Сахтаст гарчи марги падар бар писари ҳаме
سخت است گرچه مرگِ پدر بر پسر همی
Ҳон эй писар махӯр ғам аз ин бештари ҳаме
هان ای پسر مخور غم از این بیشتر همی
Дар рӯзгор ҳар писарӣ бепадар шавад
در روزگار هر پسری بی‌پدر شود
Танҳо ту нестӣ ки шудӣ бе падари ҳаме
تنها تو نیستی که شدی بی‌پدر همی
Искандари кабӣр ки мерафт аз ҷаҳон
اسکندرِ کبیر که می‌رفت از جهان
Гуфт ин сухан ба модари хунини ҷигари ҳаме
گفت این سخن به مادرِ خونین جگر همی
Каз баъди ман азое агар мекунӣ ба пой
کز بعد من عزایی اگر می‌کنی به پای
Таврӣ бикун ки боди писандидатар ҳаме
طوری بکن که باد پسندیده‌تر همی
Танҳо мгарӣ , иддае аз дӯстон бихоҳ
تنها مگری ، عدّه‌ای از دوستان بخواه
К-эйанд ва бо ту гиряи намоянди сари ҳаме
کآیند و با تو گریه نمایند سر همی
Лекин чаҳ иддае ки набошанд доғдор
لیکن چه عدّه‌ای که نباشند داغدار
Зон бештар ба марги касон дигар ҳаме
زان بیشتر به مرگِ کسانِ دگر همی
Бо иддае бгарӣ бароям ки пеш аз ин
با عدّه‌ای بگَری برایم که پیش از این
Нанамудаи марг аз дар эшон гузари ҳаме
ننموده مرگ از درِ ایشان گذر همی
Зеро ки доғи дидаи бгрид барои хеш
زیرا که داغدیده بگرید برای خویش
Вонгаҳ туро гузорад миннат ба сари ҳаме
وانگه تو را گُذارَد منّت به سر همی
Гар гиря Эй кунанд кунанд аз барои ман
گر گریه‌ای کنند کنند از برایِ من
Марг касе набошад шан дар назари ҳаме
مرگِ کسی نباشدِشان در نظر همی
Чун хости модараш ба васият кунад амал
چون خواست مادرش به وصیّت کند عمل
Бо идда Эй шавад ба азои навҳагар ҳаме
با عدّه‌ای شود به عزا نوحه‌گر همی
Як тан ки доғ дида набошад наёфтанд
یک تن که داغ دیده نباشد نیافتند
Бишитофтанд гарчи ба ҳар кӯй ва дар ҳаме
بشتافتند گرچه به هر کوی و در همی
Ин гуфт духтарами сари зои рафтаи пеш аз ин
این گفت دخترم سرِ زا رفته پیش از این
Он гуфт мурдаи шавҳарами андари сафари ҳаме
آن گفت مرده شوهرم اندر سفر همی
Он дайгарии сурӯд ки аз ҳашт моҳ қабл
آن دیگری سرود که از هشت ماهِ قبل
Дорам зи фӯти модари худ дидатар ҳаме
دارم ز فوتِ مادرِ خود دیده تر همی
Он як баён намӯд ки аз панҷ соли пеш
آن یک بیان نمود که از پنج سالِ پیش
Марг падар намӯда маро дар бадари ҳаме
مرگ پدر نموده مرا دربه‌در همی
Алқсаҳи марг чун ҳамаи касро гузида буд
القصّه مرگ چون همه کس را گَزیده بود
Ҳозир нашуд ба маҳзар ӯ як нафари ҳаме
حاضر نشد به محضرِ او یک نفر همی
Чун модари Сикандар аз ин гӯна дид ҳол
چون مادرِ سکندر از این گونه دید حال
Донист сар гуфта он номвари ҳаме
دانست سِرّ گفتهٔ آن نامور همی
Яъне бибин ки ҳечкас аз марги ҷони набард
یعنی ببین که هیچکس از مرگ جان نَبُرد
Дигар макун ту гиря барои писари ҳаме
دیگر مکن تو گریه برای پسر همی
Бар ҳар ки бенгарӣ ба ҳамин дард мубталост
بر هر که بنگری به همین درد مبتلاست
Бедоғ нест лолаи боғи башари ҳаме
بی‌داغ نیست لالهٔ باغ بشر همی
Сахтӣ чу болсўиаҳ буд саҳл ме шавад
سختی چو بالسّویّه بود سهل می‌شود
Чун ом шуд балӣа шавад кам асари ҳаме
چون عام شد بلیّه شود کم‌اثر همی
Бории азизи ман ҳамаи хоҳеми мард ва рафт
باری، عزیز من همه خواهیم مرد و رفت
Зорӣ макун ки ҳеҷ надорад самари ҳаме
زاری مکن که هیچ ندارد ثمر همی
Як мурдаи сари з хок намеоварад бурун
یک مرده سر ز خاک نمی‌آورد برون
Сад сол агар ту хок бирезӣ ба сари ҳаме
صد سال اگر تو خاک بریزی به سر همی
Гуфтанд зулфи кундӣ ва бар хоки рехтӣ
گفتند زلف کندی و بر خاک ریختی
Бар хок рехтааст касе машктар ҳаме ?
بر خاک ریخته‌ست کسی مشک تر همی ؟
Бар моли ғайри даст тасарруф макун дароз
بر مال غیر دستِ تصّرف مکن دراز
Худро макун ба зулму таъаддии смри ҳаме
خود را مکن به ظلم و تعدّی سَمَر همی
Он турраи ҷойгоҳи дил аҳл донишаст
آن طرّه جایگاه دلِ اهلِ دانشست
Бо ин гуруҳи ҷаври марони ин қадари ҳаме
با این گروه جور مران اینقَدَر همی
Он ошёни мурғи дил бе навой мост
آن آشیان مرغ دل بینوای ماست
эй боғбон махоҳаш зеру зибри ҳаме
ای باغبان مخواهش زیر و زبر همی
Он турраро ду соҳиби дигар ба ғайри тест
آن طرّه را دو صاحب دیگر به غیر توست
Мол манасту моли насими саҳари ҳаме
مال منست و مال نسیم سحر همی
Гар рафт бар сафари падарат шукр кун ки ҳаст
گر رفت بر سفر پدرت، شکر کن که هست
Он модари сутӯдаи ?ути андари ҳзри ҳаме
آن مادر ستوده‌ات اندر حضر همی
Дории зи худ чаҳор бародари бузургтар
داری ز خود چهار برادر بزرگتر
Ҳар як ба ҷои хеш чу як шери нари ҳаме
هر یک به جای خویش چو یک شیر نر همی
Бар кун либоси мотаму афсурдагии з бар
بر کَن لباسِ ماتم و افسردگی ز بر
Кун ҷомаи шаҳомату иззат ба бар ҳаме
کُن جامۀ شهامت و عزّت به بر همی
Аз ҳар хаёли биҳдаҳи худро канори гир
از هر خیال بیهده خود را کنار گیر
Машғӯли шӯ ба касби камолу ҳунари ҳаме
مشغول شو به کسب کمال و هنر همی
Икрўзи дарс ва машқ макун тарк зинҳор
یک روز درس و مشق مکن ترک زینهار
Мапаснд вақти қӣматии худ ҳадари ҳаме
مپسند وقتِ قیمتیِ خود هَدَر همی
Икрўз агар зи дарси гурезӣ ба ҷони ту
یکروز اگر ز درس گُریزی به جان تو
Бигурезам аз ту ҳамчуи лӣим аз зарари ҳаме
بگریزم از تو همچو لئیم از ضرر همی
Вари панди ман ба самъ иродат кунӣ қабул
ور پندِ من به سمعِ ارادت کنی قبول
Дили бндмт чу муфлис безар ба зари ҳаме
دل بندمت چو مفلسِ بی زر به زر همی
Бо модарат ба рأФту тоъат сулӯк кун
با مادرت به رأفت و طاعت سلوک کن
Бо хоҳарат Биҷӯш чу шеру шукри ҳаме
با خواهرت بجوش چو شیر و شکر همی
Парҳез кун зи мардум беор ва кам айёр
پرهیز کن ز مردم بی‌عار و کم‌عیار
Ҳамсар башу ба мардуми некӯи сайри ҳаме
همسر بشو به مردمِ نیکو سیَر همی
Бо он қадами зи хонаи бурун на агар наҳй
با آن قدم ز خانه برون نه اگر نهی
Кат бар тариқ ақл шавад роҳбари ҳаме
کِت بر طریق عقل شود راهبر همی
Бош аз барои дидаи бади байн ба ҷои тир
باش از برایِ دیدهٔ بدبین به جای تیر
Шӯ аз барои ҳифзи шарофати сипари ҳаме
شو از برایِ حفظِ شرافت سپر همی
Дар табъи сода хуй бидон ончунон дӯд
در طبع ساده، خویِ بَدان آنچنان دود
Кандар миён пунба биафтад шарари ҳаме
کاندر میان پنبه بیفتد شرر همی
Қадар маро бидон ки чу ман ҳам ба рӯзгор
قدر مرا بدان که چو من هم به روزگار
Як ошиқ дуруст набинӣ дигар ҳаме
یک عاشق درست نبینی دگر همی