Тўлоки аллоҳ эй фарзонаи фарзанд
تولاک الله ای فرزانه فرزند
Нигаҳдори ту бод аз бади худованд
نگهدار تو باد از بد خداوند
з ҳар пандати дҳоди он баҳраи мандӣ
ز هر پندت دهاد آن بهره مندی
Ки вақти ҳоҷати онро кори бандӣ
که وقت حاجت آن را کار بندی
Маро ҳафтод шуд сол ва туро ҳафт
مرا هفتاد شد سال و تو را هفت
Туро меояд иқбол ва маро рафт
تو را می آید اقبال و مرا رفت
Парешонами зи умри рафтаи хеш
پریشانم ز عمر رفته خویش
Малул аз солу моҳу ҳафтаи хеш
ملول از سال و ماه و هفته خویش
зи ман киштӣ ки кор ояд наомад
ز من کشتی که کار آید نیامد
Гулии коФзўни з хор ояд наомад
گلی کافزون ز خار آید نیامد
Чаҳ суд акнӯн ки кор аз дасти рафтаи сет
چه سود اکنون که کار از دست رفته ست
Аннани ихтиёр аз дасти рафтаи сет
عنان اختیار از دست رفته ست
Ту ҷаҳдӣ кун чу дар кафи мояи дорӣ
تو جهدی کن چو در کف مایه داری
Ба фарқ аз чатри давлати сояи дорӣ
به فرق از چتر دولت سایه داری
Бикун корӣ ки судӣ дорад охир
بکن کاری که سودی دارد آخر
Ба сари борони ҷўдии боради охир
به سر باران جودی بارد آخر
Нахуст аз касби дониши баҳраи вари шӯ
نخست از کسب دانش بهره ور شو
Зҷҳли ободи нодонони бадари шӯ
زجهل آباد نادانان بدر شو
Буд маълум ҳар озоду банда
بود معلوم هر آزاد و بنده
Ки нодони мурда ва доност зинда
که نادان مرده و داناست زنده
Касе кӯи даъвӣ фарзонагӣ кард
کسی کو دعوی فرزانگی کرد
Куҷо бо мурдагон ҳамхонагӣ кард
کجا با مردگان همخانگی کرد
Валикини по ба дониш на дарин роҳ
ولیکن پا به دانش نه درین راه
Ки илм омад фаровони умри кӯтоҳ
که علم آمد فراوان عمر کوتاه
Наёбади ҳеҷ каси умри дубора
نیابد هیچ کس عمر دوباره
Ба илмии рӯ каз онат нест чора
به علمی رو کز آنت نیست چاره
Чу касб илм кардӣ дар амал кӯш
چو کسب علم کردی در عمل کوش
Ки илм бе амали зҳрист бе нӯш
که علم بی عمل زهریست بی نوش
Чаҳ ҳосил зонка донеи кимиё ро
چه حاصل زانکه دانی کیمیا را
Миси худро накарда зари Соро
مس خود را نکرده زر سارا
зи тавфиқи амал чун халъати хос
ز توفیق عمل چون خلعت خاص
Расад онро мтрз кун ба ихлос
رسد آن را مطرز کن به اخلاص
Амал каз маънӣ ихлос орӣаст
عمل کز معنی اخلاص عاریست
Ба завқи пухтаи корон хом корӣаст
به ذوق پخته کاران خام کاریست
зи кори хоми кас судӣ надорад
ز کار خام کس سودی ندارد
Чу ҳалво хом бошад иллати орад
چو حلوا خام باشد علت آرد
Чўохлос оварӣ мебош огоҳ
چواخلاص آوری می باش آگاه
Ки бошад сад хатари зи ихлос дар роҳ
که باشد صد خطر ز اخلاص در راه
Ба хуши пӯшӣу хуш хорӣ макун хуй
به خوش پوشی و خوش خواری مکن خوی
Битоб аз роҳати пушту шикам рӯй
بتاب از راحت پشت و شکم روی
Ғараз аз ҷомаи дафъи ҳрў барад аст
غرض از جامه دفع حرو برد است
Надорад майли зинат ҳар ки мард аст
ندارد میل زینت هر که مرد است
Гар уфтад бар хашини пӯшии қарорат
گر افتد بر خشن پوشی قرارت
Буд зи офот чун қнФди ҳисорат
بود ز آفات چون قنفد حصارت
Чу рӯбаҳгар шӯй аз нарми шодон
چو روبه گر شوی از نرم شادان
Кашандати пӯст аз сари саги ниҳодон
کشندت پوست از سر سگ نهادان
Ба ширинӣ макун ҳамчун магаси ҷаҳд
به شیرینی مکن همچون مگس جهد
Ки охири банд бар поят наад шаҳд
که آخر بند بر پایت نهد شهد
Ба талхии шоди зии зини баҳри хунхор
به تلخی شاد زی زین بحر خونخوار
Ки то ганҷи гуҳари гардии садафи вор
که تا گنج گهر گردی صدف وار
з хон ҳар касе колоиии ангушт
ز خوان هر کسی کآلایی انگشت
Дар озори вай ангуштон макун мушт
در آزار وی انگشتان مکن مشت
Намакро чун кунӣ дар хӯрд худ сарф
نمک را چون کنی در خورد خود صرف
Намакдонро манеҳ ангушт бар ҳарф
نمکدان را منه انگشت بر حرف
Ба эҳсон бар аҳбо даст бигушоӣ
به احسان بر احبا دست بگشای
Манеҳ дар тангнои мадхалии пой
منه در تنگنای مدخلی پای
Мадаи шани қарзу мисатони ним ҳуба
مده شان قرض و مستان نیم حبه
?фони алқрзи миқрози алмҳбт
فان القرض مقراض المحبت
Ба бахшиш бош аз эшон бор бурдор
به بخشش باش از ایشان بار بردار
Мсоз аз вомдоришони гронбор
مساز از وامداریشان گرانبار
Чунон зан лек дар бахшишгарии гом
چنان زن لیک در بخششگری گام
Ки бар гардан наёяд борат аз вом
که بر گردن نیاید بارت از وام
Барои дӯстони ҷонро фидо кун
برای دوستان جان را فدا کن
Валикини дӯст аз душман ҷудо кун
ولیکن دوست از دشمن جدا کن
Ки бошад дӯсти он ёри худоӣ
که باشد دوست آن یار خدایی
Дилаши равшан ба нури ошноӣ
دلش روشن به نور آشنایی
Кашад бори ту чун бошӣ гронбор
کشد بار تو چون باشی گرانبار
Кунад кори ту чун гардии зиёнкор
کند کار تو چون گردی زیانکار
Ба нохуш корҳо гирад хушати даст
به ناخوش کارها گیرد خوشت دست
Кунад зи оби насиҳати оташати паст
کند ز آب نصیحت آتشت پست
зи олоиш чу гардад дастгират
ز آلایش چو گردد دستگیرت
براردи пок чун мӯӣ аз хамират
برآرد پاک چون موی از خمیرت
Ба кор нек гардад ёвари ту
به کار نیک گردد یاور تو
Ба кӯии никномии раҳбари ту
به کوی نیکنامی رهبر تو
Чунин ёрӣ чу ёбии хок ӯ шӯ
چنین یاری چو یابی خاک او شو
Асири ҳалқаи фитрок ӯ шӯ
اسیر حلقه فتراک او شو
Вагарна рӯй дар девор худ бош
وگرنه روی در دیوار خود باش
Бабри зи ағёру ёри ғор худ бош
ببر ز اغیار و یار غار خود باش
зи ғамҳои замона шод биншин
ز غم های زمانه شاد بنشین
зи андӯҳи ҷаҳон озод биншин
ز اندوه جهان آزاد بنشین
Фаровони шуғлҳоро андакӣ кун
فراوان شغل ها را اندکی کن
зи олам рӯй шуғли андар яке кун
ز عالم روی شغل اندر یکی کن
Агар бошад шаби торик агар рӯз
اگر باشد شب تاریک اگر روز
Ба ҳар вақте ки бошад дил дар ӯ дуз
به هر وقتی که باشد دل در او دوز
Вагар ноед туро ин давлат аз даст
وگر ناید تو را این دولت از دست
Нишоед ори бекорӣ ба худ баст
نشاید عار بیکاری به خود بست
Бикун зини корхона дар кутуб рӯй
بکن زین کارخانه در کتب روی
Хаёли хешро даҳ бо кутуби хуй
خیال خویش را ده با کتب خوی
зи доноён буд ин нуктаи машҳур
ز دانایان بود این نکته مشهور
Ки дониш дар кутуб доност дар гӯр
که دانش در کتب داناست در گور
Аниси кунҷи танҳоӣ китоб аст
انیس کنج تنهایی کتاب است
Фурӯғи субҳи доноӣ китоб аст
فروغ صبح دانایی کتاب است
Буд бемузду миннати аўстодӣ
بود بی مزد و منت اوستادی
з дониш бахшадат ҳар дами кушодӣ
ز دانش بخشدت هر دم گشادی
Надимии мағзи дории пӯсти пӯшӣ
ندیمی مغز داری پوست پوشی
Ба сари кор гуёе хамӯшӣ
به سر کار گویایی خموشی
Дарунаши ҳамчуи ғунча аз варақи пар
درونش همچو غنچه از ورق پر
Ба қимат ҳар варақ зон як тибқ дар
به قیمت هر ورق زان یک طبق در
Иморӣ карда аз рангин адим аст
عماری کرده از رنگین ادیم است
Ду сли гули перҳан дар вай муқӣм аст
دو صل گل پیرهن در وی مقیم است
Ҳамаи мишкӣни изорони тӯй бар тӯй
همه مشکین عذاران توی بر توی
зи баси риққати ниҳода рӯй бар рӯй
ز بس رقت نهاده روی بر روی
зи икрнгии ҳамаи ҳам рӯй ва ҳам пушт
ز یکرنگی همه هم روی و هم پشت
Гар эшонро занад кас бар лаби ангушт
گر ایشان را زند کس بر لب انگشت
Ба тақрири латоиф лаб гушойанд
به تقریر لطایف لب گشایند
Ҳазорон гавҳари маънии намоянд
هزاران گوهر معنی نمایند
Гуҳии асрори қуръон боз гӯйанд
گهی اسرار قرآن باز گویند
Гуҳ аз қавли паямбар роз гӯйанд
گه از قول پیمبر راز گویند
Гуҳӣ бошанд чун софии дарунон
گهی باشند چون صافی درونان
Ба анвоъи ҳақоиқи раҳнамӯнон
به انواع حقایق رهنمونان
Гуҳии оранд дар таии иборот
گهی آرند در طی عبارات
Ба ҳикматҳои юнонии ашорот
به حکمت های یونانی اشارات
Гуҳат аз рафтагон таърих хонанд
گهت از رفتگان تاریخ خوانند
Гуҳ аз оянда ахборат расонанд
گه از آینده اخبارت رسانند
Гуҳии ризндт аз дарёии ашъор
گهی ریزندت از دریای اشعار
Ба ҷайби ақли гўҳрои асрор
به جیب عقل گوهرای اسرار
Ба ҳар як зини мақосид чун наҳй гӯш
به هر یک زین مقاصد چون نهی گوش
Макун аз мақсади аслии фаромӯш
مکن از مقصد اصلی فراموش
?герат набӯд ба куллӣ сӯии он рӯй
گرت نبود به کلی سوی آن روی
Макун холӣ азон бории таку пўӣ
مکن خالی ازان باری تک و پوی
Ба рози дил чу бигушое лаби хеш
به راز دل چو بگشایی لب خویش
Нахуст аз хайру шар он биандеш
نخست از خیر و شر آن بیندیش
Чу ояд аз қафаси мурғӣ ба парвоз
چو آید از قفس مرغی به پرواز
Дигар мушкил буд оварданаши боз
دگر مشکل بود آوردنش باز
Даруни тира аз аз майли захориф
درون تیره از از میل زخارف
Забон магушоӣ дар шарҳи маориф
زبان مگشای در شرح معارف
Маорифгар чу мӯр борӣк бошад
معارف گر چو مور باریک باشد
Чаҳ ҳосил зон чу дил торик бошад
چه حاصل زان چو دل تاریک باشد
Макун бо суфиёни хоми ёрӣ
مکن با صوفیان خام یاری
Ки бошад кори хомони хомкорӣ
که باشد کار خامان خامکاری
Тариқи пухтаи кориро ндонанд
طریق پخته کاری را ندانند
Ба хомии мива аз боғат фишонанд
به خامی میوه از باغت فشانند
зи асли хеши он миваи бурӣда
ز اصل خویش آن میوه بریده
Бимонад то қиёмати норасида
بماند تا قیامت نارسیده
Манеҳ дасти тиҳӣ аз сим ва аз зар
منه دست تهی از سیم و از زر
Ба ҷуз дар дасти пери пирпрўр
به جز در دست پیر پیرپرور
Чу дар дасташ наҳй дасти иродат
چو در دستش نهی دست ارادت
Ба даст ояд туро ганҷи саодат
به دست آید تو را گنج سعادت
Чу исо то туоне хуфт бе ҷуфт
چو عیسی تا توانی خفت بی جفت
Мадаи нақди таҷаррудро зи кафи муфт
مده نقد تجرد را ز کف مفت
зи дидаи хоби роҳати давр кардан
ز دیده خواب راحت دور کردن
Ба аз ҳмхўобгӣ бо ҳур кардан
به از همخوابگی با حور کردن
Ба гулхани пушт бар хокистари гарм
به گلخن پشت بر خاکستر گرم
Ба аз паҳлавии зан бар бистари нарм
به از پهلوی زن بر بستر نرم
Агар нарисӣ ки ногуҳи нафаси худ ком
اگر نرسی که ناگه نفس خود کام
Ба майдони хатокорӣ наад гом
به میدان خطاکاری نهد گام
зи зан кардани бунаи бандяш бар пой
ز زن کردن بنه بندیش بر پای
Ки натавонад дигар ҷунбидан аз ҷой
که نتواند دگر جنبیدن از جای
Бадани ният дар ҳар зан ки кӯбӣ
بدن نیت در هر زن که کوبی
Салоҳи нафаси ҷӯии аввал на хӯбӣ
صلاح نفس جوی اول نه خوبی
Зании каши срхрўиӣ аз ифоф аст
زنی کش سرخرویی از عفاف است
Ҳамин гулгунаи рӯйиш кафоф аст
همین گلگونه رویش کفاف است
Дар он ҳалаи ҷамол ҳур дорад
در آن حله جمال حور دارد
Ки аз номаҳрамаш мастур дорад
که از نامحرمش مستور دارد
Буд қурби салотини оташи тез
بود قرب سلاطین آتش تیز
Азон оташ ба сон дӯд бигурез
ازان آتش به سان دود بگریز
Чу оташи брФрўзди машъали нур
چو آتش برفروزد مشعل نور
Азон май гири баҳра лек аз давр
ازان می گیر بهره لیک از دور
Азон тарсам ки чун наздики ронӣ
ازان ترسم که چون نزدیک رانی
зи нури зиндагии торики Монӣ
ز نور زندگی تاریک مانی
Манеҳ пои мансабиро дар миёна
منه پا منصبی را در میانه
Ки азлу насбро гардии нишона
که عزل و نصب را گردی نشانه
зи осўдн дар он маснад бипарҳез
ز آسودن در آن مسند بپرهیز
Ки гирад дайгарии дастат ки бархез
که گیرد دیگری دستت که برخیز
зи мансаб рӯй дар бемансабӣ на
ز منصب روی در بی منصبی نه
Ки аз ҳар мансабӣ бемансабӣ ба
که از هر منصبی بی منصبی به
зи нихват пок кун андешаи хеш
ز نخوت پاک کن اندیشه خویش
Тавозуъ кун ба ҳар каси пешаи хеш
تواضع کن به هر کس پیشه خویش
Чу хӯшаи хешро аз саркашии пос
چو خوشه خویش را از سرکشی پاس
Надорад сар наад аз зарбати дос
ندارد سر نهد از ضربت داس
Чу худро дона бар хоки афканди хор
چو خود را دانه بر خاک افکند خوار
зи хокаш мурғ бардорад ба минқор
ز خاکش مرغ بردارد به منقار
Талаб мекун ба садри арҷмандӣ
طلب می کن به صدر ارجمندی
зи таъзими фурӯдони сарбаландӣ
ز تعظیم فرودان سربلندی
Ададро байн ки чун аз бахти фирӯз
عدد را بین که چون از بخت فیروز
Шуд аз тақдими сифр афзӯнӣ андӯз
شد از تقدیم صفر افزونی اندوز
Макун ваъда ва гар кардӣ вафо кун
مکن وعده و گر کردی وفا کن
Тариқ бевафоеро раҳо кун
طریق بی وفایی را رها کن
Аз он ҳазрат ки файёз вуҷӯд аст
از آن حضرت که فیاض وجود است
Хитоби ҷумла « аўФўои болъқўд » аст
خطاب جمله «اوفوا بالعقود» است
Чу нодонон на дар банд падар бош
چو نادانان نه در بند پدر باش
Падар бигзору фарзанд ҳунар бош
پدر بگذار و فرزند هنر باش
Чу дӯд аз равшанӣ буд нишонманд
چو دود از روشنی بود نشانمند
Чаҳ ҳосил зонка оташи рости фарзанд
چه حاصل زانکه آتش راست فرزند
Макун ёдаш ба ҷуз дар хилвати хос
مکن یادش به جز در خلوت خاص
Кисозӣ шодаш аз такбиру ихлос
که سازی شادش از تکبیر و اخلاص
Чу пандӣ бишинавӣ аз панди фармой
چو پندی بشنوی از پند فرمای
Чу доно боядаш дар ҷон кунӣ ҷой
چو دانا بایدش در جان کنی جای
На чун нодони зи як гӯшаши дрорӣ
نه چون نادان ز یک گوشش درآری
Ба дигари гӯши берунаш гузорӣ
به دیگر گوش بیرونش گذاری
Наравед бе дирангии дона дар хок
نروید بی درنگی دانه در خاک
Наёбади қатраи қадари гавҳари пок
نیابد قطره قدر گوهر پاک
Набошад ин мисли пӯшида бар кас
نباشد این مثل پوشیده بر کس
Кигар дар хонаи кас , ҳарфӣ буд бас
که گر در خانه کس، حرفی بود بس
Чу дарёии қадари ҷунбиши намояд
چو دریای قدر جنبش نماید
зи бонги ғўк бесомон чаҳ ояд
ز بانگ غوک بی سامان چه آید
Ҳамон ба кандар ин дайри маҷозӣ
همان به کاندر این دیر مجازی
Кунад фазли худояти корсозӣ
کند فضل خدایت کارسازی