Сикандар чу зи олоиши ҷаҳли пок
سکندر چو ز آلایش جهل پاک
Шуд аз илми Юнонёни баҳраи нок
شد از علم یونانیان بهره ناک
зносозӣ рӯзгори шмўс
ز ناسازی روزگار شموس
Нигунсор шуд давлати Филқўс
نگونسار شد دولت فیلقوس
Дарин шаш ҷиҳати коргоҳи хаёл
درین شش جهت کارگاه خیال
Мизоҷаши бгшт аз ҳади эътидол
مزاجش بگشت از حد اعتدال
Дарин ваҳшати ободи пари қолу қил
درین وحشت آباد پر قال و قیل
Ба гӯш омадаш бонги табли раҳил
به گوش آمدش بانگ طبل رحیل
Фиристод пеши Арастӯ касе
فرستاد پیش ارسطو کسی
Ситоишгарӣ кард бо ӯ басӣ
ستایشگری کرد با او بسی
Бадв гуфт к-эии кӯҳи фару шиква
بدو گفت کای کوه فر و شکوه
Сардин прессатон дониш пажӯҳ
سردین پرستان دانش پژوه
Марои бозуии умр сустӣ гирифт
مرا بازوی عمر سستی گرفت
Танами кисват нодурустӣ гирифт
تنم کسوت نادرستی گرفت
Биёи зуди ҳамроҳи шогирди хеш
بیا زود همراه شاگرد خویش
Пазирнда кард ва нокард хеш
پذیرنده کرد و ناکرد خویش
Ки бар кори умр эътимодӣ намонад
که بر کار عمر اعتمادی نماند
Вази ин банди умед кушодӣ намонад
وز این بند امید گشادی نماند
Камӣн кард бар ҷони каманди аҷал
کمین کرد بر جان کمند اجل
Ба сари баради майдони саманди амл
به سر برد میدان سمند امل
Арастӯ чу зини қисса огоҳ шуд
ارسطو چو زین قصه آگاه شد
Ба он қиблаи малик ҳамроҳ шуд
به آن قبله ملک همراه شد
Рух оварад дар хизмати Филқўс
رخ آورد در خدمت فیلقوس
СроФрохт аз давлати поибўс
سرافراخت از دولت پایبوس
Малики Филқўси он шаҳи сарфароз
ملک فیلقوس آن شه سرفراز
Ба рӯй Сикандар чу шуд дидаи боз
به روی سکندر چو شد دیده باز
Ҳакямони он ноҳитро бихонад
حکیمان آن ناحیت را بخواند
Туфайли Сикандар ба маҷлиси нишонд
طفیل سکندر به مجلس نشاند
Бифармуд то аз паии озмӯн
بفرمود تا از پی آزمون
Бпрсндш аз мушкилоти фунун
بپرسندش از مشکلات فنون
з ҳар нукта карданд ӯро савол
ز هر نکته کردند او را سؤال
Бурун омад аз ӯҳдаи қилу қол
برون آمد از عهده قیل و قال
Ба инсоф гардан барафроштанд
به انصاف گردن برافراشتند
Ба таҳсин ӯ бонг бардоштанд
به تحسین او بانگ برداشتند
Ки шоҳои Сикандари ҳамаи бхрдист
که شاها سکندر همه بخردیست
Дилаши равшан аз партави аиздист
دلش روشن از پرتو ایزدیست
Намонда сети ҳеҷ орзӯ дар дилаш
نمانده ست هیچ آرزو در دلش
Ки набӯд зи донишварии ҳосилаш
که نبود ز دانشوری حاصلش
Бар он каси ҳазор офарин беш бод
بر آن کس هزار آفرین بیش باد
Ки бар вай дар ганҷи ҳикмати кушод
که بر وی در گنج حکمت گشاد
Ҷаҳонро з беҳикматӣ нест бим
جهان را ز بی حکمتی نیست بیم
Чу бошад дар ӯ ҳокими аинсони ҳаким
چو باشد در او حاکم اینسان حکیم
з ҳикмат назояд ба ҷузи адл ва дод
ز حکمت نزاید به جز عدل و داد
зи ҳикмат чаҳ имкони зулму фасод
ز حکمت چه امکان ظلم و فساد
Чу шуд воқифи ҳол ӯ Филқўс
چو شد واقف حال او فیلقوس
Бар аҳли мамолик чаҳ рӯм ва чаҳ рӯс
بر اهل ممالک چه روم و چه روس
Дигарбора додаш ба шоҳии ривоҷ
دگرباره دادش به شاهی رواج
Бадв кард таслими аврангу тоҷ
بدو کرد تسلیم اورنگ و تاج
Ҳамаи саракашони хок роҳаш шуданд
همه سرکشان خاک راهش شدند
Силаҳи оварон сипоҳаш шуданд
سلاح آوران سپاهش شدند
Вази он пас дар он пери ҳикмати шинос
وز آن پس در آن پیر حکمت شناس
Рух оварад ва кард ин муроди илтимос
رخ آورد و کرد این مراد التماس
Ки эй ганҷи ҳикмати қалам тез кун
که ای گنج حکمت قلم تیز کن
Хрдномаҳ эй аз нав ангез кун
خردنامه ای از نو انگیز کن
Ки асрор шоҳӣ бидон дар буд
که اسرار شاهی بدان در بود
Қлоўўзи роҳи Сикандар буд
قلاووز راه سکندر بود
Ба ҳар кори корди дарин арса рӯй
به هر کار کآرد درین عرصه روی
Нахустин аз онҷо шавад баҳраи ҷӯй
نخستین از آنجا شود بهره جوی
Гар он кор бошад ба вифқи хирад
گر آن کار باشد به وفق خرد
Ба пой кифоят бидон паии барад
به پای کفایت بدان پی برد
Вагарна бидорад азон кори даст
وگرنه بدارد ازان کار دست
Кунад бар сарир фароғат нишаст
کند بر سریر فراغت نشست
Арастӯ чу бишунид он сари нағз
ارسطو چو بشنید آن سر نغز
Тиҳии хомаро дод аз андешаи мағз
تهی خامه را داد از اندیشه مغز
Ба номи худои аввал оғоз кард
به نام خدای اول آغاز کرد
Вази он пас хрдномаҳ эй соз кард
وز آن پس خردنامه ای ساز کرد
Ҳамаи шарҳи ҳукми илоҳӣ дар ӯ
همه شرح حکم الهی در او
Ҳамаи басти дастури шоҳӣ дар ӯ
همه بسط دستور شاهی در او
Саросари салоҳи маъоду маош
سراسر صلاح معاد و معاش
зи бадкории муфсидон давр бош
ز بدکاری مفسدان دور باش
Чу он турфаи нома ба унвон расед
چو آن طرفه نامه به عنوان رسید
Таку пўии хома ба поён расед
تک و پوی خامه به پایان رسید
Дили Филқўс аз ғам озод шуд
دل فیلقوس از غم آزاد شد
Вази он хуши рақами хотираш шод шуд
وز آن خوش رقم خاطرش شاد شد
Баромади зи ваии ҳамраҳи ҷони дамӣ
برآمد ز وی همره جان دمی
Вази он дам ба хӯн ғарқа шуд олимӣ
وز آن دم به خون غرقه شد عالمی
Азин ғами дилии кӯ забун нест нест
ازین غم دلی کو زبون نیست نیست
зи теғи аҷали ғарқ хӯн нест нест
ز تیغ اجل غرق خون نیست نیست
Хирадмандро зон ҷигари хӯн буд
خردمند را زان جگر خون بود
Ки ҳар лаҳзаи гетии дигаргун буд
که هر لحظه گیتی دگرگون بود
Гуҳӣ марг бошад гуҳии зиндагӣ
گهی مرگ باشد گهی زندگی
Гуҳии подшоҳии гуҳии бандагӣ
گهی پادشاهی گهی بندگی
Падарро кунад ҷо ба таҳтаи зи тахт
پدر را کند جا به تخته ز تخت
Писарро кунад зон ҷигари лухти лухт
پسر را کند زان جگر لخت لخت
Писарро барад аз қабо дар кафан
پسر را برد از قبا در کفن
Падарро занад чок дар перҳан
پدر را زند چاک در پیرهن
Хуши он зираки мағзи байни зери пӯст
خوش آن زیرک مغز بین زیر پوست
Ки аз марг ҳар кас чаҳ душман чаҳ дӯст
که از مرگ هر کس چه دشمن چه دوست
Наёрад ба дили ҷузи ғами хештан
نیارد به دل جز غم خویشتن
Надорад ба ҷузи мотами хештан
ندارد به جز ماتم خویشتن
На аз мурдани хасм хуррам шавад
نه از مردن خصم خرم شود
На аз мотами дӯст дар ҳам шавад
نه از ماتم دوست در هم شود
Буд аз ғами хеши дардяши хос
بود از غم خویش دردیش خاص
Ки аз душман ва дӯст бошад халос
که از دشمن و دوست باشد خلاص
Биёи ҷомӣ аз ин ва он дар гузар
بیا جامی از این و آن در گذر
Вази ин дору гири ҷаҳони даргузар
وز این دار و گیر جهان درگذر
Паии дӯстон сўкдорӣ макун
پی دوستان سوکداری مکن
зи хӯни ҷигар ашкборӣ макун
ز خون جگر اشکباری مکن
Мубини марги бадхоҳро барги хеш
مبین مرگ بدخواه را برگ خویش
Ба ёди ор азон навбати марги хеш
به یاد آر ازان نوبت مرگ خویش
зи ойӣнаи ?ути занг ғифлат задой
ز آیینه ات زنگ غفلت زدای
Ба ҳар неку бади чашми ибрати гушой
به هر نیک و بد چشم عبرت گشای
Нагӯям ки бар нек ва бар бад гарӣ
نگویم که بر نیک و بر بد گری
Бибин марги эшон ва бар худ гарӣ
ببین مرگ ایشان و بر خود گری
Ғами давру наздик чандин махӯр
غم دور و نزدیک چندین مخور
Кас аз ту ба ту нест наздиктар
کس از تو به تو نیست نزدیکتر