Гарчи омад басити асли калом
گرچه آمد بسیط اصل کلام
Бошад онро маротибу ақсом
باشد آن را مراتب و اقسام
Ҳаст асли басити он зи сифот
هست اصل بسیط آن ز صفات
зи сифотӣ ки ҳаст лозими зот
ز صفاتی که هست لازم ذات
Ҳақи таъолии ҳақоиқи асрор
حق تعالی حقایق اسرار
Чун кунад баҳри қойилони изҳор
چون کند بهر قایلان اظهار
Сифатиро ки ҳаст мбдоءи он
صفتی را که هست مبداء آن
Карда номаши каломи аҳли лисон
کرده نامش کلام اهل لسان
Пеши он кӯ буд ба илми илм
پیش آن کو بود به علم علم
Ин каломаст муттасиф ба қадам
این کلام است متصف به قدم
Бошад оре ба ҳукми ақли салим
باشد آری به حکم عقل سلیم
Сифати зоти ҳамчуи зоти қадим
صفت ذات همچو ذات قدیم
Гоҳе он бе тавассути гуфтор
گاهی آن بی توسط گفتار
Ояд андари маротибу атвор
آید اندر مراتب و اطوار
Чун даллолоти ҷумлаи мавҷӯдот
چون دلالات جمله موجودات
Бар камоли сифоту ваҳдати зот
بر کمال صفات و وحدت ذات
Гоҳе андари либоси лафзу ҳуруф
گاهی اندر لباس لفظ و حروف
Ки мар ӯро қўолбнду зурӯф
که مر او را قوالبند و ظروف
Венаи ду қисмаст зонка ҳарфу мақол
وین دو قسم است زانکه حرف و مقال
ё ба ҳасан мадракаст ё ба хаёл
یا به حس مدرک است یا به خیال
Ончии мадрак ҳаме шавад ба ҳавос
آنچه مدرک همی شود به حواس
Зоҳир омад ба пеши ақлу қиёс
ظاهر آمد به پیش عقل و قیاس
Вончаҳ бошад ҳавос азон қосир
وانچه باشد حواس ازان قاصر
Ҳаст бар аҳли кашфи баси зоҳир
هست بر اهل کشف بس ظاهر
Мӯтинаши олами мисол буд
موطنش عالم مثال بود
Олати самъи он хаёл буд
آلت سمع آن خیال بود
Гардад аз самъи ботини он мафҳум
گردد از سمع باطن آن مفهوم
Самъи зоҳир буд азон маҳрӯм
سمع ظاهر بود ازان محروم
Гуфту гӯии Фариштагон бо ҳам
گفت و گوی فرشتگان با هم
Бошад аз ҳарфу савти он олам
باشد از حرف و صوت آن عالم
Ҳар маликро дар ӯ мисолӣ ҳаст
هر ملک را در او مثالی هست
Ки диҳадашон дар он мақолии даст
که دهدشان در آن مقالی دست
Мтҷсд шавад дар ӯ арвоҳ
متجسد شود در او ارواح
Мтрўҳ шавад дар ӯ шбоҳ
متروح شود در او شباح
Ҳар чаҳ ояд фурӯи зи олами ҷон
هر چه آید فرو ز عالم جان
Қолабӣ бошадаш дар он майдон
قالبی باشدش در آن میدان
Вончаҳ боло равад зи олами гул
وانچه بالا رود ز عالم گل
Сӯратӣ ёбад андари он манзил
صورتی یابد اندر آن منزل
Ваҳии танзилу руяти ҷбрил
وحی تنزیل و رؤیت جبریل
Ҳаст аҳкоми он ҷаҳон бе қил
هست احکام آن جهان بی قیل
Нутқу тасбеҳ каз ҷамоду набот
نطق و تسبیح کز جماد و نبات
Бишинавӣ ё зи аҷами ҳайвонот
بشنوی یا ز عجم حیوانات
Ҳама ҳаст аз хавоси он олам
همه هست از خواص آن عالم
Самъ ва ҳис нест андари он муҳаррам
سمع و حس نیست اندر آن محرم
Ҳар киро шуд кушодаи роҳи хаёл
هر که را شد گشاده راه خیال
Андари он оламаш диҳанд маҷол
اندر آن عالمش دهند مجال
Кончаҳ бошад шунидании шунӯд
کانچه باشد شنیدنی شنود
Рағми маҳҷӯбро бидон гаравад
رغم محجوب را بدان گرود
Вончаҳ бошад з дӣданӣ бинад
وانچه باشد ز دیدنی بیند
Доман аз мункир ?данӣ чӣанд
دامن از منکر دنی چیند
Нисбати ин ҷаҳон ба он чун аст
نسبت این جهان به آن چون است
Аз ҳади ақлу фаҳм берун аст
از حد عقل و فهم بیرون است
Гуфт шореъи кҳлқти талаққӣ
گفت شارع کحلقت تلقی
Фии фалоти баъӣдаи алأрҷо
فی فلات بعیدة الأرجا
Шарҳи онро касе чаҳ сони синҷид
شرح آن را کسی چه سان سنجد
Нест зонсон ки дар баён гунҷад
نیست زانسان که در بیان گنجد
Чун суханро кашид риштаи дароз
چون سخن را کشید رشته دراز
Ба сари ришта бояд омад боз
به سر رشته باید آمد باز
Буд сари риштаи зикр бе адабон
بود سر رشته ذکر بی ادبان
Аз паии ибрати адаби талабон
از پی عبرت ادب طلبان