эй илми илми броФрохтаҳ

ای علم علم برافراخته

Чун илм аз илми сроФрохтаҳ

چون علم از علم سرافراخته

Хештан аз илми илми сохтӣ

خویشتن از علم علم ساختی

Чун амал омад илми андохтӣ

چون عمل آمد علم انداختی

Лоф дурустӣаст илми созят

لاف درستیست علم سازیت

Ҳуҷҷати сустӣ илм андозят

حجت سستی علم اندازیت

Даъвӣ дониш кунӣ аз ҷоҳилӣ

دعوی دانش کنی از جاهلی

Ҳосили таҳсили ту бе ҳосилӣ

حاصل تحصیل تو بی حاصلی

Хоҷа занад бонг ки снътўрм

خواجه زند بانگ که صنعتورم

Мис шавад аз ҷавдати санъати зарам

مس شود از جودت صنعت زرم

Лекин агар даст ба ҷайбаш наҳй

لیکن اگر دست به جیبش نهی

Чун кафи муфлис буд аз зари тиҳӣ

چون کف مفلس بود از زر تهی

Кӣса чу холӣ буд аз зару сим

کیسه چو خالی بود از زر و سیم

Даъвии эксир чаҳ суд аз ҳаким

دعوی اکسیر چه سود از حکیم

Ҷамъи кутуб аз сирау носара

جمع کتب از سره و ناسره

Карда чу хиштаст ба гирдати хара

کرده چو خشت است به گردت خره

Он хара кун рахна ки аз чори ҳад

آن خره کن رخنه که از چار حد

Басти миёни туу мақсӯди сад

بست میان تو و مقصود سد

Ҳар варақӣ зон кутуб омад ҳиҷоб

هر ورقی زان کتب آمد حجاب

Зон ҳуҷби тӯй ба ту рух битоб

زان حجب توی به تو رخ بتاب

То бабрӣ аз ҳамаи фардои сабақ

تا ببری از همه فردا سبق

Зон кутуб имрӯз бигардон варақ

زان کتب امروز بگردان ورق

Илм ки хонда ба раҳи носавоб

علم که خوانده به ره ناصواب

Бошад азон илми сияҳи рӯи китоб

باشد ازان علم سیه رو کتاب

Нури дил аз синаи синои мҷўӣ

نور دل از سینه سینا مجوی

Равшанӣ аз чашм на бинои мҷўӣ

روشنی از چشم نه بینا مجوی

Ҷониб куфраст ашорот ӯ

جانب کفر است اشارات او

Боис хавфаст Башшорот ӯ

باعث خوف است بشارات او

Фикри шифояши ҳама беморӣ аст

فکر شفایش همه بیماری است

Майли нҷотши з гирифторӣ аст

میل نجاتش ز گرفتاری است

Қоидаи тиб ки ба қонӯни ниҳод

قاعده طب که به قانون نهاد

Пой на аз қоидаи беруни ниҳод

پای نه از قاعده بیرون نهاد

Лек ниҳони сохт бар аҳли талаб

لیک نهان ساخت بر اهل طلب

Рӯй мусаббиб ба ҳиҷоби сабаб

روی مسبب به حجاب سبب

Хосияти илми сабаб сӯзӣ аст

خاصیت علم سبب سوزی است

Шеваи ҷоҳили сабаб омӯзӣ аст

شیوه جاهل سبب آموزی است

Тиби зи набии ҷӯй ки тиб алнабӣ

طب ز نبی جوی که طب النبی

Созадат аз ҷумлаи илали аҷнабӣ

سازدت از جمله علل اجنبی

Аз марази ҷаҳл шифо бахшадат

از مرض جهل شفا بخشدت

Вази кидири нафас сафо бахшадат

وز کدر نفس صفا بخشدت

Тобад аз асбобу илал рӯй ту

تابد از اسباب و علل روی تو

Вокнд аз ҳар чаҳ на ҳақи хуии ту

واکند از هر چه نه حق خوی تو

Умр ту шуд сарфи усӯлу фурӯъ

عمر تو شد صرف اصول و فروع

Ҳеҷ науфтод ба аслати руҷӯъ

هیچ نیفتاد به اصلت رجوع

Ҳеҷ вуқуфати зи мақосид чу нест

هیچ وقوفت ز مقاصد چو نیست

Аз талаби он ба мўоқФ моиаст

از طلب آن به مواقف مایست

Бар ту чу накушод зи мифтоҳи роҳ

بر تو چو نگشاد ز مفتاح راه

Давлати фатҳ аз дар фаттоҳи хоҳ

دولت فتح از در فتاح خواه

Гар зи мавонеъи дили ту соф нест

گر ز موانع دل تو صاف نیست

Кашфи мавонеъи ҳад кшоФ нест

کشف موانع حد کشاف نیست

Нури ҳидояти зи ҳдоиаҳи мҷўӣ

نور هدایت ز هدایه مجوی

Роҳи ниҳоят ба нҳоиаҳ мапуӣ

راه نهایت به نهایه مپوی

Тарки нифоқ ва кам талбиси гир

ترک نفاق و کم تلبیس گیر

Илми зи сарчашмаи тақдиси гир

علم ز سرچشمه تقدیس گیر

Ҳар чаҳ на қоли аллоҳу қол алрасул

هر چه نه قال الله و قال الرسول

Ҳаст бар аҳли фазляти фузул

هست بر اهل فضلیت فضول

Фазли худои байн ва фузулӣ макун

فضل خدا بین و فضولی مکن

Ҷаҳли з ҳад рафт ҷҳўлӣ макун

جهل ز حد رفت جهولی مکن

Илм чу додат зи амал сар мапӣч

علم چو دادت ز عمل سر مپیچ

Дониш бекор наярзад ба ҳеҷ

دانش بی کار نیرزد به هیچ

Чун ба бисоти амалати суди пой

چون به بساط عملت سود پای

Беамалонро ба амал раҳ намой

بی عملان را به عمل ره نمای

Боядат аввали адаб андӯхтан

بایدت اول ادب اندوختن

Пас дгаронро адаби омухтан

پس دگران را ادب آموختن

Чун дгаронро шӯии омӯзгор

چون دگران را شوی آموزگار

Кам талаби онро иваз аз рӯзгор

کم طلب آن را عوض از روزگار

Илм буду ҷавҳару боқии суфол

علم بود و جوهر و باقی سفال

Он чу ҳақиқати дгарон чу хаёл

آن چو حقیقت دگران چو خیال

Байъи ҷавоҳир ба суфолӣ ки чаҳ

بیع جواهر به سفالی که چه

Базли ҳақоиқ ба хаёлӣ ки чаҳ

بذل حقایق به خیالی که چه