Дилӣ каз дилбарӣ ношод бошад

دلی کز دلبری ناشاد باشد

з ҳар шодӣу ғам озод бошад

ز هر شادی و غم آزاد باشد

Ғам дигар нагирад доман ӯ

غم دیگر نگیرد دامن او

Нагардад шодеи пиромн ӯ

نگردد شادیی پیرامن او

Агар гардад ҷаҳони дарёии андӯҳ

اگر گردد جهان دریای اندوه

براردи мавҷҳои ғусса чун кӯҳ

برآرد موجهای غصه چون کوه

Азон нами доман ӯ тар нагардад

ازان نم دامن او تر نگردد

зи андӯҳӣ ки дорад барнагардад

ز اندوهی که دارد برنگردد

Вагар ҷашн тараб созад замона

وگر جشن طرب سازد زمانه

Диҳад рӯи айшҳои ҷовдона

دهد رو عیش های جاودانه

Фурӯи печад азон ҷашни тараб рӯй

فرو پیچد ازان جشن طرب روی

Нахоҳад кам ғами худ як сари мӯӣ

نخواهد کم غم خود یک سر موی

Зулайхо буд мурғи меҳнати оҳанг

زلیخا بود مرغ محنت آهنگ

Ҷаҳон чун хонаи мурғон бар ӯ танг

جهان چون خانه مرغان بر او تنگ

Дар он рӯзӣ ки давлати ёр будаш

در آن روزی که دولت یار بودش

Ҳарими хона чун гулзор будаш

حریم خانه چون گلزار بودش

Азизаш буд бар сари сояи густар

عزیزش بود بر سر سایه گستر

Ниҳолӣ буд раънои соя парвар

نهالی بود رعنا سایه پرور

Ҳамаи асбоби ъушрат ҷамъ ме дошт

همه اسباب عشرت جمع می داشت

Рухии афрӯхта чун шамъ ме дошт

رخی افروخته چون شمع می داشت

Ғами Юсуфи зи ҷон ӯ наме рафт

غم یوسف ز جان او نمی رفت

Ҳадисаш аз забон ӯ наме рафт

حدیثش از زبان او نمی رفت

Дар ин вақте ки рафт аз сари азизаш

در این وقتی که رفت از سر عزیزش

Намонад асбоби давлати ҳеҷ чизаш

نماند اسباب دولت هیچ چیزش

Хаёл рӯй Юсуфи ёр ӯ буд

خیال روی یوسف یار او بود

Аниси хотири аФгор ӯ буд

انیس خاطر افگار او بود

Ба ёдаш рӯй дар вайрона Эй кардӣ

به یادش روی در ویرانه ای کردی

Ватан дар кунҷи мҳнтхонаҳ Эй кард

وطن در کنج محنتخانه ای کرد

На мехӯрд аз фироқ ӯ на ме хуфт

نه می خورد از فراق او نه می خفت

зи дидаи хӯн ҳаме борид ва ме гуфт

ز دیده خون همی بارید و می گفت

Хуши он каз бахт бархӯрдор будам

خوش آن کز بخت برخوردار بودم

Даруни як саро бо ёр будам

درون یک سرا با یار بودم

Дилӣ бебор аз ҳурмони дидор

دلی بی بار از حرمان دیدار

Ҷамолаш дидамӣ ҳар рӯзи сад бор

جمالش دیدمی هر روز صد بار

Азон давлат чу бахтами сохт маҳрӯм

ازان دولت چو بختم ساخت محروم

Ба зиндон кардамаш мазлӯму марҳӯм

به زندان کردمش مظلوم و مرحوم

Ба шаби пинҳон ба зиндони ?бардамии роҳ

به شب پنهان به زندان بردمی راه

Тамошо кардамӣ он рӯй чун моҳ

تماشا کردمی آن روی چون ماه

Ба рӯзами занги ғам аз дил задудӣ

به روزم زنگ غم از دل زدودی

Дару девори он манзил ки будӣ

در و دیوار آن منزل که بودی

Манам имрӯзи азинҳои даври монда

منم امروز ازینها دور مانده

Ба дили ранҷа ба тани ранҷури монда

به دل رنجه به تن رنجور مانده

Надорам зу ба ҷуз дар дили хаёлӣ

ندارم زو به جز در دل خیالی

Вази он холии ним дар ҳеҷ ҳоле

وز آن خالی نیم در هیچ حالی

Хаёлаш гар равад чун зиндаи монам

خیالش گر رود چون زنده مانم

Ки дар қолаб хаёл ӯст ҷонам

که در قالب خیال اوست جانم

Ҳаме гуфт ин ҳадис ва оҳ ме зад

همی گفت این حدیث و آه می زد

зи оҳи оташ ба меҳр ва моҳ ме зад

ز آه آتش به مهر و ماه می زد

Чу мади оҳи доими дӯди оҳаш

چو مد آه دایم دود آهش

Ба фарқ сар шудӣ чатри сиёҳаш

به فرق سر شدی چتر سیاهش

зи хуршеди ҳаводиси ҳечгоҳӣ

ز خورشید حوادث هیچگاهی

Набӯдӣ ғайр азон чатраши паноҳӣ

نبودی غیر ازان چترش پناهی

Набӯд он чатри каши болои сар буд

نبود آن چتر کش بالای سر بود

Фалакро аз хаданг ӯ сипар буд

فلک را از خدنگ او سپر بود

Хадангашрогар он монеъ нагаштӣ

خدنگش را گر آن مانع نگشتی

зи сандӯқи фалаки парони гузаштӣ

ز صندوق فلک پران گذشتی

зи мижгони дмбдми хуноб май рехт

ز مژگان دمبدم خوناب می ریخت

Магари хуноби хӯни ноб май рехт

مگر خوناب خون ناب می ریخت

Чу буд аз тоби дили сӯзони таб ӯ

چو بود از تاب دل سوزان تب او

Мижа май рехти обӣ бар лаб ӯ

مژه می ریخت آبی بر لب او

Наме шаст аз рухи он хунобаи гӯйӣ

نمی شست از رخ آن خونابه گویی

Азон хуноба будаш срхрўиӣ

ازان خونابه بودش سرخرویی

Чу зон хунобаи рухро ғоза кардӣ

چو زان خونابه رخ را غازه کردی

Ба дили ақди муҳаббат тоза кардӣ

به دل عقد محبت تازه کردی

Ба рӯй кори новирдии дами нақд

به روی کار ناوردی دم نقد

Ба ҷузи хӯни ҷигари кобӣни он ақд

به جز خون جگر کابین آن عقد

Гуҳии кундӣ ба нохун рӯй гулгун

گهی کندی به ناخن روی گلگون

Чу чашми худ кушодии чашмҳо хӯн

چو چشم خود گشادی چشم ها خون

зи сурхӣ ҳар яке будӣ дўотӣ

ز سرخی هر یکی بودی دواتی

Навиштӣ аз ғамаши хати наҷотӣ

نوشتی از غمش خط نجاتی

Гуҳии синаи гуҳӣ дил ме харошид

گهی سینه گهی دل می خراشید

зи ҷони ҷузи нақш ҷонон ме тарошед

ز جان جز نقش جانان می تراشید

Ҳаме зад бар сари зонуи кафи даст

همی زد بر سر زانو کف دست

Саманро ранги нилӯфари ҳамеи баст

سمن را رنگ نیلوفر همی بست

Ба меҳри дӯст яъне дар хӯрам ман

به مهر دوست یعنی در خورم من

Гар ӯ хуршед шуд нилӯфарами ман

گر او خورشید شد نیلوفرم من

Чу бошад офтоби ховарии ёр

چو باشد آفتاب خاوری یار

Маро набӯд ба аз нилӯфарии кор

مرا نبود به از نیلوفری کار

Ба дил ҳамчун санавбари кӯфтии мушт

به دل همچون صنوبر کوفتی مشت

Ба сон нешикар хойидӣ ангушт

به سان نیشکر خاییدی انگشت

Кафш каз ҳар нигорӣ доштӣ ор

کفش کز هر نگاری داشتی عار

Нигорин гаштӣ аз ангушти аФгор

نگارین گشتی از انگشت افگار

зи ангуштони хунин хома кардӣ

ز انگشتان خونین خامه کردی

зи кофурии кафи худ нома кардӣ

ز کافوری کف خود نامه کردی

Даруни номаи ҳарф ғам навиштӣ

درون نامه حرف غم نوشتی

Буруни зини ҳарфи чизе кам навиштӣ

برون زین حرف چیزی کم نوشتی

Вале зон номаи ҳаргизи достонаш

ولی زان نامه هرگز داستانش

Нхўондии дилбари нанавиштаи хониш

نخواندی دلبر ننوشته خوانش

Фаровони солҳо кори ваии ин буд

فراوان سال ها کار وی این بود

зи ҳиҷрони ранҷу тимори ваии ин буд

ز هجران رنج و تیمار وی این بود

Ҷавонии тираи гашт аз чархи пераш

جوانی تیره گشت از چرخ پیرش

Ба ранг шер шуд мӯӣ чу қӣраш

به رنگ شیر شد موی چو قیرش

Баромади субҳу шаб ҳангома барчед

برآمد صبح و شب هنگامه برچید

Ба мшкстон ӯ кофур борид

به مشکستان او کافور بارید

Гурезони гашти зоғ аз тири тақдир

گریزان گشت زاغ از تیر تقدیر

Ба ҷой зоғ шуд буми ошёни гир

به جای زاغ شد بوم آشیان گیر

Набошад ёди периро дарин боғ

نباشد یاد پیری را درین باغ

Кзинсон бум гирад хонаи зоғ

کزینسان بوم گیرد خانه زاغ

Сиёҳиро сиришк аз наргисаши шаст

سیاهی را سرشک از نرگسش شست

зи нргсзори чашмаш ёсамин раст

ز نرگسزار چشمش یاسمین رست

Ба шодии зери ин тоқи каҷи ойин

به شادی زیر این طاق کج آیین

Сияҳи пӯшедяши чашми ҷаҳони байн

سیه پوشیدیش چشم جهان بین

Чу мотамдори гашт аз ноумедӣ

چو ماتمدار گشت از ناامیدی

Чаро рафт аз сиёҳӣ дар сифедӣ

چرا رفت از سیاهی در سفیدی

зи ҳндстони магар будаш намӯна

ز هندستان مگر بودش نمونه

Ки бошад кори ҳиндӯи божгўнаҳ

که باشد کار هندو باژگونه

Ба рӯй тоза чун гул чинаш афтод

به روی تازه چون گل چینش افتاد

Шикан дар сафҳа насринаш афтод

شکن در صفحه نسرینش افتاد

зи нози он чин ки афкандӣ дар абрӯ

ز ناز آن چین که افکندی در ابرو

Фитодаш чун сипар беноз дар рӯ

فتادش چون سپر بی ناز در رو

Надорад каси дарин баҳри куҳани ёд

ندارد کس درین بحر کهن یاد

Ки гирад оби чин бе ҷунбиши бод

که گیرد آب چین بی جنبش باد

Валегар бод будӣ вар набӯдӣ

ولی گر باد بودی ور نبودی

Рух чун об ӯ пар чин намӯдӣ

رخ چون آب او پر چین نمودی

Сеӣ сурӯши зи бори ишқ хам шуд

سهی سروش ز بار عشق خم شد

Сараш чун ҳалқаи ҳамроз қадам шуд

سرش چون حلقه همراز قدم شد

На сари неи пой буд аз бахти вожўн

نه سر نی پای بود از بخت واژون

зи базми васл ҳамчун ҳалқаи берун

ز بزم وصل همچون حلقه بیرون

Дарин ғмдидаҳи хок аз хӯни мардум

درین غمدیده خاک از خون مردم

Чу шуд сармояи биноииши гум

چو شد سرمایه بیناییش گم

Ба пушти хам азон будӣ сараши пеш

به پشت خم ازان بودی سرش پیش

Ки ҷустии гум шудаи сармояи хеш

که جستی گم شده سرمایه خویش

Ба сари барадӣ дар он вайрони мау сол

به سر بردی در آن ویران مه و سال

Сараши зи афсари тиҳии поиши зи халхол

سرش ز افسر تهی پایش ز خلخال

Тиҳӣ аз ҳалаҳои атласаши дӯш

تهی از حله های اطلسش دوش

Сабк аз донаҳои гавҳараши гӯш

سبک از دانه های گوهرش گوش

Маъаттали гардан аз тавқи мурассаъ

معطل گردن از طوق مرصع

Мърои ориз аз зарбафти бурқаъ

معرا عارض از زربفت برقع

Ба зери паҳлу аз хокаши ниҳолин

به زیر پهلو از خاکش نهالین

Изори нозукашро хишти болин

عذار نازکش را خشت بالین

Ба меҳри Юсуфаш аз хоки бистар

به مهر یوسفش از خاک بستر

Ба аз маҳди ҳарири ҳури густар

به از مهد حریر حور گستر

Ба ёд ӯ ба зер рӯй хишташ

به یاد او به زیر روی خشتش

Мураббаъи болшӣ буд аз биҳишташ

مربع بالشی بود از بهشتش

Дарин меҳнат казон як шама гуфтам

درین محنت کزان یک شمه گفتم

Ба шарҳаши гавҳари сад нуктаи сифтам

به شرحش گوهر صد نکته سفتم

Нарафтӣ ғайри Юсуф бар забонаш

نرفتی غیر یوسف بر زبانش

Набӯдӣ ғайр ӯ ороми ҷонаш

نبودی غیر او آرام جانش

Дар он вақте ки ганҷи сим ва зар дошт

در آن وقتی که گنج سیم و زر داشت

Ҳазорон ҳуққаи пар дар ва гуҳар дошт

هزاران حقه پر در و گهر داشت

з ҳар каси қисса Юсуф шунидӣ

ز هر کس قصه یوسف شنیدی

Ба поиши ганҷи сим ва зар кашидӣ

به پایش گنج سیم و زر کشیدی

Даҳонашро чу дарҷӣ аз гуҳари пар

دهانش را چو درجی از گهر پر

Лаболаби сохтӣ аз гавҳар ва дар

لبالب ساختی از گوهر و در

Бад-ӣни бахшиш ки будаш кори пайваст

بدین بخشش که بودش کار پیوست

Шуд аз симу зару гавҳари туҳидаст

شد از سیم و زر و گوهر تهیدست

Ба пашмин ҷомаи мискин гашт хурсанд

به پشمین جامه مسکین گشت خرسند

Бар он аз лиФ хурмо шуд камарбанд

بر آن از لیف خرما شد کمربند

Хбргўёни зи Юсуф лаб бибастанд

خبرگویان ز یوسف لب ببستند

Пас зонуӣ хомӯшӣ нишастанд

پس زانوی خاموشی نشستند

Гузашти он каз лаб ҳар соҳиби ҳуш

گذشت آن کز لب هر صاحب هوش

з Юсуф ёфтӣ қӯт аз раҳи гӯш

ز یوسف یافتی قوت از ره گوش

Бар он шуд то з беқӯтӣ раҳад боз

بر آن شد تا ز بی قوتی رهد باز

Кунад бар роҳи Юсуфи хонае соз

کند بر راه یوسف خانه ای ساز

Ки чун уфтад гузаргоҳӣ ба роҳаш

که چون افتد گذرگاهی به راهش

Пазиради қӯт аз овози сипоҳаш

پذیرد قوت از آواز سپاهش

Зиҳии бечораи он аз пои фитода

زهی بیچاره آن از پا فتاده

Зимоми ихтиёр аз даст дода

زمام اختیار از دست داده

з васл хон ҷонони бозмонда

ز وصل خوان جانان بازمانده

Навой айш ӯ носози монда

نوای عیش او ناساز مانده

Набошад қӯтӣ аз буии ёраш

نباشد قوتی از بوی یارش

Наёбади қӯт аз пайки диёраш

نیابد قوت از پیک دیارش

Гуҳӣ бо бод аз вай роз гуяд

گهی با باد از وی راز گوید

Гуҳ аз мурғии нишонаш боз ҷӯяд

گه از مرغی نشانش باز جوید

Чу бинад раҳравӣ бар раҳгузорӣ

چو بیند رهروی بر رهگذاری

Ба рӯйиш аз раҳи ғурбати ғуборӣ

به رویش از ره غربت غباری

Бабўсад пой ӯ каз шаҳриёр аст

ببوسد پای او کز شهریار است

Бишӯяд гирд ӯгар зон диёр аст

بشوید گرد او گر زان دیار است

Вагар султонаш аз роҳии савора

وگر سلطانش از راهی سواره

Барояд набӯдаш тоби назора

برآید نبودش تاب نظاره

Шавад хуррам ба хоку гирди роҳаш

شود خرم به خاک و گرد راهش

Нишинад хуш ба овози сипоҳаш

نشیند خوش به آواز سپاهش