Бадв гуфт силкат ки эй раҳнамӯн

بدو گفت سلکت که ای رهنمون

Сазадгар ту моро кунӣ озмӯн

سزد گر تو ما را کنی آزمون

Бипурс ончии хоҳӣу посухи шинав

بپرس آنچه خواهی و پاسخ شنو

Ки шодӣ фазояд ба фармони зи ту

که شادی فزاید به فرمان ز تو

Гар имрӯзи ёбии ту посухи зи ман

گر امروز یابی تو پاسخ ز من

Ба коми дили ту дар ин анҷуман

به کامِ دل تو در این انجمن

Ба фарзонаи моро ту фардо бигӯӣ

به فرزانه ما را تو فردا بگوی

Ҳамаи донишу дайн аз ӯ бози ҷӯй

همه دانش و دین از او باز جوی

Ки фартут мардӣаст борӣки рой

که فرتوت مردی است باریک رای

Замона дар оварда ӯро зи пой

زمانه در آورده او را ز پای

Бипурсед кандар тани одамӣ

بپرسید کاندر تن آدمی

Чаҳ деваст чандон ки дорад ғамӣ

چه دیو است چندان که دارد غمی

Гузар ёбад андари дил ҳар касе

گذر یابد اندر دل هر کسی

Каз ӯ тан нигаҳдошт натавон басӣ

کز او تن نگه داشت نتوان بسی

Чунин дод посух ки девон диҳанд

چنین داد پاسخ که دیوان دَهَند

Ки андари тани мардуми гмрҳнд

که اندر تنِ مردم گمرهند

Ниёзаст ва озаст ва рашкасту хоб

نیاز است و آز است و رشک است و خواب

Сухани чин ва ду рӯйу хашму шитоб

سخن‌چین و دوروی و خشم و شتاب

Дигар нангу кин ва дигар носипос

دگر ننگ و کین و دگر ناسپاس

Ҳамаи дев дар гетии он даҳ шинос

همه دیو در گیتی آن ده شناس

Аз ин даҳ стнбаҳ кадомаст ? гуфт

از این ده ستنبه کدام است؟ گفت

На хурсанд гуфто ва бо кӣнаи ҷуфт

نه خرسند گفتا و با کینه جفت

Кадомаст гуфтои пари андӯҳтар ?

کدام است گفتا پُراندوه‌تر؟

Ниёз , он ки ҳзмонши андӯҳ тар

نیاز، آن که هزمانش اندوه‌تر

Кадомаст бади комтар ? гуфт рашк

کدام است بد‌کام‌تر؟ گفت رشک

Ки бошад ҳамаи сола бо дарду ашк

که باشد همه ساله با درد و اشک

Ситеза кадомин кунад ? гуфт нанг

ستیزه کدامین کند؟ گفت ننگ

Ки бо ҳар каси оғозад аз кӣнаи ҷанг

که با هر کس آغازد از کینه جنگ

Кадомаст ӯ сҳмгн ? гуфт кин

کدام است او سهمگن؟ گفت کین

Ки бошад ҳамаи солаи асбаш ба зин

که باشد همه ساله اسبش به زین

зи девони зиёнкортар , гуфт кист ?

ز دیوان زیانکارتر گفت کیست؟

Фромўшкори он ки мағзаши тиҳии сет

فراموشکار آن که مغزش تهی‌ست

Фарибанда ва бадгумонтар кадом ?

فریبنده و بدگمانتر کدام؟

Яке деви гуфто ки ду рӯй ном

یکی دیو گفتا که دوروی نام

Кадом аст гуфт аз ҳамаи носипос ?

کدام است گفت از همه ناسپاس؟

Касе бе бар ва камкунанда сипос

کسی بی‌بر و کم‌کننده سپاس

Чу аз марди дайн посух омад дуруст

چو از مرد دین پاسخ آمد درست

Яке роҳи борӣктар бозҷст

یکی راه باریکتر بازجست

Бадв гуфт к-эии меҳтари поки рой

بدو گفت کای مهتر پاک رای

Ҳамаи посухи андар хур омад биҷой

همه پاسخ اندر خور آمد به جای

Яке пурсишам дигар омад ба рӯй

یکی پرسشم دیگر آمد به روی

Агар посухаш бозёбӣ бигӯӣ

اگر پاسخش بازیابی بگوی

Ба мардум чаҳ дода сети гуфто , хдиў

به مردم چه داده ست گفتا، خدیو

Каз ӯ давр гирданд ин чанд дев ?

کز او دور گرداند این چند دیو؟

Чунин дод посух ки ҳафтаст чиз

چنین داد پاسخ که هفت است چیز

Ки ҳаштум наёбӣ мронро бниз

که هشتم نیابی مر آن را بنیز

Хиради дон ва хему умеду ҳунар

خرد دان و خیم و امید و هنر

Ҳамон дайн ва хурсандӣ ояд дигар

همان دین و خرسندی آید دگر

Дигар рои донои покизаи кеш

دگر رای دانای پاکیزه کیش

Ки бинад ба дили корҳоро зи пеш

که بیند به دل کارها را ز پیش

Чу ин ҳафт чиз андар ояд ба дил

چو این هفت چیز اندر آید به دل

з тан бозгарданд девони хаҷал

ز تن بازگردند دیوان خجل

Бипурсед кин ҳар якеро чаҳ кор

بپرسید کاین هر یکی را چه کار

Ки дорад тани марди парҳезгор ?

که دارد تن مرد پرهیزگار؟

Чунин дод посух ки кори хирад

چنین داد پاسخ که کار خرد

Чунон дон ки тан боз дорад зи бад

چنان دان که تن باز دارد ز بد

Гуноҳ гарон боздорад зи тан

گناه گران باز دارد ز تن

БноФтнаҳи хираи сроиди сухан

بنافتنه خیره سرآید سخن

На бе бар кунад то тавон ҳеҷ ранҷ

نه بی‌بر کند تا توان هیچ رنج

На дили бандади андари сарои сипанҷ

نه دل بندد اندر سرای سپنج

Ҷаҳонро ба некӣ гузорад ҳама

جهان را به نیکی گذارد همه

Баду нек ӯ боздонди ҳама

بد و نیک او بازداند همه

Гузинад зи кирдорҳо роҳи рост

گزیند ز کردارها راه راست

Куҷои роҳи куҷо бегумон кас нахост

کجا راه کج بی‌گمان کس نخواست

Бибинад пасу пеш ҳар кор низ

ببیند پس و پیش هر کار نیز

Шиносади сираи зари пок аз пашиз

شناسد سره زرّ پاک از پشیز

зи корӣ ки яздони басари бади тавон

ز کاری که یزدان بسر بد توان

Наҷуед ба дил то наранҷад равон

نجوید به دل تا نرنجد روان

Ба чизи касон аз буна нанигарад

به چیز کسان از بُنه ننگرد

Чунинаст ойину кори хирад

چنین است آیین و کار خرد

Дигар кор хем он ки тан аз бадӣ

دگر کار خیم آن که تن از بدی

Нигаҳдорд ва пеш гирад баӣ

نگه دارد و پیش گیرد بهی

Бидорад тани марди пероста

بدارد تن مرد پیراسته

Ба гуфтору кирдораши ороста

به گفتار و کردارش آراسته

Ҳам аз орзӯ боздорад таниш

هم از آرزو بازدارد تنش

Ки ҳаст орзӯи матарин душманаш

که هست آرزو مهترین دشمنش

Дигар кор умед бишинав ки чист

دگر کار امّید بشنو که چیست

Ки бар ноумедӣ бибояд гирист

که بر ناامیدی بباید گریست

Гар умеди дорӣ ба дигари сарой

گر امّید داری به دیگر سرای

Ҳамаи сӯии кирдори некии гароӣ

همه سوی کردار نیکی گرای

Шимурдаи даматро ба некии гузор

شمرده دمت را به نیکی گذار

Ба некии бабр то тавон рӯзгор

به نیکی ببر تا توان روزگار

Ки некӣ набинад кас аз ноумед

که نیکی نبیند کس از ناامید

Сиёҳаши ҳамон ва ҳамонаш сифед

سیاهش همان و همانش سفید

Дигар кори хурсандӣ эй никмрд

دگر کار خرسندی ای نیکمرد

Нигар то з бешӣ наёядат дард

نگر تا ز بیشی نیایدت درد

Ба ҳар чизи коидти пеш аз ҷаҳон

به هر چیز کآیدْت پیش از جهان

Ту хурсанд бош ошкору ниҳон

تو خرسند باش آشکار و نهان

з бе рӯй ҳар кора бартоб рӯй

ز بی‌روی هر کاره برتاب روی

Биандеш ва ноёб ҳаргизи мҷўӣ

بیندیش و نایاب هرگز مجوی

Чу бигузашт корӣ чу бод ва чу меғ

چو بگذشت کاری چو باد و چو میغ

Ба ту боз ноед , махӯр зони дареғ

به تو باز ناید، مخور زآن دریغ

Кадомин ҳунари беҳтар эй поки рой

کدامین هنر بهتر ای پاک رای

з хурсанд бӯдан ба боғи худоӣ

ز خرسند بودن به باغ خدای

Наёяд на хурсандро хоби хуш

نیاید نه خرسند را خواب خوش

зи хурсандӣ эй пери гардани макаш

ز خرسندی ای پیر گردن مکش

Дигар кор дайнаст борӣки роҳ

دگر کار دین است باریک راه

Биёи гоҳи танро зи маргу гуноҳ

بیاگاه تن را ز مرگ و گناه

Нигар то чаҳро дорад ин тираи тан

نگر تا چه را دارد این تیره تن

Раҳи кирдигор ар раҳи аҳриман

ره کردگار ار ره اهرمن

Бидон кор кӯшад ки ҳар ду ҷаҳон

بدان کار کوشد که هر دو جهان

Мар ӯро диҳанд ошкору ниҳон

مر او را دهند آشکار و نهان

Ду ковандро низ агар донадӣ

دو کاوند را نیز اگر داندی

зи худкомагӣ тан бигардонадӣ

ز خودکامگی تن بگرداندی

зи сустии бпрҳиздии рӯзу шаб

ز سستی بپرهیزدی روز و شب

Нҷнбондии брбдии ҳеҷ лаб

نجنبانَدی بر بدی هیچ لب

Кроҳсти худкомагии зери даст

کرا هست خودکامگی زیر دست

Ба минӯ расед ва зотш бараст

به مینو رسید و ز آتش برست

Чу худкома гардад тани андари куниш

چو خودکامه گردد تن اندر کنش

Ҳамаи дев раҳ ёбад андари таниш

همه دیو ره یابد اندر تنش

Яке дев зафтаст худ комаи мард

یکی دیو زفت است خودکامه مرد

Ки бо ӯ хирад ошноӣ накард

که با او خرد آشنایی نکرد

Бадв гуфт дастури фархундаи ном

بدو گفت دستور فرخنده نام

Ки бинотарин зини ҳунарҳо кадом

که بیناترین زین هنرها کدام

Хирад гуфт бинотараст аз ҳама

خرد گفت بیناتر است از همه

Хирад чун шубон ва ҳунарҳо рама

خرد چون شبان و هنرها رمه

Ҳшиўор дарёб беш аз хирад

هشیوار دریاب بیش از خرد

Надидам , надонам ба ҳар неку бад

ندیدم، ندانم به هر نیک و بد

Кро аз хирад баҳра ҳаст андакӣ

کرا از خرد بهره هست اندکی

Яке шох ёбад аз ин ҳар яке

یکی شاخ یابد از این هر یکی

Дарстар кадомину нокоста

درستر کدامین و ناکاسته

Бадв гуфт хемаст ороста

بدو گفت خیم است آراسته

Кро хем оростаи сету дуруст

کرا خیم آراسته‌ست و درست

Дили дев аз ӯ ошноӣ наҷуст

دل دیو از او آشنایی نجست

Кадом устувораст ва ҳам пойдор

کدام استوار است و هم پایدار

Бадв гуфт хурсандӣаст устувор

بدو گفت خرسندی است استوار

Чу хурсанд гаштӣ ба дод худоӣ

چو خرسند گشتی به داد خدای

Туро бегумон ҳаст ҳар ду сарой

تو را بی‌گمان هست هر دو سرای

Ки хурсандро зиндагонӣ хуш аст

که خرسند را زندگانی خوش است

На хурсандро дили пар аз оташ аст

نه خرسند را دل پر از آتش است

Кадомаст оҳистатар ? гуфт умед

کدام است آهسته‌تر؟ گفت امید

Ки аз бад билразад чу аз боди бед

که از بد بلرزد چو از باد بید

Ғаму ранҷу сахтӣ дар ин тираи ҷой

غم و رنج و سختی در این تیره جای

Гузорад ба умеди дигари сарой

گذارد به امّید دیگر سرای

Хазон бигузаранд ба буии баҳор

خزان بگذراند به بوی بهار

Гул сурх ҷӯяд натарсад зи хор

گل سرخ جوید نترسد ز خار

Шаби тира ӣ зишти нодлФрўз

شب تیرهٔ زشت نادلفروز

Бсхтӣ гузорад ба умеди рӯз

به سختی گذارد به امّید روز

Чунин гуфт мӯбад ба ховари худоӣ

چنین گفت موبد به خاور خدای

Каз умедвораст гетӣ ба пой

کز امّیدوار است گیتی به پای

Кадомаст ранҷур аз ин чанд чиз

کدام است رنجور از این چند چیز

Равонаст ранҷуртар , гуфт низ

روان است رنجورتر، گفت نیز

Чаҳ огаҳ тараст аз ҳама гуфт ҳуш

چه آگه‌تر است از همه گفت هوش

Кроҳўши не , несташ чашму гӯш

کرا هوش نی، نیستش چشم و گوش

Кадомин ҳунари мардро беҳтар аст

کدامین هنر مرد را بهتر است

Бадв гуфт дониш ба аз гавҳар аст

بدو گفت دانش به از گوهر است

Крои ганҷи дониш буд бе гумон

کرا گنج دانش بود بی‌گمان

Сараши бршўди бартар аз осмон

سرش بر شود برتر از آسمان

Бадв гуфт гавҳар кадомаст ба

بدو گفت گوهر کدام است به

Каз он хубтар гавҳари мард ба

کز آن خوبتر گوهر مرد به

Бадв гуфт некии дилии гавҳарии сет

بدو گفت نیکی‌دلی گوهری‌ست

Ки тобанда аз меҳр чун ахтарии сет

که تابنده از مهر چون اختری‌ست

Хуши овозу некӯи дилу чрбгўӣ

خوش‌آواز و نیکودل و چربگوی

Фузуни зини ту дар марди гавҳари мҷўӣ

فزون زین تو در مرد گوهر مجوی

Бипурсед каз номҳо ба кадом

بپرسید کز نام‌ها بِهْ کدام

Ба аз никномии мадон , гуфт , ном

به از نیکنامی مدان، گفت، نام

Чу некӣ кунӣ номи ту бе гумон

چو نیکی کنی نام تو بی‌گمان

Ба некӣ баранд аз пасти мардумон

به نیکی برند از پَسَت مردمان

Равонро бтар душманӣ гуфт чист

روان را بتر دشمنی گفت چیست

Каз ӯ бар тану ҷон бибояд гирист

کز او بر تن و جان بباید گریست

Чунин дод посух ки кирдори бад

چنین داد پاسخ که کردار بد

Ки напасандад аз ҳеҷ мардуми хирад

که نپسندد از هیچ مردم خرد

зи силкат чу он посух омад дуруст

ز سلکت چو آن پاسخ آمد درست

Гул аз рӯй дастур хусрав бараст

گل از روی دستور خسرو بُرست

зи шодии баромади з ҷой нишаст

ز شادی برآمد ز جای نشست

Бирафту мар ӯро бабўсед даст

برفت و مر او را ببوسید دست

Бадв гуфт к-эии меҳтари никном

بدو گفت کای مهتر نیکنام

Ба посух маро дод додӣ тамом

به پاسخ مرا داد دادی تمام

Чунон ёфтам посух эй никхўӣ

چنان یافتم پاسخ ای نیکخوی

Ки буд аз ҷаҳони мрмрои орзӯӣ

که بود از جهان مر مرا آرزوی

зи дастури умедворами бниз

ز دستور امیدوارم بنیز

Ки оради марои посухӣ чанд низ

که آرد مرا پاسخی چند نیز

Бшодӣ аз он анҷумани гашти боз

به شادی از آن انجمن گشت باز

Гузар кард биравӣ шаби дайри ёз

گذر کرد بر وی شب دیر یاز