Деҳқони шукуфаи банди ин шох
دهقان شکوفه بند این شاخ
Устоди рақамнигор ин кох
استاد رقم نگار این کاخ
Ин ҳарф навишт бар китоба
این حرف نوشت بر کتابه
Кони хонаи хароби ин хароба
کان خانه خراب این خرابه
Чун шуд ба ҳадиси ишқи машҳур
چون شد به حدیث عشق مشهور
Вази машҳурон ба ақли маҳҷӯр
وز مشهوران به عقل مهجور
зи овозаи нуктаҳои чун дар
ز آوازه نکته های چون در
Кард анҷумани замонаро пар
کرد انجمن زمانه را پر
Нагузошт зи ақди он ли олӣ
نگذاشت ز عقد آن ل آلی
Як гӯш ба ҳеҷ ҳалқаи холӣ
یک گوش به هیچ حلقه خالی
Зон гӯш Халифа шуд гуҳари банд
زان گوش خلیفه شد گهر بند
Чашмӣ ба лақояши орзӯманд
چشمی به لقایش آرزومند
Доданд хабар ба волӣ наҷад
دادند خبر به والی نجد
Он бо хабар аз ҳаволӣ наҷад
آن با خبر از حوالی نجد
Кони ошиқи омирии насаб ро
کان عاشق عامری نسب را
Маҷнӯни лақаби лбиби адаб ро
مجنون لقب لبیب ادب را
Нашунида зи ҳеҷ каси баҳона
نشنیده ز هیچ کس بهانه
Созад ба диёр ӯ равона
سازد به دیار او روانه
Волӣ ба сарони он вилоят
والی به سران آن ولایت
Шуд нуктаи гузори азин ҳикоят
شد نکته گزار ازین حکایت
Гуфтанд ки ӯ зи ақл давр аст
گفتند که او ز عقل دور است
Вази суҳбати оқилон нФўр аст
وز صحبت عاقلان نفور است
Манзил накунад ба ҳеҷ ҷое
منزل نکند به هیچ جایی
Туъма нахурд ба ҷузи гёиӣ
طعمه نخورد به جز گیایی
Гоҳе ки буд нишеманаши кӯҳ
گاهی که بود نشیمنش کوه
Сад кӯҳ ба синааш зи андӯҳ
صد کوه به سینه اش ز اندوه
Ҳампанҷаи зӯр ӯ паланг аст
همپنجه زور او پلنگ است
Моء/ўои шабаши шикоф санг аст
ماء/وای شبش شکاف سنگ است
Гоҳе ки ба гирди дашту водӣ
گاهی که به گرد دشت و وادی
Гардад ба ҳазор ноМуродӣ
گردد به هزار نامرادی
Бо дом ва дадаст рӯзи ҳамгом
با دام و دد است روز همگام
Бо оҳӯ ва гӯр гашта шаби ром
با آهو و گور گشته شب رام
Дармонда ба кор ӯ хилоиқ
درمانده به کار او خلایق
Дидори Халифаро чаҳ лоиқ
دیدار خلیفه را چه لایق
Фармуд ки чун Халифаи фармон
فرمود که چون خلیفه فرمان
Дода сети бад-ӣни ғараз чаҳ дармон
داده ست بدین غرض چه درمان
Карданд талаб ба ҳар заминаш
کردند طلب به هر زمینش
Ҷустанди нишони зи ону инаш
جستند نشان ز آن و اینش
Бар қулла кӯҳ ёфтандаш
بر قله کوه یافتندش
Бо фар ва шиква ёфтандаш
با فر و شکوه یافتندش
Аз мӯӣ ба фарқи чатри шоҳӣ
از موی به فرق چتر شاهی
Вази тан чу Халифа дар сиёҳӣ
وز تن چو خلیفه در سیاهی
Гардиши даду доми ҳалқаи баста
گردش دد و دام حلقه بسته
ӯ хуш ба наме нишаста
او خوش به میانشان نشسته
Гуфтанд ки хез ва рахт барбанд
گفتند که خیز و رخت بربند
Фармони Халифаро камари банд
فرمان خلیفه را کمر بند
Гуфто ки зи рахти доштами даст
گفتا که ز رخت داشتم دست
То рахт ба ҷуз набоядам баст
تا رخت به جز نبایدم بست
Дар кӯҳу камар камар фикандам
در کوه و کمر کمر فکندم
То баҳр касе камар набандам
تا بهر کسی کمر نبندم
Аз дӯди даруни сиёҳи бахтам
از دود درون سیاه بختم
Бе рахтии ман басаст рахтам
بی رختی من بس است رختم
Пуштами зи сипоҳи ғами шикастаи сет
پشتم ز سپاه غم شکسته ست
Бар пушти чунин камар ки бастаи сет
بر پشت چنین کمر که بسته ست
Гуфтанд битарс азин далерӣ
گفتند بترس ازین دلیری
Мапаснд дар ончӣ гуфт дерӣ
مپسند در آنچه گفت دیری
Гуфто ки тамаъ накарда зерам
گفتا که طمع نکرده زیرم
Бар норафтан азон далерам
بر نارفتن ازان دلیرم
Ногашта тамаъи мҳорбинӣ
ناگشته طمع مهاربینی
Натавон ба Халифаи ҳамнишинӣ
نتوان به خلیفه همنشینی
Бар халқ ки корҳо дароз аст
بر خلق که کارها دراز است
Аз шавамиҳои ҳирс ва оз аст
از شومی های حرص و آز است
Ошиқ ки ба тарки ин ду хос аст
عاشق که به ترک این دو خاص است
Аз кашмакаши ҷаҳон халос аст
از کشمکش جهان خلاص است
Гуфтанд мабод агар ситезад
گفتند مباد اگر ستیزد
Хӯнат на ба ҳуҷҷатии бирезад
خونت نه به حجتی بریزد
Гуфто чу бирехт ишқи хӯнам
گفتا چو بریخت عشق خونم
Кӣ теғ касон кунад забунам
کی تیغ کسان کند زبونم
Аз ханҷари тез кӣ кашами сар
از خنجر تیز کی کشم سر
Бар кушта чаҳ барги гул чаҳ ханҷар
بر کشته چه برگ گل چه خنجر
Бар зиндаи ҷафои зери дастӣ
بر زنده جفای زیر دستی
Бошад ҳама аз барои ҳастӣ
باشد همه از برای هستی
Ҳастӣ зи миён чу рахт барбаст
هستی ز میان چو رخت بربست
Ханҷар ба тиҳӣ фитод ва бишикаст
خنجر به تهی فتاد و بشکست
Аз вай ба сухан чу бози монданд
از وی به سخن چو باز ماندند
Ноқа ба раҳ дигар бронднд
ناقه به ره دگر براندند
Аўбўди паии балокашии кӯҳ
اوبود پی بلاکشی کوه
Ҷо карда ба зери теғи андӯҳ
جا کرده به زیر تیغ اندوه
Карданд дарози дасти тадбир
کردند دراز دست تدبیر
Бастанд ба поши банду занҷир
بستند به پاش بند و زنجیر
Зонсон ки занад ба кӯҳсорӣ
زانسان که زند به کوهساری
Бар шохи гиёҳи ҳалқаи Марӣ
بر شاخ گیاه حلقه ماری
намехӯрд зи мор ҳалқа карда
می خورد ز مار حلقه کرده
Сад захми ниҳон ба зери парда
صد زخم نهان به زیر پرده
Дар печиши мори муҳра май сифт
در پیچش مار مهره می سفت
Аз гавҳари ашки хеш ва ме гуфт
از گوهر اشک خویش و می گفت
Ман бастаи доми зулфи ёрам
من بسته دام زلف یارم
Занҷирии ҷаъди мшкборм
زنجیری جعد مشکبارم
Занҷир дигар ба пой ман чист
زنجیر دگر به پای من چیست
Занҷир бар балоӣ ман кист
زنجیر بر بلای من کیست
Занҷири ман ар براردи овоз
زنجیر من ار برآرد آواز
Дар маҷлис ошиқон шавад соз
در مجلس عاشقان شود ساز
Знҷиркшони қайди тадбир
زنجیرکشان قید تدبیر
Зон замзама бугсаланд занҷир
زان زمزمه بگسلند زنجیر
Пое ки ба як ду гоми камтар
پایی که به یک دو گام کمتر
Бигузашт зи банди ҳафт кишвар
بگذشت ز بند هفت کشور
Неи не ки зи чори мехи арқон
نی نی که ز چار میخ ارکان
Вази шшдри танги ин на айвон
وز ششدر تنگ این نه ایوان
Ҳайҳот ки як ду ҳалқаи оҳан
هیهات که یک دو حلقه آهن
Лангар шавадаш дарин нишеман
لنگر شودش درین نشیمن
Сирӣ ки на сӯии ёри пўинд
سیری که نه سوی یار پویند
Вази вай на висоли ёри ҷӯянд
وز وی نه وصال یار جویند
Гирам ки диҳад ба хулди роҳӣ
گیرم که دهد به خلد راهی
Зон нест азимтар гуноҳӣ
زان نیست عظیم تر گناهی
Дар мазҳаби он ки нукта дон аст
در مذهب آن که نکته دان است
Ин банди гарон ҷазоӣ онаст
این بند گران جزای آنست
Чун як ду се ҳафтаи ноқаи ронданд
چون یک دو سه هفته ناقه راندند
Наздики Халифааш расонданд
نزدیک خلیفه اش رساندند
Гармяш ба оби гарми бурданд
گرمیش به آب گرم بردند
Чирк аз тану мӯи зи сар ситурданад
چرک از تن و مو ز سر ستردند
Шуд ҷӯади Халифаи меҳри партав
شد جود خلیفه مهر پرتو
Орост таниш ба халъати нав
آراست تنش به خلعت نو
Бар хон кароматаш нишонданд
بر خوان کرامتش نشاندند
Атри карамаш ба сар фишонданд
عطر کرمش به سر فشاندند
Мискин чу ба ҳоли худ фурӯ дид
مسکین چو به حال خود فرو دید
Худро на ба шева накӯ дид
خود را نه به شیوه نکو دید
Донист ки шуд дарин дабистон
دانست که شد درین دبستان
Силии хури дасти хўдпрстон
سیلی خور دست خودپرستان
Шуд танг бар ӯ фазоӣ ҳастӣ
شد تنگ بر او فضای هستی
Диўонгиш гирифту мастӣ
دیوانگیش گرفت و مستی
Бар хеш фурӯ дарид ҷома
بر خویش فرو درید جامه
Афканд ба хоки раҳи ъамома
افکند به خاک ره عمامه
Аз гуфт ва шунид лаби фурӯи баст
از گفت و شنید لب فرو بست
Дар зовия Эй хамӯш бинишаст
در زاویه ای خموش بنشست
Фармуд Халифа то касӣр
فرمود خلیفه تا کثیر
Он дар раҳи аҳли ақли хайр
آن در ره اهل عقل خیر
Дар маҷлиси хос ҳозир омад
در مجلس خاص حاضر آمد
Даҳшат бар он мусофир омад
دهشت بر آن مسافر آمد
Гуфто ки нахуст дар баробар
گفتا که نخست در برابر
Омода кунед калаку дафтар
آماده کنید کلک و دفتر
Зон калак ки шеър ӯ нависед
زان کلک که شعر او نویسید
Созед ангушт ва шаҳд лесид
سازید انگشت و شهد لیسید
Бардошти баланд онгаҳ овоз
برداشت بلند آنگه آواز
Кард аз дили худ ншидии оғоз
کرد از دل خود نشیدی آغاز
Дар ваии сифати ҷамоли Лайлӣ
در وی صفت جمال لیلی
Бебаҳрагӣ аз висоли Лайлӣ
بی بهرگی از وصال لیلی
Бемории Қайс дар фироқаш
بیماری قیس در فراقش
Хунхории ваии зи иштиёқаш
خونخواری وی ز اشتیاقش
Зини гӯна чу хонд чанд байтӣ
زین گونه چو خواند چند بیتی
Зон ёфт чароғи Қайси зитӣ
زان یافت چراغ قیس زیتی
Кард аз раги ҷони фатилаи он ро
کرد از رگ جان فتیله آن را
Бикшод забона вааш забон ро
بگشاد زبانه وش زبان را
Бархонад зи сӯзи як қасида
برخواند ز سوز یک قصیده
Ақди ададаш ба сад расида
عقد عددش به صد رسیده
Ҳар байт азон чу хонаи пар
هر بیت ازان چو خانه پر
Зошк чу гуҳари сиришк чун дар
زاشک چو گهر سرشک چون در
Мисраи мисра азон чу дарҳо
مصرع مصرع ازان چو درها
Омад шуд дардро гузарҳо
آمد شد درد را گذرها
Будаш ба миёни байтҳо чок
بودش به میان بیت ها چاک
Чоки афкани синаҳои ғамнок
چاک افکن سینه های غمناک
Баҳраш ки з мавҷ барканд кӯҳ
بحرش که ز موج برکند کوه
Гирди омадаи сайлҳои андӯҳ
گرد آمده سیل های اندوه
Аз қофияҳоаш сад дили танг
از قافیه هاش صد دل تنگ
Аз танагии худ ба синаи зани санг
از تنگی خود به سینه زن سنگ
Ҳар ҳарфи зи ишқи достонӣ
هر حرف ز عشق داستانی
Ҳар нуқтаи зи хӯни дили нишоне
هر نقطه ز خون دل نشانی
Хуноби ҷигари таровуши дил
خوناب جگر تراوش دل
Аз чашмаи ҳрФҳоши соил
از چشمه حرفهاش سایل
Бар матлаъаши аўФтодаҳи тобӣ
بر مطلعش اوفتاده تابی
Аз рӯй чу Лайлии офтобӣ
از روی چو لیلی آفتابی
Дар мақта ӯ баридани умед
در مقطع او بریدن امید
Аз талъати он хуҷастаи хуршед
از طلعت آن خجسته خورشید
Зу соъиқаҳо ба хирмани дил
زو صاعقه ها به خرمن دل
Аз ёди ҳабибу зикри манзил
از یاد حبیب و ذکر منزل
Бигушодаи забон ба шарҳи аҳвол
بگشاده زبان به شرح احوال
Зосори хайёму расми атлол
زآثار خیام و رسم اطلال
Аз ҳар мижаи сайли хӯни кушода
از هر مژه سیل خون گشاده
Сад доғ ба ҳар дилии ниҳода
صد داغ به هر دلی نهاده
Қосид карда зи мурғ ё бод
قاصد کرده ز مرغ یا باد
Бинвишта ғами даруни ношод
بنوشته غم درون ناشاد
Хоки қадамаш ба хӯн сиришта
خاک قدمش به خون سرشته
Биниҳода ба дасташи он навишта
بنهاده به دستش آن نوشته
Бурдани сӯии дӯст гар наёрад
بردن سوی دوست گر نیارد
Борӣ ба сегон ӯ сипорад
باری به سگان او سپارد
Зоёами висол дар ҳикоят
زایام وصال در حکایت
Золоми фироқ дар шикоят
زآلام فراق در شکایت
Гуҳи ҷомаи дарии зи дасти ғаммоз
گه جامه دری ز دست غماز
Гуҳи навҳагарӣ зи бахти носоз
گه نوحه گری ز بخت ناساز
Ҳар кас ки ба он наво наад гӯш
هر کس که به آن نوا نهد گوش
Хӯни дилаш аз дарун занад ҷӯш
خون دلش از درون زند جوش
Ҳар кас ки бар он рақам наад чашм
هر کس که بر آن رقم نهد چشم
Аз гиря ба сайл ғам диҳад чашм
از گریه به سیل غم دهد چشم
Чун қиссаи ҷони ғуссаи пурвирд
چون قصه جان غصه پرورد
Зон мотами ғам ба охир оварад
زان ماتم غم به آخر آورد
Аз шуълаи оҳ оташ афрӯхт
از شعله آه آتش افروخت
Ҳар дил ки на санги зи оташаши сӯхт
هر دل که نه سنگ ز آتشش سوخت
Вази навҳаи дарди гиряи бардошт
وز نوحه درد گریه برداشت
Як чашми тиҳии з гиря нагузошт
یک چشم تهی ز گریه نگذاشت
Рухсора чу соя бар замини соӣ
رخساره چو سایه بر زمین سای
Афтод зи пои банд бар пой
افتاد ز پای بند بر پای
Чун дид Халифаи дардмандаш
چون دید خلیفه دردمندش
Фармуд ки бркннди бандаш
فرمود که برکنند بندش
Вонгаҳи зи хазина банд бикшод
وانگه ز خزینه بند بگشاد
Сад бадараи симу зар ато дод
صد بدره سیم و زر عطا داد
Пас гуфт ки дар диёр мо бош
پس گفت که در دیار ما باش
Сокин шуда дар ҷавор мо бош
ساکن شده در جوار ما باش
Дар таии саҳифаи аноят
در طی صحیفه عنایت
Хоҳеми зи мейри он вилоят
خواهیم ز میر آن ولایت
Кӯи ҳиммати худ ба он гуморд
کو همت خود به آن گمارد
То Лайлиро падар биорад
تا لیلی را پدر بیارد
Ҳамсилк кунем дару гавҳар
همسلک کنیم در و گوهر
Мақсӯд дилат шавад муяссар
مقصود دلت شود میسر
Маҷнӯн ба вай илтифот нанамуд
مجنون به وی التفات ننمود
Бар ваъдаи вай сабот нанамуд
بر وعده وی ثبات ننمود
Домани зи атоӣ ӯ биафшонад
دامن ز عطای او بیفشاند
Дар водии ишқ борагӣ ронад
در وادی عشق بارگی راند
Чун оҳӯии дом ҷуста ме рафт
چون آهوی دام جسته می رفت
Вази ҷаври замона руста ме рафт
وز جور زمانه رسته می رفت
намерафт ва ҳаме нишаст ва ме хуфт
می رفت و همی نشست و می خفت
Ҳар лаҳзаи ҳазор шукр ме гуфт
هر لحظه هزار شکر می گفت
Каз дарди сари Халифаи рустам
کز درد سر خلیفه رستم
Ва эҳроми диёри ёри бастам
و احرام دیار یار بستم