Он даври зи роҳу расми мардум
آن دور ز راه و رسم مردم
Раҳ карда ба расми мардумии гум
ره کرده به رسم مردمی گم
Он дар тан ӯ ба ҷои дили санг
آن در تن او به جای دل سنگ
Аз вай то дили ҳазор фарсанг
از وی تا دل هزار فرسنگ
Мтмўраҳ нишин чоҳи ғифлат
مطموره نشین چاه غفلت
Тайёраи савори роҳи ғифлат
طیاره سوار راه غفلت
Аз тирагии даруни худ ғарқ
از تیرگی درون خود غرق
Дар оби сиёҳи пой то фарқ
در آب سیاه پای تا فرق
Аз шореъи дониши аўФтодаҳ
از شارع دانش اوفتاده
Бар ҷаҳли ҷабалии истода
بر جهل جبلی ایستاده
Фориғи зи хаёли ъшқбозӣ
فارغ ز خیال عشقبازی
Осӯдаи зи ҳоли ҷонгдозӣ
آسوده ز حال جانگدازی
Неи доғ муҳаббатӣ кашида
نی داغ محبتی کشیده
На ҷуръа меҳнатӣ чашида
نه جرعه محنتی چشیده
Даврӣ фикан ду ҳамдам аз ҳам
دوری فکن دو همدم از هم
Тоқати шикани ду ошиқ аз ғам
طاقت شکن دو عاشق از غم
Яъне ки кафили кори Лайлӣ
یعنی که کفیل کار لیلی
Бар ҳам зани рӯзгори Лайлӣ
بر هم زن روزگار لیلی
Ҳар чанд каш аз насаби падари ту
هر چند کش از نسب پدر تو
Лек аз падарии раҳаши бадар буд
لیک از پدری رهش بدر بود
Раҳм падарӣ надошт бар вай
رحم پدری نداشت بر وی
Сад меҳнат ва ғам гумошт бар вай
صد محنت و غم گماشت بر وی
Чун хоҳиши он қабӣла бишунид
چون خواهش آن قبیله بشنید
Аз хоҳишашон Аннан бипечед
از خواهششان عنان بپیچید
Бар абрӯии нокушода чин зад
بر ابروی ناگشاده چین زد
Сад уқдаи хашм бар ҷабин зад
صد عقده خشم بر جبین زد
Он кас ки ба хандаи дили харошад
آن کس که به خنده دل خراشد
Абрӯ чу гиреҳ занад чаҳ бошад
ابرو چو گره زند چه باشد
Гуфт ин чаҳ хаёл нодуруст аст
گفت این چه خیال نادرست است
Чун хонаи анкабут суст аст
چون خانه عنکبوت سست است
Гар ин талаб аз нахуст будӣ
گر این طلب از نخست بودی
Дар кеши хиради дуруст будӣ
در کیش خرد درست بودی
Имрӯз ки ҳизи замона
امروز که حیز زمانه
Пар шуд зи садои ин тарона
پر شد ز صدای این ترانه
Як гӯш намонад дар ҷаҳони боз
یک گوش نماند در جهان باز
Холии зи самоъи ин сроўоз
خالی ز سماع این سرآواز
Тифлон ки ба ҳам фасона гӯйанд
طفلان که به هم فسانه گویند
Ин қисса ба кунҷ хона гӯйанд
این قصه به کنج خانه گویند
Риндон ки ба ноӣ ва нӯш кӯшанд
رندان که به نای و نوش کوشند
Паймонаи бад-ӣн хурӯш нӯшанд
پیمانه بدین خروش نوشند
Носеҳ ки наад асоси таълим
ناصح که نهد اساس تعلیم
Аз сӯрати ҳол мо кунад бим
از صورت حال ما کند بیم
Расвои азин бтар чаҳ бошад
رسوایی ازین بتر چه باشد
Боди бтар ин з ҳар чаҳ бошад
باد بتر این ز هر چه باشد
Ҳошо ки пазиради ин талофӣ
حاشا که پذیرد این تلافی
Аз пардаи шеъри ҳилаи бофӣ
از پرده شعر حیله بافی
Оташ ки буд мФизи анвор
آتش که بود مفیض انوار
Бар кӯҳи баланд дар шаби тор
بر کوه بلند در شب تار
Пӯшидани он ба хас чаҳ имкон
پوشیدن آن به خس چه امکان
зи аҳли хиради ин ҳавас чаҳ имкон
ز اهل خرد این هوس چه امکان
Шиша ки шавад миёни хора
شیشه که شود میان خاره
зи афтодани сахти пораи пора
ز افتادن سخت پاره پاره
Кӣ зи оби даҳан дуруст гардад
کی ز آب دهن درست گردد
Бар қоида нахуст гардад
بر قاعده نخست گردد
Хезед ва дар талаб бабандед
خیزید و در طلب ببندید
Зин гуфту шунӯд лаб бабандед
زین گفت و شنود لب ببندید
Орӣ ки ба гардан ман омад
عاری که به گردن من آمد
Олоиши доман ман омад
آلایش دامن من آمد
Орӣ дигарам ба сари мёрид
عاری دگرم به سر میارید
Ман баъди маро ба ман гузоред
من بعد مرا به من گذارید
Бар ҳарза чаро кунам ман ин кор
بر هرزه چرا کنم من این کار
Беҳуда чаро барам ман ин ор
بیهوده چرا برم من این عار
Он хас ки ба дида хаст хорам
آن خس که به دیده خست خارم
Чун дидаи худ бадв сипорам
چون دیده خود بدو سپارم
Зон кас ки ба дили нишонди тирам
زان کس که به دل نشاند تیرم
Чун даъвии дили диҳӣ пазирам
چون دعوی دل دهی پذیرم
Бо онкӣ занад хаданги корӣ
با آنکه زند خدنگ کاری
Муштасту дирафши корзорӣ
مشت است و درفش کارزاری
Ман мштким кунун зи як мушт
من مشتکیم کنون ز یک مشت
Зон дар надаҳум ба бор ӯ пушт
زان در ندهم به بار او پشت
Дар мазҳаби раҳрави сбкбор
در مذهب رهرو سبکبار
Борӣ набӯд гаронтар аз ор
باری نبود گرانتر از عار
Дар бори гарони миФкнидм
در بار گران میفکنیدم
Венаи пушти хамидаи мшкнидм
وین پشت خمیده مشکنیدم
Чун омирён нишаста хомӯш
چون عامریان نشسته خاموش
Баргашти азин маҳолашони гӯш
برگشت ازین محالشان گوش
Меҳр аз лаб баста барграфтанд
مهر از لب بسته برگرفتند
Ойини сухани з сар гирифтанд
آیین سخن ز سر گرفتند
Гуфтанд ҳадиси ор то чанд
گفتند حدیث عار تا چند
Зини биҳдаҳи ифтихор то чанд
زین بیهده افتخار تا چند
Қайси ҳунарӣ ба ҷуз ҳунар нест
قیس هنری به جز هنر نیست
Вази доираи ҳунар бадар нест
وز دایره هنر بدر نیست
Ишқӣ ки зада сети сари зи ҷайбаш
عشقی که زده ست سر ز جیبش
Ҳон то накунӣ далели айбаш
هان تا نکنی دلیل عیبش
Худ ишқ чаҳ ҷои қол ва қил аст
خود عشق چه جای قال و قیل است
Бар покии ботинаш далел аст
بر پاکی باطنش دلیل است
То дил на зи майли табъ пок аст
تا دل نه ز میل طبع پاک است
Кӣ зи оташи ишқ сўзнок аст
کی ز آتش عشق سوزناک است
Дар покӣ табъ нест орӣ
در پاکی طبع نیست عاری
Бар чеҳраи фахр азон ғуборӣ
بر چهره فخر ازان غباری
Гуфтӣ Лайлии азин фасона
گفتی لیلی ازین فسانه
Расво гашта сет дар замона
رسوا گشته ست در زمانه
Расвоӣ ӯ бигӯ кадом аст
رسوایی او بگو کدام است
Каз ошиқяши баланд ном аст
کز عاشقیش بلند نام است
Гуёу гўости ваҷду ҳолаш
گویا و گواست وجد و حالش
Бар даъвии иффату ҷамолаш
بر دعوی عفت و جمالش
Маъшуқа агар ҷамил набӯд
معشوقه اگر جمیل نبود
Ошиқ ба раҳаш залил набӯд
عاشق به رهش ذلیل نبود
Вар ҳаст ҷамил ва несташ ҷайб
ور هست جمیل و نیستش جیب
Покизаи зи васлаи дузии айб
پاکیزه ز وصله دوزی عیب
Зуди оташи ишқ ӯ бимирад
زود آتش عشق او بمیرد
Маъшӯқӣ ӯ завол гирад
معشوقی او زوال گیرد
Онҷо ки мақом ифтихор аст
آنجا که مقام افتخار است
Зин ҳар ду сифат бигӯ чаҳ ор аст
زین هر دو صفت بگو چه عار است
Ҳар чанд ки Қайс гуфт ва гӯ кард
هر چند که قیس گفت و گو کرد
Длолгии ҷамол ӯ кард
دلالگی جمال او کرد
Даллола агар ҳазор бошад
دلاله اگر هزار باشد
Зинсон на сухан гузор бошад
زینسان نه سخن گزار باشد
Длолгии ҷамоли дилдор
دلالگی جمال دلدار
Неи айб дар ӯ ва на ор
نی عیب در او و نه عار
Он кҷрўи каҷи ниҳоди каҷи дил
آن کجرو کج نهاد کج دل
Дар доираи каҷяши манзил
در دایره کجیش منزل
Чу ин суханон рост бишунид
چو این سخنان راست بشنید
Чун бе хабарони з рост ранҷид
چون بی خبران ز راست رنجید
Шуд роҳи ҷавоби он бар ӯ банд
شد راه جواب آن بر او بند
Бикшод забони равон ба савганд
بگشاد زبان روان به سوگند
Гуфто ба худои худоӣ
گفتا به خدایی خدایی
Каз вай на тиҳӣаст ҳеҷ ҷое
کز وی نه تهیست هیچ جایی
ӯ беҷойу ҷаҳони азуи пар
او بی جای و جهان ازو پر
Танҳо на ҷаҳон ки ҷони азуи пар
تنها نه جهان که جان ازو پر
Ҳар зарра агар чаҳ зу тиҳӣ нест
هر ذره اگر چه زو تهی نیست
Як зарраи азуаш огаҳӣ нест
یک ذره ازوش آگهی نیست
Дигар ба паямбарони мурсал
دیگر به پیمبران مرسل
Собити қадмони сафи аввал
ثابت قدمان صف اول
Доншўрзон дониш омӯз
دانشورزان دانش آموز
Бениши дорони бениши афрӯз
بینش داران بینش افروز
Парвози даҳ шикастаи болон
پرواز ده شکسته بالان
Неруи шикани хатои сголон
نیرو شکن خطا سگالان
Дигар ба сарони каъбаи маскан
دیگر به سران کعبه مسکن
Аз ҷаъбаи каъбаи новаки афкан
از جعبه کعبه ناوک افکن
Ҳар новак ва сад ҳазор нахҷӣр
هر ناوک و صد هزار نخجیر
Беруни зи шикоргоҳи тадбир
بیرون ز شکارگاه تدبیر
Аз сайди ҳарами ҳамаи ғзохўор
از صید حرم همه غذاخوار
Кӯтаҳи зишони забони инкор
کوته زیشان زبان انکار
Каз Лайлӣ агар дарин таку пўӣ
کز لیلی اگر درین تک و پوی
Хоҳед барои Қайси як мӯӣ
خواهید برای قیس یک موی
Ваонро ду ҷаҳон баҳо биёред
وان را دو جهان بها بیارید
Зон кор ба ҷузи қафои нхорид
زان کار به جز قفا نخارید
Як мӯии вай ва ҳазор маҷнӯн
یک موی وی و هزار مجنون
Гӯи дасти з вай бидор маҷнӯн
گو دست ز وی بدار مجنون
Маҷнӯн ки буд ки дод хоҳад
مجنون که بود که داد خواهد
Вази Лайлии ман мурод хоҳад
وز لیلی من مراد خواهد
Ҷон додан ӯ бас аст додаш
جان دادن او بس است دادش
Мурдани зи фироқ ӯ муродаш
مردن ز فراق او مرادش
Бо ман дигар ин сухан магӯӣед
با من دگر این سخن مگویید
Коми дили хештани мҷўиид
کام دل خویشتن مجویید
Онон чу ҷавоб ӯ шуниданд
آنان چو جواب او شنیدند
Возори итоб ӯ кашиданд
وآزار عتاب او کشیدند
Навмед ба хона бозгаштанд
نومید به خانه بازگشتند
Бо Қайси ҳарифи рози гаштанд
با قیس حریف راز گشتند
Ҳар қисса ки гуфта буд гуфтанд
هر قصه که گفته بود گفتند
Ҳар гул ки шигифта буд гуфтанд
هر گل که شگفته بود گفتند
Умеди висоли ёр азу рафт
امید وصال یار ازو رفت
Вороми дилу қарор азу рафт
وآرام دل و قرار ازو رفت
Аз гиря ба хӯн ва хок ме хуфт
از گریه به خون و خاک می خفت
Вази сина дарднок ме гуфт
وز سینه دردناک می گفت
Лайлӣ ҷонаст ва ман тан ӯ
لیلی جان است و من تن او
Ёрб ба равони равшан ӯ
یارب به روان روشن او
Кони кас ки марои азуи ҷудои сохт
کان کس که مرا ازو جدا ساخت
Корӣ ба мурод ман напардохт
کاری به مراد من نپرداخت
Дар ҳар нафасяши боди маргӣ
در هر نفسیش باد مرگی
Ваз зндгиш мабод баррагӣ
وز زندگیش مباد برگی
Ваон кас ки дилам фигор карда сет
وان کس که دلم فگار کرده ست
Даврами зи диёр ва ёр карда сет
دورم ز دیار و یار کرده ست
Ҷонаш чу дилами фигори бодо
جانش چو دلم فگار بادا
Ва овора ба ҳар диёри бодо
و آواره به هر دیار بادا
Ваон кас ки зи хислати палангӣ
وان کس که ز خصلت پلنگی
Зад санги фироқам аз ду рангӣ
زد سنگ فراقم از دو رنگی
Пои мехи шикофи санги бодаш
پا میخ شکاف سنگ بادش
Сар дар даҳани наҳанги бодаш
سر در دهن نهنگ بادش
Зу бар дили ман чу даври хотам
زو بر دل من چو دور خاتم
Шуд танги Фрохнои олам
شد تنگ فراخنای عالم
Ваов канда ба тангнои ин давр
واو کنده به تنگنای این دور
Рӯем чу нигин ба нохуни ҷавр
رویم چو نگین به ناخن جور
Бодаши нохуни ҷудои зи ангушт
بادش ناخن جدا ز انگشت
Дасташи кӯтаҳи зи хораши пушт
دستش کوته ز خارش پشت