Ба дигари рӯзи Юсуфи бомдодон
به دیگر روز یوسف بامدادان
Ки шуд дилҳо зи файзи субҳи шодон
که شد دلها ز فیض صبح شادان
Ба бар карда либоси шаҳриёрӣ
به بر کرده لباس شهریاری
Бурун омад ба оҳанги саворӣ
برون آمد به آهنگ سواری
Чу по дар як рикоб оварад ҷбрил
چو پا در یک رکاب آورد جبریل
Бадв гуфто макун зин беш таъҷил
بدو گفتا مکن زین بیش تعجیل
Амон набӯд зи чархи умри Фрсоӣ
امان نبود ز چرخ عمر فرسای
Ки сояд бар рикоби дигарати пой
که ساید بر رکاب دیگرت پای
Аннани бугсали зи омол ва амоне
عنان بگسل ز آمال و امانی
Бикаш по аз рикоби зиндагонӣ
بکش پا از رکاب زندگانی
Чу Юсуфи ин бишорат кард азуи гӯш
چو یوسف این بشارت کرد ازو گوش
Зшодӣ шуд бар ӯ ҳастӣ фаромӯш
زشادی شد بر او هستی فراموش
зи шоҳии доман ҳиммат барафшонад
ز شاهی دامن همت برافشاند
Яке аз ворисони маликро хонд
یکی از وارثان ملک را خواند
Ба ҷои худ шаҳи он марз кардаш
به جای خود شه آن مرز کردش
Ба хислатҳои нек андарз кардаш
به خصلت های نیک اندرز کردش
Дигар гуфтои Зулайхоро бихонед
دگر گفتا زلیخا را بخوانید
Ба меоди видоъи ман расонид
به میعاد وداع من رسانید
Бигуфтанд ӯ ба дасти ғам забун аст
بگفتند او به دست غم زبون است
Фитода дар миёни хок ва хӯн аст
فتاده در میان خاک و خون است
Надорад тоқати ин бори ҷонаш
ندارد طاقت این بار جانش
Ба кор хеш бигзор ончунонаш
به کار خویش بگذار آنچنانش
Бигуфто тарсами ин доғи ғаромат
بگفتا ترسم این داغ غرامت
Бимонад бар дил ӯ то қиёмат
بماند بر دل او تا قیامت
Бигуфтанд эзадаш хурсанд дороад
بگفتند ایزدش خرسند داراد
Ба хурсандии қавии пайванди дороад
به خرسندی قوی پیوند داراد
Ба кафи ҷбрил ҳозир дошт себӣ
به کف جبریل حاضر داشت سیبی
Ки боғи хулд азон медошт зебӣ
که باغ خلد ازان می داشت زیبی
Чу Юсуфро ба дасти он себ биниҳод
چو یوسف را به دست آن سیب بنهاد
Равони он себро буиед ва ҷон дод
روان آن سیب را بویید و جان داد
Балӣ зон накҳати боғ бақо ёфт
بلی زان نکهت باغ بقا یافت
Азон накҳат ба сӯй боғ бишитофт
ازان نکهت به سوی باغ بشتافت
Чу Юсуфро азон бӯи ҷони баромад
چو یوسف را ازان بو جان برآمد
зи ҷони ҳозирони афғони баромад
ز جان حاضران افغان برآمد
зи бас боло гирифт овози фарёд
ز بس بالا گرفت آواز فریاد
Садо дар гунбад фирӯза афтод
صدا در گنبد فیروزه افتاد
Зулайхо гуфт кини шӯр ва фиғон чист
زلیخا گفت کین شور و فغان چیست
Пар аз ғавғои замин ва осмон чист
پر از غوغا زمین و آسمان چیست
Бадв гуфтанд кони шоҳи ҷўонбхт
بدو گفتند کان شاه جوانبخت
Ба сӯии таҳта рӯ кард аз сари тахт
به سوی تخته رو کرد از سر تخت
Видоъи кулбаи танг ҷаҳон кард
وداع کلبه تنگ جهان کرد
Ватан бар авҷи кохи ло макон кард
وطن بر اوج کاخ لا مکان کرد
Чу бишунид ин сухан аз хештан рафт
چو بشنید این سخن از خویشتن رفت
Фурӯғи нири ҳушаши з тан рафт
فروغ نیر هوشش ز تن رفت
зи ҳавли ин ҳадиси он сарви чолок
ز هول این حدیث آن سرو چالاک
Се рӯз афтод ҳамчун соя бар хок
سه روز افتاد همچون سایه بر خاک
Чу чорам рӯз шуд зон хоби бедор
چو چارم روز شد زان خواب بیدار
Самоъи он зи худ барадаш дигар бор
سماع آن ز خود بردش دگر بار
Се бори аинсони се рӯз аз худ ҳаме рафт
سه بار اینسان سه روز از خود همی رفت
Ба доғи синаи сӯз аз худ ҳаме рафт
به داغ سینه سوز از خود همی رفت
Чаҳоруми рӯз чун омад ба худ боз
چهارم روز چون آمد به خود باز
з Юсуф кард аввали пурсиши оғоз
ز یوسف کرد اول پرسش آغاز
На аз вай бар сари бистар нишон ёфт
نه از وی بر سر بستر نشان یافت
На тобуташ ба он олам равон ёфт
نه تابوتش به آن عالم روان یافت
Ҷузи ин аз ваии хабар бозаш надоданд
جز این از وی خبر بازش ندادند
Ки ҳамчун ганҷ дар хокаш ниҳоданд
که همچون گنج در خاکش نهادند
Нахуст аз даври чархи номувофиқ
نخست از دور چرخ ناموافق
Гиребон чок зад чун субҳи содиқ
گریبان چاک زد چون صبح صادق
Бар он оташ ки бар дил дошт пинҳон
بر آن آتش که بر دل داشت پنهان
Раҳе бикшод аз чоки гиребон
رهی بگشاد از چاک گریبان
Вале зон роҳ дар ҷонаш ба ҳар дам
ولی زان راه در جانش به هر دم
Фузуни гашт оташ сӯзанда не кам
فزون گشت آتش سوزنده نی کم
Ба нохуни рахнаҳо дар рӯй ме кунад
به ناخن رخنه ها در روی می کند
Барои чашмаи хур ҷӯй ме кунад
برای چشمه خور جوی می کند
Ба ҳар ҷӯӣ каз он чашма равон кард
به هر جویی کز آن چشمه روان کرد
Саманро ҷилваи гоҳ арғавон кард
سمن را جلوه گاه ارغوان کرد
Шуд аз нохун ба рухи гулгуни хати афкан
شد از ناخن به رخ گلگون خط افکن
Чу арақи нохуна дар чашми равшан
چو عرق ناخنه در چشم روشن
Ба сина аз тағобун санг ме зад
به سینه از تغابن سنگ می زد
Тпончаҳ бар рух гулранг ме зад
طپانچه بر رخ گلرنگ می زد
зи сими онҷои ақиқтар ҳаме раст
ز سیم آنجا عقیق تر همی رست
Вази ин бар лолаи нилӯфар ҳаме раст
وز این بر لاله نیلوفر همی رست
Ба сӯии фарқи нозуки баради панҷа
به سوی فرق نازک برد پنجه
зи зӯри панҷаи онро сохт ранҷа
ز زور پنجه آن را ساخت رنجه
зи райҳони сарви бустонро сабк кард
ز ریحان سرو بستان را سبک کرد
Ба чидани снблстонро тнк кард
به چیدن سنبلستان را تنک کرد
зи дили навҳаи зи ҷони фарёди бардошт
ز دل نوحه ز جان فریاد برداشت
Фиғон аз синаи ношоди бардошт
فغان از سینه ناشاد برداشت
Ки Юсуфи кӯу тахти ороӣ ӯ
که یوسف کو و تخت آرایی او
Ба муҳтоҷон карам фармое ӯ
به محتاجان کرم فرمایی او
Чу азмаш кард зин бар борагии танг
چو عزمش کرد زین بر بارگی تنگ
Ба малик ҷовдонӣ дошт оҳанг
به ملک جاودانی داشت آهنگ
зи бас буд андарин рафтани шитобаш
ز بس بود اندرین رفتن شتابش
Накардам поибўсӣ чун рикобаш
نکردم پایبوسی چون رکابش
Азин кохи ғамафзо чун бурун рафт
ازین کاخ غم افزا چون برون رفت
Набудам дар ҳузур ӯ ки чун рафт
نبودم در حضور او که چون رفت
Сараш биниҳода бар болин надидам
سرش بنهاده بر بالین ندیدم
Хеш аз сафҳа насрин начедам
خویش از صفحه نسرین نچیدم
Чу омад бар тани он захми дурушташ
چو آمد بر تن آن زخم درشتش
Накардам синаи пуштибони пушташ
نکردم سینه پشتیبان پشتش
Чу сӯии таҳтаи барад аз тхтгаҳи рахт
چو سوی تخته برد از تختگه رخت
Ҳумоюн бахт шуд зу таҳта чун тахт
همایون بخت شد زو تخته چون تخت
Гулоб аз чашми ашки афшони нҷстм
گلاب از چشم اشک افشان نجستم
Ба он равшани гулоб ӯро нишастам
به آن روشن گلاب او را نشستم
Кафан чун бар тан ӯ рост карданд
کفن چون بر تن او راست کردند
Ба ткФинш нишаст ва хост карданд
به تکفینش نشست و خاست کردند
Накардам риштаи андӯзии фани хеш
نکردم رشته اندوزی فن خویش
Ки то дузам бар ӯ лоғари тани хеш
که تا دوزم بر او لاغر تن خویش
Чу аз ғами хорҳо дар дили шикастанд
چو از غم خارها در دل شکستند
Вази ин сари манзилаш маҳмил бибастанд
وز این سر منزلش محمل ببستند
Забони пар аз навой бенавоӣ
زبان پر از نوای بینوایی
Накардам маҳмил ӯро дарое
نکردم محمل او را درایی
Чу ҷои хоб дар хокаш кушоданд
چو جای خواب در خاکش گشادند
Чу дар пок дар хокаш ниҳоданд
چو در پاک در خاکش نهادند
Замини зер бар ва дӯшаш нарафтам
زمین زیر بر و دوشش نرفتم
Ба коми дил ба оғӯшаши нхФтм
به کام دل به آغوشش نخفتم
Дариғо зини зиёнкорӣ дариғо
دریغا زین زیانکاری دریغا
Дариғо зини ҷгрхўорӣ дариғо
دریغا زین جگرخواری دریغا
Биё эй ком ҷон маҳрӯмем байн
بیا ای کام جان محرومیم بین
зи зулм осмон мазлӯмем байн
ز ظلم آسمان مظلومیم بین
Буридӣ аз ман ва ёдам накардӣ
بریدی از من و یادم نکردی
Ба дидории зи худ шодам накардӣ
به دیداری ز خود شادم نکردی
ВФодорои вафодорӣ на ин буд
وفادارا وفاداری نه این بود
Ба ёрони шеваи ёрӣ на ин буд
به یاران شیوه یاری نه این بود
Маро аз дили буруни афкандӣ ва рафт
مرا از دل برون افکندی و رفت
Миёни хоку хӯни афкандӣ ва рафт
میان خاک و خون افکندی و رفت
Аҷаби хории шикастӣ дар дили ман
عجب خاری شکستی در دل من
Ки берун ноед ало аз гули ман
که بیرون ناید الا از گل من
На ҷое роҳ рафтан кардае соз
نه جایی راه رفتن کرده ای ساز
Каз онҷо ҳичгаҳ ояд касе боз
کز آنجا هیچگه آید کسی باز
Ҳамон беҳтар каз ӣнҷои пари гушойам
همان بهتر کز اینجا پر گشایم
Ба як парвоз кардан сӯят оем
به یک پرواز کردن سویت آیم
Бигуфт ину имории дорро хост
بگفت این و عماری دار را خواست
Ба рӯй худ имориро биёрост
به روی خود عماری را بیاراست
Ба як ҷунбиш азон андӯҳи хона
به یک جنبش ازان اندوه خانه
Ба риҳлатгоҳ Юсуф шуд равона
به رحلتگاه یوسف شد روانه
Надид онҷои нишон зон гавҳари пок
ندید آنجا نشان زان گوهر پاک
Ба ҷузи хрпштаҳ эй аз хоки намнок
به جز خرپشته ای از خاک نمناک
Бар он хрпштаҳи он хуршеди поя
بر آن خرپشته آن خورشید پایه
Ба хоки андохти худро ҳамчуи соя
به خاک انداخت خود را همچو سایه
зи рухсор чу хур дар зар гирифташ
ز رخسار چو خور در زر گرفتش
зи ашки лаъл дар гавҳар гирифташ
ز اشک لعل در گوهر گرفتش
Гуҳии фарқаш ҳаме бӯседу гуҳи пой
گهی فرقش همی بوسید و گه پای
Фиғон мезад зи дили к-эии вои ман вой
فغان می زد ز دل کای وای من وای
Ту зери гул чу бехи гули наҳуфта
تو زیر گل چو بیخ گل نهفته
Ба болои ман чу шохи гули шигифта
به بالا من چو شاخ گل شگفته
Ту зери хок манзил карда чун ганҷ
تو زیر خاک منزل کرده چون گنج
Ба рӯй хоки ман абри гҳрснҷ
به روی خاک من ابر گهرسنج
Фурӯи рафтаи ту ҳамчун об дар хок
فرو رفته تو همچون آب در خاک
Ба беруни мондаи ман чун хору хошок
به بیرون مانده من چون خار و خاشاک
Хаёлати мавҷи хӯн бар хок ман зад
خیالت موج خون بر خاک من زد
Фироқати шуъла дар хошок ман зад
فراقت شعله در خاشاک من زد
Задӣ оташ ба хошоки вуҷӯдам
زدی آتش به خاشاک وجودم
Азон печон равад бар чархи дӯдам
ازان پیچان رود بر چرخ دودم
Ба дӯди ман касе накушода дида
به دود من کسی نگشاده دیده
Ки не аз дидагони обаши чакида
که نی از دیدگان آبش چکیده
Ҳаме нолид ва ҳар дами синаи чок
همی نالید و هر دم سینه چاک
Ба сад ҳасрат ҳаме молида бар хок
به صد حسرت همی مالید بر خاک
Чу дарду ҳасраташ аз ҳад бурун шуд
چو درد و حسرتش از حد برون شد
Ба расми хокбўсӣ сарнигӯн шуд
به رسم خاکبوسی سرنگون شد
Ба чашмони худ ангуштони даровард
به چشمان خود انگشتان درآورد
Ду наргисро з нргсдон баровард
دو نرگس را ز نرگسدان برآورد
Ба хок вай фиканд аз косаи сар
به خاک وی فکند از کاسه سر
Ки наргис коштан дар хоки беҳтар
که نرگس کاشتن در خاک بهتر
Чу бошад аз гули рӯяти ҷудои чашм
چو باشد از گل رویت جدا چشم
Чаҳ кор ояд дарин бустони марои чашм
چه کار آید درین بستان مرا چشم
Буд расми мусӣбати байни мабҳут
بود رسم مصیبت بین مبهوت
Сияҳи бодом афшодан ба тобут
سیه بادام افشاندن به تابوت
Чу он мискини зи тобуташ ҷудо монад
چو آن مسکین ز تابوتش جدا ماند
Ду бодоми сияҳ бар хокаш ифшоанд
دو بادام سیه بر خاکش افشاند
Ба хокаш рӯй хӯн олуд биниҳод
به خاکش روی خون آلود بنهاد
Ба мискинӣ замин бӯсед ва ҷон дод
به مسکینی زمین بوسید و جان داد
Хуши он ошиқ ки чун ҷонаш барояд
خوش آن عاشق که چون جانش برآید
Ба буии васл ҷононаш барояд
به بوی وصل جانانش برآید
Ҳарифони ҳол ӯро чун бидиданд
حریفان حال او را چون بدیدند
Фиғону нола бар гардун кашиданд
فغان و ناله بر گردون کشیدند
Ҳар он навҳа ки баҳри Юсуф ӯ кард
هر آن نوحه که بهر یوسف او کرد
Ҳаме карданд бар вай бо ду сад дард
همی کردند بر وی با دو صد درد
Ҳаме карданд навҳаи навҳагар ро
همی کردند نوحه نوحه گر را
Ба сони навҳагар он симбр ро
به سان نوحه گر آن سیمبر را
Чу сози навҳаро оҳанг шуд паст
چو ساز نوحه را آهنگ شد پست
Нўрдиднди баҳр шустанаши даст
نوردیدند بهر شستنش دست
Бшстндши зи дидаи ашкборон
بشستندش ز دیده اشکباران
Чу барги гули зи борони баҳорон
چو برگ گل ز باران بهاران
Ба сони ғунча каз шох саман раст
به سان غنچه کز شاخ سمن رست
Бар ӯ карданд зангории кафани чуст
بر او کردند زنگاری کفن چست
зи гирди фурқаташи рух пок карданд
ز گرد فرقتش رخ پاک کردند
Ба ҷанби Юсуфаш дар хок карданд
به جنب یوسفش در خاک کردند
Надидаи ҳаргизи ин давлати кас аз марг
ندیده هرگز این دولت کس از مرگ
Ки ёбад суҳбати ҷонони пас аз марг
که یابد صحبت جانان پس از مرگ
Вале донои ин ширини ҳикоят
ولی دانای این شیرین حکایت
Ки дорад аз куҳани перони ривоят
که دارد از کهن پیران روایت
Чунин гуяд ки бо ҳар ҷониб аз нил
چنین گوید که با هر جانب از نیل
Ки ҷисми пок Юсуф ёфт таҳвил
که جسم پاک یوسف یافت تحویل
Ба дигари ҷонибаши қаҳт ва вабо хост
به دیگر جانبش قحط و وبا خاست
Ба ҷои неъмати анвоъ бало хост
به جای نعمت انواع بلا خاست
Бар ин охири қарор кор доданд
بر این آخر قرار کار دادند
Ки дар тобутӣ аз сангаш ниҳоданд
که در تابوتی از سنگش نهادند
Шикофи санги қӣр андоӣ карданд
شکاف سنگ قیر اندای کردند
Миёни қаъри нилаш ҷой карданд
میان قعر نیلش جای کردند
Бибин ҳила ки чарх бевафо кард
ببین حیله که چرخ بی وفا کرد
Ки баъд аз маргаш аз Юсуф ҷудо кард
که بعد از مرگش از یوسف جدا کرد
намедонам ки бо эшон чаҳ кин дошт
نمی دانم که با ایشان چه کین داشت
Ки зери хокашон осӯда нагузошт
که زیر خاکشان آسوده نگذاشت
Яке шуд ғарқи баҳри ошноӣ
یکی شد غرق بحر آشنایی
Яке лаби ташна дар бар ҷудоӣ
یکی لب تشنه در بر جدایی
Чаҳ хуш гуфт он қадами фарсӯда дар ишқ
چه خوش گفت آن قدم فرسوده در عشق
з ҳар суду зиёни осӯда дар ишқ
ز هر سود و زیان آسوده در عشق
Ки ишқи онҷо ки бошад гарми бозор
که عشق آنجا که باشد گرم بازار
Надорад ҳеҷ бо осӯдагии кор
ندارد هیچ با آسودگی کار
Кафан бар ошиқ аз вай чок бошад
کفن بر عاشق از وی چاک باشد
Агар худ хуфтаи зер хок бошад
اگر خود خفته زیر خاک باشد
Хуши он ошиқ ки дар ҳиҷрони чунин мард
خوش آن عاشق که در هجران چنین مرد
Ба хилватгоҳи ҷонони ҷони чунин барад
به خلوتگاه جانان جان چنین برد
Нагӯяд кас ки мардӣ дар кафан рафт
نگوید کس که مردی در کفن رفت
Бад-ӣни мардонагии кон шерзан рафт
بدین مردانگی کان شیرزن رفت
Нахуст аз ғайри ҷонони дида бар кунад
نخست از غیر جانان دیده بر کند
Вази он пас нақди ҷон бар хокаши афканд
وز آن پس نقد جان بر خاکش افکند
Ҳазорон файз бар ҷону таниши бод
هزاران فیض بر جان و تنش باد
Ба ҷонони дидаи ҷони равшанаши бод
به جانان دیده جان روشنش باد