Бгшти гӯнаи боғ аз наҳифи боди хазон

بگشت گونه باغ از نهیب باد خزان

Бири боди хазони барги шоху ранги рузон

بیر باد خزان برگ شاخ و رنگ رزان

Намонад қӯти озари зи стўти озар

نماند قوت آذر ز سطوت آذر

Бирафт оби раёҳини зи садумати обон

برفت آب ریاحین ز صدمت آبان

Ббоғи тоспаҳи барад тохтан кардаст

بباغ تاسپه برد تاختن کردست

Шуданд мунҳазим аз боғи лшгрнисон

شدند منهزم از باغ لشگرنیسان

Магар ки боғи боқитоъи зоғи крдстнд

مگر که باغ باقطاع زاغ کردستند

Азонкаҳи рахти бадари баради булбул аз бустон

ازانکه رخت بدر برد بلبل از بستان

Чу зоғ барфаканд тилсон ва хутба кунад

چو زاغ برفکند طیلسان و خطبه کند

Ҳазор дастонро чист ба зтии лисон

هزار دستان را چیست به زطی لسان

Азон ҳаме назанад сарви даст кандар боғ

ازان همی نزند سرو دست کاندر باغ

Ҳазор дастони бргли нмизнди дастон

هزار دستان برگل نمیزند دستان

Чу арсаи гоҳ қиёмат шудаст соҳати боғ

چو عرصه گاه قیامت شدست ساحت باغ

Ки мурғи хомаши гашт ва дарахт шуд урён

که مرغ خامش گشت و درخت شد عریان

зи брки гашти замини ҳамчуи рӯи иъошқи зард

ز برک گشت زمین همچو رو یعاشق زرد

Варақи зи шохи дарахтон чу номаҳо парон

ورق ز شاخ درختان چو نامه ها پران

Дили ҳавои магар аз ҷаври чархи срдшдст

دل هوا مگر از جور چرخ سردشدست

Ва гарна ашк чаҳ бори дуздидаҳо чандон

و گرنه اشک چه بار دزدیده ها چندان

Магар ки бод хазоне ббоғ зарробаст

مگر که باد خزانی بباغ ضرابست

Ки офтобаш кӯраасту обдони санадон

که آفتابش کوره است و آبدان سندان

Ки чун дуруст мклс шудаст барги дарахт

که چون درست مکلس شدست برگ درخت

Ки чун сбикаҳ нуқра бибаста оби равон

که چون سبیکه نقره ببسته آب روان

Ва гарна симгарӣ донад иброз чаҳ сабаб

و گرنه سیمگری داند ابراز چه سبب

Ҳаме фишонд нуқра чу сўнши савҳон

همی فشاند نقره چو سونش سوهان

Кулоҳи лола ки брбўду тоҷи наргиси кӯ

کلاه لاله که بربود و تاج نرگس کو

Қабои ғунча ки бар кунад ва пора кард чунон

قبای غنچه که بر کند و پاره کرد چنان

Дарахти аи зчаҳ бараҳна нишаст дар маи дай

درخت ا زچه برهنه نشست در مه دی

Ки дар тамӯзи ҳмидошти ҷомаи алвон

که در تموز همیداشت جامه الوان

Чу ханда ояд аз заъфарон чаҳ маънии кобр

چو خنده آید از زعفران چه معنی کابر

зи заъфарон ки ббоғст мешавад гирён

ز زعفران که بباغست میشود گریان

Аҷаб набошад агар хушки гашти шохи дарахт

عجب نباشد اگر خشک گشت شاخ درخت

Ки чун намаки ҳамаи кофури минҳд бар хон

که چون نمک همه کافور مینهد بر خوان

Магари з сармо гаштаст рӯй чархи кабӯд

مگر ز سرما گشتست روی چرخ کبود

Магари з барф бибастаст роҳи коҳкшон

مگر ز برف ببستست راه کاهکشان

Бибин ки моҳи зи сармо чигуна меларзад

ببین که ماه ز سرما چگونه میلرزد

Бибин ки парвин бар ҳам ҳаме занад дандон

ببین که پروین بر هم همی زند دندان

Бихари гуҳ андар биншин зи бомдод акнӯн

بخر گه اندر بنشین ز بامداد اکنون

Бихоҳ пеш ва барафрӯз гавҳарии хандон

بخواه پیش و برافروز گوهری خندان

Маҳибу тунду сарафрозу тези гарданкаш

مهیب و تند و سرافراز و تیز گردنکش

Лаҳибу баддил ва бетобу саркашу фаттон

لهیب و بددل و بی تاب و سرکش و فتان

Латифи ҷурмии нозуки тании сабки рӯҳӣ

لطیف جرمی نازک تنی سبک روحی

Ки марг ӯ ҳамаи сола буд зи хоби гарон

که مرگ او همه ساله بود ز خواب گران

Замонаи сирату гардуни наҳифу дарёи ҷӯш

زمانه سیرت و گردون نهیب و دریا جوش

Замини гузору замони феълу осмони ҷавлон

زمین گذار و زمان فعل و آسمان جولان

Чу офтоби ҷҳонсўзу ҳамчуи ахтари шӯх

چو آفتاب جهانسوز و همچو اختر شوخ

Чу рӯзгори лаҷуҷ ва чу чарх бе фармон

چو روزگار لجوج و چو چرخ بی فرمان

Чу барқи теғи зан ва чун асири соъиқаи бор

چو برق تیغ زن و چون اثیر صاعقه بار

Чу абри сӯии ҳавои саркаш ва чу боди давон

چو ابر سوی هوا سرکش و چو باد دوان

Дарахти афкану хорои гузору оҳани сӯз

درخت افکن و خارا گذار و آهن سوز

Сипеҳри гардишу гетии гушойу қалъаи ситон

سپهر گردش و گیتی گشای و قلعه ستان

Асоси дӯзахи намруду боғи иброҳӣм

اساس دوزخ نمرود و باغ ابراهیم

Далели манзили тклими Мӯсои умрон

دلیل منزل تکلیم موسی عمران

Баров ҳарорату сифри ашдсти муставле

براو حرارت و صفر اشدست مستولی

Далелаши онкии мар ӯро сиёҳ гашта забон

دلیلش آنکه مر او را سیاه گشته زبان

Агар на хашм гирифтаст чисташ сафро

اگر نه خشم گرفتست چیستش صفرا

Ва гарна тарс зад ӯро з чисташ ирқон

و گرنه ترس زد او را ز چیستش یرقان

Бкўаҳ монад агар кӯҳи заъфарони равед

بکوه ماند اگر کوه زعفران روید

Бобрмонд агар абр зар диҳад борон

بابرماند اگر ابر زر دهد باران

Чу кӯҳи кӯҳи ақиқ ва чу тӯдаи тӯдаи зар

چو کوه کوه عقیق و چو توده توده زر

Чу пораи пораи рӯҳ ва чу риштаи риштаи ҷон

چو پاره پاره روح و چو رشته رشته جان

зи акс ӯ ҳама рӯй ҳавои пар аз лола

ز عکس او همه روی هوا پر از لاله

зи ҷурм ӯ ҳама рӯй замини нгорстон

ز جرم او همه روی زمین نگارستان

Сипеду зарди баҳам дар чу наргиси сармаст

سپید و زرد بهم در چو نرگس سرمست

Сиёҳу сурхи баҳам дар чу лолаи нӯъмон

سیاه و سرخ بهم در چو لاله نعمان

Азуаст тоҷи сари шамъу нури чашми чароғ

ازوست تاج سر شمع و نور چشم چراغ

Бадваст равнақи харгоҳу зинати айвон

بدوست رونق خرگاه و زینت ایوان

Бадв буд баҳамаи ҳоли нозаши зардушт

بدو بود بهمه حال نازش زردشت

Вазов буд баҳамаи вақти қиблаи деҳқон

وزاو بود بهمه وقت قبله دهقان

Бшкли ҳамчуи дрхтисти фаръ ӯ ҳамаи машк

بشکل همچو درختیست فرع او همه مشک

Бшбаҳ ҳамчун кӯҳӣаст аслаш аз марҷон

بشبه همچون کوهیست اصلش از مرجان

Падеди азу шудаи ғашу айёр ҳар динор

پدید ازو شده غش و عیار هر دینار

Аёни азу шудаи раду қабул ҳар рФрмон

عیان ازو شده رد و قبول هر رفرمان

Гуҳӣ чу теғ каз оҳан буд ниёам ӯ ро

گهی چو تیغ کز آهن بود نیام او را

Гуҳӣ чу лаъл ки аз санг бошадаш зиндон

گهی چو لعل که از سنگ باشدش زندان

Нишони мӯъҷизи Мӯсои ҳмидҳди аи зхўиш

نشان معجز موسی همیدهد ا زخویش

Ки аз нахусти Асо буд ва пас шавад събон

که از نخست عصا بود و پس شود ثعبان

Гар ӯст асл ҳарорат чарост бе сабабӣ

گر اوست اصل حرارت چراست بی سببی

Басони мардуми мафлуҷи солу маи ларзон

بسان مردم مفلوج سال و مه لرزان

зи саркашии сӯй боло кунад ҳамеша сафар

ز سرکشی سوی بالا کند همیشه سفر

Аҷаби мадор ки зоҳир шавад бар ӯ хафақон

عجب مدار که ظاهر شود بر او خفقان

Шуъоъи ҷурми латифаши миёни зулмати дӯд

شعاع جرم لطیفش میان ظلمت دود

Нишони ҷон фириштааст дар тани шайтон

نشان جان فرشته است در تن شیطان

Бтбъи гарму бпоиаҳи баланд чун хуршед

بطبع گرم و بپایه بلند چون خورشید

Бчҳраҳи зарду бҷомаҳи сиёҳ чун рҳбон

بچهره زرد و بجامه سیاه چون رهبان

Ғурур дода мроблисро гуҳи анохир

غرور داده مرابلیس را گه اناخیر

Халос карда Сиёвушро гуҳи бӯҳтон

خلاص کرده سیاوش را گه بهتان

Чу оз ҳар чаҳ хўрдбиш ҳаст гурусна тар

چو آز هر چه خوردبیش هست گرسنه تر

Аҷабтар онкии з хӯрдани нмишўди аташон

عجبتر آنکه ز خوردن نمیشود عطشان

Бигард оризи нўрониши туро кам дӯд

بگرد عارض نورانیش ترا کم دود

Чу зулфи тофтаи баргарди оризи ҷонон

چو زلف تافته برگرد عارض جانان

Чу санади рӯсин шохии зи бод дар ҳаракат

چو سند روسین شاخی ز باد در حرکت

Чу кҳрбогўни кӯҳии зи зилзилаи ҷунбон

چو کهرباگون کوهی ز زلزله جنبان

БФъли ҳамчуи сипеҳри андар ӯ музирату нафъ

بفعل همچو سپهر اندر او مضرت و نفع

Бҷрми ҳамчуи маи андари фузӯнӣу нуқсон

بجرم همچو مه اندر فزونی و نقصان

Гуҳӣ чу дунии афтода дар бен тунӣ

گهی چو دونی افتاده در بن تونی

Гуҳӣ чу шоҳӣ дар садри сафаи девон

گهی چو شاهی در صدر صفه دیوان

ди ров гуҳар бинмоед зи хештани ёқӯт

د راو گهر بنماید ز خویشتن یاقوت

Бадв ҳунар бинмоед абиру анбару бон

بدو هنر بنماید عبیر و عنبر و بان

Гуҳии зи дӯди сиёҳӣ чу знк ёфта теғ

گهی ز دود سیاهی چو زنک یافته تیغ

Гуҳии зи тезии ваҳдат чу об дода синон

گهی ز تیزی وحدت چو آب داده سنان

Брнг ҳамчу гуласт ва ҳамеша хор хӯрд

برنگ همچو گلست و همیشه خار خورد

Бшбаҳ ҳаст чу лаълӣ ҳамеша машки афшон

بشبه هست چو لعلی همیشه مشک افشان

Азу наомма тнқл кунад бсҳро бар

ازو نعامه تنقل کند بصحرا بر

Ваз ӯ самандар рақс оварад бҳндстон

وز او سمندر رقص آورد بهندستان

Ҳамеша дар тблрзст ва мехӯрд ҳамаи чиз

همیشه در تبلرزست و میخورد همه چیز

Азон сабаб ки мари ӯрои зи аҳтмости зиён

ازان سبب که مر اورا ز احتماست زیان

Магар ки таъзияти хештани бдошти азонк

مگر که تعزیت خویشتن بداشت ازانک

Ниҳод бар сари хокистар ва нишаст дар он

نهاد بر سر خاکستر و نشست در آن

Азуаст мояи арвоҳу модаи анвор

ازوست مایه ارواح و ماده انوار

Ваз ӯст ҷунбиши ҳайвону қӯти арқон

وز اوست جنبش حیوان و قوت ارکان

Азизи ҳамчуи ҳаёту маҳиби ҳамчуи аҷал

عزیز همچو حیات و مهیب همچو اجل

Шариф ҳамчун ақлу латиф ҳамчун ҷон

شریف همچون عقل و لطیف همچون جان

Чу ваҳми донои тез ва чу табъи зираки тунд

چو وهم دانا تیز و چو طبع زیرک تند

Чу рои пери қавӣ ва чаҳ бахти хоҷаи ҷавон

چو رای پیر قوی و چه بخت خواجه جوان

Дар ӯ ниҳодаи бадунёи худои нафъу зарар

در او نهاده بدنیا خدای نفع و ضرر

Бадв буд гуҳи уқбои уқубати аи зиздон

بدو بود گه عقبی عقوبت ا زیزدان

Бародарӣаст мар ӯро бахона дар душман

برادریست مر او را بخانه در دشمن

Бҷон чу фурсат ёбад нмидҳши амон

بجان چو فرصت یابد نمیدهش امان

Гуҳии зи оҳан пероҳанӣ кунад чу зира

گهی ز آهن پیراهنی کند چو زره

Ки фараҷаҳо буд андари миёни пудашу тон

که فرجه ها بود اندر میان پودش و تان

Ҳазор пора шуда перҳан бидон тани зард

هزار پاره شده پیرهن بدان تن زرد

Чунонкӣ бар тани бемори ҷомаи халқон

چنانکه بر تن بیمار جامه خلقان

Гуҳии зоҳн ҳснӣ кунад вале бе сақф

گهی زآهن حصنی کند ولی بی سقف

Пар аз даричау равзан чу хонаи вайрон

پر از دریچه و روزن چو خانه ویران

зи панҷараи рухи рахшон ӯ бидон монад

ز پنجره رخ رخشان او بدان ماند

Ки ҳаст рӯй маии аи здричаҳи тобон

که هست روی مهی ا زدریچۀ تابان

Гуҳ аз қаноат созад ғизои хеш аз худ

گه از قناعت سازد غذای خویش از خود

Гуҳии зи ҳирсу шара луқма карда кӯҳи калон

گهی ز حرص و شره لقمه کرده کوه کلان

Магар ки санъати эксир нек медонад

مگر که صنعت اکسیر نیک میداند

зи баси қуроза ки берун фишонд ӯ зи даҳон

ز بس قراضه که بیرون فشاند او ز دهان

з кимиёст зар ӯ балии азин маънист

ز کیمیاست زر او بلی ازین معنیست

Ки чун зи бутаи брншд азу намонад нишон

که چون ز بوته برنشد ازو نماند نشان

зи дасти модар ӯро падараши як бӯса

ز دست مادر او را پدرش یک بوسه

Падед гашта азон бӯса дар замони зоишон

پدید گشته ازان بوسه در زمان زایشان

Бзоди ҳоле ва дар маснад сиёҳ нишаст

بزاد حالی و در مسند سیاه نشست

Чунонкии хоҷаи озодагон ва дар садри ҷаҳон

چنانکه خواجه آزادگان و در صدر جهان

Бузурги муфтии исломи рукни дайни масъӯд

بزرگ مفتی اسلام رکن دین مسعود

Ки мисли ӯ нанамояд фалаки бсди даврон

که مثل او ننماید فلک بصد دوران

Замонаи феълу замини ҳаламу осмони рифъат

زمانه فعل و زمین حلم و آسمان رفعت

Қазои нФозу қадари қудрату ситораи тавон

قضا نفاذ و قدر قدرت و ستاره توان

Баланди ҳиммати садрӣ ки босахои кафш

بلند همت صدری که باسخای کفش

Намонда дарвеши андари ҷаҳон касе ҷузи кон

نمانده درویش اندر جهان کسی جز کان

Гарони рикобии аи Зуҳалам ӯ гирифт замин

گران رکابی ا زحلم او گرفت زمین

Сабки аноне аз азм ӯ рабӯди замон

سبک عنانی از عزم او ربود زمان

Зиҳии сипеҳри турои зери пои ҳамчуи рикоб

زهی سپهر ترا زیر پای همچو رکاب

Зиҳии замонаи турои зери дасти ҳамчуи Аннан

زهی زمانه ترا زیر دست همچو عنان

Тўӣӣ ки ном ту гаштаст зинати дафтар

توئی که نام تو گشتست زینت دفتر

Тўӣӣ ки мадҳ ту гаштаст зевари девон

توئی که مدح تو گشتست زیور دیوان

Хаҷал шудаст зрои ту шуълаи хуршед

خجل شدست زرای تو شعله خورشید

Ниҳон шудаст зшрми ту чашмаи ҳайвон

نهان شدست زشرم تو چشمه حیوان

Шудаст адли ту мрдиўи зулмро ёсин

شدست عدل تو مردیو ظلم را یاسین

Шудаст ҷӯади ту мари дарди фақрро дармон

شدست جود تو مر درد فقر را درمان

Насими латифи ту бар дӯсти рояти давлат

نسیم لطیف تو بر دوست رایت دولت

Сумуми қаҳри ту бар хасми ояти хизлон

سموم قهر تو بر خصم آیت خذلان

Каминаи шуълаи зрои ту чашмаи хуршед

کمینه شعله زرای تو چشمه خورشید

Нахусти пояи зи қадари ту тораки кайвон

نخست پایه ز قدر تو تارک کیوان

Замин билразад бар хеш агар ту гўӣии ҳин

زمین بلرزد بر خویش اگر تو گوئی هین

Фалаки боситад бар ҷой агар ту гўӣии ҳон

فلک باستد بر جای اگر تو گوئی هان

Чу абри вақти дирами рехтани тўӣии пари дил

چو ابر وقت درم ریختن توئی پر دل

Чу барқи гоҳи зар афшодани тўӣии хандон

چو برق گاه زر افشاندن توئی خندان

Баланди қадари ту бар чархи зер пой оварад

بلند قدر تو بر چرخ زیر پای آورد

Бқҳри шери фалаки ҳамчуи шери шодравон

بقهر شیر فلک همچو شیر شادروان

Равон тар омад ҳукми ту аз сипеҳру нуҷум

روان تر آمد حکم تو از سپهر و نجوم

Фузун тар омад қадари ту аз замону макон

فزون تر آمد قدر تو از زمان و مکان

Ббҳру барқ ҳаме монад он дилу хотир

ببحر و برق همی ماند آن دل و خاطر

Бобир монаду хуршеди он бенону баён

بابر ماند و خورشید آن بنان و بیان

Касе ки бо ту набошад бтбъ ҳамчун тир

کسی که با تو نباشد بطبع همچون تیر

Шавад сиёҳӣ чашмаш бидида дар пайкон

شود سیاهی چشمش بدیده در پیکان

Малики бмдҳу санои ту бар кушодаи даҳан

ملک بمدح و ثنای تو بر گشاده دهن

Фалаки бхдмти ту аз мҷраҳи бастаи миён

فلک بخدمت تو از مجره بسته میان

Асари зи лутфи ту яҳёи алъзом ва ҳай Ромем

اثر ز لطف تو یحیی العظام و هی رمیم

Нишони зи ҳайбати таваккули ман алайҳои ?фон

نشان ز هیبت توکل من علیها فان

Макоримат чу шумори азали буруни қиёс

مکارمت چو شمار ازل برون قیاس

Бузургяти ҷӯи сифоти қадами буруни зи гумон

بزرگیت جو صفات قدم برون ز گمان

Турост хосияти ҷӯад аз ҳамаи олам

تراست خاصیت جود از همه عالم

Чунонкии қувва нутқаст дар ҳақи инсон

چنانکه قوه نطق است در حق انسان

Замири равшани ту як бик ҳаме хонд

ضمیر روشن تو یک بیک همی خواند

Ҳар ончӣ ҳаст пас пардаҳои ғайби ниҳон

هر آنچه هست پس پرده های غیب نهان

Шудаст табъи ту бар дафтари карами феҳрист

شدست طبع تو بر دفتر کرم فهرست

Шудаст номи ту барномаи сахои унвон

شدست نام تو برنامه سخا عنوان

Азин сухани бчнони ҳазратам биёад омад

ازین سخن بچنان حضرتم بیاد آمد

Ҳадиси Басрау хурмоу зерау Кирмон

حدیث بصره و خرما و زیره و کرمان

Ҳамеи харии сухани хештани змни ббҳо

همی خری سخن خویشتن زمن ببها

Чунин кунанд судӯру акобру аъён

چنین کنند صدور و اکابر و اعیان

На баҳр қатра диҳад абрро ва он қатра

نه بحر قطره دهد ابر را و آن قطره

Бгўҳрии бихаради боз аз бар Аммон ?

بگوهری بخرد باز از بر عمان؟

эй ҳимматат ар сояи афканд бар ман

همای همتت ار سایه افکند بر من

Бимни давлат ту бугзарад ман аз ақрон

بیمن دولت تو بگذرد من از اقران

Ҳамеша равнақи модҳ буд зи мамдуҳон

همیشه رونق مادح بود ز ممدوحان

Ки гуҳи знндши таҳсин ва гуҳ кунанд эҳсон

که گه زنندش تحسین و گه کنند احسان

Насаби зи мамдуҳони оранди шоирон варна

نسب ز ممدوحان آرند شاعران ورنه

Насаб чаҳ дорад хоқонии охир аз хоқон

نسب چه دارد خاقانی آخر از خاقان

Брўзгори ту алҳақ аҷаб ҳаме дорам

بروزگار تو الحق عجب همی دارم

Ки бар умеди раҳе роҳ мезанад ҳурмон

که بر امید رهی راه میزند حرمان

Чу ман ду девон оростам бмдҳти ту

چو من دو دیوان آراستم بمدحت تو

Чарост номи ман андари ҷаридаи нисён

چراست نام من اندر جریده نسیان

Раво буд зи паии ин қасидаи ғро

روا بود ز پی این قصیده غرا

Ки хоки ғзнӣ рашк оварад босафоҳон

که خاک غزنی رشک آورد باصفاهان

Ҳамеша то ки чу ту дирафшанд абри баҳор

همیشه تا که چو تو درفشاند ابر بهار

Ҳамеша то ки ман заргари сети боди хазон

همیشه تا که من زرگر ست باد خزان

Баҳори умри ту бод аз хазони даҳри эмин

بهار عمر تو باد از خزان دهر ایمن

Ҷаҳони бкому фалаки рому бандаи мдҳтхўон

جهان بکام و فلک رام و بنده مدحتخوان