Охират ҷинатаст ё нор аст

آخرت جنّت است یا نار است

Куштаи ?ут ё гуласт ё хор аст

کشته ات یا گل است یا خار است

Ду буд ҳар яке зи ҷинату нор

دو بود هر یکی ز جنّت و نار

Гар ки аҳли ҳақиқатии ҳаши дор

گر که اهل حقیقتی هش دار

Ончии маъқӯл аз ҷинон бошад

آنچه معقول از جنان باشد

Он биҳишт муқаррабон бошад

آن بهشت مقربان باشد

Ҳаззи ақлӣ ки баъди азин дунёст

حظّ عقلی که بعد ازین دنیاست

Ҷовдони ҷинати зўии алқрбост

جاودان جنت ذوی القرباست

Ношӣ аз илм ва маърифат бошад

ناشی از علم و معرفت باشد

Лиззати он , мшоҳдт бошад

لذت آن، مشاهدت باشد

Лиззатӣ чун шуҳуд ақлӣ нест

لذّتی چون شهود عقلی نیست

Завқи ақлии гувоҳи ин маънии сет

ذوق عقلی گواه این معنی ست

Канаи онро ба васф натавон ёфт

کُنه آن را به وصف نتوان یافت

Сндси ореи з пашм натавон ёфт

سندس آری ز پشم نتوان یافت

Ҳаст маҳсус , ҷинати Дуюмин

هست محسوس، جنت دومین

Бар асҳоби қурбу аҳли яқин

بر اصحاب قرب و اهل یقین

Ҳиси эшон намояди идрокаш

حس ایشان نماید ادراکش

Кунад эҳсос кӣ ҳўснокш ?

کند احساس کی هوسناکش؟

Длгшои ҷаннатии сет , бе поён

دلگشا جنتی ست، بی پایان

Мутаҳайир шавад хаёл дар он

متحیر شود خیال در آن

Айни ҳиси қӯт хаёл шавад

عین حس قوت خیال شود

Мтҷсм дар он мисол шавад

متجسم در آن مثال شود

Ёфт қӯт дар охират чу хаёл

یافت قوت در آخرت چو خیال

Ҳашами нафасу қудрати мутаъол

حشم نفس و قدرت متعال

Илмҳо дар назар аён гардад

علمها در نظر عیان گردد

Ҳар чаҳ хоҳиш кунӣ , чунон гардад

هر چه خواهش کنی، چنان گردد

Ҳарчӣ лиззати барии зи ҳуру қусӯр

هرچه لذت بری ز حور و قصور

Ҳама мавҷӯд бошаду мақдӯр

همه موجود باشد و مقدور

Гар ту ҳис хаёл бишносӣ

گر تو حس خیال بشناسی

Зон қавӣтар наёбӣ эҳсосӣ

زان قویتر نیابی احساسی

намешавад базри ин биҳишти хаёл

می شود بذر این بهشت خیال

Халқи некӯу солеҳи аъмол

خلق نیکو و صالح اعمال

Анбиёи шамае аз он гуфтанд

انبیا شمّه‌ای از آن گفتند

Муҷмалии гавҳар баён сифтанд

مجملی گوهر بیان سفتند

Гар бибинӣ мосри набавӣ

گر ببینی مآثر نبوی

Шавадат нури чашму ақл , қавӣ

شودت نور چشم و عقل، قوی

Ҳоказо алнори қисмати қисмин

هکذا النار قسمت قسمین

Кашфати клно барои алъайн

کشفت کلنا برای العین

Зон ду , як нор , нор маъқӯл аст

زان دو، یک نار، نار معقول است

Ки ба аҳли нифоқ мавкӯл аст

که به اهل نفاق موکول است

Мутакаббир , вқўд он бошад

متکبر، وقود آن باشد

Хонаи сӯз мкзбон бошад

خانه سوز مکذبان باشد

Хонда дар ваҳй , нори мўқдаҳ аш

خوانده در وحی، نار موقده اش

Ҷо ба ҷайби вкнори аФӣдаҳ аш

جا به جیب وکنار افئده اش

Ваон дигар нор , нор маҳсус аст

وان دگر نار، نار محسوس است

Мтҷсм ҳамеша малмӯс аст

متجسم همیشه ملموس است

Туфи ин шуълаи ҷисму ҷони сӯзад

تف این شعله جسم و جان سوزد

Чу хас , абадони кофарони сӯзад

چو خس، ابدان کافران سوزد

Ҳар ду дар олами хаёл буд

هر دو در عالم خیال بود

Мтҷсм дар он мисол буд

متجسم در آن مثال بود

Гарчи маъқӯл гуфтам аввал ро

گرچه معقول گفتم اول را

Бишинав акнӯн зи ман муфассал ро

بشنو اکنون ز من مفصّل را

Ақлу ҳисро ба ҳам набошад кор

عقل و حس را به هم نباشد کار

Ин ба нисбат буд , шигифти мадор

این به نسبت بود، شگفت مدار

Ончӣ маъқӯл гуфтамаш нисбӣ аст

آنچه معقول گفتمش نسبی است

Ба табаъ , фаръи олами ақлии сет

به تبع، فرع عالم عقلی ست

Маншаи ءши Фқди ақл ва анвор аст

منشا ءش فقد عقل و انوار است

Адами илму кашф асрор аст

عدم علم و کشف اسرار است

Хоҳ аз инкору ҷҳди хезади он

خواه از انکار و جحد خیزد آن

ё ба ҳурмони зи давлати ирфон

یا به حرمان ز دولت عرفان

Тарк феъласт салби имдодаш

ترک فعل است سلب امدادش

Фқди илму ҳусӯли аздодш

فقد علم و حصول اضدادش

Адами қӯти ҳиўлонӣ

عدم قوت هیولانی

Вонкаҳи ҷаҳли мураккабаши хуоне

وآنکه جهل مرکّبش خوانی

Эъвиҷоҷи салиқаи рокосд

اعوجاج سلیقه راکاسد

Ваон русухи ақоиди фосид

وان رسوخ عقاید فاسد

Салтанатҳои нафаси аммора

سلطنتهای نفس امّاره

Длхўриҳои ҳирси бечора

دلخوریهای حرص بیچاره

Дил беилму маърифат дил нест

دل بی علم و معرفت دل نیست

Колбуд , бекамол , сӯхтании сет

کالبد، بی کمال، سوختنی ست

Бе ҳунари дони дарахт бе моя

بی هنر دان درخت بی مایه

Неи самар , неи хавос , неи соя

نی ثمر، نی خواص، نی سایه

Хушки чӯбии тиҳӣ , пар аз каждум

خشک چوبی تهی، پر از کژدم

Чаҳ кунӣ гар насозяш ҳизум ?

چه کنی گر نسازیش هیزم؟

Алмиро ки дар ҷазо бинад

المی را که در جزا بیند

Алмии сахт ва ҷонгзо бинад

المی سخت و جانگزا بیند

Олами ақляш агар гуфтам

عالم عقلیش اگر گفتم

Ҳикмати махфӣ , аз ту ннҳФтм

حکمت مخفی، از تو ننهفتم

Дар тақобул ба ҷинати ақлӣ

در تقابل به جنّت عقلی

Аз тшокл ба лиззати ақлӣ

از تشاکل به لذّت عقلی

?иламу лиззат аз мшоклт аст

الم و لذّت از مشاکلت است

Нисбати ақл , аз муқобилат аст

نسبت عقل، از مقابلت است

Чун ?илам , бо адам руҷӯъ намӯд

چون الم، با عدم رجوع نمود

Мтсўръдм буд зи вуҷӯд

متصورعدم بود ز وجود

Ҷинату нор мктсб бошад

جنت و نار مکتسب باشد

Сӯрати раҳмат ва ғазаб бошад

صورت رحمت و غضب باشد

?иламаст он вале шуъӯраш на

الم است آن ولی شعورش نه

Хабарӣ аз худу қусӯраш на

خبری از خود و قصورش نه

Ин дугар дар ҳалок , муштарак аст

این دو گر در هلاک، مشترک است

Лек осӯда , ҳар яке з як аст

لیک آسوده، هر یکی ز یک است

Он балоҳат ба аз Фтонт туаст

آن بلاهت به از فطانت توست

Вҷъи ин ба аз амонат туаст

وجع این به از امانت توست

Ваон дигар дӯзахӣ ки маҳсус аст

وان دگر دوزخی که محسوس است

Олам ҳасратаст ва афсӯс аст

عالم حسرت است و افسوس است

Дар ҷудои зи улфати дунё

در جدایی ز الفت دنیا

Вази таъаллуқ ба ин фиреби саро

وز تعلّق به این فریب سرا

Ранҷи фиқдон ӯ Фрўгирд

رنج فقدان او فروگیرد

Ки ба ҳар дам , ба сад ?илам мерад

که به هر دم، به صد الم میرد

Иртикоби қбоиҳи аъмол

ارتکاب قبایح اعمال

Эътиёди кўозби ақвол

اعتیاد کواذب اقوال

Маликоти радияи ахлоқ

ملکات ردیهٔ اخلاق

Дил ниҳодан ба халқ аз халлоқ

دل نهادن به خلق از خلّاق

Анбъоси фасоди шайтонӣ

انبعاث فساد شیطانی

Аҳтломи низоми султонӣ

احتلام نظام سلطانی

Ҳама дар нафас , мртсх гашта

همه در نفس، مرتسخ گشته

Ба ду сад мору мӯри оғишта

به دو صد مار و مور آغشته

Нафас чун гаштааст косиби он

نفس چون گشته است کاسب آن

Сӯрии барзанади муносиби он

صُوَری برزند مناسب آن

Мтҷсм шавад дар он олам

متجسم شود در آن عالم

Сувари ҷумла бе зиёдаи вкм

صور جمله بی زیاده وکم

Ҳар ки имрӯз , дар мазолими мард

هر که امروز، در مظالم مرد

Рафт ва бо хеши дӯзахиро барад

رفت و با خویش دوزخی را برد

Ончии нафаси ғризиши хуоне

آنچه نفس غریزیش خوانی

Он чу аФлоҷи дон ва бе ҷонӣ

آن چو افلاج دان و بی جانی

Худ ба худ барфурӯхтӣ дӯзах

خود به خود برفروختی دوزخ

Аз ҳалоку гуноҳи явми нафх

از هلاک و گناه یوم نفخ

Ин тамаккун чу нақш пайдо кард

این تمکن چو نقش پیدا کرد

Натавонад ки тарк иншо кард

نتواند که ترک انشا کرد

Ҳаст пайваста , талх , ком аз вай

هست پیوسته، تلخ، کام از وی

Мтأзӣ буд мудом аз вай

متأذّی بود مدام از وی

Ин чунонаст , кандарин мрсд

این چنان است، کاندرین مرصد

Нафасро чун мусӣбатӣ бирасад

نفس را چون مصیبتی برسد

Ҳар замонӣ ки он хутур кунад

هر زمانی که آن خطور کند

Салби осоишу срўркнд

سلب آسایش و سرورکند

Мтأзӣ шавад , ғами олӯда

متأذّی شود، غم آلوده

Заҳри ҷонкоҳи ғуссаи паймӯда

زهر جانکاه غصه پیموده

Нтўондкаҳи ёд он накунад

نتواندکه یاد آن نکند

Дил аз он бори ғам гарон накунад

دل از آن بار غم گران نکند

Лекини андари шўоғли дунё

لیکن اندر شواغل دنیا

Ёд аз он меҳнат ояд , аҳёнан

یاد از آن محنت آید، احیانا

Шавадаш баъди як ду лмҳаҳ , зҳўл

شودش بعد یک دو لمحه، ذهول

Дил ба кор дигар кунад машғӯл

دل به کار دگر کند مشغول

Охирати акси ин ҷаҳон бошад

آخرت عکس این جهان باشد

Аз шўоғл , на ин , на он бошад

از شواغل، نه این، نه آن باشد

Адами шоғилу сафои маҳал

عدم شاغل و صفای محل

Қӯти нафасу иҷтимои ҷамал

قوت نفس و اجتماع جُمل

Раҳ надорад дар он , фаромӯшӣ

ره ندارد در آن، فراموشی

На хумор ва на хоб ва бе ҳушӣ

نه خمار و نه خواب و بی هوشی

наменагунҷад ҳнок , роҳ ба рӯҳ

می نگنجد هُناک، راح به روح

На саводи шаби венаи фатқи сабӯҳ

نه سواد شب ونه فتق صبوح

Лоҷарами тлки аҷтбоаҳи мък

لاجرم تلک اجتباهُ معک

Олами алнФси қисти лоянфак

آلم النفس قسط لاینفک

Лек аз онҷо ки нест ин шубаҳот

لیک از آنجا که نیست این شبهات

Нафасро айни синхи ҷавҳари зот

نفس را عین سنخ جوهر ذات

Ақл , озодӣ эҳтимол диҳад

عقل، آزادی احتمال دهد

Гар худо хоҳад , инфеъол диҳад

گر خدا خواهد، انفعال دهد