Фикр он бош ки сол дигар эй шӯхи писар

فکر آن باش که سالِ دگر ای شوخ پسر

Рӯзгори ту дигар гардаду кори ту дигар

روزگارِ تو دِگر گردد و کارِ تو دگر

Ҳасани ту баста ба мӯеаст зи ман ранҷа машав

حسن تو بسته به مویی است ز من رنجه مشو

Ки зи рӯзи бади ту бар ту шудам ёдовар

که ز روزِ بدِ تو بر تو شدم یادآور

Бар ту ин мӯӣ буд ақрби ман ҳабл варед

بر تو این موی بود اَقرَبُ مِن حَبلِ وَرید

эй ту дар дидаи ман абҳии ман нури басар

ای تو در دیدۀ من اَبهی مِن نُورِ بَصَر

Мӯӣ онаст ки чун срзнд аз оризи ту

موی آنست که چون سرزند از عارضِ تو

Ҳамаи аъзоят тағйир кунад по то сар

همه اعضایت تغییر کند پا تا سر

На дигар васф кунад каси сари зулфат ба абир

نه دگر وصف کند کس سرِ زلفت به عبیر

На дигар мадҳ кунад каси лаби лаълат ба шукр

نه دگر مدح کند کس لبِ لعلت به شکر

На дигар бошад рӯй ту чу моҳи Нахшаб

نه دگر باشد رویِ تو چو ماهِ نَخشَب

На дигар монад қади ту ба сарви кшмр

نه دگر مانَد قدِّ تو به سرو کَشمَر

Гӯшт он гӯшаст аммо набӯд ҳамчуи садаф

گوشَت آن گوشست امّا نبُوَد همچو صدف

Чашмат он чашмаст аммо набӯд чун ъбҳр

چشمت آن چشمست امّا نبُوَد چون عَبهَر

Турраи ?ут турра пешаст вале кӯи знҷбр ?

طُرّه ات طرّۀ پیشست ولی کو زنجبر ؟

Синаи ?ут сина қабласт вале кӯи мармар ?

سینه ات سینۀ قبلست ولی کو مرمر ؟

Ҳамчуи ин мӯ ки кунад манъи вуруд аз ушшоқ

همچو این مو که کند منعِ ورود از عُشاق

Хор оҳан накунад дафъи ҳуҷум аз сангар

خارِ آهن نکند دفعِ هجوم از سنگر

На дигар каси зқФоӣ ту фитад дар кӯча

نه دگر کس ز قفای تو فُتَد در کوچه

На дигар кас ба ҳавои ту ситад дар маъбар

نه دگر کس به هوای تو سِتَد در معبر

Онкӣ бар дар буд имсоли ду чашмаши шабу рӯз

آنکه بر در بُوَد امسال دو چشمش شب و روز

Ки ту бози ое ва бар хезад ва гирадат ба бар

که تو باز آیی و بر خیزد و گیردت به بر

Соли нав чун ба дар хона ӯ пой наҳй

سالِ نو چون به در خانۀ او پای نهی

Ходиму ҳоҷиб ӯ узр ту хоҳад брдр

خادم و حاجبِ او عذرِ تو خواهد بردر

На кам аз мӯрӣ дар фикр зимистонат бош

نه کم از موری در فکرِ زمستانت باش

Пеш кин мӯ ба рахт чун мӯри оради лашкар

پیش کاین مو به رُخَت چون مور آرد لشکر

Ман турои тифлаки боҳушӣ ангошта ам

من تُرا طفلکِ باهوشی انگاشته ام

Тифли боҳуш на худ рой буд на худ сар

طفلِ باهوش نه خود رای بود نه خود سر

Гар ҷавонӣаст бас , ар хўшгзоро нест бас аст

گر جوانیست بس ، ار خوشگذارا نیست بس است

Охир ҳол бибин , оқибати кори нигар

آخِرِ حال ببین ، عاقبتِ کار نِگَر

Дар клӯб ҳо натавон кард ҳамаи вақти нишот

در کلوپ ها نتوان کرد همه وقت نَشاط

Дар ҳотел ҳо натавон баради ҳамаи умр ба сар

در هتل ها نتوان برد همه عمر به سر

Ту ба аслу насаб аз силсилаи ашрофӣ

تو به اصل و نسب از سلسلۀ اشرافی

Ин шарофатро аз силсила хеш мабар

این شرافت را از سلسلۀ خویش مَبَر

Вақтро мардум бо ақл ғанимат шимуранд

وقت را مردم با عقل غنیمت شُمَرند

Агарат ақл буд вақти ғанимати бшмр

اگرت عقل بود وقت غنیمت بِشُمَر

Такя бар ҳасан макун дар талаби илм барои

تکیه بر حسن مکن در طلبِ علم برای

Ин дрхтист ки ҳар фасл диҳад бар ту самар

این درختیست که هر فصل دهد بر تو ثمر

Сими имрӯзи з дастат баравад то фардо

سیمِ امروز ز دستت برود تا فردا

Бодбр бошад чизе ки буд бодоўр

بادبَر باشد چیزی که بُوَد بادآور

Хати буруни оре на хат ба ту бошад на савод

خط برون آری نه خط به تو باشد نه سواد

Хусри алднёу алохраҳи гардии охир

خَسِرَ الدُّنیا وَ الآخِرَه گردی آخر

Кӯш каз илм ба худ такяи гуҳии созкнӣ

کوش کز علم به خود تکیه گهی سازکنی

Чун бибандади ҳасан аз хизмати ту сози сафар

چون ببندد حسن از خدمتِ تو سازِ سفر

Дарсро бояд зон пеш ки риш ояд хонд

درس را باید زان پیش که ریش آید خواند

Нишнидӣ ки буд дарси сғри нақши ҳаҷар ?

نشنیدی که بود درسِ صِغَر نَقشِ حَجَر ؟

Донишу ҳасан ба ҳам нури алии нур буд

دانش و حسن به هم نورِ عَلی نور بُوَد

Ваа аз он соҳиби ҳасанӣ ки буд донишвар

وه از آن صاحب حسنی که بود دانشور

Илм агар хоҳӣ бо мардум олам биншин

علم اگر خواهی با مردمِ عالم بنشین

Гул чу гул гардад хушбӯ чу ба гул шуд ҳамбар

گِل چو گُل گردد خوشبو چو به گُل شد همبر

Зарра бар чарх расад аз асари тобиши хур

ذرّه بر چرخ رسد از اثرِ تابشِ خور

Пшк хушбӯ шавад аз суҳбати машки азФр

پِشک خوشبو شود از صحبتِ مُشکِ اَذفَر

Тугар аз хизмат некон наченӣ ғайр аз хор

تو گر از خدمت نیکان نَچِنی غیر از خار

Ба ки дар суҳбати дунони даравии сиснбр

به که در صحبتِ دُونان دِرَوی سِیسَنبَر

Чораи кори ту инаст ки ман ме гӯям

چارۀ کار تو این است که من می گویم

Бовар аз ман куну ҷуз ман макун аз каси бовар

باور از من کن و جز من مکن از کس باور

Баъд аз ин аз ҳамаи каси бугсал ва бо ман пайванд

بعد از این از همه کس بگسل و با من پیوند

Кончаҳ аз ман ба ту ояд ҳама хайраст на шар

کانچه از من به تو آید همه خیرست نه شرّ

Икдлу якҷо дар хонаи ман манзил кун

یکدل و یکجا در خانۀ من منزل کن

Ончунон дон ки худ ин хонаи харидӣ бо зар

آنچنان دان که خود این خانه خریدی با زر

Гарчи бе мояи харидори висол ту шудам

گرچه بی مایه خریدارِ وِصالِ تو شدم

Илми ман байн ва ба бе моиагии ман мангар

علمِ من بین و به بی مایگی من مَنِگَر

Ҳунарии мард ба бадбахтӣ ва сахтӣ назайд

هنری مرد به بدبختی و سختی نزیَد

Вари зайди як ду се рӯзӣ набӯд афзӯнтар

ور زیَد یک دو سه روزی نَبُوَد افزونتر

Ман ҳамон турфаи нависандаи вақтам ки бурданд

من همان طُرفه نویسندۀ وقتم که بردند

Мншотмро муштоқон чун коғази зар

مُنشآتم را مشتاقان چون کاغذِ زر

Ман ҳамон донои гӯяндаи даҳрам ки хуранд

من همان دانا گویندۀ دَهرم که خورند

Қсби алҷиби ҳадисамро ҳамчун шукр

قَصَب الجَیبِ حدیثم را همچون شکّر

Саъдии асрам , ин дафтар ва ин девонам

سعدیِ عصرم ، این دفتر و این دیوانم

Боварат нест ба девонами байну дафтар

باورت نیست به دیوانم بین و دفتر

Беҳтарини марди шарафманд дар ин малики манам

بهترین مردِ شرفمند در این مُلک منم

Ҳамнишин ту ки май бояд аз ман беҳтар

همنشینِ تو که می باید از من بهتر

Ҳеҷ айбии биҷуз аз фақр надорам биллоҳ

هیچ عیبی بجز از فقر ندارم باللّه

Фақр фахраст вале танҳо бар пайғамбар

فقر فخر است ولی تنها بر پیغمبر

Ҳиммати олӣ бо кӣсаи холӣ дардӣ аст

همّتِ عالی با کیسۀ خالی دردی است

Ки ба он дард гирифтор нагардад кофар

که به آن درد گرفتار نگردد کافر

Ту мудоро кун имрӯз ба дарвешии ман

تو مدارا کن امروز به درویشیِ من

Ман талофӣ кунам ар бахт ба ман шуд ёвар

من تلافی کنم ار بخت به من شد یاور

эй басои муфлиси имрӯз ки фардо шуда аст

ای بسا مفلسِ امروز که فردا شده است

Соҳиби хона ва даҳ , молики асбу астар

صاحبِ خانه و ده ، مالکِ اسب و استر

Ман на онам ки ҳуқуқи ту фаромӯш кунам

من نه آنم که حقوقِ تو فراموش کنم

Гар расад риши ту аз оризи ту то ба камар

گر رسد ریشِ تو از عارضِ تو تا به کمر

То марои чашм буд дар ақабат ме нагарм

تا مرا چشم بُوَد در عقبت می نگرم

Ҳам магар кӯр шавам каз ту кунам сарфи назар

هم مگر کور شوم کز تو کنم صرفِ نظر

То марои пой буд бар асарат ме оем

تا مرا پای بُوَد بر اثرت می آیم

Магари он рӯз ки бечора шавам дар бистар

مگر آن روز که بیچاره شوم در بِستر

Ба худоӣ ки ба ман фақр ва ба қорун зар дод

به خدایی که به من فقر و به قارون زر داد

Ганҷи қорунам дар дида буд хокистар

گنجِ قارونم در دیده بود خاکستر

Гарчи кардам сухан аз фақри ту андешаи мадор

گرچه کردم سخن از فقر تو اندیشه مدار

На чунонаст ки дар кори ту монами музтар

نه چنان است که در کارِ تو مانم مضطر

Бо ҳамаи фақри кашами ҷавр ту дорам ҷон

با همه فقر کشم جورِ تو دارم جان

Бо ҳамаи заъф барам бори ту то ҳаст камар

با همه ضعف برم بارِ تو تا هست کمر

Гарчи оташи бтФди чеҳраи оҳангар , боз

گرچه آتش بِتَفَد چهرۀ آهنگر ، باز

Орад аз кӯраи буруни оҳани худ оҳангар

آرد از کوره برون آهنِ خود آهنگر

Ман чу хуршеди ҷаҳони тобаму бинии хуршед

من چو خورشیدِ جهان تابم و بینی خورشید

Худ бараҳнааст вале бар ҳама бахшад зевар

خود برهنه است ولی بر همه بخشد زیور

Ҳар чаҳ аз баҳри ту лозим шавад омода кунам

هر چه از بهر تو لازم شود آماده کنم

Гарчи бо кдимин бошад ва бо хӯни ҷигар

گرچه با کدِّیمین باشد و با خونِ جگر

Ба фидоӣ ту кунам ҷумлаи дорои хеш

به فدایِ تو کنم جملۀ دارایی خویش

эй рахти хубтар аз оинаи Искандар

ای رُخَت خوب تر از آینۀ اسکندر

Ҳукми ҳукми туу фармоиш фармоиш туаст

حکم حکمِ تو و فرمایش فرمایشِ توست

Ту худовандӣ дар хона ва ман фармон бар

تو خداوندی در خانه و من فرمان بَر

На ба рӯй ту биорам на ба кас шиква кунам

نه به رویِ تو بیارم نه به کس شکوه کنم

Гар серум башиканӣ ар хона кунӣ зеру зибр

گر سرم بشکنی ار خانه کنی زیر و زبر

Ту ба ҷуз ханда набинӣ ба лабам гарчи маро

تو به جز خنده نبینی به لبم گرچه مرا

Дар дили анвоъ ғсс бошаду ақсоми фикр

در دل انواع غُصَص باشد و اقسامِ فِکَر

Ҳар чаҳ дар кӣсаи ман бинӣ баргир ва бирав

هر چه در کیسه من بینی برگیر و برو

Ҳар чаҳ аз хонаи ман мехоҳӣ бурдору бабр

هر چه از خانۀ من می خواهی بردار و ببر

Ҳарчӣ аз ҷомаи ман бинӣ хубаст бапуш

هرچه از جامۀ من بینی خوبست بپوش

Ҷомаи хубтар ар ҳаст ба бозор , бихар

جامۀ خوب تر ار هست به بازار ، بخر

Пеш рӯй ту нуҳуми хубтарин луқмаи чарб

پیش رویِ تو نَهَم خوبترین لقمۀ چرب

Зери боли ту кашами нармтарин болаши пар

زیر بالِ تو کشم نرم ترین بالشِ پر

То тавонам нагузорам ки ту бе пӯли шӯй

تا توانم نگذارم که تو بی پول شوی

Гарчи бифурӯшам сардории танро ба зарар

گرچه بفروشم سرداریِ تن را به ضرر

Ончунон шику маду хуб нигоҳат дорам

آنچنان شیک و مد و خوب نگاهت دارم

Ки заҳр бо мади ин шаҳри шӯй бо мадтар

که زهر با مُدِ این شهر شوی با مُدتر

Ҷомаи ?ут бояд бо ҷон мутаносиб бошад

جامه ات باید با جان متناسب باشد

Ба пилос андар печид нишоед гавҳар

به پلاس اندر پیچید نَشاید گوهر

Пеш ту меРом парвонаи сифати пеши чароғ

پیشِ تو میرم پروانه صفت پیشِ چراغ

Даври ту гирдам чун ҳола ки бар даври қамар

دورِ تو گردم چون هاله که بر دورِ قمر

Танги гирам ба ?бирти нарми бухорами баданат

تنگ گیرم به برت نرم بخارم بدنت

Ман яқинан ба ту дили сўзтрм то модар

من یقیناً به تو دل سوزترم تا مادر

Гирди сардорӣу шалвори ту худ пок кунам

گَردِ سرداری و شلوارِ تو خود پاک کنم

Ман ба тазйини ту муштоқи терм то нукар

من به تزیینِ تو مشتاق ترم تا نوکر

Перҳанҳои турои ҷумлаи худ оҳори занам

پیرهن های تُرا جمله خود آهار زنم

Ман зи оҳор задани воқифаму мустаҳзар

من ز آهار زدن واقفم و مستحضر

Ҷо ба хилвати даҳумат то ки набенанд рахт

جا به خلوت دهمت تا که نبینند رخت

Ту писари бача тафовут накунӣ бо духтар

تو پسر بچّه تفاوت نکنی با دختر

Зери шалворӣу пероҳану шалвори туро

زیر شلواری و پیراهن و شلوارِ تُرا

Шастау рафтау нокардаи бёрмт ба бар

شسته و رُفته و ناکرده بیارَمت به بر

Кафши ту вокс зада ҷомаи атўи хӯрда буд

کفشِ تو واکس زده جامه اُطو خورده بُوَد

Ҳар саҳари конро дар покнии инро дар бар

هر سحر کان را در پاکنی این را در بر

Яқаи ?ути поку кулоҳати нав ва сардаст тамиз

یقه ات پاک و کلاهت نو و سردست تمیز

Айнаку дасткашу соъату путин дар хур

عینک و دستکش و ساعت و پوتین در خور

Дастмолатро махсӯси муаттари созам

دستمالت را مخصوص معطّر سازم

На бидон бояд ту хушк кунӣ оризтар ?

نه بدان باید تو خشک کنی عارضِ تر ؟

Тар ва хушкат кунам он сон ки фаромӯш кунӣ

تر و خشکت کنم آن سان که فراموش کنی

Он шафқатҳо каз модар дидӣу падар

آن شَفَقّت ها کز مادر دیدیّ و پدر

Шаб агар байнам каз хоб гарон гашта сарат

شب اگر بینم کز خواب گران گشته سرت

Синаи пеши орм то такя диҳӣ биравӣ сар

سینه پیش آرم تا تکیه دهی بروی سر

Нафаси оҳистаи кашами дида ба ҳам нагузорам

نفس آهسته کشم دیده به هم نگذارم

То ту бар синаам оромии шаб то ба саҳар

تا تو بر سینه ام آرامی شب تا به سحر

Вари дилами хост ки як бӯса ба мӯии ту занам

ور دلم خواست که یک بوسه به موی تو زنم

Он чунон нарми занам кат нашавад ҳеҷ хабар

آن چنان نرم زنم کت نشود هیچ خبر

Шаб бпушонам рӯй ту чу як кадбону

شب بپوشانم رویِ تو چو یک کدبانو

Субҳ барчинам ҷои ту чу як хизматгар

صبح برچینم جایِ تو چو یک خدمتگر

Чашм аз хоб чу багушӯдӣ пеши ту нуҳум

چشم از خواب چو بگشودی پیشِ تو نَهَم

Синии нону паниру карау шеру шукр

سینی نان و پنیر و کره و شیر و شکر

Шонау оинау ҳавлау собӯну гулоб

شانه و آینه و هوله و صابون و گلاب

Ҷумла бо синӣ дигар наҳиммат дар маҳзар

جمله با سینیِ دیگر نهمت در محضر

Оби резам ки башуе рух ҳамчун қамарат

آب ریزم که بشویی رخِ همچون قمرت

Он ки ношстаҳи баради оби рухи шамсу қамар

آن که ناشُسته بَرَد آبِ رخِ شمس و قمر

Худ занами шонаи сари зулфи длорои туро

خود زنم شانه سرِ زلفِ دلارایِ تُرا

Нарму ҳамвор ки як мӯ накунад шонаи ҳадар

نرم و هموار که یک مو نکند شانه هدر

Бистари хоби ман ар тӯдаи хокистар буд

بِسترِ خوابِ من ار تودۀ خاکستر بود

Аз паии хоби ту омода кунам тахти Фнр

از پیِ خوابِ تو آماده کنم تختِ فنر

Сандалиҳои туро низ Фнрдор кунем

صندلی های تُرا نیز فنردار کنیم

Сандалиҳои Фнрдор буд роҳат тар

صندلی های فنردار بُوَد راحت تر

Орм аз баҳри ту мшоқу муаллими лекин

آرم از بهر تو مشّاق و معلّم لیکِن

Дарсу машаққатро худ гирам дар таҳти назар

درس و مشقت را خود گیرم در تحتِ نظر

Саъии устод ба кори ту на чун саъй ман аст

سعیِ استاد به کارِ تو نه چون سعیِ من است

Доя ҳар қадар буд хуб , нагардад модар

دایه هر قدر بُوَد خوب ، نگردد مادر

Ҳар қадар хаста кунад машғалаи рӯзи маро

هر قَدَر خسته کند مشغلۀ روز مرا

Шаби зи таълими ту ғифлат накунам ҳеҷ қадар

شب ز تعلیمِ تو غفلت نکنم هیچ قَدَر

Чашм бар ҳам назанам гарчи маро хоб ояд

چشم بر هم نزنم گرچه مرا خواب آید

То ту дарси худ покизаи намое аз бар

تا تو درسِ خود پاکیزه نمایی از بر

Сад ғалат дошта бошӣ ҳамаро ме гӯям

صد غلط داشته باشی همه را می گویم

Гурбаи як бор нафаҳмидӣ як бор дигар

گربه یک بار نفهمیدی یک بارِ دگر

Аз китобу қаламу қайчӣу чоқу ва дуот

از کتاب و قلم و قیچی و چاقو و دوات

Ҳар чаҳ дорам ба ту хоҳам дод эй шӯхи писар

هر چه دارم به تو خواهم داد ای شوخ پسر

Ҳафтае як шаб аз баҳри нишоти дили ту

هفته‌ای یک شب از بهرِ نشاطِ دلِ تو

Тору сантӯр фароҳам кунаму ромишгар

تار و سنتور فراهم کنم و رامشگر

Ҷумъаҳо пӯли дршаҳи даҳумат то биравӣ

جمعه‌ها پول درشکه دهمت تا بروی

Гуҳи мъиниаҳ , гуҳии шимурон , гуҳи қасри қаҷар

گه معینیّه ، گهی شِمران ، گه قصرِ قَجَر

Вар кунӣ гоҳе дар кӯҳу камари қасди шикор

ور کنی گاهی در کوه و کمر قصدِ شکار

Аз пасу пеш ту башитобам дар кӯҳу камар

از پس و پیشِ تو بشتابم در کوه و کمر

Ҳам аниси шаб ман бошӣ ва ҳам мӯниси рӯз

هم انیسِ شبِ من باشی و هم مونسِ روز

Ҳам рафиқи сафарами гардӣ ва ҳам ёри ҳзр

هم رفیقِ سفرم گردی و هم یارِ حضر

Шаб ки аз дарс шудӣ хаста ва аз машқи Касал

شب که از درس شدی خسته و از مشق کسل

Нақл гӯям ба ту аз рӯй тавориху сайр

نقل گویم به تو از روی تواریخ و سِیر

Қиссаҳо баҳр ту хонам ки буриши ҳеҷ буд

قصّه ها بهر تو خوانم که بَرَش هیچ بُوَد

Ба алии қиссаи Усмону Абубакру умр

به علی قصۀ عثمان و ابوبکر و عُمَر

Як ду солӣ ки шӯии меҳмон дар хонаи ман

یک دو سالی که شوی مهمان در خانۀ من

Марди ороста Эй кардӣ бо фазлу ҳунар

مرد آراسته‌ای کردی با فضل و هنر

Арабӣ хону забони дони шӯйу торихӣ

عربی خوان و زبان دان شوی و تاریخی

Соҳиби баҳраи зи фиқҳу зи ҳадису зи хабар

صاحبِ بهره ز فقه و ز حدیث و ز خبر

Хати нависӣ ки агар бинад амиролктоб

خط نویسی که اگر بیند امیرُالکُتاب

Кунад фирор ки ба навиштае аз ваии беҳтар

کند فرار که به نوشته‌ای از وی بهتر

Шеъри гӯйӣ ки агар башнавад оқои малик

شعر گویی که اگر بشنود آقای مَلِک

Офарин гуяд бар шоиру шоърпрўр

آفرین گوید بر شاعر و شاعرپرور

Дохили хизмат давлат кунамат чанде баъд

داخلِ خدمتِ دولت کنمت چندی بعد

Ое аз ҷумлаи аъзои дўоӣр ба шимур

آیی از جملۀ اعضای دوائر به شُمَر

Ибтидои гардии набот ва сипас оршиўист

ابتدا گردی نبّات و سپس آرشیویست

Баъди муншии шӯйу баъди раиси дафтар

بعد منشی شوی و بعد رئیسِ دفتر

Гар худои хости раиси алўзро низ шӯй

گر خدا خواست رئیس الوزرا نیز شوی

Ман чунин дидаам андари нафаси хеши асар

من چنین دیده ام اندر نَفَسِ خویش اثر

Ончӣ дар кори ту аз даст ман ояд инаст

آنچه در کارِ تو از دستِ من آید اینست

Беш аз ин орзӯе дар дил ту ҳаст магар ?

بیش از این آرزویی در دل تو هست مگر ؟