Шунидам буд шухӣ дар Самарқанд

شنیدم بود شوخی در سمرقند

Ки мезад писта ӯ таъна бар қанд

که میزد پسته او طعنه بر قند

Касе чун ҳасан ӯ ҳаргизи надида

کسی چون حسن او هرگز ندیده

Худои гӯйии зи ҳасанаши офарӣда

خدا گویی ز حسنش آفریده

Чу зоҳир буд азуи сунъи худоӣ

چو ظاهر بود ازو صنع خدایی

Кунам дар васф ӯ табъи озмоиӣ

کنم در وصف او طبع آزمایی

зи хӯбӣ буд боғии сари басари ҳасан

ز خوبی بود باغی سر بسر حسن

Ҷамолӣ бар ҷамолу ҳасан бар ҳасан

جمالی بر جمال و حسن بر حسن

Аҷаби озодаи сарви дилрабое !

عجب آزاده سرو دلربایی!

Ки буд аз олами болои балое

که بود از عالم بالا بلایی

Қадаш ҳар ҷо нишаст ва хост кардӣ

قدش هر جا نشست و خاست کردی

Балоеи баҳри мардум рост кардӣ

بلایی بهر مردم راست کردی

Сараши қасрии бадӯри қайсари ақл

سرش قصری بدور قیصر عقل

Мудаввари ҳуққае пари гавҳари ақл

مدور حقه ای پر گوهر عقل

Фарози абрувони пари хаму тоб

فراز ابروان پر خم و تاب

Ҷабинаши ҳамчуи тоқи лавҳи миҳроб

جبینش همچو طاق لوح محراب

зи шавқи содаи лавҳ бо сафояш

ز شوق ساده لوح با صفایش

Ниҳодаи олимии сари зери поиш

نهاده عالمی سر زیر پایش

Биҷузи тоқи ду абрӯяш дар офоқ

بجز طاق دو ابرویش در آفاق

Надидаи чашми каси ҳам ҷуфт ва ҳам тоқ

ندیده چشم کس هم جفت و هم طاق

Ду чашми ним масташи фитнаи пардоз

دو چشم نیم مستش فتنه پرداز

Фгндаҳи як назари он ҳам бсди ноз

فگنده یک نظر آن هم بصد ناز

Бръноиии назар ҳар гӯша карда

برعنایی نظر هر گوشه کرده

зи шухии фитнаро дар гӯша карда

ز شوخی فتنه را در گوشه کرده

Дар он бинии баҳри чашмӣ ки бинӣ

در آن بینی بهر چشمی که بینی

Шавад зоҳири ҳазорон нозанинӣ

شود ظاهر هزاران نازنینی

Ту гӯйии дафтари хӯбии кушода

تو گویی دفتر خوبی گشاده

Барои хондани ангуштии ниҳода

برای خواندن انگشتی نهاده

Ва ё афтода дар ганҷинаи ҳасан

و یا افتاده در گنجینه حسن

Булӯрӣни даста бар ойӣнаи ҳасан

بلورین دسته بر آیینه حسن

Сабо дар гӯш ӯ , ёрб , чаҳ гуфта ?

صبا در گوش او، یارب، چه گفته؟

Ки аз ҳар гӯша ҳамчун гули шукуфта

که از هر گوشه همچون گل شکفته

Бадӯри оризи он моҳи пора

بدور عارض آن ماه پاره

Бибин : каз моҳ пайдо шуд ситора

ببین: کز ماه پیدا شد ستاره

зи кавкаби ҳасани толеъи байн , худо ро

ز کوکب حسن طالع بین، خدا را

Ки зад паҳлуи бмоаҳи олами оро

که زد پهلو بماه عالم آرا

Рухи рухшанда ӯ шамъи кофур

رخ رخشنده او شمع کافور

Вале аз пой то сари шуълаи нур

ولی از پای تا سر شعله نور

зи тобиши сӯхтаи парвонаро бол

ز تابش سوخته پروانه را بال

Бирав афтода ҳар сӯи нуқтаи хол

برو افتاده هر سو نقطه خال

Даҳонаш ғунча , аммо ношукуфта

دهانش غنچه، اما ناشکفته

Дарави барги гулу шабнами наҳуфта

درو برگ گل و شبنم نهفته

Лаби лаълу занхдон ҳар ду бо ҳам

لب لعل و زنخدان هر دو با هم

Намӯда оби Хизру чоҳи замзам

نموده آب خضر و چاه زمزم

Чаҳ гӯям он зқнро ? аллоҳи аллоҳ !

چه گویم آن ذقن را؟ الله الله!

Тулӯъи муштарӣ дар охири ма

طلوع مشتری در آخر مه

Чу оҳӯи гарданӣ дар ҷилва кардан

چو آهو گردنی در جلوه کردن

Кашида боҷ ӯ оҳӯи бгрдн

کشیده باج او آهو بگردن

Дуъогӯёни бсд ҷон гашта моил

دعاگویان بصد جان گشته مایل

Ки созанд аз раги ҷонаши ҳамоил

که سازند از رگ جانش حمایل

зи дӯшаши худ чаҳ гӯям то чаҳ сарваст ?

ز دوشش خود چه گویم تا چه سروست؟

Ки дасту шона шамшод бишикаст

که دست و شانه شمشاد بشکست

Кафи дасташи зи оби лутф ё мушт

کف دستش ز آب لطف یا مشت

Бигард оби неи шукр ҳар ангушт

بگرد آب نی شکر هر انگشت

Махонаш бар лаби дарёи қаламҳо

مخوانش بر لب دریا قلمها

Ки нури панҷа ма зад илмҳо

که نور پنجه مه زد علمها

Касе кони дасту пушти дасти дида

کسی کان دست و پشت دست دیده

зи ҳасрати пушти дасти худ гузида

ز حسرت پشت دست خود گزیده

Ҳумоюни синааш чун синаи боз

همایون سینه اش چون سینه باز

зи меҳри ошиқони ганҷинаи роз

ز مهر عاشقان گنجینه راز

Тан ӯ шамъ ва ҳар чашмии бсўиш

تن او شمع و هر چشمی بسویش

з рӯй лутфи яксони пушту рӯйиш

ز روی لطف یکسان پشت و رویش

Хаёли он миён фикр маҳоласт

خیال آن میان فکر محالست

Майонашро куҷо тоб хаёласт ?

میانش را کجا تاب خیالست؟

Надонам зон миёни дигар чаҳ гӯям ?

ندانم زان میان دیگر چه گویم؟

Ки он нозук тараст аз ҳар чаҳ гӯям

که آن نازک ترست از هر چه گویم

Замирами лаби фурӯи баст аз такаллум

ضمیرم لب فرو بست از تکلم

Ки кардам дар миёни сарриштаро гум

که کردم در میان سررشته را گم

Азин пасгар ҳадисӣ боз гӯям

ازین پس گر حدیثی باز گویم

зи ишқи ошиқонаш роз гӯям

ز عشق عاشقانش راز گویم

Ду ошиқ дошт он хиҷлати даҳ ҳур

دو عاشق داشت آن خجلت ده حور

Яке қонеъи бики дидор аз давр

یکی قانع بیک دیدار از دور

Яке бетоқатӣ каз бе қарорӣ

یکی بی طاقتی کز بی قراری

Дамодами пеш ӯ мекард зорӣ

دمادم پیش او میکرد زاری

Гуҳӣ дар хӯн , гуҳӣ дар хок мехуфт

گهی در خون، گهی در خاک میخفت

Сиришк аз дида меборид ва мегуфт :

سرشک از دیده میبارید و میگفت:

Санавбари қомто , насрини ъзоро

صنوبر قامتا، نسرین عذارا

Худоро , чора ман кун , худо ро

خدا را، چاره من کن، خدا را

Бони сарви сарафрозӣ ки дорӣ

بآن سرو سرافرازی که داری

Ки бигузар аз сари нозӣ ки дорӣ

که بگذر از سر نازی که داری

зи роҳи мкрмт бар ман гузар кун

ز راه مکرمت بر من گذر کن

Бичишам марҳамат бар ман назар кун

بچشم مرحمت بر من نظر کن

БзлФи анбарин тоби дорат

بزلف عنبرین تاب دارت

Блъли оташини оби дорат

بلعل آتشین آب دارت

Ки : ҳамчун зулф дар тобами миндоз

که: همچون زلف در تابم مینداز

Миёни оташу обами миндоз

میان آتش و آبم مینداز

Бони ҳасанӣ ки рухсор ту дорад

بآن حسنی که رخسار تو دارد

Бони Лутфӣ ки рафтор ту дорад

بآن لطفی که رفتار تو دارد

Казон рухсори комии бахши ҷон ро

کزان رخسار کامی بخش جان را

Вазони рафтори роҳати даҳ равон ро

وزان رفتار راحت ده روان را

Бони сарви хиромоне ки дорӣ

بآن سرو خرامانی که داری

Чу гули покизаи домоне ки дорӣ

چو گل پاکیزه دامانی که داری

Ки : як раҳ бар серум бигузар хиромон

که: یک ره بر سرم بگذر خرامان

Бикаш бар фарқи ман аз нози домон

بکش بر فرق من از ناز دامان

Бони абрӯии шӯху чашми хунхор

بآن ابروی شوخ و چشم خونخوار

Ки ин новак занаст ва он камондор

که این ناوک زنست و آن کماندار

Ки : ҷода , чун камон , паҳлавии хешам

که: جاده، چون کمان، پهلوی خویشم

Макун аз новаки ғами синаи ришам

مکن از ناوک غم سینه ریشم

Бпои нозанини хуши хиромат

بپای نازنین خوش خرامت

Бадасти нозук чун сими хомат

بدست نازک چون سیم خامت

Ки : гоҳе пой дар сари манзилам на

که: گاهی پای در سر منزلم نه

Бикун раҳмӣу дастӣ бар дилам на

بکن رحمی و دستی بر دلم نه

Ба ширинии он лабҳои хандон

به شیرینی آن لبهای خندان

Ки ҳаргизи ҷон ширин нест чандон

که هرگز جان شیرین نیست چندان

Ки : комам аз лаби хандони баровар

که: کامم از لب خندان برآور

Вагар на аз тани ман ҷони баровар

وگر نه از تن من جان برآور

Қазоро он сеӣ сарв шукр ханд

قضا را آن سهی سرو شکر خند

Ки кони қанд буд аз ваии смри қанд

که کان قند بود از وی سمر قند

Шабии андешаи айш ва тараб кард

شبی اندیشه عیش و طرب کرد

Бмҷлси он ду ошиқро талаб кард

بمجلس آن دو عاشق را طلب کرد

Каммияти бода дар майдони даровард

کمیت باده در میدان درآورد

Саманди айш дар ҷавлони даровард

سمند عیش در جولان درآورد

Чу нўшонўш май хурони маҷлис

چو نوشانوش می خوران مجلس

Такаллуфи барад аз ёрони маҷлис

تکلف برد از یاران مجلس

Маи маҷлиси даҳан чун ғунча багушӯд

مه مجلس دهن چون غنچه بگشود

Ки : ёрб ошиқонро чист мақсӯд ?

که: یارب عاشقان را چیست مقصود؟

Ки имшаби коми эшонро барорам

که امشب کام ایشان را برآرم

Бгрдўни номи эшонро барорам

بگردون نام ایشان را برآرم

Нахусти он ошиқ густох бурҷаст

نخست آن عاشق گستاخ برجست

Ки побӯс ту хоҳам , гар диҳад даст

که پابوس تو خواهم، گر دهد دست

Ҳамон соъат мушарраф шуд бпобўс

همان ساعت مشرف شد بپابوس

зи давлат бар сар афлок зад кӯс

ز دولت بر سر افلاک زد کوس

зи ғайрати ошиқ дигар барошуфт

ز غیرت عاشق دیگر برآشفت

Дар изҳори мурод хештан гуфт :

در اظهار مراد خویشتن گفت:

Надорам Зуҳраи ин чоплусӣ

ندارم زهره این چاپلوسی

Қаноат мекунам бо хоки бӯсӣ

قناعت میکنم با خاک بوسی

Кӣм ? то он кафи поро бабўсам

کیم؟ تا آن کف پا را ببوسم

Баҳри ҷо по наҳй ҷоро бабўсам

بهر جا پا نهی جا را ببوسم

Чу рафту бӯса бар хок дараш дод

چو رفت و بوسه بر خاک درش داد

зи ҷои он сарв қад бурҷаст , озод

ز جا آن سرو قد برجست، آزاد

Басӯи ӯ қадами чолоки бардошт

بسوی او قدم چالاک برداشت

Бадасти худ сараш аз хоки бардошт

بدست خود سرش از خاک برداشت

Қаноат кард ва дид он длнўозӣ

قناعت کرد و دید آن دلنوازی

Балӣ , бошад қаноати сарфарозӣ

بلی، باشد قناعت سرفرازی

Илоҳӣ , аз тамаъи баси хору зорам

الهی، از طمع بس خوار و زارم

зи арбоби қаноати шармсорам

ز ارباب قناعت شرمسارم

Қаноати даҳ , ки ёбам арҷмандӣ

قناعت ده، که یابم ارجمندی

Бгрдўни саркашам аз сарбаландӣ

بگردون سرکشم از سربلندی