Сайёҳи ҳудӯди ин вилоят
سیاح حدود این ولایت
Низоми ъқуди ин ҳикоят
نظام عقود این حکایت
Зини қиссаи ривоят инчунин кард
زین قصه روایت اینچنین کرد
Кони хоки нишемани замини гирд
کان خاک نشیمن زمین گرد
Нахҷӣри дарраи гавазни беша
نخجیر دره گوزن بیشه
Нахҷӣру гавазни таг ҳамеша
نخجیر و گوزن تگ همیشه
Чун монад зи тўФи кӯии Лайлӣ
چون ماند ز طوف کوی لیلی
Вази гом задан ба сӯии Лайлӣ
وز گام زدن به سوی لیلی
Ошуфта ва беқарор май гашт
آشفته و بی قرار می گشت
Шӯрида ба ҳар диёр май гашт
شوریده به هر دیار می گشت
Аз чеҳра ба хӯни ғубор май шаст
از چهره به خون غبار می شست
Саргаштаи нишони ёр май ҷуст
سرگشته نشان یار می جست
Ҳар ҷо медид корвонӣ
هر جا می دید کاروانی
Пайдо мекард кордонӣ
پیدا می کرد کاردانی
Май сӯхти зи дарду доғи ҷонон
می سوخت ز درد و داغ جانان
намекард зи ваии суроғи ҷонон
می کرد ز وی سراغ جانان
Рузӣ ки сумуми нимрўзӣ
رزی که سموم نیمروزی
Бархест ба кӯҳу дашти сӯзӣ
برخاست به کوه و دشت سوزی
Шуд дашти зи регу снгпораҳ
شد دشت ز ریگ و سنگپاره
Таштии пар аз ахгару шарора
طشتی پر از اخگر و شراره
Ҳалқа шудаи мори азу ба ҳар сӯй
حلقه شده مار ازو به هر سوی
Зонсон ки бар оташи аўФтди мӯӣ
زانسان که بر آتش اوفتد موی
Гар гӯр ба дашт рӯ наҳодӣ
گر گور به دشت رو نهادی
Гомӣ ба замин ӯ наҳодӣ
گامی به زمین او نهادی
Чун наъли сутури роҳпаймоӣ
چون نعل ستور راهپیمای
Пари обилаи гаштяши кафи пой
پر آبله گشتیش کف پای
Гетии зи ҳавои гарми нохуш
گیتی ز هوای گرم ناخوش
ТФсон чу танурае зи оташ
تفسان چو تنوره ای ز آتش
Ҳар кӯҳи гарон дар он танура
هر کوه گران در آن تنوره
Резон аз ҳам чу санги нура
ریزان از هم چو سنگ نوره
Ҳар чашма ба кӯҳ дар хурушон
هر چشمه به کوه در خروشان
Сангини диягии пари оби хуашон
سنگین دیگی پر آب خوشان
Кардӣ моҳии зи оби лоба
کردی ماهی ز آب لابه
Бо равғани доғ ва рӯй тоба
با روغن داغ و روی تابه
Ҳар таҳта санг дошт бар хон
هر تخته سنگ داشت بر خوان
Нахҷӣри кабобу Кебеки бирён
نخجیر کباب و کبک بریان
Аз сояи гавазни дили бурӣда
از سایه گوزن دل بریده
Дар сояи шохи худ хазида
در سایه شاخ خود خزیده
Бечораи паланг аз туфу тоб
بیچاره پلنگ از تف و تاب
Дар пои дарахт соя ноёб
در پای درخت سایه نایاب
Афтода чу сояи дарахтӣ
افتاده چو سایه درختی
Зулмати лухтӣу нури лухтӣ
ظلمت لختی و نور لختی
Гашта ба гумони сояи нахҷӣр
گشته به گمان سایه نخجیر
зи осемаи сиррӣ ба ваии пенаи гир
ز آسیمه سری به وی پنه گیر
Он рӯз ба ҳар дарра ки силӣ
آن روز به هر دره که سیلی
Кард аз боло ба зери майлӣ
کرد از بالا به زیر میلی
Он сайл набӯд аз нами меғ
آن سیل نبود از نم میغ
Буд он шудаи оби кӯҳро теғ
بود آن شده آب کوه را تیغ
Маҷнӯни рамида дар чунин рӯз
مجنون رمیده در چنین روز
Ангушт шудаи зи баси туфу сӯз
انگشت شده ز بس تف و سوز
Зу шуълаи дил забона ме зад
زو شعله دل زبانه می زد
Оташ ба ҳама замона ме зад
آتش به همه زمانه می زد
Ором намегирифт як ҷой
آرام نمی گرفت یک جای
Май сӯхт бар оташаши марги пой
می سوخت بر آتشش مرگ پای
Ногоҳ чу лолаи доғ бар дил
ناگاه چو لاله داغ بر دل
Болой телӣ гирифт манзил
بالای تلی گرفت منزل
Андохт ба ҳар тарафи нигоҳӣ
انداخت به هر طرف نگاهی
Аз давр бидид хайма гоҳе
از دور بدید خیمه گاهی
Хайма зада ҷўқи ҷўқи мардум
خیمه زده جوق جوق مردم
Гашта чу фалаки замини пари анҷум
گشته چو فلک زمین پر انجم
Бурҷасту нафири оҳи бардошт
برجست و نفیر آه برداشت
Раҳи ҷониби хаймаи гоҳи бардошт
ره جانب خیمه گاه برداشت
Онҷо чу расед аз канорӣ
آنجا چو رسید از کناری
Берун омад шутурсаворӣ
بیرون آمد شترسواری
Бар ваии сар раҳ гирифт маҷнӯн
بر وی سر ره گرفت مجنون
К-эии талъати ту ба фоли маймун
کای طلعت تو به فال میمون
Ин қофила рӯй дар кҷоинд
این قافله روی در کجایند
Маҳмил ба куҷо ҳаме гушойанд
محمل به کجا همی گشایند
Он ҷўқи кадоми вена кадом аст
آن جوق کدام وین کدام است
Он қавм чаҳ номи вена чаҳ ном аст
آن قوم چه نام وین چه نام است
Он ноқаи савор бе шитобӣ
آن ناقه سوار بی شتابی
намегуфт зи як якаш ҷавобӣ
می گفت ز یک یکش جوابی
Гуфтои ҳама рӯй дар ҳиҷозанд
گفتا همه روی در حجازند
Бар нияти ҳаҷи бсичи созанд
بر نیت حج بسیچ سازند
Пурсед дар он миёни з хеле
پرسید در آن میان ز خیلی
Гуфтои Лайлӣу оли Лайлӣ
گفتا لیلی و آل لیلی
Мискин чу шунид аз ваии ин ном
مسکین چو شنید از وی این نام
Зон гуфт ва шинав гирифт ором
زان گفت و شنو گرفت آرام
Аз гирди вуҷӯди хештани пок
از گرد وجود خویشتن پاک
Афтод ба сони соя бар хок
افتاد به سان سایه بر خاک
Баъд аз чанде з хок бархест
بعد از چندی ز خاک برخاست
Аз ҳастӣ хеш пок бархест
از هستی خویش پاک برخاست
Эҳроми ҳиҷози баст бо ёр
احرام حجاز بست با یار
Аз беёрӣ бараст бо ёр
از بی یاری برست با یار
Лайлӣ меронад маҳмили хеш
لیلی می راند محمل خویش
Маҷнӯн аз давр бо дили риш
مجنون از دور با دل ریش
намерафт раҳе ба он дарозӣ
می رفت رهی به آن درازی
Бо маҳмил ӯ ба ъшқбозӣ
با محمل او به عشقبازی
Май буд дилаш ба нолаи зор
می بود دلش به ناله زار
Барбаста ба маҳмилаши ҷараси вор
بربسته به محملش جرس وار
Ҳар бор ки маҳмилаш бидидӣ
هر بار که محملش بدیدی
Афғон чу дароӣ баркашидӣ
افغان چو درای برکشیدی
Гуфтӣ ки чаҳ ҳоҷаташ ба маҳмил
گفتی که چه حاجتش به محمل
Ин бас ки маро нишаста дар дил
این بس که مرا نشسته در دل
Маҳмил ки бар он ду рух ҳиҷоб аст
محمل که بر آن دو رخ حجاب است
Маҳмил на ки бурҷ офтоб аст
محمل نه که برج آفتاب است
Кӯи бахт ки бар чу ман харобӣ
کو بخت که بر چو من خرابی
Зин бурҷ битобад офтобӣ
زین برج بتابد آفتابی
Гирдами фориғи зи ҳушу тмииз
گردم فارغ ز هوش و تمییز
Дар партави он чу зарраи ночиз
در پرتو آن چو ذره ناچیز
Маҳмили каш ӯ чу ноқа ронадӣ
محمل کش او چو ناقه راندی
Вази ноқаи нишон по бимонадӣ
وز ناقه نشان پا بماندی
Маҷнӯни зи қафои боистодӣ
مجنون ز قفا بایستادی
Бӯса ба нишон пош додӣ
بوسه به نشان پاش دادی
Ваз рӯй чу зар ба зар гирифтӣ
وز روی چو زر به زر گرفتی
Ваз ҳар мижа дар гуҳар гирифтӣ
وز هر مژه در گهر گرفتی
Кини монда ба раҳи нишон ёр аст
کین مانده به ره نشان یار است
Вази ноқаи дӯст ёдгор аст
وز ناقه دوست یادگار است
Гар ёр ба даст нест борӣ
گر یار به دست نیست باری
Гирам ба нишон ӯ қарорӣ
گیرم به نشان او قراری
Мискини ошиқ ба ошиқии банд
مسکین عاشق به عاشقی بند
Аз дӯст буд ба ҳеҷ хурсанд
از دوست بود به هیچ خرسند
Гар ёр ба васл дар насозад
گر یار به وصل در نسازد
Бо ӯ ба хаёл ишқ бозад
با او به خیال عشق بازد
Аз поиш агар асари наёбад
از پایش اگر اثر نیابد
Бар хоки раҳаш ба паии шитобад
بر خاک رهش به پی شتابد
Зон давр ки пой вай бабўсад
زان دور که پای وی ببوسد
Ноёфта пой пай бабўсад
نایافته پای پی ببوسد
Ҷомӣ бингар ки дар чаҳ корӣ
جامی بنگر که در چه کاری
Вази дӯст ба дасти худ чаҳ дорӣ
وز دوست به دست خود چه داری
Олами ҳамаи маст ҷом ӯйанд
عالم همه مست جام اویند
Дил карда шикор дом ӯйанд
دل کرده شکار دام اویند
Ҳар як шудаи масти орзӯе
هر یک شده مست آرزویی
Он маст ба ранги вена ба бӯе
آن مست به رنگ وین به بویی
ӯ хуршедӣаст арши поя
او خورشیدیست عرش پایه
Аз ваии ҳамаи аршу фарши соя
از وی همه عرش و فرش سایه
Май дори назар ба сояи дӯст
می دار نظر به سایه دوست
Лекин зон рӯ ки соя ӯст
لیکن زان رو که سایه اوست
Дар сояи мадор рӯй умед
در سایه مدار روی امید
Зонсон ки шавад ҳиҷоби хуршед
زانسان که شود حجاب خورشید
Аз тирагӣ ҳиҷоб бигузар
از تیرگی حجاب بگذر
Вази соя дар офтоб бингар
وز سایه در آفتاب بنگر