Фалак бар хеши печони аждҳоиист
فلک بر خویش پیچان اژدهاییست
Паии озори мо зӯри озмоиист
پی آزار ما زور آزماییست
Гирифторем дар печу хам ӯ
گرفتاریم در پیچ و خم او
Рҳидн чун тавонем аз дам ӯ
رهیدن چون توانیم از دم او
Набинӣ кас казу захмӣ нахурда
نبینی کس کزو زخمی نخورده
зи сад кас бар яке раҳмӣ накарда
ز صد کس بر یکی رحمی نکرده
зи зулмаши ҳеҷ кас солим наҷуста сет
ز ظلمش هیچ کس سالم نجسته ست
Кадомин синаи кон золим нахаста сет
کدامین سینه کان ظالم نخسته ست
Ба ҳар ахтар казу равшани чроғист
به هر اختر کزو روشن چراغیست
Ниҳода бар дили озодаи доғист
نهاده بر دل آزاده داغیست
Ҳазорон доғ ҳасту марҳамии не
هزاران داغ هست و مرهمی نی
Вази ин бе марҳамии ҳеҷаш ғамии не
وز این بی مرهمی هیچش غمی نی
Буд пайдо дар ӯ шабҳои диҷўр
بود پیدا در او شب های دیجور
Ҳазорон равзани андари олами нур
هزاران روزن اندر عالم نور
Чаҳ ҳосил зон чу нурии дрниФтд
چه حاصل زان چو نوری درنیفتد
Ба хотирҳо сарварии дрниФтд
به خاطرها سروری درنیفتد
Чу шерони рӯз давраст аз ду рангӣ
چو شیران روز دور است از دو رنگی
Вале шаб ҳо кунад бо мо палангӣ
ولی شب ها کند با ما پلنگی
Ба ҷузи озори моро зу чаҳ ранг аст
به جز آزار ما را زو چه رنگ است
Ки бо мо рӯзи шеру шаб паланг аст
که با ما روز شیر و شب پلنگ است
Сазад каз айши танг худ бинолем
سزد کز عیش تنگ خود بنالیم
Ки бо шеру паланг андар ҷуволем
که با شیر و پلنگ اندر جوالیم
Туро бо ҳар ки рӯ дар ошноӣаст
تو را با هر که رو در آشناییست
Қарори карти охир бар ҷудоӣаст
قرار کارت آخر بر جداییست
Басӣ гардиш намӯд ин сабзи торам
بسی گردش نمود این سبز طارم
Басии тобиши мау хуршеду анҷум
بسی تابش مه و خورشید و انجم
Ки то бо ҳам табоиъи роми гаштанд
که تا با هم طبایع رام گشتند
Шикори мурғи ҷонро доми гаштанд
شکار مرغ جان را دام گشتند
Ҳануз ин мурғ то фаррухи саранҷом
هنوز این مرغ تا فرخ سرانجام
Начида донаи комии зоин дом
نچیده دانه کامی زاین دام
Табоиъ бугсаланд аз икдгри банд
طبایع بگسلند از یکدگر بند
Кунад ҳар як ба асли хеши пайванд
کند هر یک به اصل خویش پیوند
Бимонад мурғи давр аз ошиёна
بماند مرغ دور از آشیانه
Дилии пари хӯни зи Фқди обу дона
دلی پر خون ز فقد آب و دانه
Мубини даври сипеҳру меҳри гармаш
مبین دور سپهر و مهر گرمش
Ки ҳеҷ аз кин гузорӣ нест шармаш
که هیچ از کین گذاری نیست شرمش
Ба меҳраши дил касе чун субҳ кам баст
به مهرش دل کسی چون صبح کم بست
Ки дар хӯн чун шафақ ҳар шом нанишаст
که در خون چون شفق هر شام ننشست
зи сӯзиши каси дамӣ беғам науфтод
ز سوزش کس دمی بی غم نیفتاد
Казон дар умрҳо мотам науфтод
کزان در عمرها ماتم نیفتاد
Ба бустони пой на фасли баҳорон
به بستان پای نه فصل بهاران
Тамошо кун ки гирди ҷӯйборон
تماشا کن که گرد جویباران
Чаро карда сети ғунчаи перҳани чок
چرا کرده ست غنچه پیرهن چاک
Ба хории сабза чун афтода бар хок
به خواری سبزه چون افتاده بر خاک
Чаро дроъаҳи гули пораи пораи сет
چرا دراعه گل پاره پاره ست
Даҳони пари шуълау дили пари шарораи сет
دهان پر شعله و دل پر شراره ست
Ки афкандаи зи пои сарви равон ро
که افکنده ز پا سرو روان را
Ки карда ғарқа дар хӯни арғавон ро
که کرده غرقه در خون ارغوان را
Чаро сунбул парешонасту дарҳам
چرا سنبل پریشانست و درهم
Чаротар чашми наргиси зи ашки шабнам
چرا تر چشم نرگس ز اشک شبنم
Бунафша дар кабӯдӣ сӯгворӣаст
بنفشه در کبودی سوگواریست
Ба хӯни оғиштаи лолаи доғдорист
به خون آغشته لاله داغداریست
Санавбар бо дилӣ гашта ба сад шох
صنوبر با دلی گشته به صد شاخ
Танӣ аз теғи хури сӯрохи сӯрох
تنی از تیغ خور سوراخ سوراخ
зи гули пари доғи пушт ва рӯй гулбун
ز گل پر داغ پشت و روی گلبن
Саман дар кандан рухи тези нохун
سمن در کندن رخ تیز ناخن
Дарахтон аз сабо дар рақси андӯҳ
درختان از صبا در رقص اندوه
Ғами ҷонкоҳи мурғони кӯҳ бар кӯҳ
غم جانکاه مرغان کوه بر کوه
Буд кӯи кӯи занони қамарии з ҳар сӯ
بود کو کو زنان قمری ز هر سو
Ки яъне дар ҷаҳони осӯдагии кӯ
که یعنی در جهان آسودگی کو
Ҳазорон бо ҳазорон нағмаи дард
هزاران با هزاران نغمه درد
Ки хуши он кӯи ғами ин боғ кам хӯрд
که خوش آن کو غم این باغ کم خورد
Мтўқи фохтаи гардан ба чанбар
مطوق فاخته گردن به چنبر
Казин чанбар касе норади буруни сар
کزین چنبر کسی نارد برون سر
Ҷаҳонро дидӣу фасли баҳораш
جهان را دیدی و فصل بهارش
Биё ва аз хазони гири эътибораш
بیا و از خزان گیر اعتبارش
Бибин дами сардии боди хазон ро
ببین دم سردی باد خزان را
Бибин рухи зардии барги рузон ро
ببین رخ زردی برگ رزان را
Дами он сард аз дард фироқ аст
دم آن سرد از درد فراق است
Ки ёр аз ёру ҷуфт аз ҷуфт тоқ аст
که یار از یار و جفت از جفت طاق است
Рухи ин зард аз андӯҳи дўрист
رخ این زرد از اندوه دوریست
Ки даврии баъд нздкӣ зарурӣаст
که دوری بعد نزدکی ضروریست
Бирафта обу ранг аз шоҳиди боғ
برفته آب و رنگ از شاهد باغ
Сияҳи пӯши омада дар мотамаши зоғ
سیه پوش آمده در ماتمش زاغ
Намӯда ъўр ҳар шохӣ ба боғӣ
نموده عور هر شاخی به باغی
Дами товусро пои калоғӣ
دم طاووس را پای کلاغی
зи сари чодари фитодаи Настаран ро
ز سر چادر فتاده نسترن را
зи хаймаи рафтаи пӯшиши норван ро
ز خیمه رفته پوشش نارون را
Анори он тоҷи тораки норбн ро
انار آن تاج تارک ناربن را
Ки мебахшад навай боғи куҳан ро
که می بخشد نوی باغ کهن را
Дарунашро чу вақти хандаи бинӣ
درونش را چو وقت خنده بینی
Ба сад пари колаи хӯни огндаҳи бинӣ
به صد پر کاله خون آگنده بینی
Ба он хубони бустонро шмомаҳ
به آن خوبان بستان را شمامه
зи раъное мъсФр карда ҷома
ز رعنایی معصفر کرده جامه
Нишаста бар рухи зардаши ғборист
نشسته بر رخ زردش غباریست
Ҳамоно мондаи давр аз рӯй ёрӣаст
همانا مانده دور از روی یاریست
з рӯй сахтии ях дар оби мнҳл
ز روی سختی یخ در آب منهل
Шудаи бод аз зирасозӣ маъаттал
شده باد از زره سازی معطل
Чанор ар дастбурд барад дидӣ
چنار ار دستبرد برد دیدی
Ба боғи овоза сармо шунидӣ
به باغ آوازه سرما شنیدی
Накардӣ дасти худро тоба акнӯн
نکردی دست خود را تابه اکنون
зи бим аз остини шохи берун
ز بیم از آستین شاخ بیرون
Баҳор онаст оламро хазони ин
بهار آنست عالم را خزان این
Азин ҳаст он ғами афзотар вази он ин
ازین هست آن غم افزاتر وز آن این
Дарин ғмхонаҳ беғам чун зайди кас
درین غمخانه بی غم چون زید کس
Дили пажмурдаи хуррам чун зайди кас
دل پژمرده خرم چون زید کس
Ба гетӣ дар нишон хуррамӣ нест
به گیتی در نشان خرمی نیست
Вагар бошад насиб одамӣ нест
وگر باشد نصیب آدمی نیست
Набошад сари пар аз нози ҳабибӣ
نباشد سر پر از ناز حبیبی
Насиби одамии ҷуз бе насибӣ
نصیب آدمی جز بی نصیبی
Дил аз андешаи шодӣ тиҳӣ кун
دل از اندیشه شادی تهی کن
Димоғ аз фикри озодӣ тиҳӣ кун
دماغ از فکر آزادی تهی کن
Ба доғи ноМуродӣ шод ме бош
به داغ نامرادی شاد می باش
Ба ғули бандагӣ озод ме бош
به غل بندگی آزاد می باش
з ҳар чизе ки уфтад дилписандат
ز هر چیزی که افتد دلپسندت
Кунад хотир ба меҳри хеши бандат
کند خاطر به مهر خویش بندت
Ба сад ҳасрат баридани хоҳии охир
به صد حسرت بریدن خواهی آخر
Ғам ҳиҷраш кашӣдан хоҳии охир
غم هجرش کشیدن خواهی آخر
Гшои дастӣ ва аз пои банди бугсал
گشا دستی و از پا بند بگسل
Вази ин бе ҳосилони пайванди бугсал
وز این بی حاصلان پیوند بگسل
Вагар ту нгслии он кас ки бастаи сет
وگر تو نگسلی آن کس که بسته ست
Паии бгсстнши бигушода даст аст
پی بگسستنش بگشاده دست است
Ту хуфтаи ғофил ва ӯ истода
تو خفته غافل و او ایستاده
Якояк месетанд ончӣ дода
یکایک می ستاند آنچه داده
Дар оварад аз дуруштии по ба сангат
در آورد از درشتی پا به سنگت
Ба майдони равоеи сохт лангат
به میدان روایی ساخت لنگت
Ъсогирӣ ба кафи гоҳи равое
عصاگیری به کف گاه روایی
Ки лангиро ба раҳвории намое
که لنگی را به رهواری نمایی
Чу сарсари тозаи шохиро з бен кунад
چو صرصر تازه شاخی را ز بن کند
Ба чӯб хушк натавон кард пайванд
به چوب خشک نتوان کرد پیوند
Ба зӯрати панҷаи тоқат забун кард
به زورت پنجه طاقت زبون کرد
зи дастати нақди гироӣ бурун кард
ز دستت نقد گیرایی برون کرد
Барии дастии сӯй ҳар кори пайваст
بری دستی سوی هر کار پیوست
Вале корят бар меноед аз даст
ولی کاریت بر می ناید از دست
Чу рафт аз дасти беруни зӯри панҷа
چو رفت از دست بیرون زور پنجه
Макун худро ба зӯри панҷаи ранҷа
مکن خود را به زور پنجه رنجه
зи чашмати баради нақди равшаноӣ
ز چشمت برد نقد روشنایی
Ту аз бе бенишии серума чаҳ сое
تو از بی بینشی سرمه چه سایی
Чу дар бениши туро инаст сират
چو در بینش تو را اینست سیرت
Макаши серумаи магари чашми басират
مکش سرمه مگر چشم بصیرت
Яке чашмонат дар кӯрӣу танагӣ
یکی چشمانت در کوری و تنگی
Чаҳсозӣ чор аз чашми фарангӣ
چه سازی چار از چشم فرنگی
зи симини син ки мимтро ҳиллӣ буд
ز سیمین سین که میمت را حلی بود
Чу лаби ақди шумориши лоам ва бе буд
چو لب عقد شمارش لام و بی بود
Дар он ақдати чунон касрии фитода
در آن عقدت چنان کسری فتاده
Ки касро нест зон касрии зиёда
که کس را نیست زان کسری زیاده
зи нодонии гуҳи нутқ ва хамӯшӣ
ز نادانی گه نطق و خموشی
Кунӣ онро зи лабҳо пардаи пӯшӣ
کنی آن را ز لب ها پرده پوشی
Бад-ӣни ойини зи баси сахтӣу сустӣ
بدین آیین ز بس سختی و سستی
Фитодаи сад шикастат дар дурустӣ
فتاده صد شکستت در درستی
Ту бинӣ ҳар шикастиро зҷоиӣ
تو بینی هر شکستی را زجایی
Ба ҳар ҷои пешгирӣ моҷарое
به هر جا پیش گیری ماجرایی
Ба ҳар чаҳ аз тан шавад кам ё зи ҷонат
به هر چه از تن شود کم یا ز جانت
Ба асбоб ҷаҳон уфтад гумонат
به اسباب جهان افتد گمانت
зи табъати ҳаргизи ин маънӣ назода сет
ز طبعت هرگز این معنی نزاده ست
Ки он кас май баради онро ки дода сет
که آن کس می برد آن را که داده ست
Ҷаҳонро кардае бар хештани танг
جهان را کرده ای بر خویشتن تنگ
Надорӣ дар ҷаҳони дигари оҳанг
نداری در جهان دیگر آهنگ
Неи воқиф ки дигар олимӣ ҳаст
نیی واقف که دیگر عالمی هست
Каз онҷо хостгар беш ва камӣ ҳаст
کز آنجا خاست گر بیش و کمی هست
Азон тарсам ки чун марг оядат пеш
ازان ترسم که چون مرگ آیدت پیش
Наёрӣ кандан аз олами дили хеш
نیاری کندن از عالم دل خویش
Дилу ҷонии пар аз сад гӯнаи васвос
دل و جانی پر از صد گونه وسواس
Рӯй беруни зи олами нокаси алрос
روی بیرون ز عالم ناکس الراس
Шавад чархати зи ҷоми марги соқӣ
شود چرخت ز جام مرگ ساقی
Ҳанузат майли ин вайронаи боқӣ
هنوزت میل این ویرانه باقی
Шнидстм ки ҷолинус каз дил
شنیدستم که جالینوس کز دل
Назд нуряши сар дар олами гул
نزد نوریش سر در عالم گل
Чунин гуфта сет чун ҷонаши расида
چنین گفته ست چون جانش رسیده
Ба лаби к-эй кошкӣ пеши ду дида
به لب کای کاشکی پیش دو دیده
зи фараҷи астарами як фараҷа будӣ
ز فرج استرم یک فرجه بودی
Ки олам зон пас аз маргам намӯдӣ
که عالم زان پس از مرگم نمودی
Кушод дил набӯдаш чун муяссар
گشاد دل نبودش چون میسر
Фараҷро фараҷаи ҷуст аз фараҷи астар
فرج را فرجه جست از فرج استر
Раҳе бигушо дар йени кохи дили афрӯз
رهی بگشا در ین کاخ دل افروز
Ки нузҳатгоҳи фардои бинии имрӯз
که نزهتگاه فردا بینی امروز
Наёяд дар дилати ҳаргиз ки гоҳе
نیاید در دلت هرگز که گاهی
Кунӣ дар ҳоли ин олами нигоҳӣ
کنی در حال این عالم نگاهی
Адими хоки кафшӣ поФшор аст
ادیم خاک کفشی پافشار است
Дар ӯ сад кӯҳи сахтии рег вор аст
در او صد کوه سختی ریگ وار است
Ба он кини кафшро аз по фишонӣ
به آن کین کفش را از پا فشانی
Вагарнаи хастаи по дар раҳи Бамоне
وگرنه خسته پا در ره بمانی
Бар афкани пардаи афлок аз пеш
بر افکن پرده افلاک از پیش
Мабош аз пардагии маҳрӯми азин пеш
مباش از پردگی محروم ازین پیش
Бурун аз парда номаҳдӯд нурӣаст
برون از پرده نامحدود نوریست
Казон ҳар лмъаҳи хуршеди срўрист
کزان هر لمعه خورشید سروریست
Дар он лмъаҳи з ҳар умеди гуми шӯ
در آن لمعه ز هر امید گم شو
Ба сони зарра дар хуршеди гуми шӯ
به سان ذره در خورشید گم شو
Чу гуми гаштӣ дар ӯ ёбии раҳоӣ
چو گم گشتی در او یابی رهایی
зи дарди фурқату доғи ҷудоӣ
ز درد فرقت و داغ جدایی