқФл онаст ки бемифтоҳӣ накушояд ва беМисбоҳӣ рӯй нанамояд ва то хонандаи шарт он надонад сари он санъатро идрок натавонад кард

دیده عقل در وی ننگرد و قدم تمیز در وی نسپرد و از این جنس بسیار است و از این نوع بیشمار که نه محفوظات ممیزان عهدست ونه ملحوظات مبر زان وقت که ذکر او تطویل بی طائل است و تفصیل بی نائل: دع هذا الحدیث فذکر الحدث خبیث و مقفل آنست که بی مفتاحی نگشاید و بی مصباحی روی ننماید و تا خواننده شرط آن نداند سر آن صنعت را ادراک نتواند کرد

Ва яке аз он ҷумла онаст ки байтӣ битозӣ банависӣ ва беаҷаму аъробу дайгарии ҳам дар паҳлавӣ ӯ порсӣ бар он вазну мизон , чун бар хуоне ҳар ду яке бошад ва он тозии порсӣ ва он порсии тозӣ бар тавон хонд барин гӯна :

و یکی از آن جمله آنست که بیتی بتازی بنویسی و بی عجم و اعراب و دیگری هم در پهلوی او پارسی بر آن وزن و میزان، چون بر خوانی هر دو یکی باشد و آن تازی پارسی و آن پارسی تازی بر توان خواند برین گونه:

Ва ҳам аз ин ҷинси мқФлот навъе дигараст ки онрои мқлўби хонанда ва ин таркиб душвортараст порсиёнро бҳкми танагии луғат ва тозёнро осон тараст бҳкми касрати олату ҳаририи бад-ӣни минволи қитъа Эй овардааст ва барин нсқи бтклФ назмӣ карда :

و هم از این جنس مقفلات نوعی دیگر است که آنرا مقلوب خواننده و این ترکیب دشوارتر است پارسیان را بحکم تنگی لغت و تازیان را آسان تر است بحکم کثرت آلت و حریری بدین منوال قطعه ای آورده است و برین نسق بتکلف نظمی کرده:

Ва ҳечкас дар порсии мисроъӣ беш нагуфтааст ва ман аз търики қриҳту таҳрики табиати як байт тамом овардаам ва дар дайгарӣ таваққуф кардаам то кӣ иттифоқ уфтад .

و هیچکس در پارسی مصراعی بیش نگفته است و من از تعریک قریحت و تحریک طبیعت یک بیت تمام آورده ام و در دیگری توقف کرده ام تا کی اتفاق افتد.

Нзкини марги ёри рои гарми неки зан .

نزکین مرگ یار رای گرم نیک زن.

Ва ин дар санъат беш онаст ки ҳар мисраиро ҷудо битавон хонд ва мқлўб битавон ронад ва мғФл онаст ки мутаарризи маъшӯқӣ муайян нест ва дар ғазалу мутаъаллиқи мамдуҳӣ мубин нест дар мадҳ ва ин маънӣ тозён рост на порсиёнроу шуъароӣ ҷоҳилӣ гуфтаанд .

و این در صنعت بیش آنست که هر مصرعی را جدا بتوان خواند و مقلوب بتوان راند و مغفل آنست که متعرض معشوقی معین نیست و در غزل و متعلق ممدوحی مبین نیست در مدح و این معنی تازیان راست نه پارسیان را و شعرای جاهلی گفته اند.

Мисра : ани алқсоӣди шарҳо иғфолҳоу зўолтрФину зўолшрқин низ ҳар ду якеаст ,у ҳаририи ду байт овардааст дар мақомоти худ ва ман низ ду байт овардаам .

مصرع: ان القصائد شرها اغفالها و ذوالطرفین و ذوالشرقین نیز هر دو یکی است، و حریری دو بیت آورده است در مقامات خود و من نیز دو بیت آورده ام.

Ва аммо муташобиҳи алоҷзои ду мутаносиб алоъзоء онаст ки ман дар ин ду байт гуфтаам ки ҳар дуро яксон битавон хонду бад-ӣни нсқи шеър :

و اما متشابه الاجزا دو متناسب الاعضاء آنست که من در این دو بیت گفته ام که هر دو را یکسان بتوان خواند و بدین نسق شعر:

Чун фавҷи мавҷи он дарёи боўҷ само кашид мади он сайли бҳд збӣ расед асҳоби ақтроҳи ақдоҳи биндохтнду шайхро бзбони аътзори бнўохтнд ва бо бинўоӣии худ дрсохтнд ва ончӣ доштанд дар вай андохтанд бдонстнд ки гуфтани газофи ҳарфат сардонасту лоф задан на кори мардон ;

چون فوج موج آن دریا باوج سما کشید مد آن سیل بحد زبی رسید اصحاب اقتراح اقداح بینداختند و شیخ را بزبان اعتذار بنواختند و با بینوائی خود درساختند و آنچه داشتند در وی انداختند بدانستند که گفتن گزاف حرفت سردان است و لاف زدن نه کار مردان؛

Пас ҳар як аз ончӣ дошт дар миёни ниҳоду пери ҷумларо дар анбон , офтоби вор рӯй ғурбат бмғрб овараду қасди диёр Ясриб кард .

پس هر یک از آنچه داشت در میان نهاد و پیر جمله را در انبان، آفتاب وار روی غربت بمغرب آورد و قصد دیار یثرب کرد.