Набарди феълро чаҳ хайр ва чаҳ шар

نبرد فعل را چه خیر و چه شر

Ончӣ гуфтам зи ихтиёри бадар

آنچه گفتم ز اختیار بدر

Он буд ихтиёр дар ҳар кор

آن بود اختیار در هر کار

Ки буд фоили андари он мухтор

که بود فاعل اندر آن مختار

Маънии ихтиёр фоил чист

معنی اختیار فاعل چیست

Онкии фоил чу феълро нагирист

آنکه فاعل چو فعل را نگریست

Эзади андари дилаш ба фазлу ршод

ایزد اندر دلش به فضل و رشاد

Дараки хайряти вуҷӯди ниҳод

درک خیریت وجود نهاد

Яъне онаш ба дида хайр намӯд

یعنی آنش به دیده خیر نمود

Коед он феъл аз адам ба вуҷӯд

کاید آن فعل از عدم به وجود

Мунбаис шуд азон иродату хост

منبعث شد ازان ارادت و خواست

Кард эҷоди феъл ва бе каму кост

کرد ایجاد فعل و بی کم و کاست

Дараки хайряти ихтиёр буд

درک خیریت اختیار بود

Ваон ба таълими кирдигор буд

وان به تعلیم کردگار بود

Ҳар чаҳ ин илм ва хост шуд сабабаш

هر چه این علم و خواست شد سببش

Ихтиёрӣ наад хиради лақабаш

اختیاری نهد خرد لقبش

Вончаҳ бошад бидӯни ин асбоб

وانچه باشد بدون این اسباب

Изтирорӣаст ном ӯ дарёб

اضطراریست نام او دریاب

Бошад аз ихтиёру қудрати давр

باشد از اختیار و قدرت دور

Фоили он буд бар он маҷбур

فاعل آن بود بر آن مجبور

Ҳамчуи барги дарахту шохи шаҷар

همچو برگ درخت و شاخ شجر

Ки биҷунбад зи боди шому саҳар

که بجنبد ز باد شام و سحر

Ҳар ки дар феъли худ буд мухтор

هر که در فعل خود بود مختار

Феъл ӯ давр бошад аз иҷбор

فعل او دور باشد از اجبار

Гарчи аз ҷабри феъл ӯ давр аст

گرچه از جبر فعل او دور است

Андари он ихтиёр маҷбур аст

اندر آن اختیار مجبور است

Врчаҳ беихтиёр кораш нест

ورچه بی اختیار کارش نیست

Ихтиёри андар ихтиёраш нест

اختیار اندر اختیارش نیست