Гҳрснҷи ин ганҷи гўҳрФшон
گهرسنج این گنج گوهرفشان
Чунин медиҳад аз скндрншон
چنین می دهد از سکندرنشان
Ки чун ин хрдномаҳҳоро навишт
که چون این خردنامه ها را نوشت
Ба дили тухми иқболи ҷовиди кишт
به دل تخم اقبال جاوید کشت
Ба малики адолат илм баркашид
به ملک عدالت علم برکشید
Ба ҳарфи залолати қалами дркшид
به حرف ضلالت قلم درکشید
Ба кишвари сетонеи Аннан тоб дод
به کشور ستانی عنان تاب داد
зи кишвари ситонони синон об дод
ز کشور ستانان سنان آب داد
Нахустин чу хури сӯии мағриби шитофт
نخستین چو خور سوی مغرب شتافت
Фурӯғи ҷамолаш бар он малик тофт
فروغ جمالش بر آن ملک تافت
Ба кафи теғи оташфишони субҳи вор
به کف تیغ آتشفشان صبح وار
Сипаҳи тохт бар лашкари Зангбор
سپه تاخت بر لشکر زنگبار
Задуд аз паии растан аз нангашон
زدود از پی رستن از ننگشان
зи ойӣнаи Мисрёни зангашон
ز آیینه مصریان زنگشان
Вази онҷои сипаҳи сӯй доро кашид
وز آنجا سپه سوی دارا کشید
Ва зу кини худ бемудоро кашид
و زو کین خود بی مدارا کشید
Либоси бақо бар таниш чок кард
لباس بقا بر تنش چاک کرد
зи зулмоти зулмаши ҷаҳон пок кард
ز ظلمات ظلمش جهان پاک کرد
Вази он пас ба таъӣди ъзу ҷалол
وز آن پس به تأیید عز و جلال
Саропарда зад бар билоди шимол
سراپرده زد بر بلاد شمال
Шимолаш чу дар силки малики ямин
شمالش چو در سلک ملک یمین
Даромад илм зад ба машриқи замин
درآمد علم زد به مشرق زمین
Ба машриқи замини матлаъ нур шуд
به مشرق زمین مطلع نور شد
Вази он ноҳити тирагӣ давр шуд
وز آن ناحیت تیرگی دور شد
Вале чун хури онҷо на дайр орамид
ولی چون خور آنجا نه دیر آرمید
Ҷнибт ба ҳад ҷанӯбӣ кашид
جنیبت به حد جنوبی کشید
Вази онҷо ба мағриби замини бозгашт
وز آنجا به مغرب زمین بازگشت
Саранҷоми кораш чу оғози гашт
سرانجام کارش چو آغاز گشت
Дар охири ниҳоди андарин тангноӣ
در آخر نهاد اندرین تنگنای
Чу паргор бар аввалин нуқтаи пой
چو پرگار بر اولین نقطه پای
Шуд ин чори девор бо чори ҳад
شد این چار دیوار با چار حد
Ба маликяти давлаташи номзад
به ملکیت دولتش نامزد
Ба маҳдӯд оварад рӯй аз ҳудӯд
به محدود آورد روی از حدود
Фурӯи рехти борони эҳсону ҷӯад
فرو ریخت باران احسان و جود
зи сари ҳади чин то дар рӯму рӯс
ز سر حد چین تا در روم و روس
Ҷаҳонро раҳанд аз дареғу фусӯс
جهان را رهاند از دریغ و فسوس
Гуҳии охат бар ҳинди шамшери азм
گهی آخت بر هند شمشیر عزم
Гуҳии сохт бар дашти хоразми разм
گهی ساخت بر دشت خوارزم رزم
Гуҳ аз нури оҳанг зулмот кард
گه از نور آهنگ ظلمات کرد
Бадви нури зулмат мубоҳот кард
بدو نور ظلمت مباهات کرد
Снмхонаҳҳоро з бунёд кунад
صنمخانه ها را ز بنیاد کند
Ба зардушту зардуштӣ оташ фиканд
به زردشت و زردشتی آتش فکند
з ҳар дайн ба ҷузи дайни яздони пок
ز هر دین به جز دین یزدان پاک
Фурӯи шасти якбории лавҳи хок
فرو شست یکباری لوح خاک
Банно кард баси шаҳрҳо дар ҷаҳот
بنا کرد بس شهرها در جهات
Ба сони Самарқанду Марву Ҳирот
به سان سمرقند و مرو و هرات
Пай бастани сад ба машриқ нишаст
پی بستن سد به مشرق نشست
Дар фитна бар рӯй иأҷўҷи баст
در فتنه بر روی یأجوج بست
Чу тай кард яксар бисоти басит
چو طی کرد یکسر بساط بسیط
з хушкӣ даромад ба ахзари муҳӣт
ز خشکی درآمد به اخضر محیط
Тиҳӣ гашта аз хеш бар рӯй об
تهی گشته از خویش بر روی آب
Ҳаме рафт гунбади занон чун ҳубоб
همی رفت گنبد زنان چون حباب
Ту гӯйии магари гўҳроФшони қалам
تو گویی مگر گوهرافشان قلم
Ба лавҳи зумуррад ҳаме зад қалам
به لوح زمرد همی زد قلم
Чу малик ҷаҳон ёфт бар ваии қарор
چو ملک جهان یافت بر وی قرار
Чаҳ нодири асарҳо ки гашти ошкор
چه نادر اثرها که گشت آشکار
Зару сими нақш равое гирифт
زر و سیم نقش روایی گرفت
Ки бо сиккааш ошноӣ гирифт
که با سکه اش آشنایی گرفت
Ба оҳан чу раҳ ёфт зу равшанӣ
به آهن چو ره یافت زو روشنی
Ба ойӣнагӣ омад аз оҳанӣ
به آیینگی آمد از آهنی
Азуи заргарон заргарӣ ёфтанд
ازو زرگران زرگری یافتند
Ва зу симу зар зеварӣ ёфтанд
و زو سیم و زر زیوری یافتند
Ба ҳар раҳ ки зад кӯси баҳри раҳил
به هر ره که زد کوس بهر رحیل
Азуи гашти паймӯдаи фарсангу майл
ازو گشت پیموده فرسنگ و میل
Азуи навбатии навбат оғоз кард
ازو نوبتی نوبت آغاز کرد
зи номи ваии ин замзама соз кард
ز نام وی این زمزمه ساز کرد
Ба лафзи дарӣ ҳар чаҳ бар ақл тофт
به لفظ دری هر چه بر عقل تافت
Ба юнонии алфози азу нақл ёфт
به یونانی الفاظ ازو نقل یافت
Басӣ аз ҳакямону донишварон
بسی از حکیمان و دانشوران
На танҳо ҳакямон ки пайғамбарон
نه تنها حکیمان که پیغمبران
Дар он хуши сафар ҳамдамаш бӯда анд
در آن خوش سفر همدمش بوده اند
Ба тадбири раҳ муҳаррамаш бӯда анд
به تدبیر ره محرمش بوده اند
Яке зон ҳакямони блинос буд
یکی زان حکیمان بلیناس بود
зи пайғамбарони Хизру Илёс буд
ز پیغمبران خضر و الیاس بود
Чу пеш омадӣ мушкилӣ дар раҳаш
چو پیش آمدی مشکلی در رهش
Бурун аз вуқуфи дили огаҳаш
برون از وقوف دل آگهش
з ҳар як дар он хостии ёварӣ
ز هر یک در آن خواستی یاوری
Ба фикрати гузорӣу ҳилтгрӣ
به فکرت گزاری و حیلتگری
Ба худ ҳам дили ҳикмат андеш дошт
به خود هم دل حکمت اندیش داشت
Ки ҳкмтўрӣ аз ҳама беш дошт
که حکمتوری از همه بیش داشت
Чу аз дигарон кори нгшодиш
چو از دیگران کار نگشادیش
Кушодии зи тадбир худ додяш
گشادی ز تدبیر خود دادیش
Балии ҳикмати он ба ки зояд зи дил
بلی حکمت آن به که زاید ز دل
Зҳоби дирояти кушояди зи дил
زهاب درایت گشاید ز دل
Замини дили мардро дар сиришт
زمین دل مرد را در سرشت
Буд аз ҳакими азали дасти кишт
بود از حکیم ازل دست کشت
На тороҷ маргаш тавонад рабӯд
نه تاراج مرگش تواند ربود
На теғ ҳалокаш тавонад задуд
نه تیغ هلاکش تواند زدود
зи дасташи дарин дайри деринаи пой
ز دستش درین دیر دیرینه پای
Равад ҳар чаҳ ҳаст он бимонад ба ҷой
رود هر چه هست آن بماند به جای