Сикандари шаҳаншоҳи иқлӣми роз
سکندر شهنشاه اقلیم راز
Ба иқлӣмгирӣ чу шуд сарфароз
به اقلیم گیری چو شد سرفراز
Сипоҳаши з хушкӣ баровард гирд
سپاهش ز خشکی برآورد گرد
зи хушкии сӯйтарӣ оҳанг кард
ز خشکی سوی تری آهنگ کرد
Чу киштии лаби хешро хушк ёфт
چو کشتی لب خویش را خشک یافت
Зимоми азимати сӯй баҳр тофт
زمام عزیمت سوی بحر تافت
Сипаҳро ба соҳил ки ором дод
سپه را به ساحل که آرام داد
Ба тнҳорўии по ба дарёи ниҳод
به تنهاروی پا به دریا نهاد
Қад гир шуд об ҳамчун замин
قد گیر شد آب همچون زمین
Нашуд хотир аз бими ғарқаши ғамин
نشد خاطر از بیم غرقش غمین
Ҳаме рафт бар об бетарсу бок
همی رفت بر آب بی ترس و باک
Бдонсон ки пӯянда бар рӯй хок
بدانسان که پوینده بر روی خاک
Пас аз об шуд кӯҳи қофаши мтоФ
پس از آب شد کوه قافش مطاف
Чу Тифлон расед аз « алиф бе » ба « қоф »
چو طفلان رسید از «الف بی » به «قاف »
Қавӣ пайкарӣ дид баси бошукӯҳ
قوی پیکری دید بس باشکوه
Зада дастҳо дар камаргоҳи кӯҳ
زده دست ها در کمرگاه کوه
Бадв гуфт ин кӯҳро ном чист
بدو گفت این کوه را نام چیست
Туро назд ин кӯҳ ором чист
تو را نزد این کوه آرام چیست
Чаҳ андеша дар хотир оварда Эй
چه اندیشه در خاطر آورده ای
Ки дасташи чунин дар камар карда Эй
که دستش چنین در کمر کرده ای
Бигуфто ки инро буд қофи ном
بگفتا که این را بود قاف نام
Заминро кунад лангарии субҳу шом
زمین را کند لنگری صبح و شام
Азон дастҳо дар камар дорамаш
ازان دست ها در کمر دارمش
Ки ҷунбидан аз ҷои нгзормш
که جنبیدن از جای نگذارمش
Ба ҳар буқъа дар олами обу гул
به هر بقعه در عالم آب و گل
Азин кӯҳи як раг буд муттасил
ازین کوه یک رگ بود متصل
Чу бар буқъае хашм гирад худоӣ
چو بر بقعه ای خشم گیرد خدای
Азон раги бҷнбонми онро зи ҷой
ازان رگ بجنبانم آن را ز جای
Ба як лаҳзаи зеру зибри созмш
به یک لحظه زیر و زبر سازمش
з бунёд ҳастӣ брондозмш
ز بنیاد هستی براندازمش
бад-инсон суханро чу шуд фатҳи боб
بدینسان سخن را چو شد فتح باب
Кушоданд бо ҳам забони хитоб
گشادند با هم زبان خطاب
Саволоти мушкил дар андохтанд
سؤالات مشکل در انداختند
Ҷавобот равшан бипардохтанд
جوابات روشن بپرداختند
Ба лутфи мақолоту ҳасани самоъ
به لطف مقالات و حسن سماع
Расонданди суҳбат ба ҳади видоъ
رساندند صحبت به حد وداع
Сикандар бадв гуфт к-эии сарфароз
سکندر بدو گفت کای سرفراز
Ки бошад ба рӯят дар файзи боз
که باشد به رویت در فیض باز
Дарин роҳ мапасндам аз вопасон
درین راه مپسندم از واپسان
Ба ман зин дар бози файзии расон
به من زین در باز فیضی رسان
Бигӯ нуктае чанд донопснд
بگو نکته ای چند داناپسند
Ки дар дайну дунё буд сӯдманд
که در دین و دنیا بود سودمند
Азон пай ба ганҷи маъонӣ барам
ازان پی به گنج معانی برم
Ба асҳоби худ армағонӣ барам
به اصحاب خود ارمغانی برم
Бигуфт эй Сикандари дарин куҳнаи кох
بگفت ای سکندر درین کهنه کاخ
Ки Рахши амли рости майдони фарох
که رخش امل راست میدان فراخ
Ба чашми хиради нозир вақт бош
به چشم خرد ناظر وقت باش
Ба ҳасани амали ҳозир вақт бош
به حسن عمل حاضر وقت باش
Чу шаб дар расад ёд фардо макун
چو شب در رسد یاد فردا مکن
Ба дили фикри беҳударо ҷо макун
به دل فکر بیهوده را جا مکن
Махӯр ғам ки фардо чаҳ пеш оядам
مخور غم که فردا چه پیش آیدم
зи айём бар дил чаҳ неш оядам
ز ایام بر دل چه نیش آیدم
з хон сипеҳрам чаҳ рӯзӣ шавад
ز خوان سپهرم چه روزی شود
Каз асбоб давлат фурӯзӣ шавад
کز اسباب دولت فروزی شود
Чу заррини илми бркшдми субҳдам
چو زرین علم برکشدم صبحدم
Сипар бификанад шоҳи анҷуми ҳашам
سپر بفکند شاه انجم حشم
Магӯ чун расад шаб чаҳ сон бугзарад
مگو چون رسد شب چه سان بگذرد
Ба суди ҷаҳон ё зиён бугзарад
به سود جهان یا زیان بگذرد
Худовандгорӣ ки шаб май барад
خداوندگاری که شب می برد
Чу шаб май барад рӯз ме оварад
چو شب می برد روز می آورد
Шабу рӯз ҳар як ба тақдир ӯст
شب و روز هر یک به تقدیر اوست
Гирифтори занҷир тасхир ӯст
گرفتار زنجیر تسخیر اوست
Чу хоҳад чунон бигузаранд шабат
چو خواهد چنان بگذراند شبت
Ки ноед зи хандаи фароҳами лабат
که ناید ز خنده فراهم لبت
Вагар хоҳад онсон кунад рӯзи ту
وگر خواهد آنسان کند روز تو
Ки аз ҳад равад гиряу сӯзи ту
که از حد رود گریه و سوز تو
Бикун ҳар чаҳ имрӯзат ояд зи даст
بکن هر چه امروزت آید ز دست
Ки хоҳад аҷали дастат аз кори баст
که خواهد اجل دستت از کار بست
Бакори ончии хоҳӣ чаҳ гандум чаҳ ҷӯ
بکار آنچه خواهی چه گندم چه جو
Ки имрӯз киштасту фардои дарав
که امروز کشت است و فردا درو
Мақомоти фирдавси анбари сиришт
مقامات فردوس عنبر سرشت
Ки бошад назаргоҳи аҳли биҳишт
که باشد نظرگاه اهل بهشت
Буд сӯрати феълҳои ҷамил
بود صورت فعل های جمیل
Ба сӯии риёзи ҷинонишони далел
به سوی ریاض جنانشان دلیل
Ба асбоб гетӣ макун хуррамӣ
به اسباب گیتی مکن خرمی
Ки бисёр ӯ рости рӯ дар камӣ
که بسیار او راست رو در کمی
Ба шодӣ дар ӯ ғунчае кам шкФт
به شادی در او غنچه ای کم شکفت
Ки охир ба сад ғусса дар хӯн нахуфт
که آخر به صد غصه در خون نخفت
зи оҳани дилии бугсал ва мум бош
ز آهن دلی بگسل و موم باش
Паноҳи асирон мазлӯм бош
پناه اسیران مظلوم باش
Ба ҳар каси раҳи чарбу нармии сипар
به هر کس ره چرب و نرمی سپر
Манеҳ пой чун шамъи азин раҳи бадар
منه پای چون شمع ازین ره بدر
Чу сабзаи латифӣ дуруштӣ макун
چو سبزه لطیفی درشتی مکن
Чу гули нозукӣ хорпуштӣ макун
چو گل نازکی خارپشتی مکن
Ғазабро бар оташи зан аз ҳалами об
غضب را بر آتش زن از حلم آب
Макун дар баду неки гетии шитоб
مکن در بد و نیک گیتی شتاب
Манеҳ по ба раҳи ҷуз ба тадбиру рой
منه پا به ره جز به تدبیر و رای
Ки уфтад ба рӯи қосиди тезпоӣ
که افتد به رو قاصد تیزپای
Басои кори коўли намояди савоб
بسا کار کاول نماید صواب
Валикин чу бурдорӣ аз ваии ҳиҷоб
ولیکن چو برداری از وی حجاب
Ба лавҳи ҷабин аз шикофи қалам
به لوح جبین از شکاف قلم
зи хати хатои бинӣ ӯро рақам
ز خط خطا بینی او را رقم