Сикандар чу бар ҳинд лашкар кашид
سکندر چو بر هند لشکر کشید
Хирадмандӣ брҳмонон шунид
خردمندی برهمانان شنید
Гуруҳеи хдодону ҳикмати шинос
گروهی خدادان و حکمت شناس
Бурӣдаи зи гетии умеду ҳарос
بریده ز گیتی امید و هراس
Наомад азишон касе сӯй ӯ
نیامد ازیشان کسی سوی او
зи тақсирашон гарм шуд хуй ӯ
ز تقصیرشان گرم شد خوی او
Барангехти лашкар бе қаҳрашон
برانگیخت لشکر بی قهرشان
Шитобон рух оварад дар шаҳрашон
شتابان رخ آورد در شهرشان
Чу зон брҳмонон хабар ёфтанд
چو زان برهمانان خبر یافتند
Ба тадбири он кор бишитофтанд
به تدبیر آن کار بشتافتند
Расиданди пешаш дар аснои роҳ
رسیدند پیشش در اثنای راه
Ба арзаши расонданди к-эии подшоҳ
به عرضش رساندند کای پادشاه
Гуруҳе фақирем ҳикмат пажӯҳ
گروهی فقیریم حکمت پژوه
Чаҳ тобии рухи марҳамати зини гуруҳ
چه تابی رخ مرحمت زین گروه
На моро сари сулҳи неи тоби ҷанг
نه ما را سر صلح نی تاب جنگ
Дарин кор багар намоеи диранг
درین کار به گر نمایی درنگ
Чу мӯрем пешат тавозуъ намой
چو موریم پیشت تواضع نمای
Чаҳ молии сафи мӯрро зери пой
چه مالی صف مور را زیر پای
Надорем ҷузи ганҷи ҳикмати матоъ
نداریم جز گنج حکمت متاع
Нишоед зи кас бар сари он низо
نشاید ز کس بر سر آن نزاع
Агар ганҷи ҳикмати ҳаме боядат
اگر گنج حکمت همی بایدت
Ба ҷузи ганҷи ковӣ наме шоядат
به جز گنج کاوی نمی شایدت
Буд ковуши ганҷи тоътўрӣ
بود کاوش گنج طاعتوری
На кишвари гушойӣу ғоратгарӣ
نه کشور گشایی و غارتگری
Маёзор моро ки озурда ем
میازار ما را که آزرده ایم
Макаши теғ бар мо ки мо мурда ем
مکش تیغ بر ما که ما مرده ایم
Сикандар чу бишунид ин арзи ҳол
سکندر چو بشنید این عرض حال
з лашкар кашӣдан кашид инфеъол
ز لشکر کشیدن کشید انفعال
Фузун дид азон сӯишони майли хеш
فزون دید ازان سویشان میل خویش
Танӣ чанд багазед аз хайли хеш
تنی چند بگزید از خیل خویش
Ба он чанд тани роҳ ҷон барграфт
به آن چند تن راه جان برگرفت
Дил аз малику мол ҷаҳон гирифт
دل از ملک و مال جهان گرفت
Зару зинати хеши як сӯи ниҳод
زر و زینت خویش یک سو نهاد
Ба он қавм бепоу сари рӯи ниҳод
به آن قوم بی پا و سر رو نهاد
Пас аз қатъи ҳомӯн ба кӯҳӣ расед
پس از قطع هامون به کوهی رسید
Дар ӯ канда ҳар сӯи басӣ ғор дид
در او کنده هر سو بسی غار دید
Гуруҳе нишаста дар он ғорҳо
گروهی نشسته در آن غارها
Фурӯи шастаи даст аз ҳамаи корҳо
فرو شسته دست از همه کارها
Радоу азор аз гёи бофта
ردا و ازار از گیا بافته
Ъамома ба фарқ аз гёи тофта
عمامه به فرق از گیا تافته
Зану бачаи фақри прўрдшон
زن و بچه فقر پروردشان
Гёчин ба ҳомӯн пай хӯрдашон
گیاچین به هامون پی خوردشان
Кушоданд бо ҳам забони хитоб
گشادند با هم زبان خطاب
Басӣ шуд з ҳар сӯи саволу ҷавоб
بسی شد ز هر سو سؤال و جواب
Басои рамзи ҳикмат ки пардохтанд
بسا رمز حکمت که پرداختند
Басои сари мушкил ки ҳал сохтанд
بسا سر مشکل که حل ساختند
Чу омад ба сар маҷлис гуфт вгўӣ
چو آمد به سر مجلس گفت وگوی
Сикандар дар он ҳозирон кард рӯй
سکندر در آن حاضران کرد روی
Ки ҳар чаҳ аз ҷаҳон эҳтиёҷ шумост
که هر چه از جهان احتیاج شماست
Бихоҳед аз ман ки яксар равост
بخواهید از من که یکسر رواست
Бигуфтанд моро дарин хокдон
بگفتند ما را درین خاکدان
Набояд ба ҷуз ҳастӣ ҷовдон
نباید به جز هستی جاودان
Муродӣ казон бартар умед нест
مرادی کزان برتر امید نیست
Ба ҷузи зиндагонӣ ҷовид нест
به جز زندگانی جاوید نیست
Бигуфто ки ин нест мақдӯри ман
بگفتا که این نیست مقدور من
Вази ин ҳарф холӣаст маншури ман
وز این حرف خالیست منشور من
Касе кӯ наёрад ки дар умри хеш
کسی کو نیارد که در عمر خویش
Кунад лаҳзае балки кам низ беш
کند لحظه ای بلکه کم نیز بیش
Чаҳ сони бахшиш зиндагонӣ кунад
چه سان بخشش زندگانی کند
Бақоӣ касе ҷовдонӣ кунад
بقای کسی جاودانی کند
Бигуфтанд чун донеи ин роз ро
بگفتند چون دانی این راز را
Чаро бандае шаҳвату оз ро
چرا بنده ای شهوت و آز را
Паии малик то чанд хӯни рехтан
پی ملک تا چند خون ریختن
Ба ҳар кишварии лашкар ангехтан
به هر کشوری لشکر انگیختن
Гирифтам ки гетии ҳама он туаст
گرفتم که گیتی همه آن توست
Ҷаҳони сар ба сари зер фармон туаст
جهان سر به سر زیر فرمان توست
Шуда бар ту даври замони ганҷи санҷ
شده بر تو دور زمان گنج سنج
Намонда сет бар ту ниҳони ҳеҷ ганҷ
نمانده ست بر تو نهان هیچ گنج
Чаҳ ҳосил чу май бояд охир гузошт
چه حاصل چو می باید آخر گذاشت
Ба дили тухми андӯҳ ҷовид кошт
به دل تخم اندوه جاوید کاشت
Бигуфто ман ин не ба худ ме кунам
بگفتا من این نی به خود می کنم
На танҳо ба ҳукм хирад ме кунам
نه تنها به حکم خرد می کنم
Марои эзади ин манзалат дода аст
مرا ایزد این منزلت داده است
Ба халқи ҷаҳонам фиристода аст
به خلق جهانم فرستاده است
Ки то дайн ӯро кунам ошкор
که تا دین او را کنم آشکار
Барорам зи ҷони мухолифи дамор
برآرم ز جان مخالف دمار
Даҳуми қадари бтхонаҳҳоро шикаст
دهم قدر بتخانه ها را شکست
Кунам ҳар киро ҳаст яздони параст
کنم هر که را هست یزدان پرست
Ман он мавҷи ҷунбиши ниҳодами зи бод
من آن موج جنبش نهادم ز باد
Ки икдми з ҷунбиш наёрам ситод
که یکدم ز جنبش نیارم ستاد
зи боди изни ором гар дидамӣ
ز باد اذن آرام گر دیدمی
Сари мӯе аз ҷои нҷнбидмӣ
سر مویی از جا نجنبیدمی
Вале чун на пеш манаст ихтиёр
ولی چون نه پیش من است اختیار
Наёрам гирифтан ба як ҷои қарор
نیارم گرفتن به یک جا قرار
Асирами дарин ҷунбиши нав ба нав
اسیرم درین جنبش نو به نو
Рӯм то маро гуяд эзад бирав
روم تا مرا گوید ایزد برو
зи дасти аҷал чун шавам пои баст
ز دست اجل چون شوم پای بست
Кашами пои азин ҷунбиши даври даст
کشم پای ازین جنبش دور دست
Рӯми ъўри азин дайр аз хайри давр
روم عور ازین دیر از خیر دور
Чунон комдаҳи ситами зи оғози ъўр
چنان کامده ستم ز آغاز عور
Вале набудам зини тани ъўри бок
ولی نبودم زین تن عور باک
Чу дар стар ҳикмат буд ҷони пок
چو در ستر حکمت بود جان پاک
Дило аз либоси бадан ъўр бош
دلا از لباس بدن عور باش
зи олоиши мо ва ман давр бош
ز آلایش ما و من دور باش
Чу ҷони ту ганҷ ва тилисмаст ҷисм
چو جان تو گنج و طلسم است جسم
Бар ин ганҷи пар моя башикан тилисм
بر این گنج پر مایه بشکن طلسم
Вале бошад онгоҳи ҷони ту ганҷ
ولی باشد آنگاه جان تو گنج
Ки чун бугзарад зини сарои сипанҷ
که چون بگذرد زین سرای سپنج
Буд ҳамраҳ ӯ гуҳарҳои роз
بود همره او گهرهای راز
Казон то абад бошадаш барги соз
کزان تا ابد باشدش برگ ساز
Бидон ҷовдони шоду хуррам буд
بدان جاودان شاد و خرم بود
Ба ҳар ҷокаҳ бошад макрам буд
به هر جاکه باشد مکرم بود