Ҳикоят кард марои дӯстӣ ки дар маваддати яд Байзо дошт ва дар муҳаббати рои бино ки : вақте аз ихвони ҳзр мшткӣ шудам ва бар Асои сафари муттакии гаштам .

حکایت کرد مرا دوستی که در مودت ید بیضا داشت و در محبت رای بینا که: وقتی از اخوان حضر مشتکی شدم و بر عصای سفر متکی گشتم.

Хостам ки қадамӣ чанд биспураму марҳалае чанд бшмрм , то малолати ихвони бтътФ бадал шаваду нафрати ёрон бтأлФ бозгардад ки тӯли иқомати мӯҷиб сӣомтасту адмони суҳбати иллати надомат .

خواستم که قدمی چند بسپرم و مرحله ای چند بشمرم، تا ملالت اخوان بتعطف بدل شود و نفرت یاران بتألف بازگردد که طول اقامت موجب سئآمت است و ادمان صحبت علت ندامت.

Ногоҳ бе ҳеҷ ъдту муддат рафтанро рой кардаму эътимод бар мураккаби пой , зини иродат бар барроқи иштиёқи ниҳодаму қадами муҷоҳидат дар роҳи Ироқ , табъӣ аз иқомати малулу азмӣ дар ҳаракати аҷул .

ناگاه بی هیچ عدت و مدت رفتن را رای کردم و اعتماد بر مرکب پای، زین ارادت بر براق اشتیاق نهادم و قدم مجاهدت در راه عراق، طبعی از اقامت ملول و عزمی در حرکت عجول.

Чун фарсангӣ чанд аз роҳ кӯтоҳ кардам ва дар авоқибу нўоӣби сафари нигоҳ , гуфтам роҳро азёрӣу дорро аз ҷорӣ чора набӯд .

چون فرسنگی چند از راه کوتاه کردم و در عواقب و نوائب سفر نگاه، گفتم راه را ازیاری و دار را از جاری چاره نبود.

Алдлили сами алсбил ки шарти аҳаму рукни атум дар супурдани тариқи бадаст кардан рафиқаст , муфрад давидани суннат ҳилоласт ва танҳо рафтани расми хаёл .

الدلیل ثم السبیل که شرط اهم و رکن اتم در سپردن طریق بدست کردن رفیق است، مفرد دویدن سنت هلال است و تنها رفتن رسم خیال.

Дар ин тафаккур соъатӣ биёсудам ва дар сояи дарахтии бғнўдм , чун чашм бикшодам перӣ дидам хуши навоу латифи лақо , бар тарафӣ дигар нишаста анбону Асо дар пеши муроқиби зоду раҳлаи хеш , пӯшида дарӣ месифт ва бо худ суханӣ мегуфт ва дар баробари ваии сарвии сроФроштаҳ дар чамании кошта , боди баҳорӣ бар вай мевазид вози ҷунбиши он насим минӯеду пер дар вай механдид .

در این تفکر ساعتی بیاسودم و در سایه درختی بغنودم، چون چشم بگشادم پیری دیدم خوش نوا و لطیف لقا، بر طرفی دیگر نشسته انبان و عصا در پیش مراقب زاد و رحله خویش، پوشیده دری میسفت و با خود سخنی می گفت و در برابر وی سروی سرافراشته در چمنی کاشته، باد بهاری بر وی میوزید واز جنبش آن نسیم مینوید و پیر در وی می خندید.

Гӯши доштам то пери сайёҳ чаҳ мегуяд ва аз он тараннуму табассум чаҳ меҷӯяд ? ин назм дар забон дошт ва ин дар дар даҳон , аз ҷигари кабоб бо чашм пуроб мегуфт :

گوش داشتم تا پیر سیاح چه می گوید و از آن ترنم و تبسم چه می جوید؟ این نظم در زبان داشت و این در در دهان، از جگر کباب با چشم پرآب می گفت:

Пас назми тозии бгзошт ва навой дарии бардошт ва ин абётро бар забон ронад ва ин тарҷума дар баён оварад .

پس نظم تازی بگذاشت و نوای دری برداشت و این ابیات را بر زبان راند و این ترجمه در بیان آورد.

Чун ин байтҳо пардохт ва ин навоҳо бсохти Асо дар мушт гирифту рахти брпшт , хост ки қадам бардорад маро фурӯ гузорад .

چون این بیتها پرداخت و این نواها بساخت عصا در مشت گرفت و رخت برپشت، خواست که قدم بردارد مرا فرو گذارد.

Овоз додам ва гуфтам шихосиру асири зъиФкми бад-ӣни гармии мтоз ки дар қофилаи зъиФоннду бад-ӣни ҳади мштоб ки дар хизмати нҳиФоннд , аз барроқи ҳиммат бар мураккаб муҷоҳидат нишин , то сусти поёни корвон аз гирди мавкиби ту боз намонанд .

آواز دادم و گفتم شیخاسیر و اسیر ضعیفکم بدین گرمی متاز که در قافله ضعیفانند و بدین حد مشتاب که در خدمت نحیفانند، از براق همت بر مرکب مجاهدت نشین، تا سست پایان کاروان از گرد موکب تو باز نمانند.

Пери боз пас нагирист ва гуфт эй ҷавони бхсб ки бо сояу обу сукӯн , ҳаракат хуш ноед мсқлаҳи бори худ бар доман ман мабанд ки ҳар ду аз сайр беафтем .

پیر باز پس نگریست و گفت ای جوان بخسب که با سایه و آب و سکون، حرکت خوش ناید مثقله بار خود بر دامن من مبند که هر دو از سیر بیفتیم.

Анати фии ҳолу анои фии ҳоли ту дар манзили аввалӣ ва ман дар марҳалаи охир , ту ҳануз рафтани бпоӣу фурӯд омадан биҷой наёмухтае , дар ҳар фарсанги ҳазор харсанги ниҳода ва дар ҳар манзили ҳазор мушкил афтодааст .

انت فی حال و انا فی حال تو در منزل اولی و من در مرحله آخر، تو هنوز رفتن بپای و فرود آمدن بجای نیاموخته ای، در هر فرسنگ هزار خرسنگ نهاده و در هر منزل هزار مشکل افتاده است.

Рафиқи ҳамдами бадасти ор то аз қадам науфтӣ , раси аллъби ирфони алҳриФи ту дар талаби муроди оростае ва ман аз сари муроди бархеста , ту мақсӯди митлбӣ ва ман аз мақсӯди мигризм

رفیق همدم بدست آر تا از قدم نیفتی، راس اللعب عرفان الحریف تو در طلب مراد آراسته ای و من از سر مراد برخاسته، تو مقصود میطلبی و من از مقصود میگریزم

Турои бодия дар пешаст марои каъбаи дрпс , хокиро ки ҳарифии бодбоид , соъатяш бардораду лекини зудаш фурӯ гузорад , дар дам аввал биомезад ва дар дами дувуми фурӯи резад ки ин ҳама касофатаст ва он ҳамаи латофат , ин ҳамаи диранг ва сукӯнаст ва он ҳамаи ҳаракати гӯногӯн .

ترا بادیه در پیش است مرا کعبه درپس، خاکیرا که حریفی بادباید، ساعتیش بردارد و لیکن زودش فرو گذارد، در دم اول بیامیزد و در دم دوم فرو ریزد که این همه کثافت است و آن همه لطافت، این همه درنگ و سکون است و آن همه حرکت گوناگون.

Гуфтам ман даст аз суҳбат чун ту рафиқӣ дар чунин мзиқӣ надорам , агар ҳамаи сайр фарсангӣаст , илм ва фарҳангӣаст , ки дар оми илми бухл ва шҳ несту аноءи фазлу ҳунар бетарашшӯҳ на , аФқнои фии сулӯки ҳозои албсоту аҳднои илои сўоءи алсрот .

گفتم من دست از صحبت چون تو رفیقی در چنین مضیقی ندارم، اگر همه سیر فرسنگی است، علم و فرهنگی است، که در عام علم بخل و شح نیست و اناء فضل و هنر بی ترشح نه، افقنا فی سلوک هذا البساط و اهدنا الی سواء الصراط.

Пер гуфт эй ҷавони манъу ради тобдини сари ҳад беш накушуд қадам дар на ва бигӯӣ : бисмии аллоҳи алдлили аҳодии фии зулмоти албҳр ва алўодӣ бидон эй ҷавон ки олами сафари олами таҷриба ва имтиҳонасту бутаи риёзату абтлоءи ахлоқи мардонро бмизони сафар бар кашанд ва аз меъёри сафар имтиҳон кунанд ки : алсФри меъёри алохлоқи айёри ҷавҳари одамӣ дар бутаи риёзати сафар падед ояд

پیر گفت ای جوان منع و رد تابدین سر حد بیش نکشد قدم در نه و بگوی: بسم الله الدلیل اهادی فی ظلمات البحر و الوادی بدان ای جوان که عالم سفر عالم تجربه و امتحان است و بوته ریاضت و ابتلاء اخلاق مردان را بمیزان سفر بر کشند و از معیار سفر امتحان کنند که: السفر معیار الاخلاق عیار جوهر آدمی در بوته ریاضت سفر پدید آید

Ва онкии Сайиди олам фармӯдааст ки : алсФри қитъаи ман алсФри маънии ин ҳадис онаст ки то оташ сафар набӯд , зари холиси ахлоқ аз пашизи ноқиси нифоқ ҷудо нашавад , алои сафари ҳаҷу ҳаракати ғзўро ки мӯҷиби наҷот ва иллат дараҷотаст қитъаи ман алнор натавон хонд .

و آنکه سید عالم فرموده است که: السفر قطعة من السفر معنی این حدیث آنست که تا آتش سفر نبود، زر خالص اخلاق از پشیز ناقص نفاق جدا نشود، الا سفر حج و حرکت غزو را که موجب نجات و علت درجاتست قطعة من النار نتوان خواند.

Пас маълум шуд ки ин оташ оташӣаст ки дар тамизи миёни зару пашиз , ҳар ки пойафзор сафар дар пойу зиёрати оламро эътибор ва рой кард , қадам бар фарқ истиқомат заду хок бар чеҳраи саломати андохт .

پس معلوم شد که این آتش آتشی است که در تمیز میان زر و پشیز، هر که پای افزار سفر در پای و زیارت عالم را اعتبار و رای کرد، قدم بر فرق استقامت زد و خاک بر چهره سلامت انداخت.

Аз ӣнҷост ки азизтар меҳмон дар хонақоҳи аҳли тасаввуф мусофирасту суннати ин тайифааст ки мусофирро ҳукм то он вақт нофиз бошад ки пойафзор сафар бигушоеду сафарро бҳзр бадал кунад .

از اینجاست که عزیزتر مهمان در خانقاه اهل تصوف مسافر است و سنت این طایفه است که مسافر را حکم تا آنوقت نافذ باشد که پای افزار سفر بگشاید و سفر را بحضر بدل کند.

Аз ӣнҷост ки бори таклиф дар ҳақ ӯ бҳди тнсиФ боз меояд ки слўаҳи алмсоФр мусанно бидон эй ҷавони ҳӯшёри гарми рафтор ки ҳамаи мавҷӯдотро ки офариданд дар мақарӣ офариданд алои одамиро ки дар ммрӣ офариданд , кун фии алднёи конки ғариб ӯ къобри сиблат .

از اینجاست که بار تکلیف در حق او بحد تنصیف باز می آید که صلوة المسافر مثنی بدان ای جوان هوشیار گرم رفتار که همه موجودات را که آفریدند در مقری آفریدند الا آدمی را که در ممری آفریدند، کن فی الدنیا کانک غریب او کعابر سبیل.

Ва ҷой дигар фармуд ки дунёи қнтраҳи Фоъбрўҳоу лои тъмрўҳо , дунёи пули роҳгзорон барои сафар қиёматаст на мақари аҳли иқомату адомт , хитоби сирўоу сиҳўодри қуръону ахбори фаровон омадааст , аммо наси ақимўоу лои табари ҳавво ҳануз мурсалу манзил нашудааст .

و جای دیگر فرمود که دنیا قنطرة فاعبروها و لا تعمروها، دنیا پل راهگذاران برای سفر قیامت است نه مقر اهل اقامت و ادامت، خطاب سیروا و سیحوادر قرآن و اخبار فراوان آمده است، اما نص اقیموا و لا تبر حوا هنوز مرسل و منزل نشده است.

Боди соиру мутаҳаррики рӯзии садбори бҷибу остин мақсӯд бирасад ва бо зулфу ҷаъди маъшӯқи бозӣ ва таннозӣ кунаду бози хоки сабуру қўрро солҳо чеҳраи азиз бар гузаргоҳи соликон бояд ниҳод то рӯзии қадами мақсӯд бар ваии супурд ё гоми маъшӯқ бар вай гузарад ки он ошиқ мусофираст ва ин ошиқи муқӣм .

باد سایر و متحرک روزی صدبار بجیب و آستین مقصود برسد و با زلف و جعد معشوق بازی و طنازی کند و باز خاک صبور و قور را سالها چهره عزیز بر گذرگاه سالکان باید نهاد تا روزی قدم مقصود بر وی سپرد یا گام معشوق بر وی گذرد که آن عاشق مسافر است و این عاشق مقیم.

Аммо эй ҷавон зинҳор то нахусти даст дар доман ҳамроҳӣ назанӣ пой дар арсаи гоҳ сафар манеҳ , ки : алвоҳади шайтон яъне қолаб танҳо бҳкми муроди шаҳвонӣ , сифат шайтонӣ дорад .

اما ای جوان زینهار تا نخست دست در دامن همراهی نزنی پای در عرصه گاه سفر منه، که: الواحد شیطان یعنی قالب تنها بحکم مراد شهوانی، صفت شیطانی دارد.

Пас қолаби муфради бдинмънии шайтони муҷаррад буд аммо ҳам рафиқӣ ва ҳам тариқиро одоб ва шароитаст берун аз онкӣ ҳар ду ҳам мноҳл ва ҳам манозил бошанду матраҳи рахт дар соя икдрхт афкананд .

پس قالب مفرد بدینمعنی شیطان مجرد بود اما هم رفیقی و هم طریقی را آداب و شرایط است بیرون از آنکه هر دو هم مناهل و هم منازل باشند و مطرح رخت در سایه یکدرخت افکنند.

Ҳақоиқи ин илми дақиқ дар мхолтаҳи одоби тариқ аз абии бикри садиқ бояд омухт ки дар суҳбати Сайиди олам чун азми рафиқӣ ғор кард пошнаи азиз дар даҳон мор кард бухори заҳри ноб аз пои бҷгри кабоб тараққӣ мекарду овози анину ҳнини ранҷи тўқӣу бзбон ҳол мегуфт :

حقایق این علم دقیق در مخالطه آداب طریق از ابی بکر صدیق باید آموخت که در صحبت سید عالم چون عزم رفیقی غار کرد پاشنه عزیز در دهان مار کرد بخار زهر ناب از پای بجگر کباب ترقی می کرد و آواز انین و حنین رنج توقی و بزبان حال می گفت:

Бо чандини рФқу мудороу ҳаламу муҳобои он сарвар мефармуд луи канти мтхзои хлилои лои тхзти абобкри хлило агар дар ин мзиқи сафари пойафзор ҳеҷ рафиқ дар гунҷидӣ он садиқ будӣ , алои онкии моро сафарҳои шоқ ва роҳҳои махуфи Ироқ дар пешаст ки асби ҳеҷ рафиқ дар он майдон ҷавлон накунаду хари ҳеҷ ёри дарин мзиқ бор накушуд .

با چندین رفق و مدارا و حلم و محابا آن سرور می فرمود لو کنت متخذا خلیلا لا تخذت ابابکر خلیلا اگر در این مضیق سفر پای افزار هیچ رفیق در گنجیدی آن صدیق بودی، الا آنکه ما را سفرهای شاق و راههای مخوف عراق در پیش است که اسب هیچ رفیق در آن میدان جولان نکند و خر هیچ یار درین مضیق بار نکشد.

Сафарӣ ки гоми аввали ман алмсҷдулҳаром илои алмсҷди алақсо буд , бӯдани ёрони сусти соқи таклифи молоитоқ буд ки аз ёрони ин бисоту фарш , рафиқии сафари курсӣ ва арш наёяд

سفری که گام اول من المسجد الحرام الی المسجد الاقصی بود، بودن یاران سست ساق تکلیف مالایطاق بود که از یاران این بساط و فرش، رفیقی سفر کرسی و عرش نیاید

АлрФиқи алоълии Мӯсои хост ки бо Хизр рафиқӣ кунад дар ду гоми се дом дар поиш овехт то дар чаҳоруми қадами домани суҳбат ббоист фишонду ояи ҳозои фироқи бинӣу бинк брбоист хонд .

الرفیق الاعلی موسی خواست که با خضر رفیقی کند در دو گام سه دام در پایش آویخت تا در چهارم قدم دامن صحبت ببایست فشاند و آیه هذا فراق بینی و بینک بربایست خواند.

Сӯфӣ ки аз хонақоҳи бдъўт самоъ равад ва аз олами тафриқаи бҳлқаҳи иҷтимои хиромад , ҳар киро гуяд бо ӯ рафиқӣ кунад аммо дар бодияи таҷарруду таваккул бемаълуму тавассул қадам мебояд ниҳод то маълум гардад ки моҳ бо ту ҳарифӣу соя бо ту надимӣ накунад .

صوفی که از خانقاه بدعوت سماع رود و از عالم تفرقه بحلقه اجتماع خرامد، هر که را گوید با او رفیقی کند اما در بادیه تجرد و توکل بی معلوم و توسل قدم میباید نهاد تا معلوم گردد که ماه با تو حریفی و سایه با تو ندیمی نکند.

Азои азми алмтлўби қул алмсоъд

اذا عظم المطلوب قل المساعد

Агар мақсӯди талабӣ танҳоу ваҳиду муфраду муҷарради рӯ , ки набояд ин ёри ҳам дар он ёри овезад ва ин дӯсти ҳам дар он пӯсти хезаду алшркаҳи фии алъёни айб , агар маъшӯқи талабии худ рафиқ ҷустану ёри бурдани сади роҳи истироҳату фатҳи боб абоҳтаст .

اگر مقصود طلبی تنها و وحید و مفرد و مجرد رو، که نباید این یار هم در آن یار آویزد و این دوست هم در آن پوست خیزد و الشرکة فی العیان عیب، اگر معشوق طلبی خود رفیق جستن و یار بردن سد راه استراحت و فتح باب اباحت است.

Чун дар аснои он иқдоми ин шароеъу аҳком бар ман хонду басари манзили осўдну ҳарим ғнўдн раседем , пер гуфт : мтиаҳи нафасро осоишӣ бояд доду мсқлаҳи сафарро аз гардану сар бибояд ниҳод , ки манзил дарозасту роҳи пари нишебу фароз чун бҳкми ишораи пери қоидаи тадбири ммҳди гашти Аннани қадами бкшидиму таноб сафар бикшодем .

چون در اثنای آن اقدام این شرایع و احکام بر من خواند و بسر منزل آسودن و حریم غنودن رسیدیم، پیر گفت: مطیه نفس را آسایشی باید داد و مثقله سفر را از گردن و سر بباید نهاد، که منزل دراز است و راه پر نشیب و فراز چون بحکم اشاره پیر قاعده تدبیر ممهد گشت عنان قدم بکشیدیم و طناب سفر بگشادیم.

Хӯрданӣ бихӯрадем вгФтнӣ бигуфтем ва ҳар як бгўшаҳ Эй бихуфтем , чун чашм бикшодем , рафиқро овоз додам , гом бардошта буду манзили бгзоштаҳ , надонам ки бмотми шитофт ё бсўр , ва бсидо рафт ё бсўр .

خوردنی بخوردیم وگفتنی بگفتیم و هر یک بگوشه ای بخفتیم، چون چشم بگشادیم، رفیق را آواز دادم، گام برداشته بود و منزل بگذاشته، ندانم که بماتم شتافت یا بسور، و بصیدا رفت یا بصور.