намедонистам эй номарди кунӣ
نمی‌دانستم ای نامردِ کونی
Ки манзил мекунӣ дар боғи хӯнӣ
که منزل می‌کنی در باغِ خونی
Наме ҷӯии нишони дӯстонат
نمی‌جویی نشانِ دوستانت
Наме хоҳӣ ки кас ҷӯяд нишонат
نمی‌خواهی که کس جوید نشانت
Вагар гоҳе ба шаҳри оеи зи манзил
وگر گاهی به شهر آیی ز منزل
Набинам ҷои поят низ дар гул
نبینم جایِ پایت نیز در گِل
Барӣ бо худ нишони ҷои по ро
بری با خود نشانِ جایِ پا را
Кунӣ тақлиди мурғони ҳаво ро
کنی تقلید مرغانِ هوا را
Бирав ориф ки воқеъи ҳарфи муфтӣ
برو عارف که واقع حرفِ مفتی
Магари бахтӣ ки рӯй аз ман наҳуфтӣ
مگر بَختی که روی از من نهفتی
Магар ёд омад аз сӣ соли пешат
مگر یاد آمد از سی سال پیشت
Ки бар ориз набӯд осори ришат
که بر عارض نبود آثارِ ریشت
Магар аз манзили худ қаҳр кардӣ
مگر از منزلِ خود قهر کردی
Ки манзил дар канор шаҳр кардӣ
که منزل در کنارِ شهر کردی
Магар дар боғи як манзури дорӣ
مگر در باغ یک منظور داری
Нишони наргиси махмури дорӣ
نشانِ نرگسِ مخمور داری
Магари насрини тании дорӣ дар оғӯш
مگر نسرین‌تنی داری در آغوش
Ки кардӣ суҳбати моро фаромӯш
که کردی صحبتِ ما را فراموش
Магар бо сарв қадон орамидӣ
مگر با سروقَدّان آرمیدی
Ки пайванд аз тиҳӣ дастон буридӣ
که پیوند از تُهی‌دستان بریدی
Чаро дар парда мегӯям сухан ро
چرا در پرده می‌گویم سخن را
Чаро бар зинда май пӯшами кафан ро
چرا بر زنده می‌پوشم کفن را
Бигӯям софу поку пӯсти канда
بگویم صاف و پاک و پوست کنده
Ки иллат чист май тарсии зи банда
که علت چیست می‌ترسی ز بنده
Туро ман мешиносам беҳтар аз хеш
تو را من می‌شناسم بهتر از خویش
Турои ман оўридстм ба ин риш
تو را من آوریدستم به این ریش
Хабар дорам зи аъмоқи хаёлат
خبر دارم ز اعماقِ خیالت
Ба ман як зарра махфӣ нест ҳолат
به من یک ذرّه مخفی نیست حالت
Ту аз кунҳои гирди лолаи зорӣ
تو از کون‌های گرد لاله‌زاری
Якеро ин сафари ҳамроҳи дорӣ
یکی را این سفر همراه داری
Канори ресторан қло намӯдӣ
کنار رستوران قُلّا نمودی
зи куни кунҳои Теҳрон дар рабӯдӣ
ز کون‌کن‌های تهران در ربودی
Ба кун кунҳо задӣ кир аз зарангӣ
به کون‌کن‌ها زدی کیر از زرنگی
Наҳодӣ ҷумларо зер аз зарангӣ
نهادی جمله را زیر از زرنگی
Чу он гурба ки дунба аз сари шом
چو آن گربه که دُنبه از سرِ شام
Ҳаме вар дораду врмолд аз бом
همی وَر دارد و ورمالد از بام
Кунун тарсӣ кигар сӯии ман ое
کنون ترسی که گر سوی من آیی
Кунӣ бо ман чу собиқи ошноӣ
کنی با من چو سابق آشنایی
Миннати он дунба аз дандон бигирам
مَنَت آن دنبه از دندان بگیرم
Хаёлати ғайр аз ина ман бимирам ?
خیالت غیر از اینه من بمیرم؟
Тӯй мехоҳӣ бигӯе дайри ҷӯшӣ
تو می‌خواهی بگویی دیرجوشی
Ба ман ҳам ҳизумтар май фурӯшӣ
به من هم هیزمِ تر می‌فروشی
Ту моро бскаҳи софу содаи доне
تو ما را بس که صاف و ساده دانی
Фалони кунро бродрзодаҳи хуоне
فلان کون را برادرزاده خوانی
Чаро ҳар ҷо ки як бериш бошад
چرا هر جا که یک بی‌ریش باشد
Туро фии алФўри қавм ва хеш бошад
تو را فی‌الفور قوم و خویش باشد
Чаро дар рӯй як хеши ту мӯ нест
چرا در رویِ یک خویشِ تو مو نیست
Чаро ҳар кас ки хеши тести кўнист
چرا هر کس که خویش توست کونیست
Бирав ориф ки ӣнҷо хабт кардӣ
برو عارف که اینجا خبط کردی
Мари ин андешаро берабт кардӣ
مر این اندیشه را بی‌ربط کردی
Бирав ориф ки Эраҷ пок бозаст
برو عارف که ایرج پاکبازست
Аз ин кунҳо ва касҳо бениёз аст
از این کون‌ها و کس‌ها بی‌نیاز است
Ман ар сайёд бошам сайд кам нест
من ار صیّاد باشم صید کم نیست
Ҳамоно ҳоҷати сайд ҳарам нест
همانا حاجتِ صیدِ حرم نیست
Шикори ман дар атлол баландаст
شکارِ من در اتلالِ بلندست
На абдии коҳуии сар дар камандаст
نه عبدی کآهویِ سر در کمندست
Дурустаст инки Тифлони гӣҷ ва гӯланд
دُرستست اینکه طفلان گیج و گولند
Сафеҳу содау саҳли алқбўлнд
سفیه و ساده و سهل‌القبولند
Тавон бо як табассум гӯлашон зад
توان با یک تبسّم گولشان زد
Гуҳӣ бо пӯлу гуҳ бепӯлашон зад
گهی با پول و گه بی‌پولشان زد
Вале ман ҷони орифи ғайри онам
ولی من جانِ عارف غیر آنم
Ки номардӣ кунам бо дӯстонам
که نامردی کنم با دوستانم
Ту як куни оре аз фарсангҳо роҳ
تو یک کون آری از فرسنگ‌ها راه
Ман онро қри занам ? астағфируллоҳ
من آن را قَر زنم؟ اَستَغفِرُالله
Бирав марди азизи ин сўءзн чист
برو مردِ عزیز این سوءظن چیست
Ҷунунаст инки дорӣ сўءзн нест
جنونست اینکه داری سوءظن نیست
Ман ар чашмами бад-ӣни ғоят буд шӯр
من ار چشمم بدین غایت بُوَد شور
Ҳамоно созадаш чашми офарини кӯр
همانا سازدش چشم‌آفرین کور
Агар меомад ӯ дар хонаи ман
اگر می‌آمد او در خانۀ من
Муаззаз буд чун дурдонаи ман
معزَّز بود چون دردانۀ من
Буд меҳмон ҳамеша дилхуши ӣнҷо
بود مهمان همیشه دلخوش اینجا
Набошад масҷиди меҳмони каши ӣнҷо
نباشد مسجدِ مهمان‌کُش اینجا
Ман ва бо дӯстони нои дӯстдорӣ ?
من و با دوستان نادوستداری؟
Ту мухлисро аз ин дунони шуморӣ ?
تو مخلص را از این دونان شماری؟
Ту ҳақи дорӣ ки гирад хашмат аз ман
تو حق داری که گیرد خشمت از من
Ки тарсида аз аввали чашмат аз ман
که ترسیده از اوّل چشمت از من
Намайдонӣ ки Эраҷ пер гашта аст
نمیدانی که ایرج پیر گشته‌ست
Агар чизе азу дидӣ гузашта аст
اگر چیزی ازو دیدی گذشته‌ست
Гирифтам кун кунам , ман ҳолатами кӯ
گرفتم کون کنم، من حالتم کو
Барои кӯҳ кандан олатами кӯ
برای کوه کندن آلتم کو
Агар куни зери дасту пои бирезад
اگر کون زیرِ دست و پا بریزد
Ба ҷони ту ки кирми брнхизд
به جانِ تو که کیرم برنخیزد
Басони ҷӯҷа аз байзаи ҷуста
بسانِ جوجۀ از بیضه جَسته
Шавад сар то намӯда рости хаста
شود سر تا نموده راست خَسته
Дубораи гарданаш бар синаи часбад
دوباره گردنش بر سینه چسبد
Наад сар рӯй боли хеш ва хусбад
نهد سر رویِ بال خویش و خُسبَد
Агар гоҳе нагирад бўли пешам
اگر گاهی نگیرد بولِ پیشم
Наёяд ёдӣ аз аҳлили хешам
نیاید یادی از احلیل خویشم
Пас аз парвози бози тези чангам
پس از پروازِ بازِ تیزچنگم
Ба кафи як тасма бошад бо дўзнгм
به کف یک تسمه باشد با دو زنگم
Чунон часбидаи аҳлилм ба хоя
چنان چسبیده احلیلم به خایه
Ки Тифли мнФтм бар сдии доя
که طفلِ مُنفَطِم بر ثَدیِ دایه
Марои куни фии алмисли чоҳи харобӣ
مرا کون فی‌المثل چاهِ خرابی
Канораши далвӣу кӯтаҳи танобӣ
کنارش دلوی و کوته طنابی