Аз омули равони гашти лашкар ба роҳ

از آمل روان گشت لشکر به راه

Ҳаме рафт яке майл бо кӯш , шоҳ

همی رفت یکی میل با کوش، شاه

Вази он ҷойгаҳи роҳ Мӯсил гирифт

وز آن جایگه راه موصل گرفت

Биёбону кҳсор ва манзил гирифт

بیابان و کهسار و منزل گرفت

Фиристод бо номаи панҷаи савор

فرستاد با نامه پنجه سوار

Сӯии шаҳр Мӯсил бидон марздор

سوی شهر موصل بدان مرزدار

Ки моро гузар бар ту омад нахуст

که ما را گذر بر تو آمد نخست

Набояд ки бошӣ ту дар кори суст

نباید که باشی تو در کار سست

Алафи сози чандон ки дории тавон

علف ساز چندان که داری توان

Ки ҳаст ин сипоҳӣ чу сайли равон

که هست این سپاهی چو سیل روان

Набояд ки дар роҳи танагӣ буд

نباید که در راه تنگی بود

Бад-ӣни марзи лашкари дирангӣ буд

بدین مرز لشکر درنگی بود

Чу омад ба Мӯсил , басӣ соз дид

چو آمد به موصل، بسی ساز دید

Ҳамон марзбонӣ сазовор дид

همان مرزبانی سزاوار دید

Бидон марзбонӣ диранг омадаш

بدان مرزبانی درنگ آمدش

Басии сози шоҳон ба чанг омадаш

بسی ساز شاهان به چنگ آمدش

Вази он ҷои сӯй Миср биниҳод рӯй

وز آن جا سوی مصر بنهاد روی

Ҳамаи роҳи шодони дилу пўии пўӣ

همه راه شادان‌دل و پوی‌پوی

зи лашкар саворӣ фиристод пеш

ز لشکر سواری فرستاد پیش

набиштаи яке нома бе кам ва беш

نبشته یکی نامه بی کمّ و بیش

Ки моро ҳамеи шоҳи гндоўорон

که ما را همی شاه گندآواران

Фиристад ба пигори Мозандарон

فرستد به پیگار مازندران

Ду солаи алафи соз бо хӯрданӣ

دو ساله علف ساز با خوردنی

Фарози ор ҳар гӯна оварданӣ

فراز آر هر گونه آوردنی

Ки он кишварӣ ҳаст вайрон шуда

که آن کشوری هست ویران‌شده

Кноми палангону шерон шуда

کنام پلنگان و شیران شده

Набояд ки танагӣ кунад лашкарам

نباید که تنگی کند لشکرم

Чу аз марзи обод ту бигузарам

چو از مرز آباد تو بگذرم

Фиристод ҳангоми бонги хурӯс

فرستاد هنگام بانگ خروس

Биёмад шитобон ба назд киўс

بیامد شتابان به نزد «کیوس»

Ки дар шаҳри бўсир будаш нишаст

که در شهر «بوصیر» بودش نشست

Ҳамаи сола аз бахти шодону маст

همه ساله از بخت شادان و مست

Чу Фстот нокарда буданд наваз

چو فسطاط ناکرده بودند نوز

Ба бўсир будӣ баҳору тамӯз

به بوصیر بودی بهار و تموز

Чу нома ба фарзанд навашон расед

چو نامه به فرزند نوشان رسید

зи фармон ӯ ҳеҷ чора надид

ز فرمان او هیچ چاره ندید

Фароз оваред ончӣ будаш ба шаҳр

فراز آورید آنچه بودش به شهر

Дигар хост аз лашкару шаҳри баҳр

دگر خواست از لشکر و شهر بهر

Ҳамаи дашти пар хӯрданӣ карда буд

همه دشت پُر خوردنی کرده بود

Ки аз шаҳр , ваз кишвар оварда буд

که از شهر، وز کشور آورده بود

Ба роҳи ҷазира ҳаме ронад кӯш

به راه جزیره همی راند کوش

Ҳамаи лашкари гшни пўлодпўш

همه لشکر گشن پولادپوش

Чу аз роҳ бархест овои кӯс

چو از راه برخاست آوای کوس

Пазира шудаш бо бузургони киўс

پذیره شدش با بزرگان کیوس

Чу чашмаши баромади барони рзмсоз

چو چشمش برآمد برآن رزمساز

Пиёда шудаш пешу барадаши намоз

پیاده شدش پیش و بردش نماز

Битарсед аз он ҳавлу сахтии дилаш

بترسید از آن هول و سختی دلش

Гуҳар каҳрабо кард гирди гулаш

گهر کهربا کرد گِرد گلش

Чу кӯш он чунон дид бнўохтш

چو کوش آن چنان دید بنواختش

Бипурсед ва бар бораи бншохтш

بپرسید و بر باره بنشاختش

Ба фарсанг бўсир омад фурӯд

به فرسنگ بوصیر آمد فرود

Ба як дасти боғ ва дигар даст равад

به یک دست باغ و دگر دست رود

Киўси сарафрозро пеш хонд

کیوس سرافراز را پیش خواند

Ба наздикии пешгоҳаши нишонд

به نزدیکی پیشگاهش نشاند

Бадв гуфт каз сози вази хӯрданӣ

بدو گفت کز ساز وز خوردنی

Чаҳ моя фароз омад оварданӣ

چه مایه فراز آمد آوردنی

Чунин посух оварад к-эии тоҷўр

چنین پاسخ آورد کای تاجور

Аз ин омадан дайр будам хабар

از این آمدن دیر بودم خبر

Хӯриш ҳаст чандон ки як солаи шоҳ

خورش هست چندان که یک ساله شاه

Бубахшад бар ин номбурдаи сипоҳ

ببخشد بر این نامبرده سپاه

Дил кӯш аз он никдл шод шуд

دل کوش از آن نیکدل شاد شد

Вази андеша ӣ лашкар озод шуд

وز اندیشهٔ لشکر آزاد شد

Бадв гуфт як сола дорем низ

بدو گفت یک ساله داریم نیز

Ду сола ниёзам наёяд ба чиз

دو ساله نیازم نیاید به چیز

Набояд фаровони замини ҷузи гё

نباید فراوان زمین جز گیا

Ва гар ҳаст кишвари ҳамаи кимиё

وگر هست کشور همه کیمیا

Ту ин хӯрдании сари басар бор кун

تو این خوردنی سر بسر بار کن

Бар уштури ту дар кишвар анбор кун

بر اشتر تو در کشور انبار کن

Взони пас дигар ҳарчат ояд ба даст

وزآن پس دگر هرچت آید به دست

Ба дасти касонати сӯии моФрст

به دست کسانت سوی ما فرست

Киўси ҷаҳондида хоҳиш намӯд

کیوس جهاندیده خواهش نمود

Бар он хоҳиш ӯро ситоиш намӯд

بر آن خواهش او را ستایش نمود

Ки эдар бар осои икчндгоаҳ

که ایدر بر آسای یکچندگاه

НпзрФту бардошт яксар сипоҳ

نپذرفت و برداشت یکسر سپاه

Шитобон биёмад ба шаҳри смоб

شتابان بیامد به شهر «سماب»

Дарахт ва гё диду обу тбоб

درخت و گیا دید و آب و تباب

Ки акнӯн ҳамеи барқаи хуоне ба ном

که اکنون همی بَرقه خوانی به نام

Яке марзбони андар ӯ шодком

یکی مرزبان اندر او شادکام

Мари он шаҳр ва он шоҳ бо дастбурд

مر آن شهر و آن شاه با دستبرد

Ҷаҳондида аз ҳади мағриби шимурд

جهاندیده از حدِّ مغرب شمرد

Саропарда зад кӯш дар марғзор

سراپرده زد کوش در مرغزار

Прагаанд ҳар ҷои мардони кор

پراگند هر جای، مردان کار

Кро ёфт овора аз шаҳру ҷой

کرا یافت آواره از شهر و جای

Дирам дод чандон ки шуд кадхудоӣ

درم داد چندان که شد کدخدای

Фиристод ҳар каси сӯии шаҳри хеш

فرستاد هرکس سوی شهر خویش

Чу аз ганҷи бастади ҳамеи баҳри хеш

چو از گنج بستد همی بهر خویش

Ба ҳар мрзбр кордорӣ гумошт

به هر مرز بر، کارداری گماشت

Ки ҳар кори дории яке ганҷ дошт

که هر کارداری یکی گنج داشت

Бифармуд то ҳар кро ёфтанд

بفرمود تا هر کرا یافتند

зи бегонагӣ рӯй бартофтанд

ز بیگانگی روی برتافتند

Бидоданд чандон ки боист чиз

بدادند چندان که بایست چیز

Се солаи хароҷаш яла кард низ

سه ساله خراجش یله کرد نیز

Аз он шаҳрҳо ҳафт буданд ва панҷ

از آن شهرها هفت بودند و پنج

Ки аз бҷаҳу навбаи диданди ранҷ

که از بجّه و نوبه دیدند رنج

Аз эшон яке рӯбла кард шаҳр

از ایشان یکی «روبله» کرد شهر

Ки гуфтӣ ки дорад зи фирдавси баҳр

که گفتی که دارد ز فردوس بهر

Дигар Юнусу турфау қирвон

دگر یونس و طَرفه و قیروان

Мари он ҳар серо боғу оби равон

مر آن هر سه را باغ و آب روان

Басира дигар бешу нокӯр буд

«بصیره» دگر «بَیش» و «ناکور» بود

Ки пайваста аз бҷаҳи ранҷур буд

که پیوسته از بجّه رنجور بود

Зўилаҳ дигар буду моҳӣ дигар

«زویله» دگر بود و «ماهی» دگر

Дигар шоздаҳи кишвари номвар

دگر شازده کشور نامور

Дигар Фос ва бҷнк буданду ҳўм

دگر «فاس» و «بجنک» بودند و «هوم»

Ҳамаи марзи пайвастаи бомарзи рӯм

همه مرز پیوسته با مرز روم

Кунун ҳўмро гар ндонӣ ҳаме

کنون هوم را گر ندانی همی

Ҷазира ӣ банӣ ръми хуонеи ҳаме

جزیره‌یْ بنی رعم خوانی همی

Дигар шаҳри тоҳрту шаҳри мбот

دگر شهر «تاهرت» و شهر «مبات»

Гулоби обу заъфаронаши набот

گلاب آب بُد، و زعفرانش نبات

Мари ин шаҳрҳоро ки кардем ёд

مر این شهرها را که کردیم یاد

Ҳаме дод ҳаргоҳи нўбӣ ба бод

همی داد هرگاه نوبی به باد

Набӯд андари ин кишвари ободи ҷой

نبود اندر این کشور آباد جای

На бар пои диданд ҷое сарой

نه بر پای دیدند جایی سرای

Магари барқаи кони хубу обод буд

مگر برقه کآن خوب و آباد بود

Гурезандаро ҷои фарёд буд

گریزنده را جای فریاد بود

зи мардуми ҳрони кас ки бгзошти ҷой

ز مردم هرآن کس که بگذاشت جای

Сӯй ондилус рафт бепару пой

سوی اندلس رفت بی پرّ و پای

Чу огоҳ шуд кӯш , шуд шодмон

چو آگاه شد کوش، شد شادمان

Ки дар ондилус ёфт он мардумон

که در اندلس یافت آن مردمان

Қротўс буд андари он шаҳри шоҳ

«قراطوس» بود اندر آن شهر شاه

Ҷавонии сарафроз бо дастгоҳ

جوانی سرافراز با دستگاه

Сипоҳаши фузунтар зи мӯрони хирад

سپاهش فزونتر ز موران خُرد

Вагар чун ситора ки натавон шимурд

وگر چون ستاره که نتوان شمرد