Чунинаст дар сафарҳои қадим
چنین است در سفرهای قدیم
зи Фисоғрси он илоҳии ҳаким
ز فیثاغرس آن الهی حکیم
Ки чун қуфли дарҷи сухан боз кард
که چون قفل درج سخن باز کرد
Ҷаҳонро гуҳари рези ин роз кард
جهان را گهر ریز این راز کرد
Ки эй чун садафи ҷумла тан гашта гӯш
که ای چون صدف جمله تن گشته گوش
Гшои як нафаси гӯши ҳикмати нюаш
گشا یک نفس گوش حکمت نیوش
Худоӣ ки оғоз ҳар ҳастӣ ӯст
خدایی که آغاز هر هستی اوست
Баландии даҳ қадар ҳар пастӣ ӯст
بلندی ده قدر هر پستی اوست
Азу шуд ба мо фатҳи боби ҷӯад
ازو شد به ما فتح باب جود
Ва зу ёфт нури офтоби вуҷӯд
و زو یافت نور آفتاب وجود
з олӯдагӣ дод ҷоняти пок
ز آلودگی داد جانیت پاک
Казу зиндагӣ дорад ин обу хок
کزو زندگی دارد این آب و خاک
Чунон поки комади бадви бози даҳ
چنان پاک کامد بدو باز ده
Раҳаш дар сарои пардаи рози даҳ
رهش در سراپرده راز ده
зи олоиши табъ покаш бишӯй
ز آلایش طبع پاکش بشوی
Вази он пас куниши сӯии он пок рӯй
وز آن پس کنش سوی آن پاک روی
Сазовори он поки ҷуз пок нест
سزاوار آن پاک جز پاک نیست
Ба гардун шудани қӯт хок нест
به گردون شدن قوت خاک نیست
Чу гаштии шносои яздони пок
چو گشتی شناسای یزدان پاک
Касегар на бшносдт зон чаҳ бок
کسی گر نه بشناسدت زان چه باک
Ба қурбаши туоне расӣдан валек
به قربش توانی رسیدن ولیک
Ба кирдори некӯ на гуфтори нек
به کردار نیکو نه گفتار نیک
Чу кирдори ҳамроҳ гуфтор нест
چو کردار همراه گفتار نیست
Ба гуфтори касро бадв бор нест
به گفتار کس را بدو بار نیست
Нигаҳдори худро з ҳар кори зишт
نگهدار خود را ز هر کار زشت
Ки ноед зи покони некӯи сиришт
که ناید ز پاکان نیکو سرشت
Машав ғарраи конро надонист кас
مشو غره کان را ندانست کس
Ту донистӣ онро ба танҳоу бас
تو دانستی آن را به تنها و بس
Туро дидаи биноу дили ҳӯшёр
تو را دیده بینا و دل هوشیار
зи худ аз ҳамаи бештари шарми дор
ز خود از همه بیشتر شرم دار
Агар лаби гушойӣ ба ҳикмати гушой
اگر لب گشایی به حکمت گشای
Машав ҳамчу бе ҳукматони жожхоӣ
مشو همچو بی حکمتان ژاژخای
Вагар неи зи гуфтор хомӯш бош
و گر نی ز گفتار خاموش باش
Паии фаҳми ҳикмати ҳама гӯш бош
پی فهم حکمت همه گوش باش
Чу бандади шаби тираи мишкӣни ниқоб
چو بندد شب تیره مشکین نقاب
Азон пеши кофтии зи пои масти хоб
ازان پیش کافتی ز پا مست خواب
Замонии чароғи хиради брФрўз
زمانی چراغ خرد برفروز
Бибин дар фурӯғаши амалҳои рӯз
ببین در فروغش عمل های روز
Ки рӯзи ту дар неку бад чун гузашт
که روز تو در نیک و بد چون گذشت
Дар ишғоли рӯҳу ҷасад чун гузашт
در اشغال روح و جسد چون گذشت
Куҷои комат аз истиқомат фитод
کجا کامت از استقامت فتاد
зи сари ҳади роҳ саломат фитод
ز سر حد راه سلامت فتاد
Талофӣ кун онро ба аҷзу ниёз
تلافی کن آن را به عجز و نیاز
Ба омурзиш аз эзади корсоз
به آمرزش از ایزد کارساز
Куҷо по науфтодат аз раҳи бурун
کجا پا نیفتادت از ره برون
Аноят ба тоъати шиддати раҳнамӯн
عنایت به طاعت شدت رهنمون
Зиёдат кун онро ба шкроўрӣ
زیادت کن آن را به شکرآوری
Физоиши даҳ онро ба хизматгарӣ
فزایش ده آن را به خدمتگری
Агар ҳар шаби ин сӯрати оре ба ҷой
اگر هر شب این صورت آری به جای
Шӯии хоси даргоҳи қурби худоӣ
شوی خاص درگاه قرب خدای
Агар чун шукуфаи зи борони ғайб
اگر چون شکوفه ز باران غیب
Дирамҳои симат бирӯяд зи ҷайб
درم های سیمت بروید ز جیب
Чу шох шукуфа мабош аз карам
چو شاخ شکوفه مباش از کرم
Ки бар хоку хошоки резии дирам
که بر خاک و خاشاک ریزی درم
Чунон ҳам машав мумсику зрпрст
چنان هم مشو ممسک و زرپرست
Ки чун уфтадат тангаи зар ба даст
که چون افتدت تنگه زر به دست
Ба зарби тпончаҳи туро он зи каф
به ضرب طپانچه تو را آن ز کف
Нагардад ҷудо чун ҷлоҷли зи даф
نگردد جدا چون جلاجل ز دف
Мзии нохушу хуши зи нобӯд ва буд
مزی ناخوش و خوش ز نابود و بود
Тариқи васати варз дар бухлу ҷӯад
طریق وسط ورز در بخل و جود
Ҳар он кас ки дар дӯстӣ рост нест
هر آن کس که در دوستی راست نیست
Бадви душмании ҷуз кам ва кост нест
بدو دشمنی جز کم و کاست نیست
Чу дар ақл ва дайн несташ равшанӣ
چو در عقل و دین نیستش روشنی
Ҳазар кун ки бо вай кунӣ душманӣ
حذر کن که با وی کنی دشمنی
Тиҳӣ кун зи андешааш мағзу пӯст
تهی کن ز اندیشه اش مغز و پوست
На бо хеши душмани шумориш на дӯст
نه با خویش دشمن شمارش نه دوست
Макун чун фурӯмоягони дили гарон
مکن چون فرومایگان دل گران
зи ҳоҷати равоеи ҳоҷтўрон
ز حاجت روایی حاجتوران
Чу бошад ду сад ҳоҷатат бо худоӣ
چو باشد دو صد حاجتت با خدای
Бар арбоб ҳоҷат мазан пушти пой
بر ارباب حاجت مزن پشت پای
Дарин пари дағои гунбади нилгун
درین پر دغا گنبد نیلگون
Чу хоҳӣ ки касро кунӣ озмӯн
چو خواهی که کس را کنی آزمون
Машав ғарраи ҳасани гуфтор ӯ
مشو غره حسن گفتار او
Назар кун ки чунаст кирдор ӯ
نظر کن که چونست کردار او
Басои кас ки гуфтор ӯ дилкаш аст
بسا کس که گفتار او دلکش است
Вале феълу хеши ҳама нохуш аст
ولی فعل و خویش همه ناخوش است
Чу зояд зи феълаши ҳамаи дарду ранҷ
چو زاید ز فعلش همه درد و رنج
Чаҳ ҳосил ки дорад забони саҳари санҷ
چه حاصل که دارد زبان سحر سنج
Гирифтам ки бар халқ шоҳӣ кунӣ
گرفتم که بر خلق شاهی کنی
Нишоед зи ту кончаҳ хоҳӣ кунӣ
نشاید ز تو کانچه خواهی کنی
Бикун ончӣ бояд вагар фии алмисл
بکن آنچه باید وگر فی المثل
Дар арқон ҷоҳат фитад сад халал
در ارکان جاهت فتد صد خلل
На аз хурдаи донисти ҷон костан
نه از خرده دانیست جان کاستن
Ба он ганҷу моли ҷаҳон хостан
به آن گنج و مال جهان خواستن
Махоҳ ончӣ кам дод бе бахти даст
مخواه آنچه کم داد بی بخت دست
Бахаст тавон пой ӯ сахти баст
به خست توان پای او سخت بست
Ба ҳар ҷои вазади боди эҳсону ҷӯад
به هر جا وزد باد احسان و جود
Фурӯи риздши шоху барги вуҷӯд
فرو ریزدش شاخ و برگ وجود
Манеҳ дида бар гирд хон сипеҳр
منه دیده بر گرد خوان سپهر
Бигардон рух аз гардаи моҳу меҳр
بگردان رخ از گرده ماه و مهر
Макун неши дандон бар он луқмаи тез
مکن نیش دندان بر آن لقمه تیز
Ки нохӯрдаи як луқма гӯйанд хез
که ناخورده یک لقمه گویند خیز
Машав чу хасони сухраи ҳирсу оз
مشو چو خسان سخره حرص و آز
Ба чизе ки имрӯз дорӣ бисоз
به چیزی که امروز داری بساز
Махӯр ғам ки фардо чаҳ пеш оядат
مخور غم که فردا چه پیش آیدت
Дар зарқ бар рӯ ки бгшоидт
در زرق بر رو که بگشایدت
Зиҳии Тифли нодон ки дар дасти нон
زهی طفل نادان که در دست نان
Буд баҳри нон дигар хӯн фишон
بود بهر نان دگر خون فشان