Дидам ва гуфтам нодидааш ингор кунам

دیدم و گفتم نادیده‌اش انگار کنم

Дил савдо зада нагузошт ки ин кор кунам

دل سودا زده نگذاشت که این کار کنم

Ғайри маъқӯл буд мункири маҳсус шудан

غیر معقول بود منکرِ محسوس شدن

Ман аз ин ёваи сароеҳо бисёр кунам

من از این یاوه سُرایی‌ها بسیار کنم

Бо писари мшдиии афтодаи сару кори маро

با پسر مشدیی افتاده سر و کار مرا

Ки бнтўонми азуи тарки сар ва кор кунам

که بنتوانم ازو ترک سر و کار کنم

То магари рӯзӣ аз хона ба бозор ояд

تا مگر روزی از خانه به بازار آید

Субҳ то аввали шаби хона ба бозор кунам

صبح تا اوّل شب خانه به بازار کنم

Байнам аз давру марои раъша бар андом уфтад

بینم از دور و مرا رعشه بر اندام افتد

Такя аз сустии аъсоб ба девор кунам

تکیه از سستی اعصاب به دیوار کنم

Андари он ҳолгар ангушти маро қатъ кунанд

اندر آن حال گر انگشت مرا قطع کنند

Хабарам нест ки охии зи дил зор кунам

خبرم نیست که آخی ز دلِ زار کنم

Вари саги ҳор ба ман ҳамла кунад дар он ҳол

ور سگ هار به من حمله کند در آن حال

Қудратами не ки ҳазимати зи саг ҳор кунам

قدرتم نی که هزیمت ز سگ هار کنم

Вари зунубам ҳама бахшанд ба як астъФор

ور ذنوبم همه بخشند به یک استغفار

Нест қудрат ба забонам костъФор кунам

نیست قدرت به زبانم کِاستغفار کنم

Кашфи асрор маро хоҳад агар ғаммозӣ

کشفِ اسرارِ مرا خواهد اگر غمّازی

Бе гумони пешаши кашфи ҳама асрор кунам

بی‌گمان پیشش کشفِ همه اسرار کنم

Алғрзи сахти гирифторам ва ме натавонам

الغرض سخت گرفتارم و می‌نتوانم

Тоаш бар хеш кам ва беш гуфтор кунам

تاش بر خویش کم و بیش گفتار کنم

Набӯд шоиру шоири талабу шеършинос

نبود شاعر و شاعر طلب و شعرشناس

Ки сараши гарму дилаши нарм ба ашъор кунам

که سرش گرم و دلش نرم به اشعار کنم

На мунаҷҷим ки нуҳуми шарму ҳаёро ба канор

نه منجم که نهم شرم و حیا را به کنار

Пеши хуршеди Рахши суҳбат ақмор кунам

پیش خورشید رخش صحبت اقمار کنم

Кимиё гар набӯд каз паии машғӯлӣ ӯ

کیمیا گر نبود کز پی مشغولی او

Суҳбат аз шамсу қамар , собит ва сайёр кунам

صحبت از شمس و قمر ، ثابت و سیّار کنم

Мшдӣу қулдур ва ғаддораст ин тозаи ҳариф

مشدی و قلدر و غدّارْست این تازه حریف

Ман чаҳ бо мшдӣ ва бо қулдур ва ғаддор кунам

من چه با مشدی و با قلدر و غدّار کنم

ӣнқадар ҳаст ки гоҳе рӯм аз дунболаш

اینقدر هست که گاهی روم از دنبالش

Сайру назора бар он қомат ва рафтор кунам

سیر و نظّاره بر آن قامت و رفتار کنم

Гӯям оҳиста ки қурбон ту гардад ҷонам

گویم آهسته که قربان تو گردد جانم

То бигӯед ки чаҳ мегуфтӣ , инкор кунам

تا بگوید که چه می گفتی، انکار کنم

Чаҳ кунам чораи ҷузи инкор дар он мавқе нест

چه کنم چاره جز انکار در آن موقع نیست

Ба ожон гуяд агар бештар исрор кунам

به آژان گوید اگر بیشتر اصرار کنم

Гар брошўбду кӯбади лагадӣ бар шикамам

گر برآشوبد و کوبد لگدی بر شکمم

Чаҳ кунам дарди дили худ ба ки изҳор кунам ?

چه کنم درد دل خود به که اظهار کنم؟

Вар занад силӣ ва аз сари каллаам парт шавад

ور زند سیلی و از سر کلهم پرت شود

Хешро дар сари кӯи сухра нзор кунам

خویش را در سر کو سخرهٔ نُظّار کنم

Вари баради даст ба шшлўл ва ба ман ҳамла кунад

ور برد دست به شِشلول و به من حمله کند

Зуҳра дар бозаму зҳроб ба шалвор кунам

زهره در بازم و زَهراب به شلوار کنم

Шарҳи ин воқеарогар ба ҷароиди бибаранд

شرح این واقعه را گر به جراید ببرند

Шуҳраи худро ба сФаҳ дар ҳама ақтор кунам

شُهره خود را به سَفَه در همه اقطار کنم

Гар раис алўзро башнавад ин қиссаи ман

گر رئیس الوزرا بشنود این قصّۀ من

Баъд бо ӯ ба чаҳ рӯ бояд дидор кунам ?

بعد با او به چه رو باید دیدار کنم؟

Вари яке аз вузаро бинад ва лабханд занад

ور یکی از وزرا بیند و لبخند زند

Ин тънт ба чисон бар худ ҳамвор кунам

این تعنّت به چسان بر خود هموار کنم

Мари марои мансаб ва идрораст аз давлат ва ман

مر مرا منصب و ادرارْست از دولت و من

Боядам қатъи яд аз мансаб ва идрор кунам

بایدم قطع ید از منصب و ادرار کنم

Ман аз абноءи мулӯкам , натавонам ки сулӯк

من از ابناء ملوکم، نتوانم که سلوک

Бо писари мшдии велгард велингор кунам

با پسر مشدیِ ولگردِ ولنگار کنم

Ҳазрат воло гӯйанд ва нависанд маро

حضرت والا گویند و نویسند مرا

Ҳифзи ин мартабаро бояд бисёр кунам

حفظِ این مرتبه را باید بسیار کنم

Мари марои аҳли ҳунари зи аҳл адаб ме донанд

مر مرا اهل هنر ز اهلِ ادب می‌دانند

Хешро дар назари аҳли адаб хор кунам ?

خویش را در نظرِ اهل ادب خوار کنم؟

Насаб аз дӯдаи қоҷор барам , май бояд

نسب از دودهٔ قاجار برم، می‌باید

Фикри хушруе аз дӯда қоҷор кунам

فکر خوشرویی از دودهٔ قاجار کنم

Писари шоҳи сазовори ман ва ишқ манаст

پسر شاه سزاوارِ من و عشق منست

На сазовор буд тарк сазовор кунам

نه سزاوار بود تَرکِ سزاوار کنم

Хона ӯро то хонаи ман роҳ басӣаст

خانۀ او را تا خانۀ من راه بسیست

Фикри ҳамсояи девор ба девор кунам

فکر همسایۀ دیوار به دیوار کنم

Ман ки аҳли қаламу дафтару нрдм , з чаҳ рӯй

من که اهل قلم و دفتر و نردم، ز چه روی

Оштӣ бо писарии мшдӣ ва беор кунам ?

آشتی با پسری مشدی و بی عار کنم؟

ӯ ҳамаи ромиш дар хона хумор кунад

او همه رامش در خانۀ خَمّار کند

Ман чисони ромиш дар хона хумор кунам

من چسان رامش در خانۀ خَمّار کنم

Рӯй саккӯии фалон кафе хӯрам бо ӯ чой

روی سکّوی فلان کافه خورم با او چای

Дар дукони члўиӣ бо ӯ ноҳор кунам

در دکانِ چلویی با او ناهار کنم

Лос бо занҳо дар кӯчау бозори занам

لاس با زن‌ها در کوچه و بازار زنم

Нақли худ нақли сари кӯча ва бозор кунам

نَقل خود نُقلِ سر کوچه و بازار کنم

Дам ҳар маъракае раҳл иқомат фиканам

دمِ هر معرکه‌ای رحلِ اقامت فکنم

Сайри қучу курку хирсу буз ва мор кунам

سیرِ قوچ و کَرَک و خرس و بز و مار کنم

Чпқу кӣсаи нуҳуми ҷайбу чпқи каши гирдам

چپق و کیسه نهم جیب و چپق‌کش گردم

Тарки ин одати дерина ба сигар кунам

ترک این عادت دیرینه به سیگار کنم

Гарчи дар панҷ забони аФсҳ носам донанд

گرچه در پنج زبان افصحِ ناسم دانند

Ба алии ман Кретами шева гуфтор кунам

به علی من کَرِتَم شیوۀ گفتار کنم

Нашудаи пушти лабаши сабз , бидон ҷуфти сиблат

نشده پشت لبش سبز، بدان جفتِ سبیل

Гӯям ва дар қисми кизби худ исрор кунам

گویم و در قَسَم کذبِ خود اصرار کنم

Обрӯро бигзорам сари ин пораи дил

آبرو را بگذارم سرِ این پارۀ دل

Баҳри лухтии ҷгрки суфра қлмкор кунам

بهر لختی جِگرک سفره قلمکار کنم

Ошиқии кор сиррӣ нест ки сомон хоҳад

عاشقی کار سری نیست که سامان خواهد

Ман сару сомон чун дар сари ин кор кунам ?

من سر و سامان چون در سر این کار کنم؟

Бо чунин мшдии омезиши ман ор манаст

با چنین مشدی آمیزشِ من عار منست

Ман ҳамаи даъвии أлнор ва лоолъор кунам

من همه دعویِ أَلنّار وَ لَاالعار کنم

Ошиқи бачаи мардум шудан Аслан чаҳ зарур ?

عاشق بچّهٔ مردم شدن اصلا چه ضرور؟

Ман чаро бе сабабии худро озор кунам

من چرا بی سببی خود را آزار کنم

Чашм ӯ бошад агар наргиси Шаҳло гӯ бош

چشمِ او باشد اگر نرگسِ شهلا گو باش

Ман зи тимор чаро худро бемор кунам ?

من ز تیمار چرا خود را بیمار کنم؟

ӯ агар дорад мӯии сияҳ ва рӯй сифед

او اگر دارد موی سیه و روی سفید

Ман чаро рӯзи худ аз ғуссаи шаб тор кунам

من چرا روز خود از غصه شبِ تار کنم

Ин ҳамаи рӯда дарозӣ шуд ва шоҳ андозӣ

این همه روده درازی شد و شاه اندازی

Боядам фикри писари мшдӣ таррор кунам

بایَدَم فکرِ پسر مشدیِ طَرّار کنم

Ишқ ширӣаст қавии панҷау хунхор ва хатост

عشق شیریست قوی پنجه و خونخوار و خطاست

Панҷа бо шери қавии панҷа ва хунхор кунам

پنجه با شیر قوی پنجه و خونخوار کنم

Кори душвор буд , лек маро май бояд

کار دشوار بود، لیک مرا می‌باید

Ҳилтӣ аз паии осонӣ душвор кунам

حیلتی از پی آسانیِ دشوار کنم

Гар кушояди гиреҳ аз кор ба ҷодӯӣ ва ба саҳар

گر گشاید گره از کار به جادوی و به سِحر

Солҳо хизмати ҷодӯгар ва сҳор кунам

سالها خدمتِ جادوگر و سَحار کنم

ӯ на ёрӣаст каз ӯ сарфиназар битавон кард

او نه یاریست کز او صرفنظر بتوان کرد

Ман на он мор ки бим аз схт ғор кунам

من نه آن مار که بیم از سخط غار کنم

Хоҳам ар кори бигардад ба муроди дили ман

خواهم ار کار بگردد به مراد دل من

Ба муроди дил ӯ бояд рафтор кунам

به مراد دل او باید رفتار کنم

Мшдии ман хар кӣ дорад раҳвор ва марост

مشدی من خرکِی دارد رهوار و مراست

Ки рӯми фикри харии мшдӣ ва раҳвор кунам

که روم فکر خری مشدی و رهوار کنم

Аз барои хуррам аз махмалу қолии фии алФўр

از برای خَرم از مخمل و قالیِ فی الفور

Тушаку полони омода ва тайёр кунам

تُشَک و پالان آماده و طیّار کنم

Аз сипеду сияҳу зарду бунафшу қирмиз

از سپید و سیه و زرد و بنفش و قرمز

Ба гулу гардан ӯ муҳра бисёр кунам

به گَل و گردن او مهرهٔ بسیار کنم

Даму ёлашро аз баҳри қашангии ду се бор

دُم و یالش را از بهر قشنگی دو سه بار

Ба ҳинои гираму гулнорӣ гулнор кунам

به حنا گیرم و گلناریِ گلنار کنم

Асрҳо бояд тағйири даҳуми шаклу либос

عصر‌ها باید تغییر دهم شکل و لباس

Хешро ҳамзӣ бо он бут айёр кунам

خویش را همزی با آن بتِ عیّار کنم

Каллаи пӯсти нуҳуми каллаи сари мшдии вор

کُله پوست نهم کَلّهٔ سر مشدی‌وار

Аз қсб , шолу зи абрешим , дастор кунам

از قَصَب، شال و ز ابریشم، دستار کنم

Мулкии пӯшам аз он мулкиҳои саҳеҳ

مَلِکی پوشم از آن ملکی‌های صحیح

Пеши мшдиҳо худро пар ва подор кунам

پیشِ مشدی‌ها خود را پر و پادار کنم

Гирам аз марҷони тасбеҳи дарозӣ дар даст

گیرم از مرجان تسبیح درازی در دست

Банду мнгўлаҳи зи абрешими зар тор кунам

بند و منگوله ز ابریشم زر تار کنم

Як ъабои нави бушиҳрии аъло бар дӯш

یک عبای نو بوشهری اعلا بر دوش

Остари тофта ё махмал гулдор кунам

آستر تافته یا مخملِ گلدار کنم

Кӣсаро пар кунам аз ашрофӣу ампрёл

کیسه را پر کنم از اشرافی و اَمپِریال

Ҷои зари хок ба домон талабкор кунам

جای زر خاک به دامان طلبکار کنم

Чу равад ёри ҳамаи асри сӯии қасри малик

چو رود یار همه عصر سویِ قصر مَلِک

Ман ҳам албата ҳамаи асри ҳамин кор кунам

من هم البته همه عصر همین کار کنم

Рӯми онҷо вале аз роҳ на , аз бероҳа

روم آنجا ولی از راه نه، از بیراهه

Корро бояд пӯшидаи з анзор кунам

کار را باید پوشیده ز انظار کنم

Чун расидами хари худ пеши хар ӯ бандам

چون رسیدم خر خود پیش خر او بندم

Худ ба тақрибии ҷо дар бар он ёр кунам

خود به تقریبی جا در بر آن یار کنم

Рӯзи аввали тараф ӯ накунам ҳеҷ нигоҳ

روز اول طرف او نکنم هیچ نگاه

Ман ҳамаи кор ба услуб ва ба ҳанҷор кунам

من همه کار به اسلوب و به هنجار کنم

Пой рӯй по андохта бо савти ҷлӣ

پای روی پا انداخته با صوتِ جَلی

Қаҳва чиро ба бар хештан эҳзор кунам

قهوه‌چی را به بر خویشتن احضار کنم

Шарбату бастанӣу қаҳва ва чойӣ хоҳам

شربت و بستنی و قهوه و چایی خواهم

Гарчи бе майли буми хоҳиш ҳар чор кунам

گرچه بی میل بُوَم خواهش هر چار کنم

Як ду рӯзӣ накунам ҳеҷ таъоруф бо ӯ

یک دو روزی نکنم هیچ تعارف با او

Вар кунам мухтасару сард ва сбкбор кунам

ور کنم مختصر و سرد و سبکبار کنم

Вақти бархестан аз ҷайби кашами кӣсаи бурун

وقت برخاستن از جیب کشم کیسه برون

Ҳар чаҳ андари таҳи кӣсаи сет нигунсор кунам

هر چه اندر ته کیسه‌ست نگونسار کنم

Ашрафиҳоро бар дида ӯ бишуморам

اشرفی ها را بر دیدۀ او بشمارم

Баъди як маблағ бар қаҳва чӣ эсор кунам

بعد یک مبلغ بر قهوه‌چی ایثار کنم

Ман напурсам ки чаҳ додӣ ва чаҳ қимати хоҳӣ

من نپرسم که چه دادی و چه قیمت خواهی

Ҷои сарфи ду дирами базли ду динор кунам

جای صرف دو دِرَم بذل دو دینار کنم

Хар ба зери орм ва биншинам ва оем сӯии шаҳр

خر به زیر آرم و بنشینم و آیم سوی شهر

Як ду рӯзи ин амали худро такрор кунам

یک دو روز این عمل خود را تکرار کنم

То писари мшдии мо бар сар гуфтор ояд

تا پسر مشدی ما بر سر گفتار آید

Тарҳи як макрӣ чун мардум макор кунам

طرح یک مکری چون مردم مکار کنم

Рӯзии афсори улоғамро бандам ба дарахт

روزی افسار الاغم را بندم به درخت

Гиреҳаши сусттар аз аҳд сипаҳдор кунам

گرهش سست‌تر از عهد سپهدار کنم

Хар ман баркашад афсору ҷаҳд бар хар ӯ

خر من برکشد افسار و جَهَد بر خر او

Маҳшари хар ки шунидӣ ту падедор кунам

محشر خر که شنیدی تو پدیدار کنم

Ду хар уфтанд ба ҳам бандаи миёнҷии гирдам

دو خر افتند به هم بنده میانجی گردم

Кори мейри охуру иқдом ҷилавдор кунам

کار میر آخور و اقدام جلودار کنم

Хари худро лагадӣ чанд занам бар паку пўз

خر خود را لگدی چند زنم بر پک و پوز

Ба хар ӯ чу расми нозаш ва тимор кунам

به خر او چو رسم نازش و تیمار کنم

Оқибати кор чу танҳо наравад аз пешам

عاقبت کار چو تنها نرود از پیشم

Соҳиби он хари дигарро ахбор кунам

صاحب آن خر دیگر را اِخبار کنم

Ба ҳамин шеваи миёни худ ва он хуби писар

به همین شیوه میان خود و آن خوب پسر

Пояи суҳбату улфатро стўор кунам

پایۀ صحبت و الفت را سُتوار کنم

Гар бипурсад зи ман он шӯх ки ин хари хари тест

گر بپرسد ز من آن شوخ که این خر خرِ تست

Пешкаш гӯям ва дар бурданаш исрор кунам

پیشکش گویم و در بردنش اصرار کنم

Баъд аз он чой чу оранди нуҳуми хизмат ӯ

بعد از آن چای چو آرند نهم خدمتِ او

Арзи хизматро шоиста ва саршор кунам

عرضِ خدمت را شایسته و سرشار کنم

Пушти чойии чпқӣ чанд ба нофаши бандам

پشت چایی چپقی چند به نافش بندم

Ҳам дар он лаҳзаи маниши воқиф асрор кунам

هم در آن لحظه منش واقف اسرار کنم

Кам кам ин дӯстӣ аз қаср кашад то хона

کم کم این دوستی از قصر کشد تا خانه

Хонаро аз рух ӯ ғайрат Фархор кунам

خانه را از رخ او غیرتِ فرخار کنم

Аз қазогар хар ӯ ланг шуд ва бориш монад

از قضا گر خر او لنگ شد و بارش ماند

Хари бадви бахшам то боришро бор кунам

خر بدو بخشم تا بارش را بار کنم