Сабаби ихтилоф дар адён
سبب اختلاف در ادیان
Ҳасадасту адовату туғён
حسد است و عداوت و طغیان
Талаби срўристи ҳам зи асбоб
طلب سروریست هم ز اسباب
Ки ҷаҳонӣ аз ин табаст ба тоб
که جهانی از این تب است به تاب
Ҷаҳл , пайваста дар ҳавоӣ дигар
جهل، پیوسته در هوای دگر
Асабят буд балоӣ дигар
عصبیّت بود بلای دگر
Бе хиради рости расму ойинӣ
بی خرد راست رسم و آیینی
Кард маҷҳӯли хешро динӣ
کرد مجهول خویش را دینی
Сар ниҳоданд қавм ҳақ нашнос
سر نهادند قوم حق نشناس
Дар паии атбоъи ройу қиёс
در پی اتّباع رأی و قیاس
Сари ин қавми зишт Иблис аст
سر این قوم زشت ابلیس است
Ки эмоми қиёс ва тдлис аст
که امام قیاس و تدلیس است
Рашкаш омад ба давлати одам
رشکش آمد به دولت آدم
Аз такаббур накард , гардани хам
از تکبّر نکرد، گردن خم
Бофти дарҳами қёскии чолок
بافت درهم قیاسکی چالاک
Ки ман аз оташам , ҳариф аз хок
که من از آتشم، حریف از خاک
Гашти ин шубҳа , мояи шубаҳот
گشت این شبهه، مایهٔ شبهات
Ки муфассал шудааст дар таврот
که مفصل شدهست در تورات
Ин чунин кард баъди азуи қобил
این چنین کرد بعد ازو قابیل
Ки ҳасади бргмошт бар Њобил
که حسد برگماشت بر هابیل
Баъд аз он дар қабӣла ҷорӣ шуд
بعد از آن در قبیله جاری شد
Дар тбоъи хасиса сорӣ шуд
در طباع خسیسه ساری شد
Ихтилофот агар чаҳ шуд бисёр
اختلافات اگر چه شد بسیار
Лек усӯл хилоф бошад чор
لیک اصول خلاف باشد چار
Ихтилофӣ ки дар худо доранд
اختلافی که در خدا دارند
Инҳирофӣ каз анбиё доранд
انحرافی کز انبیا دارند
Сеюмин ихтилофашон ба эмом
سومین اختلافشان به امام
Чорумини ихтилоф дар аҳком
چارمین اختلاف در احکام
Ҷаҳл дар маънии худоу расӯл
جهل در معنی خدا و رسول
Шудаи ҳангомаи сози раду қабул
شده هنگامه ساز ردّ و قبول
Ҷоҳили маънии имомат ро
جاهل معنی امامت را
Набӯд дидаи савоби намо
نبود دیدهٔ صواب نما
Ин ки як фирқаи ҳам ба қалбу забон
این که یک فرقه هم به قلب و زبان
Дар фурӯъанд , мухталифи гӯйон
در فروعند، مختلف گویان
Сабаб инаст , каз басират кам
سبب این است، کز بصیرت کم
Муташобиҳ надонад аз муҳкам
متشابه نداند از محکم
Ғайри маълум , оммаро дайн аст
غیر معلوم، عامه را دین است
Кори ӣнон ба занн ва тахмин аст
کار اینان به ظن و تخمین است
Чашм аз оёт рост пӯшеданд
چشم از آیات راست پوشیدند
Ба қиёс ва дурӯғ кӯшиданд
به قیاس و دروغ کوشیدند
Ноқисон , дар авоми колонъом
ناقصان، در عوام کالانعام
Гоҳ муфтӣ шуданду гоҳи эмом
گاه مفتی شدند و گاه امام
Бас ки тӯҳмат ба Мустафои бастанд
بس که تهمت به مصطفی بستند
Бар хлобқи раҳи ҳудои бастанд
بر خلابق رَهِ هدی بستند
Хосса дар аҳди оли бўсФён
خاصه در عهد آل بوسفیان
Ки намуданд шаръи дайни вайрон
که نمودند شرع دین ویران
Асри мрўонён чаҳ май пурсӣ ?
عصر مروانیان چه می پرسی؟
Аз фасоди замон чаҳ май пурсӣ ?
از فساد زمان چه می پرسی؟
То ҷаҳонро яли хуросонӣ
تا جهان را یل خراسانی
Пок кард аз урӯҷи Марвоне
پاک کرد از عروج مروانی
Хаси аббосиён баланд намӯд
خَسِ عباسیّان بلند نمود
Оташиро ки бар фалак шуд дӯд
آتشی را که بر فلک شد دود
Ҳамаи аъдои дайни Мустафавӣ
همه اعدای دین مصطفوی
Душмани хонадони Муртазавӣ
دشمن خاندان مرتضوی
Муфтёну қазоати ботини кӯр
مفتیان و قضات باطن کور
Ҳамаи шаби маст ва ҳар саҳари махмур
همه شب مست و هر سحر مخمور
То баровард аз он гуруҳ , дамор
تا برآورد از آن گروه، دمار
Оқибати теғи обдори ттор
عاقبت تیغ آبدار تتار
Шуд ҷаҳони шаста аз банӣ аббос
شد جهان شسته از بنی عباس
Домани хок , пок аз он арҷос
دامن خاک، پاک از آن ارجاس
Кибриёии ҷалол теғ кашид
کبریای جلال تیغ کشید
Ҳамаро теғ бедрбғ кашид
همه را تیغ بی دربغ کشید
Ҳар ки воқифи зи кор эшон аст
هر که واقف ز کار ایشان است
Дар шиору дсор эшон аст
در شعار و دثار ایشان است
Буд огаҳ ки дар банӣ одам
بُود آگه که در بنی آدم
Кас накарда сети ин фасоду ситам
کس نکرده ست این فساد و ستم
з ончӣ карданд ин гуруҳ анед
ز آنچه کردند این گروه عنید
Шармсорӣ кашид , рӯҳи язид
شرمساری کشید، روح یزید
Ин иборати калом мأмўн аст
این عبارت کلام مأمون است
КоФзли ин ҷамоат дун аст
کافضل این جماعت دون است
Ҳар гуҳ , аз хашм ва кин барошуфтӣ
هر گَه، از خشم و کین برآشفتی
Рӯ ба аббосиён ҳаме гуфтӣ
رو به عبّاسیان همی گفتی
Ки шмоииди нутфа ӣ мисатон
که شمایید نطفه ی مستان
Зода аз фараҷи қҳбаҳи гони ҷаҳон
زاده از فرج قحبه گان جهان
Падари аршади Халифа , рашид
پدر ارشد خلیفه، رشید
Пардаи муҳаррамон хеш дарид
پردهٔ محرمان خویش درید
Ҳар чаҳ киштед дар канор ман аст
هر چه کشتید در کنار من است
Дӯдаи хеш , нангу ор ман аст
دودهٔ خویش، ننگ و عار من است
Ноқили ин ҳадис , бе кам ва беш
ناقل این حدیث، بی کم و بیش
Снённд аз Халифаи хеш
سنیّانند از خلیفهٔ خویش
Ёди ӣнони кароҳат ангез аст
یاد اینان کراهت انگیز است
Занги ойӣна сФохиз аст
زنگ آیینه صفاخیز است
Шӯҳрати кори ин гуруҳи хабис
شهرتِ کارِ این گروه خبیث
Бениёзаст аз баёну ҳадис
بی نیاز است از بیان و حدیث
Муддаои инки рӯзгори дароз
مدّعا اینکه روزگار دراز
Дар сад фитна шуд ба халқи фароз
دَرِ صد فتنه شد به خلق فراز
Хулафоӣ замона ёронанд
خلفای زمانه یارانند
Дайну имон дигар чаҳ сон монанди ?
دین و ایمان دگر چه سان مانند؟
Арзи тақлид , қоф то қоф аст
عرض تقلید، قاف تا قاف است
Кеши исломи ирс ахлоф аст
کیش اسلام ارث اخلاف است
Ноқисони замонаи кӯр ва каранд
ناقصان زمانه کور و کرند
Раҳсипорони кӯй дил дигаранд
رهسپاران کوی دل دگرند
Тираи бахатон бесафойӣ чанд
تیره بختان بی صفایی چند
Рӯзи кӯрон беАсое чанд
روز کوران بی عصایی چند
Он якеро ба ёрии тавфиқ
آن یکی را به یاری توفیق
Ҳасан басарӣаст , пери тариқ
حَسَن بصری است، پیر طریق
Ваон дигар , роҳ эътизол равад
وان دگر، راه اعتزال رود
Ба қафои Ром ғизол равад
به قفای رم غزال رود
Ашъарии таънаи зан ба мӯътазилии сет
اشعری طعنه زن به معتزلی ست
Коътқодши залолу тираи дилии сет
کاعتقادش ضلال و تیره دلی ست
Дайгарии хасми ҷон , ашоира ро
دیگری خصم جان، اشاعره را
Ба аз эшон наад , абоғраҳ ро
به از ایشان نهد، اباغره را
Яке аз ҳар ду бар карона равад
یکی از هر دو بر کرانه رود
Паии киромён равона шавад
پی کرامیان روانه شود
Ваон сафеҳ дигар зи куни харӣ
وان سفیه دگر ز کون خری
Пай Сафён намӯда раҳи сипарӣ
پی سفیان نموده ره سپری
Саҷда бар роҳи фарзи нуриро ? !
سجده بر راه فرض نوری را؟!
Сомрии вор , аҷҷали саврӣ ро
سامری وار، عجل ثوری را
Ваон дигарро хитоб , хитобии сет
وان دگر را خطاب، خطّابی ست
Серумаи дидаи гронхўобии сет
سرمه دیده گرانخوابی ست
Ҷони нисор мълласт яке ! ?
جان نثار معلّل است یکی!؟
Тўтёии яқин , ғубори шаккӣ
توتیای یقین، غبار شکی
Дайгарӣ дар ҷаҳон буд комаш
دیگری در جهان بود کامش
Интизоми каломи низомаш
انتظام کلام نظامش
Ваон дигар комил аз мурӣдӣ шуд
وان دگر کامل از مریدی شد
Дами Мансури мо тридӣ шуд
دم منصور ما تریدی شد
Карда ибдоъи дайни нав , молик
کرده ابداع دین نو، مالک
Пай ӯ гашта зумрае ҳолк
پی او گشته زمره ای هالک
Мурдаи шаклӣ ки буи ҷиФаҳ диҳад
مرده شکلی که بوی جیفه دهد
Ҷон ба фатвоӣ бўҳниФаҳ диҳад
جان به فتوای بوحنیفه دهد
Шофиӣ гашта ошкору хФӣ
شافعی گشته آشکار و خفی
Хасми номӯси сирати ҳанафӣ
خصم ناموس سیرت حنفی
Ҳанбалии пешвои муштии хар
حنبلی پیشوای مشتی خر
На хамаши хар , харони даъвӣ гар
نه خمش خر، خران دعوی گر
Гуфта афсори гмрҳиро дайн
گفته افسار گمرهی را دین
Қоф тақлид карда доғи сарин
قاف تقلید کرده داغ سرین
Дарҳами афтодагон ба мушту лагад
درهم افتادگان به مشت و لگد
Аз харӣ карда дар ҳамоқат , код
از خری کرده در حماقت، کد
Шудаи зини зумраи таассуб гар
شده زین زمرهٔ تعصب گر
Ҳар яке , мехи мақъади дигар
هر یکی، میخ مقعد دیگر
Ту азин гиру дор ғусса махӯр
تو ازین گیر و دار غصّه مخور
Сари хари рост , гӯши хар дар хур
سر خر راست، گوش خر در خور
Гар набошад хари алҳсби ллзот
گر نباشد خر الحسب للذات
Ки занад дами зи анкри алосўот ?
که زند دم ز انکر الاصوات؟
Ҳамагӣ рокибанду мркўбнд
همگی راکبند و مرکوبند
Зеру болой икдгр чӯбанд
زیر و بالای یکدگر چوبند
То ба кӣ аз мулӯки аббосӣ
تا به کی از ملوک عباسی
Шуҳра ӣ асри худ ба нсносӣ ?
شهره ی عصر خود به نسناسی؟
Чунки идроки ин Фзиҳт кард
چونکه ادراک این فضیحت کرد
Халқро манъу заҷр ва ғилзат кард
خلق را منع و زجر و غلظت کرد
Ки дигар тарки аҷтҳодкннд
که دگر ترک اجتهادکنند
Арса инаст , то кушод кунанд
عرصه این است، تا گشاد کنند
Ҳар чаҳ буданд агар фақиҳу сафеҳ
هر چه بودند اگر فقیه و سفیه
Муҷтаҳиди бас буд чаҳор фақиҳ
مجتهد بس بود چهار فقیه
Гар касе хориҷ аз чаҳор оранд
گر کسی خارج از چهار آرند
Ҳар ки бошад , ба гиру дори оранд
هر که باشد، به گیر و دار آرند
Синёнро ки бади ҳазорон кеш
سنّیان را که بد هزاران کیش
аи схтои нанг ва балое омад пеш
ا سختا ننگ و بلایی آمد پیش
Рафт итноб ва ихтисор омад
رفت اطناب و اختصار آمد
Чораи ночор то чаҳор омад
چاره ناچار تا چهار آمد
Бар мурӯри дҳўри мазҳабҳо
بر مرور دهور مذهبها
Аз миён рафт ва чор монад баҷо
از میان رفت و چار ماند بجا
Кард гурги оштӣ , чаҳор ба ҳам
کرد گرگ آشتی، چهار به هم
Лек дар фикри корзор ба ҳам
لیک در فکر کارزار به هم
Фахри розӣу ҳаҷаи алислом
فخر رازیّ و حجهٔ الاسلام
Қозии мозии Мароға , низом
قاضی ماضی مراغه، نظام
Ҳанафиро Фзиҳтӣ карданд
حنفی را فضیحتی کردند
Мазҳабашро ба сӯратӣ карданд
مذهبش را به صورتی کردند
Ки ба кофар накардаанд он кор
که به کافر نکرده اند آن کار
Марҳабои дайну ҳбзои пайкор
مرحبا دین و حبّذا پیکار
Ҳар ки гардад зи ҷаҳл , ёФаҳи сарой
هر که گردد ز جهل، یافه سرای
Хоҳад охир шунид , таъни биҷой
خواهد آخر شنید، طعن بجای
Бошад ислом агар таассубу ҷаҳл
باشد اسلام اگر تعصب و جهل
Кеши ҳуҷҷоҷ беҳтараст аз саҳл
کیش حجّاج بهتر است از سهل
Гар мусулмонии ин буд , сад бор
گر مسلمانی این بود، صد بار
Кеши мулҳид бааст азин пайкор
کیش ملحد به است ازین پیکار
Мулҳиди осӯдаи фориғ албол аст
ملحد آسوده فارغ البال است
эй мусулмон , туро чаҳ аҳволаст ?
ای مسلمان، تو را چه احوال است؟
Бошад аҳмақи сиришт , мусаллам агар
باشد احمق سرشت، مسلم اگر
Хари зи хари бози ҳам , буд беҳтар
خر ز خر باز هم، بود بهتر
Бошад ахлоқи зишт агар имон
باشد اخلاق زشت اگر ایمان
Як мусулмон мабод , гӯ ба ҷаҳон
یک مسلمان مباد، گو به جهان
Шарти ислом агар буд ин қайд
شرط اسلام اگر بود این قید
Ҷҳии афзал буд басии зи ҷунайд
جحی افضل بود بسی ز جنید
Ин балоё ки назул ҷумҳӯр аст
این بلایا که نزل جمهور است
Аз хилофи расӯл , маҷбур аст
از خلاف رسول، مجبور است
Тарки нас ва васияташ карданд
ترک نصّ و وصیّتش کردند
Аҳд ӯро , пас сар афканданд
عهد او را، پَسِ سر افکندند
Аўсёӣ вайанд , шамъи ҳдо
اوصیای وِی اند، شمع هدا
Раҳнамоёни соликони худо
رهنمایان سالکان خدا
Уманоӣ ҳақоиқ эшонанд
اُمنای حقایق ایشانند
Хулафо бар хилоиқ эшонанд
خلفا بر خلایق ایشانند
Аҳл зикранду аҳлбити сафо
اهل ذکرند و اهلبیت صفا
Ҳам аввалии аламр ва ҳам зўии алқрбо
هم اولی الامر و هم ذوی القربا
Фараҳ ҳол оламанду футуҳ
فرح حال عالمند و فتوح
Дар наҷот аз бало , сафина ӣ Нӯҳ
در نجات از بلا، سفینه ی نوح
Ҳуҷҷати ҳақу сонии сиқлин
حجت حق و ثانیِ ثقلین
Аързи анноси ан куллан алнҷдин
اَعرَض النّاسُ عن کلا النّجدین
Шаръу қуръони ҳам , аўсё донанд
شرع و قرآن هم، اوصیا دانند
Ҳамаро дигарон куҷо донанд ?
همه را دیگران کجا دانند؟
Ҳар ки нашнохт Хизр , гумроҳ аст
هر که نشناخت خضر، گمراه است
Солик роҳ нест , дар чоҳ аст
سالک راه نیست، در چاه است
Инҳироф аз сиблати ҳақу савоб
انحراف از سبیل حق و صواب
Дар наёяд ба ҳаду ҳасру ҳисоб
در نیاید به حدّ و حصر و حساب
Равиши хати мустақӣми яке сет
روش خطّ مستقیم یکی ست
Инҳирофотро , ҳисобӣ нест
انحرافات را، حسابی نیست
Мунҳариф дар сулӯк , бисёр аст
منحرف در سلوک، بسیار است
Бар хати мустақӣм , душвор аст
بر خط مستقیم، دشوار است