На танҳо ишқ аз дидори хезад

نه تنها عشق از دیدار خیزد

Басои кини давлат аз гуфтори хезад

بسا کین دولت از گفتار خیزد

Даройади ҷилваи ҳасан аз раҳи гӯш

درآید جلوه حسن از ره گوش

зи ҷон ором бирабоед зи дили ҳуш

ز جان آرام برباید ز دل هوش

Надорад беш азин даллолаи корӣ

ندارد بیش ازین دلاله کاری

Ки гуяд қиссаи зибонгорӣ

که گوید قصه زیبانگاری

з дидан ҳеҷ асари не дар миёна

ز دیدن هیچ اثر نی در میانه

Кунад ошиқи касонро ғоибона

کند عاشق کسان را غایبانه

Ба малики Мисри зебои духтарӣ буд

به ملک مصر زیبا دختری بود

Ки насли одёнро сарварӣ буд

که نسل عادیان را سروری بود

Зада дарҷи ақиқаши ханда бар дар

زده درج عقیقش خنده بر در

з шукр ханд ӯ Миср аз шукри пар

ز شکر خند او مصر از شکر پر

зи баси ширин ки шукр ханд ӯ буд

ز بس شیرین که شکر خند او بود

Дили нешикари андари банд ӯ буд

دل نیشکر اندر بند او بود

Чу шукри рехтӣ аз лаъли хандон

چو شکر ریختی از لعل خندان

Шукр ангушт бигирифтӣ ба дандон

شکر انگشت بگرفتی به دندان

Шукр буд аз даҳонаш бо дили танг

شکر بود از دهانش با دل تنگ

Набот аз рашки лаълаши шиша бар санг

نبات از رشک لعلش شیشه بر سنگ

Чу дар лутф аз нботши лаб фара шуд

چو در لطف از نباتش لب فره شد

Наботи андари дили шиша гиреҳ шуд

نبات اندر دل شیشه گره شد

Набот ар чанд додӣ шишаро дил

نبات ار چند دادی شیشه را دل

намешуд бо лаби лаълаши муқобил

نمی شد با لب لعلش مقابل

Набӯд эмини зи лаъл май парастиш

نبود ایمن ز لعل می پرستش

Ки бо он пари дилии оради шикасташ

که با آن پر دلی آرد شکستش

Ҷаҳонро фитна буд он ғайрати ҳур

جهان را فتنه بود آن غیرت حور

зи ширини шукр ӯ Мисри пари шӯр

ز شیرین شکر او مصر پر شور

Сарони малик дар савдоаш буданд

سران ملک در سوداش بودند

Батон шаҳр нопрўош буданд

بتان شهر ناپرواش بودند

Вале бар чарх май суди афсар ӯ

ولی بر چرخ می سود افسر او

Ба ҳар кас дар намеомад сар ӯ

به هر کس در نمی آمد سر او

зи ъзу молу истиғнои ҷоҳаш

ز عز و مال و استغنای جاهش

намеафтод сӯии каси нигоҳаш

نمی افتاد سوی کس نگاهش

Ҳадиси Юсуфу васфаш чу бишунид

حدیث یوسف و وصفش چو بشنید

Ба моҳ рӯй ӯ меҳраш биҷунбед

به ماه روی او مهرش بجنبید

Чу шуд гуфт ва шунид он паёпай

چو شد گفت و شنید آن پیاپی

Шуд он андешаи муҳкам дар дили вай

شد آن اندیشه محکم در دل وی

Ба дидан майлаш афтод аз шунидан

به دیدن میلش افتاد از شنیدن

Балӣ бошад шунидани тухм дидан

بلی باشد شنیدن تخم دیدن

Нассоби қиматаши маълуми худ сохт

نصاب قیمتش معلوم خود ساخت

зи тартиби нассобаш дил бипардохт

ز ترتیب نصابش دل بپرداخت

Ҳазор уштури ҳамаи покизаи гавҳар

هزار اشتر همه پاکیزه گوهر

Пар аз дебоу машку гавҳару зар

پر از دیبا و مشک و گوهر و زر

зи анвоъи нафоис ҳар чаҳ будаш

ز انواع نفایس هر چه بودش

Ки додан дар баҳо лоиқ намӯдаш

که دادن در بها لایق نمودش

Мураттаб карду роҳи Мисри бардошт

مرتب کرد و راه مصر برداشت

Ба махзан аз захоир ҳеҷ нагузошт

به مخزن از ذخایر هیچ نگذاشت

Фитод аз мақдамаши овоза дар Миср

فتاد از مقدمش آوازه در مصر

Баромадҳоиу ҳўиии тоза дар Миср

برآمد های و هویی تازه در مصر

Ба Миср омад сиррӣ дар роҳи Юсуф

به مصر آمد سری در راه یوسف

Хабар прессон зи ҷавлонгоҳи Юсуф

خبر پرسان ز جولانگاه یوسف

Чу аз ҷўлонгаҳи Юсуф нишон ёфт

چو از جولانگه یوسف نشان یافت

Дили хуррам ба сӯй ӯ Аннан тофт

دل خرم به سوی او عنان تافت

Ҷамолӣ дид беш аз ҳади идрок

جمالی دید بیش از حد ادراک

Чу ҷони зи олӯдагии обу гули пок

چو جان ز آلودگی آب و گل پاک

Ба гетӣ мисли ӯ нодидаи ҳаргиз

به گیتی مثل او نادیده هرگز

зи кас монанди ӯ нашунида ҳаргиз

ز کس مانند او نشنیده هرگز

Нахуст аз дидан ӯ бе худ афтод

نخست از دیدن او بی خود افتاد

зи завқ бе худии гашт аз худ озод

ز ذوق بی خودی گشت از خود آزاد

Вази он пас биҳшӣ ҳушёрӣ оварад

وز آن پس بیهشی هشیاری آورد

зи хоби ғифлаташ бедорӣ оварад

ز خواب غفلتش بیداری آورد

Забон бикшод ва пурсиш кард оғоз

زبان بگشاد و پرسش کرد آغاز

Ҷавоҳири ҷуст азон ганҷинаи роз

جواهر جست ازان گنجینه راز

Бигуфт эй аз ту кори некуии рост

بگفت ای از تو کار نیکویی راست

Бад-ӣни хӯбии ҷамолатро ки орост

بدین خوبی جمالت را که آراست

Ки ломъи сохт хуршеди ҷабинат

که لامع ساخت خورشید جبینت

Ки омад хирмани маи хӯшаи чинат

که آمد خرمن مه خوشه چینت

Кадомин хомаи зани нақш ту пардохт

کدامین خامه زن نقش تو پرداخت

Кадомин боғбони сарв ту афрохт

کدامین باغبان سرو تو افراخت

Ки зад паргори тоқи абрӯят ро

که زد پرگار طاق ابرویت را

Ки дод ин тоби банди гесуят ро

که داد این تاب بند گیسویت را

Гули сероби ту об аз куҷо хӯрд

گل سیراب تو آب از کجا خورد

Бад-ӣни обаши дарин бустон ки пурвирд

بدین آبش درین بستان که پرورد

Ба сарвати хуби рафторӣ ки омухт

به سروت خوب رفتاری که آموخت

Ба лаълати нағзи гуфторӣ ки омухт

به لعلت نغز گفتاری که آموخت

Ма рӯй ту лавҳ нома кист

مه روی تو لوح نامه کیست

Сари зулфи ту ҳарф хома кист

سر زلف تو حرف خامه کیست

Ки бино ?наргастро чашм бикшод

که بینا نرگست را چشم بگشاد

зи хоби нестӣ бедоряш дод

ز خواب نیستی بیداریش داد

Ки бар дарҷ дарат зад қуфли ёқӯт

که بر درج درت زد قفل یاقوت

Ки дилро қӯт омад рӯҳро қӯт

که دل را قوت آمد روح را قوت

Ки кунадат дар занхдони чоҳи ғабғаб

که کندت در زنخدان چاه غبغب

Ки зи об зиндагӣ кардаш лаболаб

که ز آب زندگی کردش لبالب

Ки хол ънбринт зад ба рухсор

که خال عنبرینت زد به رخسار

Нишемани сохт зоғиро зи гулзор

نشیمن ساخت زاغی را ز گلزار

Чу Юсуфи ин сухан ҳо кард азуи гӯш

چو یوسف این سخن ها کرد ازو گوش

Ғизоӣ ҷон фишонд аз чашмаи нӯш

غذای جان فشاند از چشمه نوش

Бигуфто санъати он сонеъами ман

بگفتا صنعت آن صانعم من

Ки аз баҳраш ба ршҳии қонеъами ман

که از بحرش به رشحی قانعم من

Фалаки як нуқта аз калаки камолаш

فلک یک نقطه از کلک کمالش

Ҷаҳони як ғунча аз боғи ҷамолаш

جهان یک غنچه از باغ جمالش

зи нури ҳикматаши хуршеди тобӣ

ز نور حکمتش خورشید تابی

зи баҳри қудраташи гардуни ҳубобӣ

ز بحر قدرتش گردون حبابی

Ҷамолаш буд пок аз тӯҳмати айб

جمالش بود پاک از تهمت عیب

Наҳуфта дар ҳиҷоби пардаи ғайб

نهفته در حجاب پرده غیب

зи зарроти ҷаҳони ойӣнаҳо сохт

ز ذرات جهان آیینه ها ساخت

з рӯй худ ба ҳар як аксии андохт

ز روی خود به هر یک عکسی انداخت

Ба чашми тези байнат ҳар чаҳ некӯаст

به چشم تیز بینت هر چه نیکوست

Чу некӯи бенгарӣ акс рух ӯст

چو نیکو بنگری عکس رخ اوست

Чу дидӣ акси сӯй асл башитоб

چو دیدی عکس سوی اصل بشتاب

Ки пеш асл набӯд аксро тоб

که پیش اصل نبود عکس را تاب

Мъозоллаҳи зи асл ар даври Монӣ

معاذالله ز اصل ار دور مانی

Чу акс охир шавад бе нури Монӣ

چو عکس آخر شود بی نور مانی

Набошад аксро чандон Бақоӣ

نباشد عکس را چندان بقایی

Надорад ранги гули чандон вафое

ندارد رنگ گل چندان وفایی

Бақои хоҳӣ ба рӯй асл бингар

بقا خواهی به روی اصل بنگر

Вафои ҷӯӣ ба сӯй асл бигузар

وفا جویی به سوی اصل بگذر

Ғами чизеи раги ҷонро харошад

غم چیزی رگ جان را خراشد

Ки гоҳе бошад ва гоҳе набошад

که گاهی باشد و گاهی نباشد

Чу донои духтари ин асрор бишунид

چو دانا دختر این اسرار بشنید

Бисоти ишқ Юсуф дарнавардед

بساط عشق یوسف درنوردید

Ба Юсуф гуфт чун васфат шунидам

به یوسف گفت چون وصفت شنیدم

Ба дили доғ таманноят кашидам

به دل داغ تمنایت کشیدم

Гирифтам пеши роҳи орзӯят

گرفتم پیش راه آرزویت

зи сари пои сохтам дар ҷусту ҷӯят

ز سر پا ساختم در جست و جویت

Чу дидам рӯй ту афтодам аз пой

چو دیدم روی تو افتادم از پای

Ба ҷон додани таҳ поят задам рой

به جان دادن ته پایت زدم رای

Вале чун гавҳари асрори сифтӣ

ولی چون گوهر اسرار سفتی

Нишон зон манба анвор гуфтӣ

نشان زان منبع انوار گفتی

Ба таҳқиқ сухан бшикофтӣ мӯӣ

به تحقیق سخن بشکافتی موی

Маро аз меҳр худ бартофтӣ рӯй

مرا از مهر خود برتافتی روی

Ҳиҷоб аз рӯй умедам гушӯдӣ

حجاب از روی امیدم گشودی

зи зарраи раҳ ба хуршедам намӯдӣ

ز ذره ره به خورشیدم نمودی

Кунун бар ман дар ин роз боз аст

کنون بر من در این راز باز است

Ки бо ту ишқ варзидан муҷоз аст

که با تو عشق ورزیدن مجاز است

Чу бошад бар ҳақиқати чашми бозам

چو باشد بر حقیقت چشم بازم

Ба уфтад тарки савдои муҷозам

به افتد ترک سودای مجازم

Ҷзоки аллоҳ ки чашмам боз кардӣ

جزاک الله که چشمم باز کردی

Маро бо ҷони ҷон ҳамроз кардӣ

مرا با جان جان همراز کردی

зи меҳри ғайри бигусастии дили ман

ز مهر غیر بگسستی دل من

Ҳарим васл кардӣ манзили ман

حریم وصل کردی منزل من

Агар ҳар мӯӣ ман гардад забонӣ

اگر هر موی من گردد زبانی

зи ту ронам ба ҳар як достонӣ

ز تو رانم به هر یک داستانی

Наёрам гавҳари шукри ту сифтан

نیارم گوهر شکر تو سفتن

Сари мӯеи зи эҳсони ту гуфтан

سر مویی ز احسان تو گفتن

Пас онгаҳ кард падрӯди вай ва рафт

پس آنگه کرد پدرود وی و رفت

Бараст аз мояу суди вай ва рафт

برست از مایه و سود وی و رفت

Банно кард аз пас рафтан ба таъҷил

بنا کرد از پس رفتن به تعجیل

Ъбодтхонаҳ эй бар соҳили нил

عبادتخانه ای بر ساحل نیل

Дилӣ аз малику моли олами озод

دلی از ملک و مال عالم آزاد

Ба мискинону муҳтоҷон сало дод

به مسکینان و محتاجان صلا داد

Ки малику моли вай тороҷ карданд

که ملک و مال وی تاراج کردند

Ба қӯти як шабаш муҳтоҷ карданд

به قوت یک شبش محتاج کردند

Ба ҷои тоҷ аз гавҳари мурассаъ

به جای تاج از گوهر مرصع

Қаноат кард бо фарсӯдаи Муқаннаъ

قناعت کرد با فرسوده مقنع

Ба ҷой бастани заррини ъсобаҳ

به جای بستن زرین عصابه

Ба сар барбаст пашмин пои тоба

به سر بربست پشمین پای تابه

Тани худ зи атлас ва аксўн бипардохт

تن خود ز اطلس و اکسون بپرداخت

Либоси ойӣнаи осо азнамад сохт

لباس آیینه آسا از نمد ساخت

Ба дасти вай чу гавҳари дори ёра

به دست وی چو گوهر دار یاره

Сафолин сбҳаҳ омад дар шумора

سفالین سبحه آمد در شماره

Ба кунҷи он ъбодтхонаҳ раҳ кард

به کنج آن عبادتخانه ره کرد

зи олами рӯ дар он мҳробгаҳ кард

ز عالم رو در آن محرابگه کرد

зи гулхани доман хокистар оварад

ز گلخن دامن خاکستر آورد

Ба хилвати бистар санҷоб густард

به خلوت بستر سنجاب گسترد

зи хорои зер сар биниҳод болаш

ز خارا زیر سر بنهاد بالش

Даромад гетӣ аз дардаш ба нолш

درآمد گیتی از دردش به نالش

Дар он маъбад ба сар май барад то буд

در آن معبد به سر می برد تا بود

Ба тоъати пой май афшурд то буд

به طاعت پای می افشرد تا بود

Чу дар тоъатгарии умраши саромад

چو در طاعتگری عمرش سرآمد

Ба ҷон додан чу мардони хуши баромад

به جان دادن چو مردان خوش برآمد

Напиндорӣ ки ҷонро ройгон дод

نپنداری که جان را رایگان داد

Фурӯғ рӯй ҷонон дид ва ҷон дод

فروغ روی جانان دید و جان داد

Дило мардонагии зини зани биомуз

دلا مردانگی زین زن بیاموز

Ба мотами шеваи байни шевани биомуз

به ماتم شیوه بین شیون بیاموز

Ғами худ хур агар ин ғами надорӣ

غم خود خور اگر این غم نداری

Бикун мотамгар ин мотами надорӣ

بکن ماتم گر این ماتم نداری

Ба сар шуд умр дар сӯрати парастӣ

به سر شد عمر در صورت پرستی

Дамии зи андешаи сӯрати нрстӣ

دمی ز اندیشه صورت نرستی

Ба ҳар дами ҳасани сӯратро зўолист

به هر دم حسن صورت را زوالیست

зи ҳоле ҳар замони гардон ба ҳолест

ز حالی هر زمان گردان به حالیست

Мазан ҳар дами қадам дар санглохӣ

مزن هر دم قدم در سنگلاخی

зи шохӣ ҳар замони манишин ба шохӣ

ز شاخی هر زمان منشین به شاخی

Нишемани бартар аз куну макони гир

نشیمن برتر از کون و مکان گیر

Фарози кохи маънии ошёни гир

فراز کاخ معنی آشیان گیر

Буд маънии яке сӯрати ҳазорон

بود معنی یکی صورت هزاران

Мҷуи ҷамъият аз сӯрати шуморон

مجو جمعیت از صورت شماران

Парешоне буд ҳар ҷо шумор аст

پریشانی بود هر جا شمار است

Вази он рӯ дар яке кардан ҳисор аст

وز آن رو در یکی کردن حصار است

Чу тоби ҳамлаи душмани надорӣ

چو تاب حمله دشمن نداری

Ба он каз ҷанг ӯ бошӣ ҳисорӣ

به آن کز جنگ او باشی حصاری