Шукру сипосу ҳамд бе қиёси ҳазрати холиқиро ҷли ҷалола ва ъам нўолаҳ ки одамиро ба шарафи нутқу фасоҳату камоли фазлу балоғат бар дигари махлуқот тафохур бахшед .

شکر و سپاس و حمد بی قیاس حضرت خالقی را جل جلاله و عم نواله که آدمی را به شرف نطق و فصاحت و کمال فضل و بلاغت بر دیگر مخلوقات تفاخر بخشید.

Мусаввирӣ ки сувари абкори афкор бар сафаҳоти замири аввалӣ алолбоб кашид .

مصوری که صور ابکار افکار بر صفحات ضمیر اولی‌الالباب کشید.

Ҳакимӣ ки гӯшти порае ба қувваи нутқи калиди ганҷинаи асрори ҳикмати сохт . Карӣмӣ ки ҳар шахсе аз оҳоди коиноту афроди мумкинот ба либоси кароматӣ хос биёрост , гоҳи эъҷози исавиро дар сухани Тифл таъбия карду гоҳи сабаби наҷоти дунявӣу ухравӣ дар каломи уммӣе ба вадиати ниҳод .

حکیمی که گوشت پاره‌ای به قوهٔ نطق کلید گنجینهٔ اسرار حکمت ساخت. کریمی که هر شخصی از آحاد کاینات و افراد ممکنات به لباس کرامتی خاص بیاراست ، گاه اعجاز عیسوی را در سخن طفل تعبیه کرد و گاه سبب نجات دنیوی و اخروی در کلام امییی به ودیعت نهاد.

Ва салавот беҳаду тҳёт бе ъад бар равзаи зоҳраҳи тоҳираи тоҷи тораки анбёءи Муҳамади Мустафо

و صلوات بی حد و تحیات بی عد بر روضهٔ زاهرهٔ طاهرهٔ تاج تارک انبیاء محمد مصطفی

Алайҳи афзали алслўоту акмали алтҳёти бод ки субҳи рисолат ӯ саҳни гетиро аз зулмати залолат пок кард воӣинаҳ занг олуд дилҳо ба мсқли ҳидоят ҷило доду ғуфрони фаровону ризвон бепоён бар ҷону равони асҳобу аҳбоб ӯ .

علیه افضل الصلوات و اکمل التحیات باد که صبح رسالت او صحن گیتی را از ظلمت ضلالت پاک کرد وآئینهٔ زنگ‌آلود دلها به مصقل هدایت جلا داد و غفران فراوان و رضوان بی پایان بر جان و روان اصحاب و احباب او.

Аммо баъд бар замири арбоби хираду асҳоби ҳунар пӯшида нест ки ҳамагии ҳиммати аҳли ақл барон масруфаст ки аз осори вуҷӯди эшон нишони рақамӣ бар рӯй варақи рӯзгор боқӣ монад чун бавоситаи мурӯри айёми гирди фаромӯшӣ бар чеҳраи асар он менишинаду тӯли замони сӯрати он аз хотир маҳв мекунад лоҷарам ногузираст аз тамҳиди банно , ёдгорӣ ки баъд аз фанои ҷисми мӯҷиби бақоӣ исм бошад ва назд уқало равшанаст ки асоси сухан ба тундбоди ҳаводис мунҳадим нагардаду нишони он бар сафҳаи айём собит мебошаду нафистарин ҷавҳарӣаст ки мӯҷиби ризои холиқу хилоиқи вмхлси муҷоз ва ҳақоиқ мешавад чунон ки гуфтаанд :

امّا بعد بر ضمیر ارباب خرد و اصحاب هنر پوشیده نیست که همگی همّت اهل عقل برآن مصروفست که از آثار وجود ایشان نشان رقمی بر روی ورق روزگار باقی ماند چون بواسطه مرور ایام گرد فراموشی بر چهرهٔ اثر آن می‌نشیند و طول زمان صورت آن از خاطر محو می‌کند لاجرم ناگزیر است از تمهید بنا، یادگاری که بعد از فنای جسم موجب بقای اسم باشد و نزد عقلا روشن است که اساس سخن به تندباد حوادث منهدم نگردد و نشان آن بر صفحهٔ ایام ثابت میباشد و نفیس‌ترین جوهری است که موجب رضای خالق و خلایق ومخلص مجاز و حقایق می‌شود چنان که گفته‌اند:

Пас ҳеҷ ёдгории варои таркиби назмӣ ё тартиб насрӣ набошад .

پس هیچ یادگاری ورای ترکیب نظمی یا ترتیب نثری نباشد.

Банно бар ин муқаддамот , чун ин заъифаи ҷаҳони бинти масъӯди шоҳ , ба воситаи дасти татовули рӯзгори пои қаноат дар доман офият кашида рӯй дил дар каъба фароғат оварад ва ин байти шиори худ сохт :

بنا بر این مقدمات، چون این ضعیفه جهان بنت مسعود شاه ، به واسطهٔ دست تطاول روزگار پای قناعت در دامن عافیت کشیده روی دل در کعبهٔ فراغت آورد و این بیت شعار خود ساخت :

Дар ҳар сӯрат ки рӯй менамӯд фикрӣ зиёд мешуд . Хотирро , гоҳи гоҳи қитъае чун ҳоли ошиқон бесомон ва чун замири муштоқони парешон ва чун дили аҳли назари шикаста ва монанди умеди арбоби ҳавас бар бе ҳосилии баста дар айни млолтӣ ки тсориФи лайл ва наҳор рӯй менамӯд аз барои машғӯлии хотир имло мекарду ҳақиқатӣ ба либоси муҷоз бар меоварад ва ба оби изҳори васфи улҳолии оташи ғуссаи айёмро таскин медод ва ҳар чанд ҷамъӣ ки бавоситаи қусӯри ҳиммат дар мулоҳизаи сӯрати он боз монанди ва ба ҳасби қиллати истеъдоди ниқоб аз чеҳраи мақсӯди он гушӯдан натавонанд , ҳар оинаи ин ғароиб аз қабил маъоӣиб шимуранд .

در هر صورت که روی می نمود فکری زیاد می‌شد. خاطر را، گاه گاه قطعه‌ای چون حال عاشقان بی‌سامان و چون ضمیر مشتاقان پریشان و چون دل اهل نظر شکسته و مانند امید ارباب هوس بر بی‌حاصلی بسته در عین ملالتی که تصاریف لیل و نهار روی می نمود از برای مشغولی خاطر املا می‌کرد و حقیقتی به لباس مجاز بر می‌آورد و به آب اظهار وصف‌الحالی آتش غصهٔ ایام را تسکین می‌داد و هرچند جمعی که بواسطهٔ قصور همت در ملاحظهٔ صورت آن باز مانند و به حسب قلت استعداد نقاب از چهرهٔ مقصود آن گشودن نتوانند، هر آینه این غرایب از قبیل معایب شمرند.

Аммо назд муҳаққиқони дақиқаи шиносу мдққони мстўии қиёси сӯрати он ҳолу ории он мақоли муайян ва мубин ояд ки ғараз аз каломи маъонӣ зоҳир нест балки мақсӯди куллӣ фаҳм сроирасту эроди дақоиқи муҷозоти саводи иршоди ҳақоиқ ҳолотаст ки : алмҷози қнтраҳи алҳқиқаҳ ва назд арбоби илму худовандони ақлу адаби возеҳ ва лоиҳ бошад ки агар шеъри фазилатии хосу манқибатӣ бар хавос набӯдӣ саҳобаи кбору уламои номдори ризвони аллоҳи алайҳими аҷмъин дар талаби он масоъии мшкўру иҷтиҳоди мўФўр ба тақаддуми нрсонидндӣ , аммо чун то ғояти бавоситаи қиллату нудрати мухаддироту хўотини аҷами камтар дар ин машҳӯд шуд ин заъифа низ ба ҳасби тақлиди шӯҳрати ин қисми навъи нақсӣ тасаввур мекарду азим аз он мҷтнбу мҳтрз май буд аммо ба тавотуру таволии маълуму мафҳуми гашт ки кброи хўотину мухаддироти нисвон , ҳам дар араб ва ҳам дар аҷам ба ин фани мавсӯм шудаанд чаҳ агар манеҳӣ будӣ ҷгргўшаҳи ҳазрати рисолат , моҳи хуршеди роят , дар дарҷи исмат , хотуни қиёмати Фотимаи Заҳрои разии аллоҳи ънҳмои талаффузи нафармудӣ ба ашъор аз ҷумлаи ин байт аз он ҳазрат бо азиматаст :

اما نزد محققان دقیقه‌شناس و مدققان مستوی قیاس صورت آن حال و عاری آن مقال معین و مبین آید که غرض از کلام معانی ظاهر نیست بلکه مقصود کلی فهم سرایر است و ایراد دقایق مجازات سواد ارشاد حقایق حالات است که : المجازُ قنطرة الحقیقة و نزد ارباب علم و خداوندان عقل و ادب واضح و لایح باشد که اگر شعر فضیلتی خاص و منقبتی بر خواص نبودی صحابهٔ کبار و علمای نامدار رضوان الله علیهم اجمعین در طلب آن مساعی مشکور و اجتهاد موفور به تقدم نرسانیدندی، اما چون تا غایت بواسطهٔ قلت و ندرت مخدرات و خواتین عجم کمتر در این مشهود شد این ضعیفه نیز به حسب تقلید شهرت این قسم نوع نقصی تصور می‌کرد و عظیم از آن مجتنب و محترز می‌بود اما به تواتر و توالی معلوم و مفهوم گشت که کبرای خواتین و مخدرات نسوان، هم در عرب و هم در عجم به این فن موسوم شده‌اند چه اگر مَنهی بودی جگرگوشهٔ حضرت رسالت، ماه خورشید رایت ، دُرّ درج عصمت، خاتون قیامت فاطمهٔ زهرا رضی الله عنهما تلفظ نفرمودی به اشعار از جمله این بیت از آن حضرت با عظمت است :

Ва тамоми хўотини араби шеър фармӯдаанд ва дар аҷами Оишаи мқриаҳ ки ба иттифоқ аз соликони роҳи дайну тоирони тариқа яқинаст худро ба қисми шеъри машҳури фармӯда ва ин ду рубоӣ аз он ӯст :

و تمام خواتین عرب شعر فرموده‌اند و در عجم عایشه مقریّه که به اتفاق از سالکان راه دین و طایران طریقهٔ یقین است خود را به قسم شعر مشهور فرموده و این دو رباعی از آن اوست:

Ва дигари хўотини аҷам мисли подшоҳи хотуну қтлғшоаҳи хотуни вғирҳн ҳар як ба ҳасби истеъдод дар ин майдони асби ҳавасро ҷавлон додаанд . Ин заъифа низ иқтидо ба эшон намӯда мултазами ин ҷасорати гашт . Агар чаҳ гуфтаанд :

و دیگر خواتین عجم مثل پادشاه خاتون و قتلغشاه خاتون وغیرهنّ هر یک به حسب استعداد در این میدان اسب هوس را جولان داده‌اند. این ضعیفه نیز اقتدا به ایشان نموده ملتزم این جسارت گشت. اگر چه گفته‌اند:

Мأмўлу умедвор аз карами ъмиму алтофи ҷсими ҷумҳӯри аҳли илму адабу ҷумлаи арбоби ақлу адаб чунонаст ки чун қиллати бизоъат ва хуфт иститоати ин заъифа маълум доранд бе шоибаҳи ғаразу дофиъии арз ба айни анояти млҳўзи фармӯда чун бар ғс ва самину неку бади ин мбтрот итилоъ ёбанд ба ончӣ мумкинаст ташрифи ислоҳи арзонии фармӯдаи ин заъифаро дар мзлти иқдом махӯз нагардонанд .

مأمول و امیدوار از کرم عمیم و الطاف جسیم جمهور اهل علم و ادب و جملهٔ ارباب عقل و ادب چنان است که چون قلت بضاعت و خفت استطاعت این ضعیفه معلوم دارند بی شایبهٔ غرض و دافعهٔ عرض به عین عنایت ملحوظ فرموده چون بر غث و سمین و نیک و بد این مبتّرات اطلاع یابند به آنچه ممکن است تشریف اصلاح ارزانی فرموده این ضعیفه را در مزلّت اقدام مأخوذ نگردانند.