Дарин фирӯзаи кохи дайри бунёд

درین فیروزه کاخ دیر بنیاد

Аҷаби ғофил ниҳодаст одамизод

عجب غافل نهاد است آدمیزاد

Набошад дأб ӯ неъмати шиносӣ

نباشد دأب او نعمت شناسی

Надонад табъ ӯ ҷузи носипосӣ

نداند طبع او جز ناسپاسی

Ба неъмат гарчи умрӣ бигузаранд

به نعمت گرچه عمری بگذراند

Надонад қадари он то дар намонад

نداند قدر آن تا در نماند

Басои ошиқ ки бар ҳиҷрон далер аст

بسا عاشق که بر هجران دلیر است

Ба он пиндор каз маъшӯқ сайр аст

به آن پندار کز معشوق سیر است

Фалак чун оташ ҳиҷрон фурӯзад

فلک چون آتش هجران فروزد

Чу шамъаш тан бакоҳад ҷон бисӯзад

چو شمعش تن بکاهد جان بسوزد

Чу зиндон бар гирифторони зиндон

چو زندان بر گرفتاران زندان

Гулистон шуд азон гулбарги хандон

گلستان شد ازان گلبرگ خندان

Зулайхои каш азон сарви ягона

زلیخا کش ازان سرو یگانه

Ба аз хуррами гулистон буд хона

به از خرم گلستان بود خانه

Чу он сарв аз гулистонаш бадар шуд

چو آن سرو از گلستانش بدر شد

Гулистонаши зи зиндони тира тар шуд

گلستانش ز زندان تیره تر شد

Ба танг омад дар он зиндони дил ӯ

به تنگ آمد در آن زندان دل او

Яке сад шуд зи ҳиҷрони мушкил ӯ

یکی صد شد ز هجران مشکل او

Чаҳ мушкил зон бтар бар ошиқи зор

چه مشکل زان بتر بر عاشق زار

Ки бедилдор бинад ҷои дилдор

که بی دلدار بیند جای دلدار

Чаҳ осоиш дар он гулзор монад

چه آسایش در آن گلزار ماند

Казу гули рахти бандад хор монад

کزو گل رخت بندد خار ماند

Синони хор дар гулзор бе гул

سنان خار در گلزار بی گل

Буд хоссаи паии озори булбул

بود خاصه پی آزار بلبل

Чу холӣ дид азон гули гулшани хеш

چو خالی دید ازان گل گلشن خویش

Чу ғунча чок зад пероҳани хеш

چو غنچه چاک زد پیراهن خویش

зи ғам чун пар барояд ҷони ғамнок

ز غم چون پر برآید جان غمناک

Чаҳ бок ар ҷайби худ ошиқ занад чок

چه باک ار جیب خود عاشق زند چاک

Дарӣ бар синаи худ май кушояд

دری بر سینه خود می گشاید

Ки ғам берун равад шодии даройад

که غم بیرون رود شادی درآید

Ба нохуни ҳамчуи гул рухсор ме кунад

به ناخن همچو گل رخسار می کند

Чу сунбули мӯии анбар бор ме кунад

چو سنبل موی عنبر بار می کند

Чу будаш рӯйу мӯӣ аз ҷони нишоне

چو بودش روی و موی از جان نشانی

зи ҳиҷри ёр худ мекунад ҷонӣ

ز هجر یار خود می کند جانی

зи дасти дил ба синаи санг май кӯфт

ز دست دل به سینه سنگ می کوفت

Ба қасди ҳиҷри табли ҷанг май кӯфт

به قصد هجر طبل جنگ می کوفت

Агарчӣ буд шоҳи хайли хӯбӣ

اگرچه بود شاه خیل خوبی

Шикаст омад бар ӯ зон табли кӯбӣ

شکست آمد بر او زان طبل کوبی

Ба фарқи сар ба панҷаи хок май бехат

به فرق سر به پنجه خاک می بیخت

Сиришк аз дидаи ғамнок май рехт

سرشک از دیده غمناک می ریخت

зи хок ва об мекард инчунин гул

ز خاک و آب می کرد اینچنین گل

Ки бандади рахнаҳои ҳиҷр бар дил

که بندد رخنه های هجر بر دل

Вале рахна ки ҳиҷрон дар дили афканд

ولی رخنه که هجران در دل افکند

Бад-ӣни як мушти гул мушкил шавад банд

بدین یک مشت گل مشکل شود بند

Ба дандони лаъл чун унноб ме хаст

به دندان لعل چون عناب می خست

Ба ақд дар ақиқ ноб ме хаст

به عقد در عقیق ناب می خست

Магар май хост то бинишонад он хӯн

مگر می خواست تا بنشاند آن خون

Ки аз ҷӯши дилаш май рехти берун

که از جوش دلش می ریخت بیرون

Рухи гулгуни худ ме сохт нилӣ

رخ گلگون خود می ساخت نیلی

Чу нилӯфари зи зарбатҳои силӣ

چو نیلوفر ز ضربت های سیلی

Ки сурхӣ дар хур омад хуррамӣ ро

که سرخی در خور آمد خرمی را

Нишоед ҷузи кабӯдии мотамӣ ро

نشاید جز کبودی ماتمی را

зи дили хунини рақам бар рӯ ҳаме зад

ز دل خونین رقم بر رو همی زد

Ба ҳасрати даст бар зону ҳаме зад

به حسرت دست بر زانو همی زد

Ки ин корӣ ки ман кардам ки карда сет

که این کاری که من کردم که کرده ست

Чунин заҳрӣ ки ман хӯрдам ки хӯрдаи сет

چنین زهری که من خوردم که خورده ست

Дарин мҳнтсрои як ишқи пеша

درین محنتسرا یک عشق پیشه

Назд чун ман ба пои хеши теша

نزد چون من به پای خویش تیشه

Ба дасти хеши чашм хеш кунадам

به دست خویش چشم خویش کندم

зи кӯрии хешро дар чаҳ фикандам

ز کوری خویش را در چه فکندم

зи ғами кӯҳӣ ба пушти хеши бастам

ز غم کوهی به پشت خویش بستم

Ба зери кӯҳи пушти худ шикастам

به زیر کوه پشت خود شکستم

Дилам хӯн шуд чу ҳинои рӯзгорӣ

دلم خون شد چو حنا روزگاری

Ки оварадам ба кафи зебои нигорӣ

که آوردم به کف زیبا نگاری

зи дастони фалак бхтмн ошуфт

ز دستان فلک بختمن آشفت

зи даст хеш додам доманаши муфт

ز دست خویش دادم دامنش مفت

Ба ҷонам аз дили овораи хеш

به جانم از دل آواره خویش

намедонам чаҳ созами чораи хеш

نمی دانم چه سازم چاره خویش

бад-инсон навҳа ҷонсӯз ме кард

بدینسان نوحه جانسوز می کرد

Шаби андӯҳи худро рӯз ме кард

شب اندوه خود را روز می کرد

з ҳар чизе казу бӯе шунидӣ

ز هر چیزی کزو بویی شنیدی

Ба буи ӯ зи ҷон оҳӣ кашидӣ

به بوی او ز جان آهی کشیدی

Гирифтӣ дмбдми пероҳан ӯ

گرفتی دمبدم پیراهن او

Ки рӯзии суда будӣ бар тан ӯ

که روزی سوده بودی بر تن او

Чу гули атри димоғ хеш кардӣ

چو گل عطر دماغ خویش کردی

Бидон таскини доғ хеш кардӣ

بدان تسکین داغ خویش کردی

Гуҳии рӯ бар гиребонаш наҳодӣ

گهی رو بر گریبانش نهادی

Ба сад ҳасрати зиҳашро бӯса додӣ

به صد حسرت زهش را بوسه دادی

Ки тавқи ҳишмати он гарданаст ин

که طوق حشمت آن گردن است این

Чаҳ гуфтам риштаи ҷон манаст ин

چه گفتم رشته جان من است این

Гуҳӣ дар остинаши дасти барадӣ

گهی در آستینش دست بردی

зи бахти он дастбурди худ шимурдӣ

ز بخت آن دستبرد خود شمردی

Наҳодӣ бар ду чашми худ ба таъзим

نهادی بر دو چشم خود به تعظیم

Ба ёд соидаш кардӣ пар аз сим

به یاد ساعدش کردی پر از سیم

Гуҳӣ кардӣ ба дидаи доманаши ҷой

گهی کردی به دیده دامنش جای

Ки рӯзии судаи рӯ бар пушти он пой

که روزی سوده رو بر پشت آن پای

Намӯдӣ ноумед аз поибўсӣ

نمودی ناامید از پایبوسی

Ба домнбўсӣ ӯ чоплусӣ

به دامنبوسی او چاپلوسی

Чу давр аз фарқ дидӣ афсараш ро

چو دور از فرق دیدی افسرش را

Фишондӣ гирди лаълу гавҳараш ро

فشاندی گرد لعل و گوهرش را

Ки ин ҳамсояи он фарқ бӯда сет

که این همسایه آن فرق بوده ست

Ҷаҳонӣ бар заминаши фарқи судаи сет

جهانی بر زمینش فرق سوده ست

Камарро каз намеёд додӣ

کمر را کز میانش یاد دادی

Чу дидӣ бандагиро дод додӣ

چو دیدی بندگی را داد دادی

Ба ёди оҳӯии сайди афкани хеш

به یاد آهوی صید افکن خویش

Камандаши сохтӣ дар гардани хеш

کمندش ساختی در گردن خویش

Чу зркши ҳалааш аз ҳам кушодӣ

چو زرکش حله اش از هم گشادی

Ба гиряи дидаи пари нами кушодӣ

به گریه دیده پر نم گشادی

Бишустӣ доман аз ашки ниёзаш

بشستی دامن از اشک نیازش

зи ашки лаъли худ бастии тарозаш

ز اشک لعل خود بستی طرازش

Чу нълинш ба ҷое ҷуфт дидӣ

چو نعلینش به جایی جفت دیدی

Азон бӯсӣ ба ҷонӣ муфт дидӣ

ازان بوسی به جانی مفت دیدی

Бадви ҷуфташ шудан дар дили гузаштӣ

بدو جفتش شدن در دل گذشتی

з бе ҷуфтяши тоқати тоқи гаштӣ

ز بی جفتیش طاقت طاق گشتی

Наҳодӣ банд бар дил аз дўолш

نهادی بند بر دل از دوالش

зи хӯн дида додӣ ранги олаш

ز خون دیده دادی رنگ آلش

бад-инсон ҳар дамаш аз нави ғамӣ буд

بدینسان هر دمش از نو غمی بود

з ҳар чизеи ҷудо дар мотамӣ буд

ز هر چیزی جدا در ماتمی بود

Чу қадари неъмат дидор нашнохт

چو قدر نعمت دیدار نشناخت

Ба доғи даврӣ аз дидори бгдохт

به داغ دوری از دیدار بگداخت

Пушаймон шуд вале судӣ набӯдаш

پشیمان شد ولی سودی نبودش

Ба ғайр аз сабр беҳбӯдӣ набӯдаш

به غیر از صبر بهبودی نبودش

Вале сабр аз чунон рӯ чун тавон кард

ولی صبر از چنان رو چون توان کرد

Кӣ аз дили меҳр ӯ берун тавон кард

کی از دل مهر او بیرون توان کرد

Ҳалоки ошиқ аз ҷонон ҷудоӣаст

هلاک عاشق از جانان جداییست

Ба тахсӣси онкии баъд аз ошноӣаст

به تخصیص آنکه بعد از آشناییست

Чу уфтад ақди суҳбат дар миёна

چو افتد عقد صحبت در میانه

Буд фурқати азоб бе карона

بود فرقت عذاب بی کرانه

Вагар пайванди суҳбат дар миён нест

وگر پیوند صحبت در میان نیست

Ҷудоӣ нохушаст аммо чунон нест

جدایی ناخوش است اما چنان نیست

Ба танг омад зи худ тарк худӣ кард

به تنگ آمد ز خود ترک خودی کرد

Ба некӣ чун нашуд майл бадӣ кард

به نیکی چون نشد میل بدی کرد

Сари худ бар дар ва девор ме зад

سر خود بر در و دیوار می زد

Ба синаи ханҷар хунхор ме зад

به سینه خنجر خونخوار می زد

Ба бом қаср мешуд посбони вор

به بام قصر می شد پاسبان وار

Каз онҷои афканди худро нигунсор

کز آنجا افکند خود را نگونسار

Таноб аз гесуии шбрнг ме сохт

طناب از گیسوی شبرنگ می ساخت

Бидон роҳи нафасро танг ме сохт

بدان راه نفس را تنگ می ساخت

Халосӣ аз ҷафои даҳр май ҷуст

خلاصی از جفای دهر می جست

зи шарбатдори ҷоми заҳр май ҷуст

ز شربتدار جام زهر می جست

з ҳар чизе ки пас ё пеш май хост

ز هر چیزی که پس یا پیش می خواست

Ҳамаи асбоби марги хеш май хост

همه اسباب مرگ خویش می خواست

Ҳаме бӯсед дояи дасту поиш

همی بوسید دایه دست و پایش

Ҳаме гуфт аз самими дили дуояш

همی گفت از صمیم دل دعایش

Ки аз ҷонони мураттаби боди комат

که از جانان مرتب باد کامت

зи лаъл ӯ лаболаби боди ҷомат

ز لعل او لبالب باد جامت

Раҳоӣати ончунон бод аз ҷудоӣ

رهاییت آنچنان باد از جدایی

Ки ҳаргизи ноидти ёд аз ҷудоӣ

که هرگز نایدت یاد از جدایی

Замонӣ бо худ ои ин бехудӣ чанд

زمانی با خود آی این بی خودی چند

Хирадмандӣ гузин нобахрадӣ чанд

خردمندی گزین نابخردی چند

Дили моро зи ғам хӯн мекунӣ ту

دل ما را ز غم خون می کنی تو

Ки карда сети инки акнӯн мекунӣ ту

که کرده ست اینکه اکنون می کنی تو

з ман бишинав ки ҳастам пери ин кор

ز من بشنو که هستم پیر این کار

Шикебе буд тадбири ин кор

شکیبایی بود تدبیر این کار

з бесабрӣ фитодӣ дар табу тоб

ز بی صبری فتادی در تب و تاب

Бар ин оташ бирез аз абри сабри об

بر این آتش بریز از ابر صبر آب

Чу гирад сарсари меҳнат вазидан

چو گیرد صرصر محنت وزیدن

Набояд ҳамчуи коҳ аз ҷо паридан

نباید همچو کاه از جا پریدن

Ба он бошад ки дар домани кашии пой

به آن باشد که در دامن کشی پای

Ба сон кӯҳ бошӣ пой бар ҷой

به سان کوه باشی پای بر جای

Сабурии моя фирӯзӣ омад

صبوری مایه فیروزی آمد

Қавитар поя беҳрузӣ омад

قوی تر پایه بهروزی آمد

Сабурии миваи умедати орад

صبوری میوه امیدت آرد

Сабурии давлати ҷовидати орад

صبوری دولت جاویدت آرد

Ба сабри андари садаф борон шавад дар

به صبر اندر صدف باران شود در

Ба сабр аз лаълу гавҳар кон шавад пар

به صبر از لعل و گوهر کان شود پر

Ба сабр аз дона ояд хӯшаи берун

به صبر از دانه آید خوشه بیرون

зи хӯшаи раҳравонро тӯшаи берун

ز خوشه رهروان را توشه بیرون

Ба сабри андари раҳми як қатраи об

به صبر اندر رحم یک قطره آب

Шавад на моҳро моҳи ҷҳонтоб

شود نه ماه را ماه جهانتاب

Зулайхо бо дилу ҷони рамида

زلیخا با دل و جان رمیده

Шуд аз гуфтор доя орамида

شد از گفتار دایه آرمیده

Гиребонии дарида то ба доман

گریبانی دریده تا به دامن

Кашид аз сабр кӯшӣ по ба доман

کشید از صبر کوشی پا به دامن

Вале сабрӣ ки гирад ошиқаши пеш

ولی صبری که گیرد عاشقش پیش

Ба қавли носеҳони маслиҳати кеш

به قول ناصحان مصلحت کیش

Чу гардад носеҳ аз гуфтори хомӯш

چو گردد ناصح از گفتار خاموش

Кунад он ҳарфро ошиқи фаромӯш

کند آن حرف را عاشق فراموش